Posts tonen met het label lijkstatie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label lijkstatie. Alle posts tonen

dinsdag 10 februari 2015

Lijkstatie van Maria Louise van Hessen Kassel te Leeuwarden in 1765

Het is dit jaar 250 jaar geleden dat Marijke Meu, ofwel Maria Louise van Hessen Kassel, overleed. In de rouwstoet die haar begeleidde naar de Leeuwarder Jacobijner of Grote Kerk, liepen vele Friese pommeranten mee.
Naast een mooie tekening zijn ook de namen van deze personen bewaard gebleven.

Dit stond er in de krant: Leeuwarden. De plechtige Lykstatie van haare Doorluchtige Hoogheid, Mevrouw de Princesse Douariere van Orange en Nassau (wier overlyden wy in April laatstleden bladz. 139. melden) alhier, den 13 Juny (1765) ор de volgende wyze geschied.
I. De Burgery deezer Stad en de Militie, zo wel van deeze Stad als uit andere Steden deezer Provincie, waren vroegtydíg in de Wapenen.
II. Dezelve werden geplaatst van ’t einde der Kleine Kerkstraat over de Duco-Martenase Brug , de geheele Nieuwstad langs, tot aan den Dyk, de St. Jacobstraat op tot aan den hoek, als dan de rechterhand af tot aan de Groote Hoogstraat over de Brug; doch in de Kleine Hoogstraat niet; weder by de Fransche Kerk tot aan de deur onder het Orgel in de Kerk.
III. Dezelve stonden geschaard in twee reijen, eerst de Burgery zo ver dezelve kon strekken ‚ en vervolgens de Militie.
IV. De Guarde te Voet was gerangeert voor de Hofstoet ,de Kleìne Kerkstraat in, zynde voorzien van Krippen aan Vaandel, Charpen en Degens voor de Officiers , benevens zwart Flennêl voor de Trommen, en wit Cabretleeren Handschoenen voor de Officiers.
V. Op de Guarde te voet volgde het Hofgezin van wylen Haare Doorluchtige Hoogheid , geleid wordende door den jongsten Edelman den Heer Willem Hendrik van Hambroick, en wel in deeze Orde: 1. De Edelman van Hambroick ; 2. twee Keuken Borsten; twee Port-Chaise Dragers; 4. twee Lakeyen van haar Hoogheid; 5. twee Lakeyen; 6. De Mondschenker Gunst en de Hovenier Sember; 7. twee Mondkoks Benfort en Cremer; 8. twee Kamerdienaars Wattié en Habel , 9. Wehrman Dispensier en Chirurgyn , Hurter Klerk ter Secretary; 10. Coulon Hofdoctor, Hildenberg Rentmeester; 11. De Professor Оuwens Lyfarts van wl. Haare Vorstlyke Hoogheid,

VI. Hierop volgde de Keteltrom, met acht Trompetters , zijnde de Keteltrom met zwart Laken bekleed, en de Kwasten en Koorden der Trompetters met zwarte Floersen overtrokken.

VII. Een Edelman leidende de Ornamenten, zynde de Heer Baron van Schwartzenberg.

VIII. Vervolgens de ornamenten, gedragen wordende door zes Edellieden.
Het eerste kwartier van Brandenburg werd gedragen, door den Heer Jr. Age Tjepke Ruurd van Sixma; 2. het 2de Kwartier van Brandenburg, door den Heer Jr. Schelto van Heemstra; 3. Het Kwartier van Courland, door den Heer Jr. Sicco Douwe van Ауlvа; 4. het Kwartier van Hessen, door den Heer Jr. Оnnо Schelto Tamminga van Burmania; 5. het groote Blason, door den Heer Jr. Daniel Anthony van Plettenberg; eindelyk 6. de Vorstlyke Kroon op een zwart Fluwele Kussen met 4 quasten, werd gedragen door den Heer Jr. Laas van Burmania.
IX. Alle deze bovengemelde Heeren waren voorzien van Mantels, en dubbelde Sluyers, hangende zo lang als de Mantels, gelyk mede van losse Hoeden en wit Cabretleeren Handschoenen.
X. Hier op volgde de Heer Opperhofmeester R. H. van Hambroick met eenen Staf in de hand leidende het Vorstlyk Lyk
XI. Het Vorstlyk Lyk zelve, op een Wagen, onder een zwart Fluwelen verhemelte, met zilveren Galon, Franjes en Larmes afgezet.
XII. De Wagen of Lykkoets werd getrokken door acht Paarden, met zwart Fluwelen Kleeden bekleed.
XIII. Over het Lyk lag een zwart Fluwelen Kleed, waar op gehecht waren vier Wapens van Oranje en Nassau, en vier van Hessen dus acht te samen.
XIV. Vier Edellieden deezer Provincie droegen de slippen van het Kleed, namentlyk de Heeren Jan Andries van Sytzama, Tjalling Homme van Наarsolte, Binnert Philip AEbinga van Нumalda, en Duco Martena van Вurmania.
XV. De zilvere en zwart zijde Koorden met Zilvere Kwasten, die aan de zijden en in het midden van het Verhemelte vast waaren, boven den Lijkkoets, wierden gehouden door agt Gedeputeerden uit de Steden, namelijk:
1. Uit Bolsward, door Gerrit van Velsen
2. Uit franker, Johannes Haitsma
3. Uit Sneek, Ige Mollema
4. Uit Dockum, Harmanus Bock
5. Uit Harlingen, Fedde Acronius
6. Uit Stavoren, Fongerus Douma
7. Uit Sloten, Claas Nyenhuis
8. Uit Workum, Thomas Pieters Allinga
Dus de Lijkwagen zoo als geordonneert was op marsch zijnde, wierd dezelve gevolgt door de 24 boden (die, alle in het zwart, met Mantels, Beffen en losse Hoeden met Sluijers voorzien waren), welke bestonden in de 8 oudste Ordinaris State Boden, de 4 Oudste Hofs Boden, en 12 Boden uit de andere Steeden.
Hier op volgden in de eerste plaatze de drie Marschalken van de Ceremonie, met Marschalks Staven in de hand; namelijk de Heeren Edellieden
Jr. F.H. van Harinxma thoe Heeg
Jr. E.H. van Burmania,
en
Jr. G.W. van Doys
.
Hier op volgde de Heraut van Staat, Petrus Winck, bloots hooft met een Staf in de hand.
Vervolgens de beide Kamerbewaarders der Ed.Mog.Heeren Staten, R.(Rienk) Keyert en J. Storm, met ongedekten hoofde, ieder voorzien met een Stok waar op een verzilverde Kroon.
Hier op volgden de Ed.Mog.Heeren, gecommitteerd uit de Staten van Friesland; als uit het Quartier van Oostergo,
Jr. H.D.E. van Aylva, C. van Scheltinga, W. Bergsma, en Jr. T. AE.J.H. van Eysinga.
Als dan de twee Bodens van Staat.
Hier op wederom de Ed.Mog.Heeren gecommitteerd uit het Quartier van Westergo, namelijk
J. Van Glinstra, Jr. S. van Haarsolte, H.U. Huber en Jr. E.S. van B. Rengers.
Twee Bodens van Staat.
Na dezelve de Ed. Mog. Heeren gecommitteerd uit het Quartier der Zevenwouden, namelyk
A. Lycklama a Nyeholt, Godschalk van Knyff, Johannes Wielinga en Mr. Johannes van Beucker.
Wederom twee Bodens van Staat.
Hier op de Ed. Mog. Heeren gecommitteerd uit het Quartier der Steden, namelijk Mr. Nicolaus Arnoldi, J.O. Faber, H. van Sloterdyk, D.B. van Scheltinga, J. van Sminia, Secrs.
Gevolgt van de twee Clerquen ter Secretarie, namelijk T. van Teutenburg en Mr. Nicolaus Tholen.
Vervolgens de Ed. Mog. Heeren Gedeputeerde Staten, namelijk Henricus Wiardus van Altena, Livius van Haersma, Jr. G.F. Baron thoe Schwartzenberg en Hohenlandsberg, Jr. W. Baron thoe Schwartzenberg en Hohenlandsberg, Jr. Schelto Hessel Roorda van Eysinga, Menno Coehoorn van Scheltinga, Jr. Epo Sjuk van Burmania, Jr. Hans Willem van Plettenberg, Hans Hendrik van Wyckel, Secretaris.
Gevolgt, twee aan twee, door Mr. P. Talma, 's Lands Fiscaal en Advocaat, D. Hamerster, Commis ter Finantie.
Mr. Julius Vitringa, Mr. Fred. van Altena/Aitsma?, H.J. van Viersen, Clerquen ter Secretarie. Mr. E.A. van Idema, Clerq ter Finantie-kamer.
Gepraecedeert door de vier Deurwaarders zonder Mantels, met ongedekten hoofde en hunne Staven in de hand met zwart Floers bekleed, benevens de twee Kamerbewaarders van het Collegie, E. Rinsma en H. Nauta, zonder Mantels, met ongedekte hoofden en ieder een Stok waarop een verzilverde Kroon in de hand.
Gevolgt door de Ed. Mog. Heeren Raden in de Hove Provinciaal, voorgegaan door de zes Deurwaarders, zonder mantels, met ongedekte hoofden, en hunne Staven in de hand met zwart Floers bekleed; als mede door den Eerste Deurwaarder C.J. Elsinga, met Mantel en Bef, houdende den Staf met zwart Floers bekleed in zijne hand.
XXII. Waar op volgden de gecommitteerden uit de respective Steden deezer Provincie,namelyk:
Uit Bolsward, twee, Gosling Braaksma, Pyter Coopmans;
uit Franeker twee, Keimpe Rengers, Pier Hessels Dijkstra;
uit Sneek twee, Johannes Feikens, Dekkens Coops;
uit Dockum twee, Gerhardus Bransma, Claas Crans;
uit Harlingen twee, Jane van Sloten, Syds Altena;
uit Stavoren twee, Dooitze Hagtingius, Gerrit Intema;
uit Sloten twee, Wybrandus Haanstra, Herke Jans;
uit Workum twee, D.F. Riemersma, Klaas van Dyk;
uit Ylst twee, M. Schaafsma, W.Hoextra,
uit Hindelopen twee, Anne Clases en Anne Tymens.
XXII. De Predikanten der Stad Leeuwaarden.
XXIV. De Fransche Predikant.
XXV. De acht oudste Advocaten voor den Hove van Vriesland.
XXVI. En eindelijk de Burgery deezer Stad, wordende gerepresenteerd door een Persoon, namelyk: Taeke Bruining.
XXVII. All de Klokken in deeze Stad begonden te luiden zo dra de Lykstatie begon, en luidden ook zo lang als dezelve duurde.
XXVIII. Het Kanon om de Stads Wallen werd 3 maal gelost, als eens wanneer het Vorstlyk Lyk op de Chaar of Lykwagen werdt gezet, nogmaals wanneer het zelve aan de Kerkdeur was genaderd, en laatstelyk wanneer de te rug togt begon. 
XXIX. Het Vorstlyk Lyk in de Kapel bygezet zynde, ging de trein de Kerkdeur, de Oranieboom genaamd , uit , de Fransche Kerk voorby, de Groote Kerkstraat in, en vervolgens naar het Hof.

XXX. Voorts zyn er geene Levry-Bedienden by de Lykstatie geëmployeerd. 

Update: Johan Steendam van Tresoar vult aan: In samenwerking met het Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof organiseert Tresoar een dubbeltentoonstelling over het leven van Maria Louise van Hessen-Kassel, de stammoeder van ons koningshuis.

Op beide locaties zijn diverse archiefstukken uit de collectie van Tresoar te zien. In het Fries Museum zal onder de titel "Maria Louise, vorstin van Friesland" aandacht zijn voor haar leven als regentes. Deze tentoonstelling loopt van 21 maart tot en met 10 mei. In Keramiekmuseum Princessehof zal onder de titel "Thuis bij Marijke Meu" haar privéleven worden belicht. Deze expositie loopt van 21 maart tot en met 5 juli.

O.a. de ingekleurde lijkstatie en de speciale Leeuwarder Courant uit april 1765 zullen te zien zijn.

woensdag 15 februari 2012

De lijkstatie van Ernst Casimir te Leeuwarden in 1633

In de online collectie van het Rijksmuseum te Amsterdam bevindt zich een rij tekeningen van de begrafenisstoet (lijkstatie) van Ernst Casimir, die op 3 januari 1633 te Leeuwarden in de Jacobijner Kerk werd begraven (op 2 juni 1632 was hij al gesneuveld bij Roermond!). Het geeft een prachtig overzicht van de intimi van de graaf van Nassau-Dietz, stadhouder van Friesland (vanaf 1620) en na 1625 ook stadhouder van Groningen en Drenthe. Met name de jonkers uit Friesland en Groningen komen in beeld, met daarbij afgevaardigden van de diverse bestuurscolleges (waaronder de Admiraliteit te Dokkum). De ervaring leert dat de afbeeldingen behoorlijk waarheidsgetrouw zijn. Om de namen op de afbeeldingen voor een breder publiek toegankelijk te maken heb ik ze hieronder per plaat op een rijtje gezet.Veel van de Friese adel is terug te vinden op de genealogische pagina's van ons lid Simon Wierstra.
Plaat 1
Ernestus Casimirus Constant
Stadsgezicht van Roermunde
De Guarde van Sijn Genade
Plaat 2
Jr Pieter van Harinxma
Het Hof Gesin van sijn Gen.
Plaat 3
De Trompetters
Jr Zeino Joachim van Wesefeld
Jr Maurits van Ripperda
Jr Jan van Echten
Jr Wigboldt Ripperda van Peijse (Peize)
Jr Oriclius (Orck) van Doijem
Plaat 4
Jr Haring Onna van Sythiema
Jr Syds van Emingha
Jr Ulbe van Aylva
Jr Douwe van Roorda De Burg-Graeff
Jr Gerrold van Juckama
Jr Sicko van Grovestins
Jr Homme van Camstra
Plaat 5
Jr Watze van Camminga
Jr Douwe van Aylva
Jr Douwe van Ockama
Jr Epo van Douma
Jr Julius van Harinxma
Jr Tialling van Eysinga
Jr Schelto van Aebinga
Jr Laes van Glins
Plaat 6
Jr Rempt Rengers ten Post
Jr Charles de Unia
Jr Siouck van Wijnia
Jr Jurgien van Burmania
Jr Julius van Eysinga
Jr Abbo van Bootzma
Jr Ate van Hettinga
Jr Boiocko van der Wengen
Jacques van Oenama Lieutenant Colonel
Schelto van Aijsma Lieutenant Colonel (Van Aitzema)
Plaat 7
Wilhelm Vrij-Heer toe Schwartzenburg etc
Jr Bartelt Entens Ridt Meester
De Heere Overste Jacob van Roussel
De Heere Georg Vrij Heer toe Schwartzenburg en Hogenlantsbergh
Jr Poppo van Burmania Hof-Meester van sijn Genade
De Hellebardiers van sijn Genade
Plaat 8
De Heere Overste Georg Lijauckema
De Heere Thomas Ferentz Collonel
Overste Caspar van Eusum heer toe Nijen-Oordt etc (Van Ewsum van Nienoord)
De Heere Idzaert van Eminga Collonel
De Hellebardiers van sijn Genade
Plaat 9
Jan Michels picquer en Rust mr (een pikeur is iemand die paarden traint. Michels was getrouwd met Tietske Gerkes Hoptilla)
Sijn Genade Graeff Henric van Nassau Gouverneur van Friesland etc
Jr Pieter van Eysinga
Jr Julius van Meckema
Jr Achatius van Hohenfeldt
Jr Ruerdt van Juckema
Sijn Genade Graeff Willem Frederik van Nassauw etc
Jr Johan Sickinge toe Warffum
Jr Duyrt van Berum
Graeff Hendrick van Nassau
Gesante van Graeff Johan Lodewich van Nassau
Ges van Graeff Wilhelm van Nassau
Plaat 10
Gesante van Graeff Lodewich Henrich van Nassau etc
Gesante van Prince Excellentie van Orangien
Gesante van Graeff Henrich van den Berghe
Gesante van den Hertogh van Brunswijck
Gesante van sijn Con Majest van Denemercken
Gesante van den Hertogh van Holsteijn
Gesante van den Hertogh van Lunenburch
Gesante van sijn Gen van Brederode
Gesante van sijn Gen van Culenborch
Gesante van de Graeff van Oldenburch
Gesante van de Graeff van Oost Frieslandt
Gesante van de Graeff van Styrum sluijtende de rouw
Plaat 11
De Hoogh Mogh Heeren Staten Generael
De H Mogh Heeren Raden van State
De Ed Mogh Heeren Staten van Hollandt en West Frieslandt
2 Camer Boden en 2 lopende Boden der Staten van Frieslandt
Plaat 12
Edele ende Moghende Heeren Staten der Landschappe van Ooster-Goo van weghen Wester-Goo
Plaat 13
van weghen de Seven Wolden
Plaat 14
van weghen de Steden
Plaat 15
Heeren Staten van Groeningen en Om-Landen
Deurwaerders van Frieslandt
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Frieslandt
Hare Ed Mogh Clercquen
Camer Booden van Frieslandt
Plaat 16
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Stad Groeningen en Om-Landen
Deurwaerders
De E:M Heeren Raden Provinciaal van den Hove van Frieslandt
Hare E:M Substituyt en Onder Greffier
Plaat 17
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Drenthe
De E:M Heeren Gecommitteerde Raden ter Admiraliteijt in Frieslandt
De E:M Heeren Reken Meesters van Frieslandt
De E:M Heeren Reken Mrs van Stad Groeningen en Omlanden
Plaat 18
De Magistraet der Stadt Leeuwarden
De Heeren Gecommitteerde uijt de Magistraten der respective Steden van Frieslandt (Bolswart, Franeker, Harlinghen, Ylst)
De Heere Wolter Schonenborgh Drost van 't Oldampt
Jr Edzart Rengers ten Post Drost van Wedde
De Pedellen
Plaat 19
De Heeren Professores van d'Academie van Franeker (zo te zien 10 man, dus zeer waarschijnlijk Maccovius, Winsemius, Verhel, Rhala, Bernardus Schotanus, Meinardus Schotanus, Pasor, Fullenius, Van Dam en Wybinga)
De Heeren Gecommitteerde Professores van d'Academie tot Groeningen
De Pedel
De Predicanten der Stadt Leeuwarden
Krijghs Raedt van Frieslandt
Krijghs Raedt van Groeningen

Had ik net alle namen overgetypt van de afbeeldingen, kom ik er achter dat in januari Martin Engels al iets dergelijks met de Begrafenis van Ernst Casimir gedaan heeft en eerlijk gezegd beter en uitgebreider! Daarnaast heeft hij zelfs een overzicht van waar de Friese adel woonde in 1632.

Er is echter nog genoeg te sneupen naar afbeeldingen van Friese adellijken en eenvoudige medewerkers van de Nassau-familie aan het Friese Stadhouderlijk hof. Zo zijn er ook afbeeldingen of lijsten van de begrafenisstoet/lijkstatie van Willem Lodewijk in 1620, Frederik Hendrik in 1647, Willem Frederik in 1664, Johan Willem Friso in 1712 en Maria Louisa in 1765.

Van die Lijkstatie van Willem Frederik van Nassau-Dietz, in december 1664 te Leeuwarden zijn 25 aansluitende prenten gemaakt, door schilder Frans Carree. Vele Friese notabelen, waaronder Gajus Broersma, Douwe Aylva van Loo, Aulus van Haersma en de Dokkumer burgemeester Willem van Uma passeren wederom de revue.

Een volgende keer meer over de afbeeldingen van begrafenisstoeten in Friesland. Ook daarbuiten, bijvoorbeeld bij de begrafenis van Michiel de Ruyter in 1676, zullen Friese notabelen en zeelieden zijn afgebeeld!

woensdag 1 februari 2012

Lezing en boek De admiraliteit in Dokkum 1597-1645

Op woensdag 15 februari 2012 zal de lezing De Admiraliteit in Dokkum 1597-1645 door museumdirecteur Ihno Dragt in drukvorm te koop zijn.
Formaat 22x22 cm; 44 pagina's full color; prijs € 10.

Heeft u interesse, dan is  het boekje te koop op 15 februari  tijdens de Lezing die Dragt geeft in de Doopsgezinde Kerk aan de Legeweg te Dokkum. Vanaf 19.30 uur bent u welkom. De lezing begint om 20 uur en duurt ongeveer 1 uur. Zie voor meer details van de lezing in de Kalender op de site van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland. Waarschijnlijk zal het boekje naderhand ook te koop zijn in de boekwinkel van Museum Admiraliteitshuis aan de Diepswal (indien nog voorradig).

Zie ook het Notulen- en resolutieboek 1599, van het zeekantoor voor convoyen en licenten, Admiraliteit van Friesland te Dokkum, van de hand van secretaris Johannes Saeckma. Op de site van Martin Engels staat eveneens een transcriptie over het jaar 1601.

Fraai is ook de afbeelding van de begrafenisstoet in januari 1633 bij het overlijden van Ernst Casimir, graaf van Nassau-Dietz te Leeuwarden, met de leden van de admiraliteit (Heeren Gecommitteerde Raden ter Admiraliteijt) en rekenmeesters van Friesland (o.a. Hector van Bouricius).
Het is me niet geheel duidelijk wie de specifieke raadsleden van de Friese Admiraliteit kunnen zijn. Eimert Smits Fazn vermeld in zijn publicatie De Friese Admiraliteit boven water de volgende personen in de periode 1626-1639 (in ieder geval de laatste 5 in de lijst lijkt me het meest logische):
6 Jan.1626    Willem van Zuylen van Nyevelt    1626/1639/1
1 April 1626  Johan Cloot                      1626/1639/6
1 April 1626  Wilhelmus Verrucius              1626/1639/5vo
10 Juni 1626  Steven Stevensz Laeckervelt      1626/1639/11
18 Juli 1626  Dirck Lubbers Lubbertsen         1626/1639/13vo
23 April 1627 Geert Roeloffs                   1626/1639/23
19 Mei 1627   Dr.Hero Wiarda                   1626/1639/25
16 Juni 1627  Willem van Viersen               1626/1639/27vo
26 Juni 1627  Sibrant Bungha                   1626/1639/28
2 juli 1627   Sixtus Abensones Beuma           1626/1639/28
28 Maart 1628 Willem Ubbena toe Enum          1626/1639/34
28 Maart 1628 Rudolph Wicheringe               1626/1639/34
4 Mei 1629    Gerrit Claesz Brouwer            1626/1639/39vo
24 Juli 1629  Reyn Evertsz                     1626/1629/52vo
22 April 1630 Willem Ubbena toe Enum           1626/1639/72
10 Maart 1631 Cornelis Heermans                1626/1639/86vo
20 Maart 1631 Gijsbert van Aersma              1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Douwe van Hottinga               1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Frederick Groustins              1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Sybrant Osinga (Dokkum)          1626/1639/87vo