Familysearch met scans

De site van de Mormonen, ofwel Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, in de USA biedt niet alleen een enorme database met genealogische gegevens maar ook in bepaalde gevallen een directe link met de originele scan. Omdat de data lang niet altijd betrouwbaar zijn een goede manier om zelf de informatie te controleren.
Probeer het eens uit via http://pilot.familysearch.org/recordsearch/start.html#start en zie ook de Wiki van Familysearch.
Ik heb met altijd wat verbaasd over de jongemannen met blauwe spencer en stropdas op straat en een naambordje met Elder erop. Uit nieuwsgierigheid heb ik wel eens een exemplaar van het Book of Mormon gevraagd. Wat ik er nog van begrepen heb is dat het een soort appendix op de Bijbel is die in 1830 werd gepubliceerd en waarin verslag wordt gedaan van een verhaal dat op gouden platen zou zijn vastgelegd. De jongemannen gaan meestal op eigen kosten 2 jaar ergens in de wereld evangeliseren, vandaar dat je ze op de meest vreemde plekken tegenkomt. Je wordt er volgens mij wel een goede verkoper van, want ze leren wel om een redelijk impopulair verhaal onder de aandacht te brengen.

Link tussen Braziliaanse Wanderley en Friese Van der Leij familie?

In Brazilie leeft hedentendage een behoorlijk aantal mensen met de achternaam Wanderley, soms in combinatie met een andere achternaam, zoals je in Spaans/Portugese landen wel vaker ziet.
Via de email van de Historische Vereniging Noordoost Friesland kreeg ik een vraag (die ik en Taeke vd Leij overigens jaren geleden al eerder niet kon beantwoorden) over de mogelijke link met de Friese familie Van der Leij.
Volgens de Braziliaanse genealogen is hun stamvader Caspar von Neuhoff van der Ley, een cavalerie kapitein/ritmeester, die in 1630 in Brazilie aankwam met de West Indische Compagnie, en dus rond 1600 geboren zal zijn. Tot 1654 had men Recife (het Rif) in Hollandse handen, maar het doel om heel Brazilie te koloniseren (het Groot Dessein) werd niet gerealiseerd.
Duidelijk is in ieder geval dat Caspar niet afstamt van Jan Hendrick Jarichs van der Leij, die begin 17e eeuw equipagemeester en ontvanger van de convooyen en licenten bij de Friese Admiraliteit in Dokkum was. Hij ontwierp als wiskundige ook een methode om de lengtegraad te bepalen.
Mogelijk zijn ze wel verwant via gemeenschappelijke voorouders.
Overigens staat een deel van de genealogie van Jan Hendrick Jarichs van der Leij in het Stamboek Friesche Adel bij de Tietema's, online op http://www2.tresoar.nl/digicollectie/object.php?object=198&menu=1&zveld=Aantekeningen&volg=258
Hierin wordt aangegeven dat zijn vader Hendrick Jarichs van der Leij bij de totstandkoming van de Unie van Utrecht betrokken was. Mogelijk had deze broers/familie die aan Caspar te linken zijn.
Ons lid Tjeerd Inia kwam al met de volgende aanvullende gegevens:
1. Eelk Jarichs van der Leij (de zus), gehuwd met Pybe Aenes (o.a. voorouders van Sjoertjen Reyns Rheen, de vrouw van Jurriaen Jans van der Leij)
2. Claas Jarichs van der Leij (de broer), gehuwd met N.N. en vader van: (Tjetsche [schoonmoeder van burgemeester Sybrand Ealses Inia], Sierd en Feijke), waarschijnlijk uit het boek "De Heeren van den Raede" en "ut it selde skaei as Greate Pier" van R.S. Roarda.

Via Google Books is nog wel iets te vinden over de familie van Jan Hendriks Jarichs van der Leij
zie o.a.de Navorscher, maar dit staat eigenlijk ook al jaren online in het artikel op de Sneuper site: Jan Hendrick Jarichs van der Ley (1565-1639), een onbekend genie uit Dokkum.

of m.b.t. Caspar van der Leij: A collection of voyages and travels.

Brieven van Caspar van der Leij tijdens zijn periode voor de WIC in Brazilie, toen hij o.a. suikermolens en slaven bezat (in Engelse vertaling), op de site van de vragensteller Ivo Wanderley:  https://web.archive.org/web/20071111113032/http://www.irwanderley.eng.br/Gaspar_Historia/Monografia_Moonen_ing.pdf

Het boek Nederlanders in Brazilië 1624-1654 door de Braziliaan (en afstammeling van Gaspar) Jose Antonio Gonsalves De Mello is ook een mooie bron: https://web.archive.org/web/20100927021709/http://de-wit.net/bronnen/brazil.html

Heeft iemand een idee wat de link kan zijn en of er eerder over Braziliaanse Van der Leij's/Ley's in Friesland gepubliceerd is (Gaspar zou in het Fries Jasper kunnen zijn)? Gezien de gecombineerde achternaam Von Neuhoff van der Leij zou ook via een vrouwelijke Van der Leij die met een Duitser trouwde een link kunnen bestaan. Ook Reid van der Leij heeft geen connectie kunnen vinden, zo bleek nadat ik dit gevraagd had.

Jaarboek CBG over Rampspoed en Tegenslag

Nadat ik onlangs Vriend van het Centraal Bureau voor Genealogie werd kreeg ik niet alleen het kwartaalblad Genealogie maar ook het Jaarboek van het CBG. Thema in 2010 is Rampspoed en Tegenslag, een ideale bron voor genealogen. Ik was met name nieuwsgierig naar het artikel over de Christenslaven, een onderwerp waar ik voor Noordoost Friesland ook al tijden onderzoek naar doe en waarover op zaterdag 25 september een Lezing wordt gehouden door de NGV afdeling Friesland in Leeuwarden.
Dit zijn de artikelen in het Jaarboek 2010 van het CBG:
- Christen geef uw goed!De Algerijnse kaapvaart en slavenhandel in het begin van de negentiende eeuw, door Maarten van Bourgondiën en Peter Hollander. Het betreft met name een inventarisatie van de publicaties die tot nu toe in Nederland verschenen zijn over zeevarenden die door Barbarijse kapers werden gegijzeld en meestal na jaren door losgeld vrijkwamen. Speciale aandacht krijgt het Dagverhaal van mijne lotgevallen gedurende eene gevangenis en slavernij van twee jaar en zeven maanden te Algiers van schipper Gerrit Metzon die vanaf 1814 gevangen zat. Zijn buisschip De Twee Gebroeders werd vrijwel tegelijkertijd gekaapt als het kofschip De Vigilantie van de Friezen Andries (de) Rijk en Reindert Sytzes de Jong uit Woudsend en de Amelander Sybrand Obbes Bakker, stuurman en logementhouder van De Goede Visserij.
- De dood van een jong meisje. Verslag van het sterfbed van Arnolda Alexandrina Bols, door Nikolaj Bijleveld
- Naamloze doden. Een tyfusepidemie onder soldaten van Napoleon, door Joost Welten. Een interessant onderwerp dat mooi kan aansluiten op de inventarisaties van wijlen Jan Paasman over Soldaten in het Leger van Napoleon. Het militair hospitaal in Maastricht blijkt uitgebreide registers van verpleegde soldaten te hebben bijgehouden. Mogelijk ook met diverse Friezen?
- Watersnood in Waterland. Dijkdoorbraken van de Zuiderzee in 1825 en 1916, door Margriet de Roever. Ook in Friesland braken in 1825 de dijken massaal door en brak malaria en cholera uit. In het Noordhollandse Waterland, vlak boven Amsterdam, was het ook ernstig mis.
- Een windvlaag des doods. De Spaanse griep van 1918, door Lilian de Bruijn. Een onderschatte ziekte met heel veel doden in het vrij recente verleden, vooral in Drenthe en onder jonge mensen.
- Meeuwen: Verloren en gevonden. Een reconstructie van de verloren gegane dtb's van Meeuwen (Brabant), dankzij transcripties van een genealoog. Léon van der Hoeven
- ‘Zoo moet Rotterdam gebrand hebben’.Het bombardement op Bezuidenhout, door Martin Spaans en Ruud Straatman.
Een aardig overzicht van Rampen in de Noordelijke Provincies vindt u hier.

Grafsteen moeder Pieter Stuyvesant ontdekt

De expert op het gebied van oude grafstenen in Friesland, Hessel de Walle, 'ontdekte' tijdens het recente Friese Tsjerkepaad (kerkenpad) een grafsteen in de kerk van Berlikum waarover tot nu toe weinig bekend was. Het is de grafsteen van de moeder van Pieter Stuyvesant, oud-gouverneur van Nieuw Amsterdam, het latere New York. Zij overleed in 1625 toen de vader van Pieter, de uit Dokkum afkomstige Balthasar, predikant was in de plaatselijke kerk, waar hij in 1622 benoemd was. Pieter moet toen zo'n 14 jaar geweest zijn.
De steen in de De Koepelkerk aan de Tsjerkestrjitte 2 is goed bewaard gebleven en kwam onlangs weer tevoorschijn van onder de houten vloer. Het bevat de volgende tekst (met Latijns vers):
Ao 1625 den 2 maij sterf d eerbare Margareta Hardenstein out 50 iaren en was d echte huisvrouwe va Balthasar Stuijfsant, i chr dienaer in sijn gemeinte toe Belcum.

Nascentes morimur, morientes vivimus, illud

Intulit alter Adam, hoc contulit alter Adam

Christe veni, vidi, vince tuis, tibi vincere morti

Mortuus ut poteras, mortem ab olendus ades

Sic rubra terra siam macula sire idayyalos [met Griekse letters], et fir

Mors iurrosa mihi, vitaque Christe sies

De website van Hessel de Walle met alle Opschriften in Friesland van voor 1811 is voor vele genealogen een interessante bron. Het is gekoppeld aan zijn meesterlijke boek Friezen uit vroeger Eeuwen.

De murd van Piet de Haan

Een mooi voorbeeld van een familieverhaal dat de moeite waard is om vast te leggen door de Familie-archivaris is het volgende van Sneuper redactielid Piet de Haan.

De murd, buiten de Friese grenzen bunzing genoemd (volgens het Wurdboek Fryske Taal: marter, bunzing, Putorius putorius), is een uiterst schrander, eigenzinnig beestje dat altijd bedacht op onraad zich ook veel op boerenerven ophoudt. Om niet in elkaars vaarwater te komen scheiden de murden een onaangename geur af waarmee ze hun territorium markeren.

Zo’n kleine slimmerd betrad ooit in een vlaag van argeloosheid het boerenerf van oom Piet. Oom Piet had zijn gebied waarschijnlijk niet goed afgebakend en dus ontbrandde de strijd om het territorium. De slag duurde niet lang en al gauw stond de verliezer gevuld met zaagsel en met glazen oogjes venijnig starend als trofee te prijken op het bureau. Voor alle duidelijkheid; de verliezer was de murd.

Zo nu en dan ging mem een dag naar Oom Piet en tante Jellie. Op de namiddag werd ze dan door heit weer opgehaald. Ik mocht dan vaak mee. Kwamen we in de kamer bij tante Jellie dan stond hij daar altijd krijgshaftig te wachten, de murd. Met twee grote krammen vastgespijkerd op een boomstronkje, klaar voor de sprong die hij nooit meer zou kunnen maken, staarde hij ons dan met z’n glazen oogjes aan. Het bekje met de kleine scherpe tandjes opengesperd om in mijn verbeelding een hap te doen uit mijn kleine vingertjes. Het is hem nooit gelukt en de jaren gingen verder.

In 1977 trouwde ik en oom Piet en tante Jellie kwamen glunderend met een grote doos op de bruiloft. En daar was hij weer, loerend over de rand van de doos, de murd. Hij werd een stukje van onze inrichting en staat vastgespijkerd op zijn boomstronkje ook bij ons als trofee op het bureau.

In de afgelopen jaren lukte het hem slechts éénmaal om een pootje los te maken. Vervaarlijk schommelde hij dan op zijn plankje maar zijn pogingen om los te komen slaagden niet. Een nieuwe kram, dat was het resultaat. Dit jaar verhuisden we en hij ging mee, mijn vriend de murd. En nu in 2010 bij het schrijven van deze herinneringen, vijftig jaar na onze eerste ontmoeting, staat hij voor me op zijn plankje boven op het bureau en kijkt mij ook nu weer venijnig met zijn glazen oogjes aan, de murd.

Open Kampioenschap Paleografie online

In 2006 werd het Open Fries Kampioenschap Paleografie gehouden door Tresoar.

Aangezien er online geen geografische beperkingen zijn, zou je het door het Rijksarchief Leuven georganiseerde Open Kampioenschap Oud Schrift lezen van 2010 als een opvolger kunnen beschouwen. Deze wedstrijd richt zich uitdrukkelijk tot amateurs. Professionelen zoals archivarissen en historici kunnen niet deelnemen. Op die manier willen ze de kennis van het oude schrift bij het brede publiek promoten en degenen die hierin bedreven zijn, even in het zonnetje zetten.

Los de bijgaande opgave op en mail je antwoord naar paleografie@arch.be Dit e-mailadres is beschermd door spambots. Achteraf wordt de correcte transcriptie gegeven om jouw versie te controleren.

Deelnemen kan tot 31 augustus, middernacht. De opgave downloaden kan hier.

Half september krijgen de beste kandidaten een uitnodiging om deel te nemen aan de finale op 9 oktober 2010, in het Rijksarchief te Leuven. De finalisten krijgen een uur de tijd om een aantal Nederlandstalige (fragmenten van) teksten te lezen. De verbetering, de bekendmaking van de resultaten en de prijsuitreiking gebeuren nog dezelfde dag.

Intussen krijgen de finalisten een VIP-bezoek aan het nagelnieuwe Rijksarchief te Leuven aangeboden.

Wie gaat de uitdaging aan?

Familie-archivaris worden

Bob Coret lanceert dit jaar een interessant nieuw project voor de genealogie gemeenschap. Het heet Familiearchivaris.nl en beoogt het volgende: "De nieuwe website familiearchivaris biedt stamboomonderzoekers een virtuele ruimte waar een digitaal familie archief gevormd kan worden. Stamboomonderzoekers kunnen familieleden uitnodigen op familiearchivaris om te participeren in het familie archief: zij kunnen het familie archief inzien, vullen met materiaal zoals foto's en scans, familieverhalen schrijven en reacties toevoegen!"

Het aardige is dat een dergelijk project weliswaar digitaal (en voor sommigen daardoor onpersoonlijk) begint maar wel degelijk als resultaat kan hebben dat contacten gelegd worden met familieleden die anders nooit bereikt worden en daarmee ook onontdekte familieschatten!
Wie weet heeft die verre achterneef net wel die oude foto van je betovergrootvader die je altijd al had willen hebben. Of zijn er verhalen over je eigen vader of opa bekend die je zelf nog nooit gehoord hebt. Persoonlijk lijkt het mij een leuke manier om zo dieper in de eigen familie, toch meestal de beste bron voor genealogische informatie, te kunnen graven naar verrijking van je familiegeschiedenis. Houd dus Familiearchivaris.nl in de gaten en probeer het uit zodra het live is.

Wetenschappelijk Woordenboek van de Friese taal

Op dinsdag 6 juli heeft koningin Beatrix bij de opening van het Euralex-congres voor filologen (taalkundigen) in de Fryske Akademy te Leeuwarden het nieuwe Wetenschappelijk Woordenboek van de Friese taal, ofwel Wurdboek fan de Fryske taal (WFT) online gezet. Het koningshuis heeft door zijn genealogische afstamming van de Friese Nassau's natuurlijk een speciale band met It Heitelan. Voorvader Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (1687-1711) was naast prins van Oranje (1702-1711) ook Stadhouder van Friesland (1707-1711) en Groningen (1708-1711). Friso betekent letterlijk Fries!

Het WFT is voor iedereen gratis online te raadplegen. Het 25-delige WFT beschrijft het Fries van 1800 tot omstreeks 1975; het telt zo'n 118.000 trefwoorden en is gebaseerd op ruim 1.200 bronnen.
Het Friese woordenboek maakt deel uit van de Taalbank Nederlands van het INL. Daar kon je al vier grote wetenschappelijke woordenboeken tegelijk doorzoeken: voor het Oudnederlands, Vroegmiddelnederlands, Middelnederlands en Nieuwnederlands. Het Fries komt daar nu bij.

Waddenwandelen

In de digitale brievenbus ontving ik de nieuwsbrief van Waddenwandelen.

Waddenwandelen© is een project van Landschapsbeheer Groningen en Friesland en Landschap Noord-Holland. ANWB is vaste partner.

Het project is mogelijk gemaakt door financiering van het Waddenfonds, de provincies Groningen, Fryslân en Noord-Holland en de Groninger gemeenten De Marne, Eemsmond, Winsum, Delfzijl en Reiderland. Sinds 2009 wordt hard gewerkt aan de realisatie van dit bijzondere wandelnetwerk dat u langs de pareltjes in het Waddenkustgebied voert.
Het sluit ook mooi aan op de Historische Wandelpaden in Noordoost Friesland.

Nog even voor de duidelijkheid: Waddenwandelen doe je langs de Waddenkust en is dus iets anders dan Wadlopen, waarbij je over het Wad loopt, vaak naar een eiland als Schiermonnikoog of Rottumeroog. Het laatste kan ook alleen onder begeleiding en op tijden dat het tij gunstig is. Waddenwandelen kun je altijd en zonder begeleiding doen.

Organum Frisicum bevordert orgelconcerten in Friesland

De Stichting Organum Frisicum stelt zich ten doel het bevorderen van orgelconcerten in Friesland en alles wat daarmee te maken heeft. Ze zijn in 1994 opgericht en brengen jaarlijks de Friese orgelagenda uit. Uitdrukkelijk wordt gesteld dat men zich alleen bezighoudt met orgels waarvan het geluid op basis van windvoorziening voortgebracht wordt.
Het aardige van hun website is dat er, logischerwijze, een focus op het geluid van orgels is. Zo kun je dus vanachter je computer een mooie indruk krijgen van de klanken van de prachtige oude Friese kerkorgels. Kijk en luister maar eens rond op de site van de Stichting Organum Frisicum.

Hallumer Almanak 1779 geschonken aan Tresoar

Tresoar meldt de schenking door de Stichting Vrienden van Tresoar van De Oprecht Nieuw Hallumer Almanach foar 1779 als bijzondere aanwinst voor de collectie. Volgens het titelblad is de almanak geschreven door Maayke Jakkelis, maar die dame was geen bestaande persoon maar een personage dat in een vorige almanak werd opgevoerd. Maayke was een parmantige boerin uit Hallum, die naar Leeuwarden afreist om de intocht van prins Willem V mee te maken. Maar daar komt het niet van; ze laat zich kussen door een jonge officier. Het verhaal van Maayke Jakkelis trok veel lezers; dat is waarschijnlijk de reden dat zij als schrijver van de almanak is opgevoerd.

De echte auteur van de almanak blijft anoniem, maar het was een publiek geheim dat het een dominee uit Dokkum, Feike de Boer, was.

Het is een wonder dat een almanakje als dit bewaard is gebleven; ze werden meestal weggegooid als er weer een nieuwe uitkwam. Er is verder iets opmerkelijks aan dit exemplaar van de almanak, er is namelijk een stuk bij ingenaaid. Het toegevoegde is Jonge Lieuws Boosk , een lichtvoetige toevoeging bij de meer zakelijke informatie van de almanak. De gehele almanak is in gescande vorm beschikbaar via de Tresoar website.

Sneuper 97, juni 2010 gepubliceerd

De zomer is net aangebroken en dat betekent dat er weer een fleurig exemplaar van De Sneuper op de mat valt. Het juninummer 97 van het blad van de Historische Vereniging Noordoost Friesland staat weer boordevol interessante genealogische en streekhistorische verhalen.

Voor de niet-leden hebben we nog steeds een proefnummer, Sneuper 91 van maart 2009, ter kennismaking volledig online staan. En als u lid wilt worden en daarmee elk kwartaal de dikke Sneuper in de bus wilt krijgen, evenals contact met de (inmiddels 450 !) mede-leden en toegang tot de ledenvergaderingen (de volgende is op zaterdag 9 oktober in Dokkum) kunt u zich eenvoudig online aanmelden, het kost slechts 15 euro per jaar waarbij u bovendien de dubbel-cd met Sneuper 1 t/m 75 er gratis bij krijgt! En nog steeds is kopij altijd welkom via ons email-adres.

In Sneuper 97, juni 2010 de volgende onderwerpen:
Genealogie
-p.74 Edelman, Klaver en Van der Werff, R. Keizer
-p.84 Groeten uit Amerika (deel 9b: Epke A. Roorda, K. Postma
Streekgeschiedenis
- p.93 Verdwenen eendenkooien Brantgum-Waaxens, G. Mast
- p.113 Reactie ‘kalkovens Ezumazijl’, M. Koopmans
- p.114 Dokkum en de koloniën, een inleiding, W. Schackmann
- p. 119 Reactie ‘Sybrandus en Sjoert Huisinga’, S. Wagenaar
- p. 120 Verkiezingen in 1617, P. de Haan
- p. 122 Dokkumer Schutters, P. de Haan
- p. 124 Een herberg in Moddergat, P. Hillebrand
- p. 127 Zeeslag bij Gibraltar, 1607, E. Smits Fazn
- p. 132 Posttarieven, H. Wiersma
Varia
- p.113 Veel kranten nu online, Persbericht
- p.134 Ingeboekt, R.H. Postma
- p.135 Vakantietip: Klooster Ihlo

De zin van het delen

Veel genealogen hebben in de loop der jaren een groot aantal papieren en digitale bestanden opgebouwd die de familiegeschiedenis beschrijven. De digitale bestanden worden veelal bewaard op de harde schijf van de computer. In diezelfde periode zijn er echter ook nogal wat ontwikkelingen geweest op het gebied van software en hardware. De meesten zullen zich nog wel herinneren dat tekstbestanden in Wordperfect werden opgemaakt en dat grote slappe (floppy) disks werden gebruikt om bestanden op te slaan. Beeld werd veelal vastgelegd op videobanden of grote tapes. Dat kan nu al tot problemen leiden!

Niet alleen kunnen de oude opslagmedia vaak niet meer afgespeeld worden wegens het verdwijnen van de afspeelapparatuur ook de floppys en zelfs CDs verminderen snel in kwaliteit. Computers worden nog maar zelden uitgerust met een diskette-station. Fotos verkleuren of werden oorspronkelijk in een te lage resolutie digitaal opgeslagen.

Stuur bij voorkeur met enige regelmaat uw bestand als email-bijlage naar uw webgebaseerde email-account zoals yahoo of gmail en familieleden. Zorg er ook voor dat de bestanden in nieuwe software-formaten leesbaar blijven of als een txt bestand worden opgeslagen. Ook een papieren uitdraai die bij familieleden of een archief worden ondergebracht zijn een goede manier om uw jaren van onderzoek veilig te stellen. Voor Noordoost Friesland kunt u uw gegevens aanbieden bij het Streekarchief en de Historische Vereniging Noordoost Friesland.

Videobanden kunt u laten digitaliseren bij de HEMA of speciaalzaken, waarna u een kopie, of delen daarvan op YouTube kunt plaatsen, zoals ik met de dorpsfilm uit 1952 van Munnekezijl heb gedaan.

Foto's kunt u scannen en op een website plaatsen of ter bewaring aan het archief of onze vereniging geven. Eventueel plaatsen we het in ons online foto-album Zoekplaatjes.

Bijkomend voordeel van het delen van uw gegevens is dat u mogelijk nog aanvullingen en verbeteringen op uw onderzoek krijgt! Zeker bij oude foto's en films is het uitermate lastig om ontbrekende namen bij de gezichten te krijgen. Wacht er dus niet mee!
Zorg er ook voor dat uw adresgegevens bij uw onderzoek vermeld worden (dus niet alleen emailadres want die verouderd ook vaak snel!).

Oerboeren in de Friese Wouden

In het nieuwe IJstijdenmuseum, bij de Kruidhof te Buitenpost, is onlangs de expositie Oerboeren in de Friese Wouden geopend. Het persbericht vermeld hierover het volgende: In 2010 wordt vanaf 10 april tot 9 oktober de tentoonstelling “Oerboeren yn ’e Fryske Wâlden” gehouden. De tentoonstelling gaat over de eerste boeren die zich in het Nationaal Landschap de Noordelijke Wouden vestigden.
Bodemsporen en vondsten van artefacten hebben aangetoond dat die eerste boeren vanaf ongeveer 6.000 jaar geleden in de Friese Wouden gingen wonen, vee hielden, gewassen teelden en boerderijen bouwden. De sporen van die vroege bewoning worden op veel plaatsen in de Fryske Wâlden teruggevonden op de hogere zandruggen in het gebied. Dat het IJstijdenmuseum met deze speciale tentoonstelling komt is geen toeval. Het wonen van de eerste boeren in de wouden is lang een stukje van Fryslân´s verloren geschiedenis geweest.

In de geschiedenis over de Friese prehistorie is weinig terug te vinden over deze eerste boeren. In het IJstijdenmuseum wordt aandacht geschonken aan de boeren die in de Jonge Steentijd in de wouden leefden en daar hun boerderijen op de hogere zandkoppen hadden gebouwd. Vondsten van amateurarcheologen uit de Friese Wouden en reconstructies van werktuigen laten de bezoekers veel zien over de boeren uit die tijd.

In de Prehistorische hof wordt de tentoonstelling aangevuld door een replica van een prehistorische houten ploeg, eergetouw genoemd, en een tweetal impressies van steengraven uit de Nieuwe Steentijd.

Door Lammert Postma en Jan F. Kloosterman (zie zijn blog via de link) is een boek geschreven over de eerste boeren in de Friese Wouden. In het boek wordt ingegaan op plaatsen waar die eerste boeren zich vestigden, hoe ze leefden en wat voor gereedschappen ze hanteerden. In het verlengde daarvan is er in het IJstijdenmuseum aandacht voor de vele amateur archeologen uit de Wâlden, die op de hogere zandgronden de sporen en werktuigen van de oerboeren hebben gezocht en gevonden.
Ook zijn er twee routes ontworpen, die wandelaars en fietsers langs plaatsen voeren waar duizenden jaren geleden de eerste boeren in de Wouden hebben gewoond. Er is een wandelroute van 10 km met informatie en bijzonderheden over deze plaatsen en een wandel/fietsroute van 25 km, die ook veel bijzonderheden vermeldt over de oerboeren in de Friese Wouden. Interessante boeken over het gebied van de Friese Wouden zijn overigens De Mieden. Een landschap in de Noordelijke Friese Wouden en Boeren in de Friese Wouden. De komst van de landbouw naar het gebied rond Bakkeveen - 3400 v.C.

Met het project Oerboeren in de Friese Wouden wil het stichtingsbestuur van het IJstijdenmuseum in Buitenpost een stukje van Fryslân´s vergeten geschiedenis in de publiciteit brengen en aandacht besteden aan de ontdekkers van de boerencultuur in de Wouden gedurende de Nieuwe Steentijd en Bronstijd. Door aan de tentoonstelling en het boek de wandel en fietsroutes te verbinden verwacht het bestuur een actieve wisselwerking tussen het museum en de natuur, cultuurhistorie en cultuur in het Nationaal Landschap de Noordelijke Wouden.

Fryslâns gedeputeerde van cultuur, Jannewietske de Vries heeft op vrijdag 9 april de tentoonstelling Oerboeren yn e Fryske Wâlden, officieel geopend. Aan haar is het eerste boek met de bijbehorende fiets en wandelroute aangeboden. Volgens burgemeester Tjeerd van der Zwan kan op de activiteiten in zowel het IJstijdenmuseum als de Kruidhof een verdere ontwikkeling volgen in de vorm van een informatiepunt over het Nationaal Landschap de noordelijke wouden.
De ligging van deze beide musea en de aanwezigheid van het NS station vormen ingrediënten voor een verdere uitbouw. Jan Kloosterman van het IJstijdenmuseum sloot zich bij deze suggestie aan temeer daar het IJstijdenmuseum ook vanuit haar positie regelmatig het wouden landschap er bij betrekt door fiets en wandelroutes.
De tentoonstelling Oerboeren yn e Fryske Walden duurt tot eind oktober 2010.

Najaarsvergadering 9 oktober in de Posthoorn te Dokkum

Zet hem alvast in uw agenda: De Najaarsvergadering van de Historische Vereniging Noordoost Friesland op zaterdag 9 oktober 2010 in de Posthoorn te Dokkum.
Nadat we de afgelopen jaren met de ledenvergaderingen een tour door Noordoost Friesland gemaakt hebben met o.a. Hogebeintum, Birdaard, Veenwouden, Dantumawoude, Rinsumageest, Ee en Anjum gaan we nu weer eens in de elfstedenstad vergaderen: Dokkum. Plaats van samenkomst is de Posthoorn, aan de Diepswal.
De nadruk zal deze keer meer liggen op het uitwisselen van genealogische en streekhistorische gegevens. Dus neem uw boeken, mappen, laptops, foto-albums en andere familiestukken mee!
Er zullen rondleidingen in de middag gehouden worden langs o.a. gevelstenen en in het Admiraliteitshuis.
Verdere informatie zal t.z.t. verschijnen in De Sneuper en op dit blog.

Historische badmode en ouderwets zwemmen in Dokkum

Ga je mee zwemmen?

Expositie over de geschiedenis van de badmode en zwemmen in Dokkum

In museum het Admiraliteitshuis is vanaf zaterdag 12 juni de expositie ‘Ga je mee zwemmen?’ te bezichtigen. De tentoonstelling laat de geschiedenis en ontwikkeling van badkleding zien en vertelt over het baden in de verschillende zwembaden in Dokkum.

Aan de hand van een groot aantal badpakken uit eigen collectie, de collectie van het Fries Museum, Museum Pakhuis Koophandel in Leeuwarden en Museum Noordwijk is de ontwikkeling van het badpak te zien. Was er rond 1900 een heus pak voor vrouwen en voor heren, nu zijn de bikini en de zwembroek de standaard op de Nederlandse stranden.

De mooiste en oudste badpakken zijn gedragen tussen 1890 en 1920. Daarnaast zijn er badpakken van het merk Tweka, deze werden alleen in de goede sportzaak verkocht, en gebreide badpakken.

Erg leuk is de collage van badpakken die door het publiek zijn ingebracht. Het is net alsof je op een warme dag op het strand beland bent.

De expositie wordt ondersteund met afbeeldingen uit tijdschriften en foto’s van de Pim Kamminga stichting en door het publiek ingebrachte foto’s. Te zien zijn onder andere kinderen die zwemles krijgen, een vriendinnengroep op het strand van Ameland en demonstaties tegen de geplande sluiting van het zwembad in Dokkum.

Ook gaat de expositie in op de geschiedenis van de zwembaden in Dokkum. Aan de hand van foto’s wordt verteld over het ontstaan van het zwembad en de locaties die het gekend heeft.

Op deze locaties werden ook zwemlessen verzorgd. Het museum heeft een groot aantal zwemdiploma’s weten te verzamelen uit de periode 1942-1991 van mensen die in Dokkum het zwemdiploma hebben behaald. Sommige kinderen hadden het papiertje al op 5 jarige leeftijd, anderen wachten daarmee tot zij 35 jaar waren.

‘Ga je mee zwemmen?’ is te zien van 12 juni t/m 18 september 2010.

Voor in de agenda:

Mw. Loes Schurer – de Haan, vrijwilligster in het Admiraliteitshuis heeft voor deze expositie een rondleiding voorbereid. De rondleiding duurt 90 minuten en kost € 5,00 per persoon (incl. entree en kopje koffie/thee). Er wordt verteld over de geschiedenis en de ontwikkeling van badkleding en het baden, ondersteund met anekdotes en verhalen.

Opgeven kan via info@museumdokkum.nl of telefoon 0519 - 293 134, bij minimaal 5 personen kan de rondleiding doorgaan.

Data: woensdag 30 juni, 28 juli, 18 augustus en 8 september telkens om 14.00 uur.

Oude foto's van Alberda familie te Ee

In Sneuper 96, maart 2010, publiceerden we een lijst met namen van mensen die voorkomen in een oud foto-album van de familie Alberda uit Ee. Via een van onze leden kreeg de Historische Vereniging Noordoost Friesland het aanbod de foto's te scannen en het album zelf in het Streekarchief te bewaren. Het zijn oude foto’s (voor en na 1900) en het mooie daarbij is dat van de meeste foto’s de namen bekend zijn. Niet alleen gaat het om foto’s uit de Alberda-familie. Ook zijn er foto’s bij van de dominee, de schoolmeester, vriendinnen enz. uit hun tijd. Inmiddels zijn al zeker vijf leden van onze vereniging verblijd met een digitale kopie van éen of meerdere oude foto's uit deze collectie, die de eigen genealogie verlevendigen. Wie belangstelling heeft voor een bepaalde foto uit de lijst hieronder kan deze aanvragen bij onze vereniging.

U begrijpt wel dat, vanwege de werkzaamheden die zitten in het zoeken en versturen van zulke foto’s, dit niet massaal kan gebeuren. Heeft u ook foto’s of dia’s die de moeite waard zijn, laat het dan weten, we scannen en documenteren ze graag. Uiteraard hebben leden voorrang en mocht u dat nog willen worden dan kunt u zich hier makkelijk online aanmelden.

Hieronder volgt de namenlijst van de beschikbare Alberda-foto’s:

Aisma (Geertje)
Alberda (Eelkje Jans, Eelkjen en Melis, Emke, Etje J., Fetze, genealogie, Heiltje J., Jan J., Jan Tj., Jan Jans, kinderen, Maaike, Maaike en Emke, Martha, Martha en Nieske, Melis, Melis J., Melis Jans, Tjalling, Tjalling Jans, Trijntje
Alberda-de Jong (Sijke)
Alberda-Jousma (E/Hille)
Alberda-Meindersma (Eelkje, Tjalling en Fetze)
Alberda-Terpstra (Jan, Sijke)
Alberda-Wassenaar (Jan, Tjipke)
Althuizius (Jan, Joh.)
Beek (Ernst)
Beintema (Johannes Douwes, K.D., Sikjen Tjallings)
Bergmans (Grietje, relaties)
Boer de (dr)
Boerderij
Boersma (Petronella)
Boersma-Alberda (Reinder, Maaike)
Bos (Anna)
Botma (Folkert Easges, Folkert Jacobs, Jan Korn., Kornelis, Nynke Korn.)
Botma-Jousma (Eelkje)
Botma-Terpstra (Anna)
Buitendijk (dominee, mevr.)
Bulthuis Raard (meester)
Castelein (Anne)
Dijkstra (Baukje Pieters, Gerrit P., Tjitske)
Douma (Anna, Grietje, Grietje Sybrens, relaties, W.J.)
Dreijer (Jantje)
Faber (Trijntje)
Feddema (Jantje)
Ferwerda (Pietje)
Fokkema (Tet en Jan)
Gereformeerde school (Ee groep III)
Gorter (J. en W.)
Groenewold (dominee)
Groenewold-Bos (Trijntje)
Hania (Sijke)
Hannema (Berend, Maaike Melis)
Hartmans (Berend Johannes, Dirk Dirks, Hartman, Maaike, Maaike Melis, Riemke Popes, Tjitske,Trijntje)
Hartmans-Alberda (Maaike, Melis)
Heeringa (B.J., Ids B.)
Hiemstra (Emke, Emkje J., Ettje J., Ettje of Baaije, Gosse Jans, Jan Gosses, Jantje G., Jantje Gosses, Pier G., Sijke G., Sijke Gosses, Tjitske G., Ytje)
Huizinga (Itje)
Humalda (Dirk)
Idsardi (Anna Maria, Betje, Former Jans, Jan F., Jan Fr., Jatje, Nienke, Nynke, Rienk, Rienk Idzes)
Idsardi-Hiemstra (Baaije)
Idzinga (Petronella)
Jaarsma (Marika [Maaike?])
Jansma (Maaike)
Jong (Sijke)
Jong de (Cobe, Emke, Frans, Frans Minnes, Imco Minnes, J.F., Jaap Minnes, Jacob Fr., Jacoba Jacobs, Jan F., Jan Fr., K [Sietse], Klaas, Klaas Jac., Minne, Minne Fr., Renske Minnes, Coba)
Jong de-Jong de (Jacobje)
Jong de-Alberda-Douma (Klaas, Jan, Tj., Douwe P.)
Jonge de (NN)
Jousma (Janke, M., Maaike, Pytje, Sibe Hilles, Siebe Hilles)
Jousma-Alberda (E.)
Koldijk (NN., S.)
Krol (Ate B., Gerrit B., Klaas B., overzicht, Tjeerd B.)
Laatste jachtdag 1895
Meindersma (A. en E., Abe, Anne, Douwe Fetzes, Douwe Johannes, Eelke Fetzes, Eelkje,Eelkje F., Eelkje Fetzes, Geertje Idzes, Ids P., Jan P., Pieter Fetzes, Taetske, Tiete Pieters, Tietje, Tietje en Ane)
Meindersma-Alberda (Jantje)
Meindersma-Sevart (Pieter F., Wilhelmina)
Meinsma (Harm, Trijntje)
Miedema (Jantje, Tjallina)
Mossel, van der (Gerrit Sjoerds)
Mporinanx (familie)
Obma (Jacob Hendriks)
Pauwels (Minke)
Poëziealbum (Namen)
Poortinga (Dirk)
Postma (relaties, Trijntje)
Pouwels (Mina)
Prins (Ytje Piers)
Puma (Griet)
Reinding (Ymkje)
Rienks (Baukje)
Romar (Idske)
Roos (Elisabeth)
Roos, de (Lysbeth)
Spriensma (Tjerk)
Streekstra (Berber)
Sytsma (Nienke)
Terpstra (Aaltje, Aaltje en Trijntje, Anna, Berend Willems, Broer, Doet, Gosse, Gosse Br., Hiltje, Jan, N.N., Nynke, Sietske Y., Sijke, Sjoukje, Taetske, Tietje Berends,Tjets, Wytse Br.)
Veenstra (Jantje)
Visser (Aaltje, Anna, Trijntje)
Weiland (Jifke, Trijntje)
Wieringa (Siebe)
Wiersma (Klaas)
Woude, van der (Jan P.)
Wynia (Naentske N.)
Yntema (meester)
Zijlstra (Abeltje Aants, Eke Aants)
?………… (onderwijzer)

Bovenstaande lijst van op portretten afgebeelde personen laat zien hoe belangrijk het is om op foto’s steeds de namen en data te schrijven of op een andere manier te bewaren wie de afgebeelde personen zijn. Foto’s met personen kunnen nog zo oud of mooi zijn, als de namen niet bekend zijn, zijn ze feitelijk onbruikbaar.
Overigens stonden in Sneuper 30, december 1994, ook foto's van de Alberda familie, aangeleverd door mevrouw Y. Hiemstra-Alberda: Jan Jans Alberda (1790-1864), Sikjen Tjallings de Boer, Melis Jansz Alberda met Sijke Franses de Jong, Jan Tjalling Melisz Alberda met Sijke Broers Terpstra. Ook hierbij behoorden foto's van de aangetrouwde families Beintema, Hartmans en Meindersma.

Laat de schenking van deze fotocollectie een aansporing zijn voor anderen die ook over dergelijke collecties beschikken om deze ter bewaring af te staan aan een archiefbewaarplaats. Uiteraard nadat de foto’s eerst zijn ingescand waardoor ze eventueel gemakkelijk gepubliceerd kunnen worden terwijl de originele foto’s niet verder in kwaliteit achteruit gaan!

Nieuwe online maritieme bronnen

Regelmatig komen er nieuwe maritieme bronnen online. Ik heb weer een aantal voor u op een rijtje gezet.
In al deze bronnen komen Friezen voor.

Zo heeft het Britse Nationaal Archief een database met onderscheidingen van zeelieden uit de koopvaardij tijdens de Eerste Wereldoorlog online gezet. Zoeken kan op naam en geboorteplaats. Let op: het is deels een betaal database, dus de details kosten geld.

Verder heeft Piet Boltjes uit Amsterdam een bestand online gezet met daarin Friezen in de koopvaardij vanaf ca 1800 tot heden, waarbij op naam van Schip en Opvarende gezocht kan worden. Hierin staan ook Friese opvarenden van de SS Leerdam (zie afbeelding hierboven), die op weg naar Buenos Aires verging.

Een vroegere periode wordt bestreken door de Zweedse tegenhanger van onze VOC, het Archief van de Zweedse Oost-Indische Compagnie 1731-1813. Nederlandse plaatsen die voorkomen in de database als plaats van herkomst (sok amnen=zoek plaatsen): Amsterdam, Holland, Rotterdam, Zeeland.
Vermoedelijk betrof het dus meer de VOC Kamer waar ze vandaan kwamen.

De bekende online database met VOC Opvarenden heeft inmiddels ook enkele scheepssoldijboeken van voor 1700 gedigitaliseerd. Zo vind je nu het schip de Gouden Gans uit 1644 en het Wapen van Zeeland. Ook vond ik nog een grappige transcriptiefout van een zeevarende uit De Rottevalle: Jan Itses, de ratteval (!), Immagonda, 1763.

Al enkele jaren volg ik het blog van Jim Bender over Anglo Dutch Wars, de Engelse Oorlogen die op zee werden uitgevochten. Af en toe staan er interessante zaken over de Friese Admiraliteit op, zoals het bericht over de pinas Gideon, in 1631 onder commando van Tjebbe Aukes uit Dokkum.

Oudheidskamer Mr Andreae te Kollum met nieuwe site

Tijdens de ledenvergadering van onze vereniging in Damwoude, april 2010, overhandigde ik een tweetal notulenboeken aan Lukas Cazemier van Oudheidkamer Mr Andreae. De notulenboeken zijn van de Cooperatieve Landbouwvereniging Munnekezijl & Omstreken en beslaan de jaren 1931-1963. Hierin wordt verslag gedaan van de jaarvergaderingen, excursies en het gezamenlijk inkopen van meststoffen en dergelijke. De boeken (die ik zelf overigens vrijwel geheel gescand en in een Picasa webalbum geplaatst heb) waren in bezit van sneuper Oeble Viersen die ze weer van een familielid, oud-voorzitter E.Oostenburg, had gekregen. Door de schenking aan de Oudheidkamer worden de boeken voor het nageslacht veiliggesteld in een bibliotheek die meer bijzondere werken aangaande de gemeente Kollumerland bevatten. Hierin bevinden zich bv ook de dagboeken en plakboeken van Johannes Belgraver (Jan de Tippelaar). Daarnaast heeft de Oudheidskamer een fotoarchief met oude foto's.
Cazemier zit in het bestuur van deze Oudheidkamer Mr Andreae te Kollum. Deze is gevestigd in een oud postkantoor in het centrum. De Oudheidkamer heeft tot doel het publiek te betrekken bij de historie van de gemeente Kollumerland. De vaste collectie objecten laat het leven en werken van inwoners van Kollumerland omstreeks 1900 zien. In een aantal kamers vindt u: oude ambachten, dienstbodekamer, stijlkamer, fotoatelier, schoolklas, kruidenierswinkeltje,en verder nog religieuze objecten,een kostuumafdeling en een verzameling vaandels. Daarnaast houdt men ook lezingen, zoals op 22 september 2010 met onderwerp: De bodem Vertelt, door Evert Kramer, conservator archeologie bij het Fries Museum te Leeuwarden.
De naam is ontleend aan Mr. Arnoldus Johannes Andreae (1845-1899), geboren te Kollum op 30 januari 1845 als zoon van Daniël Hermannus Andreae en Petronella Maria Eskes. Hij trouwde op 25 september 1877 met Ulrica Hermanna Huber. In de tweede helft van de 19e eeuw was hij notaris in Kollum en daarnaast historicus. Bekend is hij o.a. om zijn publicatie "Oudheidkundige plaatsbeschrijving van de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland, deel I en II".
Sinds kort heeft de Oudheidkamer een nieuwe website, waarop uitgebreide informatie over de bezoekmogelijkheden en tentoonstellingen gegeven wordt. Een bezoekje waard voor de sneuper met banden met Kollumerland!

De Krant van Toen database met oude krantenartikelen

De Leeuwarder Courant was al een tijdje online beschikbaar met artikelen die teruggaan tot het oprichtingsjaar 1752.
Via een nieuwe website, http://www.dekrantvantoen.nl/ zijn naast de LC nu ook het Dagblad (vroeger: Nieuwsblad) van het Noorden en documenten die het Dokumintaasje Sintrum Ferwerderadiel heeft gedigitaliseerd, zoals groepsfoto's en dorpsgezichten online beschikbaar. Zie hiervoor ook de inventaris bij het Streekarchief te Dokkum.
Daarnaast gaan een kleine 7000 pagina's van het Sâwn Stjerren Nijs en diens voorganger MOH Post online. U kunt zowel Uitgebreid zoeken als gewoon Bladeren in de kranten, waaronder de Nieuwe Dockumer Courant en het Nieuwsblad van Noordoost Friesland.
Ook is op de website een rubriek Historische kaarten van de Friese grietenijen beschikbaar. Al met al prachtige aanvullingen om uw stamboomgegevens mee te verlevendigen!

En dat is nog niet alles! De Koninklijke Bibliotheek heeft een nog groter kranten-project online gebracht. De belangrijkste Nederlandse kranten van 1618 tot 1995 zijn doorzoekbaar en een selectie van landelijke, regionale, lokale, Nederlands-Indische, Surinaamse en Antilliaanse kranten en extra titels uit 1940-1945. Zoeken in Vier Eeuwen Kranten kan via de Historische Kranten database.
Als u iets leuks gevonden heeft of er een artikel over schrijft, mail ons !