De Talsma-eendenkooi van Schiermonnikoog

Als u binnenkort op Schiermonnikoog bent, dan moet u zeker eens een bezoek brengen aan de eendenkooi van Talsma.
Deze kooi bij de zogenaamde Kooiplaats (boerderij met kooi) wordt nog steeds gerund door de oude heer Theun Talsma. Dezelfde familie kennen we ook van een kooi bij de Anjumer kolken
In 2012 bezochten we de Van Asperenkooi tijdens een ledendag. De cover van De Sneuper 110 was gesierd met een foto van die kooi.

Tijdens een rondleiding ga je de bebossing rond de omwalde eendenvijver in en vertelt Talsma over de geschiedenis en gebruiken rond de kooi. Vele spreekwoorden zijn gebaseerd op het leven van de kooiker en zijn eenden: de pijp uit gaan, achter de schermen werken etc.

In de Schiermonnikoger kooi komen tal van eendensoorten voor. Ik zag bergeenden, kuifeenden, smienten, talingen en zelfs een gans, die ooit door een eend is uitgebroed in een van de ingegraven melkbussen. De tamme eenden lokken de wilde eenden die gevangen gaan worden. Tegenwoordig is dat alleen nog maar om te ringen.

In het kooikershuisje binnen de kooi staan diverse gereedschappen en ook enkele kleine stukjes turf. Die werden gebruikt om al smeulend de menselijke geur te camoufleren van de naderende kooiker.
Aan de rand van de kooi is ook een klein gedenkteken opgericht met het jaartal 1945, dat herinnert aan het feit dat Schiermonnikoog als een van de laatste plekken bevrijd werd. Collaborateurs uit het Groningse Scholtenhuis hadden zich in hutten in de kooi ingegraven, maar werden uiteindelijk verwijderd.

Rondom de kooi loopt een pad dat helemaal bedekt is met mos. Talsma verwijdert hier regelmatig het gras om het zachte tapijt te onderhouden dat de voetstappen, en dus de geluiden, dempt.
Er groeien ook enkele pruimenbomen in de kooi. Die smaken heerlijk bij een stukje eendenvlees!

Mooi dat zo'n stuk cultureel erfgoed door de familie Talsma in stand gehouden wordt!

Verslag ledendag Historische Vereniging Noordoost-Friesland oktober 2012

Op zaterdag 13 oktober 2012 werd de najaars-ledenvergadering van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland gehouden in Engwierum. Evenals de najaars-bijeenkomst van vorig jaar in Ternaard was ook nu het ochtendprogramma vrij toegankelijk voor belangstellenden uit de omgeving, naast uiteraard onze leden. Er was dan ook weer een goede opkomst, de zaal van It Dykshûs te Engwierum was zo goed als vol. Voorzitter Haije Talsma nam kort de mededelingen door. De vereniging is nog steeds groeiende, met nu rond de 520 leden. Diverse leden uit Limburg, de familie Barwegen en de heer Idsardi, hadden de moeite genomen om de reis naar hun roots te maken. Memorabel is ook zeker dat we nu een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) zijn. Dus belastingvrij schenken kan en mag!
In 2013 zullen we het 25-jarig jubileum van de vereniging vieren en wordt het boek over de oral history van onze regio, Op de Praatstoel 2, uitgebracht (o.a. Reinder Tolsma is hier druk mee). Gerard de Weger liet het nieuwe boek over de geschiedenis van Moddergat zien, die nu door iedereen besteld kan worden voor een scherpe prijs.
De rest van de ochtend was ingeruimd voor een lezing over de eendenkooien en de levensloop van kooiker Jacob Bodes (ca 1689-1755). Kenner Gerard Mast beschreef in het Fries het leven van de wellicht beste kooiker van Friesland en zijn kooien in de omgeving van Anjum, Ee en Engwierum. Zijn vrouw Joke Oppenoorth vervolgde met de beschrijving van de zoektocht in buitenlandse archieven, waarbij ontdekt werd dat Jacob voor de Hongaarse keizer nabij het huidige Bratislava zelfs een kooi bouwde!
De geanimeerde lunch vond plaats in de prachtig ingerichte kerk van Engwierum.
In de middag verplaatste het gezelschap zich naar de kooi die door It Fryske Gea wordt beheerd nabij Anjum en Ee, in de Anjumer kolken: een van de Van Asperen eendenkooien. De familie van ons lid Douwe Zwart, het orakel van Ee, bezat ooit ook deze kooi, evenals de naastgelegen kooipleats met kooi. Ook de familie van Roel Kooistra was ooit eigenaar. Douwe vertelde diverse historische anekdotes, o.a. het, ook in het Ternaarder eendenkooienboek van Gerard Mast vermelde, verhaal over de man die de Ternaarder kooi uitgroef. Hij kreeg daardoor de bijnaam De Graaf, een naam die de familie in 1811 ook officieel aannam!
Na de excursie in de natuur, waarbij we over sloten en drassige weilanden ploegden, was de afsluiting van de dag weer in  It Dykshûs. Hilda Bouta toonde nog een mooie oude familiebijbel en er werd met koffie en cake een einde aan de dag gebreid.

Hieronder een korte impressie van de kooi in de Anjumer kolken.