Streekhistorische roman over Abel Tasman

In zijn geboorteplaats Lutjegast is het Abel Tasman Museum actief met het levendig houden van de avonturen van deze ontdekkingsreiziger.

Hoewel de eerste sporen van Abel Jansen Tasman in het Stadsarchief van Amsterdam gevonden zijn (zijn ondertrouw/huwelijk in 1631/1632 met Jannetje Tjaerss, als weduwnaar van Claasje Heijndrix), denk ik zelf dat hij ooit een band met de Admiraliteit in het dichtbijgelegen Dokkum moet hebben gehad. Veel noordelijke zeelieden werkten eerst enige tijd in dienst van de Fries/Groningse Admiraliteit alvorens naar de grotere broer in Amsterdam af te reizen. Of er echter daadwerkelijk een link is met Dokkum, en misschien zelfs de Dokkumer watergeus Jan Abels, is nog niet bewezen

Uitgeverij Boekscout uit Soest (printing-on-demand voor zelfstandigen) komt nu met een roman, een mix tussen geschiedenis en fictie: 
Abel Janszoon Tasman, het was de man die tussen 1642 en 1644 Tasmanië, Nieuw-Zeeland en Tongatapu ontdekte. Theun Terpstra uit Grootegast/Grijpskerk beschrijft het leven van de ontdekkingsreiziger in 'Van Riet- naar Rijstvelden met Abel Tasman'. Dit streekhistorische boek verscheen 23 december bij Uitgeverij Boekscout.

Theun Terpstra werd geboren in Burum en groeide op in Grootegast, circa 18 kilometer ten westen van Groningen, midden in het Westerkwartier. Hierdoor raakte hij gefascineerd door het coulissenlandschap; weilanden omzoomd door boomwallen. Theun is gids in Havezate Mensinge te Roden en is elke zaterdagavond op Radio Westerkwartier te horen met zijn programma ‘Theun vertelt’.

Zijn boek noemt hij “een verlengstuk van de vroegere schoolboeken”. Het verhaal van Abel Tasman zet hij treffend uiteen met beeldende vertellingen van het leven van toen. Zijn historische kennis brengt hij op een heldere, toegankelijke manier over, waardoor je al lezend een hoop leert over bijvoorbeeld de VOC.

Samenvatting:
De jonge Tasman groeide op in het Groningse dorpje Lutjegast. Dit dorp waar de Spaanse overheersers de velden hadden doen verzilten. De schamele opbrengst van de boerderij deed de jongen hunkeren naar de onbekende horizon waarachter de zon in haar machtige gloed wegzonk.

De nevel kwam opzetten, de koude zeelucht trok over het Groningse land. Abel snoof deze lucht op hij vulde zijn longen met het onbekende. De jongen hunkerde naar een ander leven, een leven van avontuur en macht.

De jongeman trok weg uit de beschermende sfeer van thuis. Hij, Abel Jansz. Tasman liet dit achter zich en monsterde aan.

Titel: Van Riet- naar Rijstvelden met Abel Tasman
Auteur: Theun Terpstra
Categorie: (Streek)historie
Aantal pagina's: 338
Geïllustreerd: Ja
Uitvoering/Formaat: Paperback 16 x 24 cm
Verschijningsdatum: 23-12-2016
ISBN: 978-94-0223-098-7 / 9789402230987

Leest u ook de (digitale) exemplaren van de werken van de Linschoten Vereeniging:
De Reizen van Abel Janszoon Tasman en Franchoys Jacobszoon Visscher, ter nadere ontdekking van het Zuidland (Australië) in 1642 - 1644.
Bezorgd door R. Posthumus Meyjes, 1919. xcviii, 300 p.

De reis van Mathijs Hendriksz. Quast en Abel Jansz. Tasman ter ontdekking van de Goud- en Zilvereilanden, (1639).
Bezorgd door J. Verseput, 1954. lxx, 130 p

Het journaal van Abel Tasman, Vibeke Roeper en Diederik Wildeman. Uitgever: Waanders Uitgevers. Verschijningsdatum: April 2006. Taal: Nederlands. Aantal pagina’s: 208. ISBN: 90-400-8205-7

Abel Tasman biografie.

Ledendag Westergeest in teken van 3D, De Ikkers en middeleeuwse grafplaten

De Historische Vereniging Noordoost Friesland hield op zaterdag 16 april 2016 haar ledenvergadering in het MFC De Tredder in Westergeest. De wat merkwaardig buiten het dorp gelegen zaal bood voldoende ruimte voor de ca. 50 belangstellenden.
Tijdens de vergadering werd er over het mogelijke Project Dokkum in 3D gesproken. De ledenvergadering gaf aan dat daar nog wel het nodige huiswerk voor gedaan moet worden en goed naar de financiering gekeken moet worden, voordat de vogelvluchtkaart van Geelkercken uit 1616 overeind gezet mag worden.
Ook werd een nieuw kandidaat-bestuurslid, de heer Bootsma, benoemd en begroette Piet de Haan namens de redactie de nieuwe redactieleden Lisette Meindersma en Nykle Dijkstra.

Hans Zijlstra vertelde over de vele vondsten die ontstaan door het delen van informatie uit onderzoek en de contacten met internationale experts, zoals de onlangs op een veiling opgedoken 2 Amelander ramen uit de NH kerk te Hollum, waarover een artikel in de komende Sneuper zal verschijnen!

Na de lunch hield Oebele Vries een boeiende lezing over de geschiedenis van Westergeest. Jacob Roep maakte deze video-opnamen.
Naast Holwerd en Dokkum was Westergeest de derde primaire parochie die gesticht werd in de middeleeuwen in Noordoost Friesland. De plaats ligt op een zandeiland met daarop vroeger een (heilig) bos. Bij archeologische werkzaamheden rond de kerk van Westergeest is ooit een hele grote zwarte steen gevonden die mogelijk als voorloper voor religieuze doeleinden werd gebruikt. Oebele Vries is nog steeds op zoek naar het Archeologisch Rapport dat in 1956 is gemaakt en waarover alleen Halbertsma summier publiceerde (bij het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis kon zelfs Ernst Taayke niets vinden). Laat het ons weten als u weet waar het is!

Vervolgens werden tijdens een wandeling het bijzondere cultuurlandschap van De Ikkers en de eeuwenoude Hervormde kerk bezocht. De Ikkers zijn lange smalle percelen bouwland met greppels, die nog steeds goed in het grasland te zien zijn. In november 2013 maakte Jeroen Wiersma aan de Rijksuniversiteit Groningen een scriptie over dit fenomeen Ikkers (online te lezen als pdf).
Vries wees ook aan hoe het lijkpad liep, tussen twee knotwilgen door en via de weilanden naar de kerk. Deze Romaanse kerk heeft vele sierbogen aan de buitenkant en een vroegere kapel in de uitbouw wordt met een lichte steen aangegeven. Vlakbij de kerk is ook nog een wel of poel waaraan bijzondere krachten worden toegeschreven.
In de kerk vallen de bijzondere middeleeuwse (13e eeuw) muurschilderingen op en de grafplaten uit de 11e tot 13e eeuw! In De Sneuper 107 schreven we hier eerder over.
Een uitgebreide fotoreportage van Hans Zijlstra en Henk Aartsma kunt u bekijken in ons online foto-album, waarin ook 2 filmpjes met opnames in de kerk van o.a. de toelichting door Oebele Vries.

En vergeet u niet gehoor te geven aan de oproep om digitale namenlijsten en andere scans beschikbaar te stellen voor op onze website. Het zou zonde zijn als uw noeste sneupwerk verloren zou gaan, dus mail het ons!
Anders kunt u altijd nog een fiscaal interessante schenking doen aan ons als culturele ANBI.

Komt allen tezamen: Ledendag in Westergeest met lezing Oebele Vries

Op zaterdag 16 april 2016 houden we weer de ledenvergadering met een mooi middagprogramma. Introducees en belangstellenden voor het middagdeel zijn welkom!

Agenda
1.    Opening
2.    Mededelingen
3.    Vaststellen verslag jaarvergadering 2015

4.    Project Dokkum in 3D
We zijn samen met enkele partnerorganisaties al enige tijd bezig met de voorbereidingen van het project ‘Dokkum in 3D’ (vergelijkbaar met wat al eens gedaan is voor Leeuwarden in 3D op basis van de kaart van Sems). In de vergadering vertellen we meer over onze plannen.

5.    Jaarverslag secretaris
6.    Jaarverslag penningmeester
7.    Verslag kaskommissie
8.    Jaarverslag redactie & webmaster

9.    Bestuursverkiezing

Onze voorzitter Haije Talsma heeft aangegeven te stoppen als voorzitter van onze vereniging. Hierdoor ontstaat een vacature in het bestuur. Wij roepen leden op om zich aan te melden als bestuurslid. De voorkeur gaat uit naar een kandidaat voor de functie van voorzitter, ook een andere invulling is mogelijk. Aanmelding als kandidaat is mogelijk bij één van de bestuursleden tot de aanvang van de vergadering. 

10.    Rondvraag

12.30     uur  Lunch en tijd om bij te praten

13.30 uur   Lezing over Westergeest en korte excursie naar ‘de Ikkers’
Dr. Oebele Vries (oud-docent Rijksuniversiteit Groningen en lid van onze vereniging) beet zondag 3 april in Kimswerd in het kader van het grootscheepse Grutte Pier verwantschapsonderzoek het spits af met een verhaal waarin hij Grutte Pier plaatst in de context van de politieke en maatschappelijke situatie van zijn tijd. Op 16 april zal hij ons meer vertellen over de historie van Westergeest. Daarna gaan we naar buiten voor een korte excursie.
Bekijkt uit ook nog even digitaal De Sneuper 107, met een prachtig artikel over de middeleeuwse grafplaten in de NH kerk te Westergeest.

15.00 uur  Sluiting met koffie en thee

Graag even opgeven vóór 13 april bij de penningmeester  (via 0512-778708 of liever nog per e-mail: penningmeester@hvnf.nl)

Tijd:    16 april 2016, inloop 10.00 – 10.30 uur
Plaats:     Dorpshuis / MFC "De Tredder" Westergeest
Eelke Meinertswei 33
9295 KB Westergeest

Het bestuur nodigt een ieder van harte uit om hier bij aanwezig te zijn. 

De Sneuper 121, maart 2016, met gouden ringen, dwarswegen en drama

Het voorjaarsnummer van 2016 van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 121, heeft als

coververhaal Detector-archeologie: gouden ringen. Johan Postma is lid van onze vereniging en detector-amateur-archeoloog. Hij geeft in een interessant artikel zijn visie en een hypothese over de relatie tussen het drama van de moord op Bonifatius in 754 en de vondst van verschillende vroegchristelijke gouden ringen in het terpengebied van Fryslan.

Regelmatig worden wij verblijd met korte, interessante artikeltjes van Jan Kooistra, dit keer over paden en dwarswegen in Dantumadiel.

Veel Meindersma’s afkomstig van Paesens waren bakker. Over de bakkerijen Meindersma heeft Sake Meindersma een uitgebreid genealogisch artikel gemaakt, dat in twee delen geplaatst wordt. Veel van die bakkerijen waren gevestigd in Noordoost-Fryslân.

Een artikel van opnieuw Piet de Haan moest vele vorige keren wegens ruimtegebrek terug in de kopijportefeuille, maar wordt nu eindelijk geplaatst: Piet dook dit keer eens in de Armvoogdijrekeningen en ontdekte daar een drama dat zich afspeelde aan ‘t Vliet in Leeuwarden. Vandaar dat Piets aandeel aan dit nummer van De Sneuper weer optimaal is.

Zo is De Sneuper 121 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit nummer van De Sneuper dat binnenkort bij de leden op de mat valt (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen, laat het ons weten!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Vroeg-Christelijke gouden ringen, Johan Postma
- Akkerwoudster dwarswegen & paden, Jan Kooistra
- Drama in Dokkum: Familiedrama in 1902, Piet de Haan

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Bakkerijen Meindersma deel 1, Sake Meindersma
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt. Over de nieuwe tentoonstelling over het Kollumer Oproer in Museum Dokkum.
- HERALDIEK: wapen van Oostdongeradeel deel 2, Rudolf Broersma
- Veldpost WO I: Heeren leventje in Jutphaas, Hilda Bouta
- Armvoogdijrekeningen: Gevonden op ‘t Vliet, Piet de Haan
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA  
- WEBSITE & -BLOG: Digitale vondsten, Hans Zijlstra
- Vier nieuwe indexen, deel 1, Reinder Tolsma
- INGEBOEKT: Windscheppen op Ameland, Jacob Roep

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum en Oosternijkerk zonder verzendkosten).
U kunt ook nog met korting intekenen op de herdruk van het unieke boek Geschiedenis van Dokkum!
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 

Geschiedenis van de familie Halbesma uit De Falom

Sneuper Douwe Halbesma bericht over zijn nieuwe boek: De afgelopen jaren ben ik zeer intensief bezig geweest met het schrijven van een geschiedenis van de familie Halbesma uit De Falom. In verband daarmee is veel archiefwerk verricht en bovendien heb ik contact opgenomen met veel betrokkenen via de telefoon of email. Vrijwel iedereen was direct bereid om medewerking te verlenen waarvoor ik zeer dankbaar ben.
Inmiddels is het boek klaar. Er is een proefdruk gemaakt en binnenkort kan de definitieve editie gedrukt worden. U kunt daar op inschrijven.
Het boek wordt te koop aangeboden voor Euro 65 exclusief verzendkosten.

Ik heb zo veel mogelijk emailadressen verzameld van mensen die interesse in het boek kunnen hebben. Dat betreft niet alleen mensen met de naam Halbesma maar ook degenen die in vrouwelijke lijn van een Halbesma afstammen. Daarnaast is het een zeer interessant boek voor hen die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van Noordoost Friesland en de Dokkumer Wouden in het bijzonder. De familie Halbesma was meerdere eeuwen (mede) toonaangevend in dit gebied en daarover wordt uitvoerig in het boek verteld. Het biedt bovendien veel informatie over de landbouw in vroeger eeuwen, boerderijen enzovoort.

Het laten drukken van een boek in eigen beheer is een vrij kostbare zaak. In de eerste plaats omdat er een beperkt aantal geïnteresseerden zal zijn en in de tweede plaats omdat de prijs daarom relatief hoog is.
Begin april zal ik de balans opmaken en bepalen hoeveel boeken er gedrukt worden. Er zal niet een heel grote voorraad worden aangehouden zodat het echt zaak is zo snel mogelijk in te schrijven.

Wilt u andere familieleden of belangstellenden op de hoogte stellen van het verschijnen van dit boek? Er zitten maar weinig mensen in het emailbestand die in vrouwelijke lijn van Johannes Douwes en Ykje Halbes afstammen. Ik weet echter zeker dat ook daar belangstelling voor het boek bestaat.

U vindt uitgebreidere informatie in de folder in pdf formaat.

U kunt uw boek reserveren via de website: http://www.douwehalbesma.nl/wordpress/  Als u het bestelformulier invult krijgt u een bevestiging retour.

Ik hoop dat er velen interesse in het boek zullen tonen.

Familiegeschiedenis op Spitsbergen, Sneuper 108, december 2012

Het jaar 2012 sluiten we af met een Winternummer van ons verenigingsblad De Sneuper.
Ane Witteveen schreef een prachtig relaas over zijn kleurrijk familielid Barteld Anes Witteveen, die meevoer op een  expeditie van de schoener ‘Willem Barents’ naar Spitsbergen.
Op Ameland zijn ze wat kou betreft wel wat gewend, want ons lid en Ameland-kenner André Staal haalt herinneringen op aan de winter van 1947, precies vijfenzestig jaar geleden, toen men over het ijs naar de vaste wal moest om beschuit te halen...
Redactielid Piet de Haan dook in de oude krantenknipsels en vond een berichtje over een krasse dame van 85, die in de winter van 1812 nog op de schaats naar Dokkum reed.
Om weer wat op temperatuur te komen zijn er gelukkig de vaste columns & rubrieken. Voor Rudolf  Broersma’s Heraldiek deze keer een dubbele pagina, omdat hij zoveel prachtig beeldmateriaal aanleverde, dat het niet op één bladzijde paste. Bestuurslid Arjen Dijkstra uit Nes schreef een verhaal over de erfenis van Dirk Louws Heeringa. U ziet: volop variatie in een winters sfeertje.

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
De winter van 1947, A. Staal
Het teken van de Vrijmetselaars, P. de Haan
GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
Familiegeschiedenis op Spitsbergen. A. Witteveen
Dirk Louws Heeringa: erfenis met schulden, A. Dijkstra
RUBRIEKEN & COLUMNS
COLUMN: Je mutte mar hoare..., A. Hansma
HERALDIEK: Wat is heraldiek? (deel 2), R. Broersma
OUD NIEUWS: Krasse dame op de schaats, P. de Haan
INGEBOEKT: Social Media in 19e-eeuws Dokkum, H. Zijlstra
DIGITAAL & ACTUEEL & VARIA
Digitaal verhaal: website en blognieuws, H. Zijlstra
Wat staat er te geschieden (agenda)

Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier.

Dokkum in Kadastraal Perspectief en andere bronnen online

De schoolvakanties voor de regio Noord zitten er op maar de Historische Vereniging Noordoost Friesland heeft niet stilgezeten. Er zijn weer enkele interessante bronnen voor genealogisch en streekhistorisch onderzoek gedigitaliseerd en toegevoegd aan de rubriek Archief/Indexen op onze website. De bestanden zijn als pdf online gezet, wat in eerste instantie wat zwaar kan zijn voor het downloaden maar daarna heeft u dan ook een prachtig bestand met historische gegevens, dat via Ctrl F prima te doorzoeken is.
Via Reinder Postma ontving ik een overzicht van Lotelingen in Kollumerland voor het leger van Napoleon. Dit is in feite een verrijkte versie van een overzicht wat wijlen Jan Paasman maakte voor de site Friezen onder Napoleon bij Tresoar.
Via een online antiquariaat schafte ik het Friestalige boekje Nammen út âlde Liifrinteregisters yn Fryslân (1624-1809) aan dat ooit door de ongehoord actieve genealoog R.S. Roarda werd gemaakt. De pdf is een verzameling scans van de toelichting en namenlijsten die geheel Friesland bestrijken. Wanneer in vroeger tijden stad en provincie geld nodig hadden werd er vaak een lijfrentelening uitgeschreven. In 1575 begint de stad Leeuwarden daar al mee en in 1624 schrijft de provincie Friesland haar eerste lijfrentelening uit tegen een rentepercentage van 14%. Bij Tresoar moeten zo'n 40 lijfrenteregisters bewaard zijn gebleven, waarvan de oudste van 1663 is. Vanaf 1750 wordt de beschrijving uitvoeriger met ouderdom en namen van deelnemer en soms ouders of alleen moeder. Kijk ze maar eens rustig door deze namenlijsten van Friese lijfrente-inschrijvers.
Maar de mooiste bron heb ik voor het laatst bewaard: de tekst van de publicatie van de neven Eimert Smits Dokkum in Kadastraal Perspectief. Deze tekst bevat vele namen van huiseigenaren en bewoners van panden in de stad Dokkum. De uitklapbare panoramische tekeningen van straatbeelden/gevels zitten er niet bij. Daarvoor kunt u nog steeds het boek met CD en de genoemde geveltekeningen aanschaffen via stichting Historia Doccumensis. Hiermee heeft u de bewoners en gegevens van alle panden en percelen in de binnenstad van Dokkum van het Kadaster van 1832 tot ongeveer 1970 in een luxe bewaarcassette met: een CD-rom met 970 pagina’s tekst en 85 oude ansichtkaarten, een overzichtskaart met de kadasternummers van 1832, 76 straatwandbeeldtekeningen van de toestand in 1945 en een overzichtskaart. En dat alles in een fraaie bewaarcassette met groot formaat 22 x 31 x 4 cm.
Prachtig om te zien hoe bekende Dokkumer middenstandsfamilies vaak decennialang in het zelfde pand hun nering uitoefenden of zich steeds verder ontwikkelden met nieuwe handel en uitbreidingen. En bovenal een prachtige bron om uw genealogie mee aan te vullen.
Veel sneupplezier en als u op basis van deze bronnen een mooi verhaal of artikel hebt ontvangen we deze graag voor publicatie in De Sneuper! En die kleurenuitgave ontvang je natuurlijk vier keer per jaar als je lid bent of wordt (dat kan eenvoudig online via dit aanmeldformulier)!
Bovendien bent u dan welkom op onze komende ledendag, in het teken van Eendenkooien, op zaterdag 13 oktober in Engwierum en Ee.
Het bijbehorende boek over de Friese kooiker Jacob Bodes kunt u nader bekijken en bestellen via http://sneuperdokkum.blogspot.nl/2011/11/levensloop-van-de-friese-kooiker-jacob.html

Update: De Stichting Historia Doccumensis wilde niet dat de pdf met tekst van Dokkum in Kadastraal Perspectief online blijft staan, dus hebben we deze per 24 oktober 2012 (helaas) weer van de site moeten verwijderen. Ik ben persoonlijk van mening dat het voor de verkoop van de publicatie juist goed zou zijn, maar daar geloofden de heren niet in.