Interieur 19e eeuwse binnenvaartschepen wetenschappelijk onderzocht

Het is elke zomer weer een mooi gezicht: de statige skûtsjes die bij de SKS en de IFKS strijden om de eerste plaats. 

Lezing door Nykle Dijkstra. Foto: Jacob Roep.

Niet zo bekend is het feit dat veel van deze skûtsjes een prachtig gerestaureerd roefje hebben: een kleine woning achterin het schip waar vroeger de schipper met zijn gezin woonde. Vaak is de roef mooi aangekleed, met een petroleumlampje aan het plafond, een antiek kacheltje, tafeltjes, stoeltjes, gordijntjes en allerhande prullaria. Hier is het leven van de ‘huiselijke schipper’ te ervaren. 

In vroegere tijden stond de schipper in weer en wind op het dek, maar soms had hij een moment rust nodig in het knusse (maar ook benauwde) achteronder. Bijvoorbeeld om een pijpje te roken of wat te eten. 

Inventaris van een turfschip uit 1826. Bron: Notarieel Archief, Tresoar.

Weinig is echter bekend over hoe deze roef er in de negentiende eeuw van binnen uitzag en hoe hij was ingericht.  
Nykle Dijkstra (o.a. redactielid van De Sneuper) heeft daar wetenschappelijk onderzoek naar gedaan aan de hand van boedelinventarissen en verhalen van schippers. 
De resultaten zijn op 8 oktober jl. gepresenteerd in het voormalige Garnalenfabriekje in Moddergat, tijdens een bijeenkomst van de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy. Ook werd het nabije Museum Moddergat/Fiskershuske bezocht.
Bent u geïnteresseerd in de details van het onderzoek van Nykle Dijkstra? Stuur ons dan een mail

Nykle meldde verder dat hij het NoordHollands archief heeft gevraagd om een register van overleden schepelingen uit 1868-1950 te scannen en die staat nu online:

http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=391&minr=797066&miview=inv2

Eerder hadden ze al een deel van de monsterrollen gescand:

http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=391&minr=796973&miview=inv2&milang=nl

In deze maritieme bronnen staan ook diverse Friezen vermeld.
Over de schipbreuk van de Roline Maria, onder Holwerder kapitein Hoekstra, bij Macao, zal Nykle Dijkstra in een komend nummer van ons verenigingsblad De Sneuper publiceren.

Ook van de lezing van Henk Goslings over de Dokkumer rederij Posthuma & Goslings (1854-1870) zal t.z.t. een artikel in De Sneuper verschijnen.

 

Notarieel Archief Rotterdam ook interessant voor Noordoost Friesland

Net als het Notarieel Archief van Amsterdam, bevat ook het Notarieel Archief van Rotterdam interessante bestanden zoals testamenten, verklaringen en boedelbeschrijvingen.
Vanwege de connectie met het water komen er relatief vaak schippers uit het noorden in het archief

voor.
Ik heb op plaatsnamen als Dokkum, Dockum, Collum, Kollum, Ameland en Leeuwarden gezocht.
Hierbij kwam ik o.a. deze interessante gevallen tegen:

Jan Gerritsz, binnenschipper uit Dokkum, benoemt zijn vrouw Trijntge Pieters tot zijn erfgenaam. 20-aug-1678

Schipper Symon Lieuwis wonende in Dokkum door chercher Joost de Groot bekeurd in 1621

Willem Hemster,koopman, machtigt namens Cornelis Heemstra, zijn meester koopman, wonende in Friesland 9-jun-1656

Jan Maertensz Prins van Ameland reisvaardig om als matroos voor VOC met schip Burgh naar Oost-Indien te varen, 1675

Beslag op schepen van Taecke Hillebrants, schipper uit Fraeneker, en Sjoert Pieters, schipper uit Collum, 1644

Sijbrant Meijndersz van Dockum staat op v vertrek als botteliersmaat met schip de Witte Leeu naar Oostindie, 1665

Boedelinventaris nalatenschap van wijlen Grietgen Ulbesdr, weduwe van Dominicus Sapma, 1651, broer Dirck Ulbesz te Driesum en familieconnecties te Dokkum en Wouterswoude. Grietje Ulbes hielp haar man, remonstrants predikant, ooit ontsnappen uit de gevangenis in Amsterdam!

Jacob Jansz Broeckman van Dockum, varend als matroos van marsclimmersmaet op een schip van de Admiraliteyt, 1633

Verklaring van in beslagnemen lading haring door Gerrit Cloot, capiteyn onder gezag Admiraliteit v Dockum, 1608

Sioerdt Pieters, schipper v Collum, verkoopt aan Johan van Driell, schepen/brouwer in De Roode Leeuw een caechschuijt,1643

Zoekt u vooral zelf ook op de plaatsnamen, familienamen of beroepen die uw interesse hebben!