Prize papers met zeemannen uit Noordoost Friesland

In de periode 1652-1815 werden diverse Nederlandse schepen in oorlogstijd door Britse schepen gekaapt (Anglo-Dutch Wars). Daarvan is in de Britse archieven in Kew bij London heel veel administratie bewaard gebleven. De zogenaamde Prize papers zijn documenten die werden buitgemaakt en opgemaakt ter juridische afhandeling. Meer en meer worden deze papieren gedigitaliseerd en het zal u niet verbazen dat hier ook schippers uit Noordoost Friesland tussen zaten.

Diverse projecten, zoals Sailing Letters, Gekaapte Brieven en Brieven als Buit, hebben

deelverzamelingen getranscribeerd en digitaal beschikbaar gesteld.
Ook de uitgever Brill heeft stukken van de Prize papers gedigitaliseerd.
Welke namen komen we zoal tegen van Friezen of scheepsnamen (verbonden met eigenaar/reder) met een mogelijke link naar onze regio (Bedenk wel dat de namen verhaspeld kunnen zijn door de Engelsen)?
Een greep uit onze recente vondsten (met dank aan Nykle Dijkstra en Ane Witteveen):

Siebe Nannes, meester/schipper uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de smak De Jonge Ulbe, varend van Bordeaux naar St Malo met wijn, 14 mei 1780

Sibbe Nannes, commandeur uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de Jonge Ulbe, varend met wijn van Libourne (Frankrijk) naar Rotterdam, 23 december 1780, tussen Dover en Calais. Hij werd dus twee keer binnen een jaar gekaapt!
Tot mijn verbazing vond ik zijn overlijden op een Engelse website over de begraafplaats in Tenterden, graafschap Kent, bij de St. Mildred Church: SECTION A - Stones in the South Western part of the Yard:
3. Hier Legt Begraaven Schipper Seibe NANNES, Van de Jouwer in Vriesland is in den Heere Gerusteden, 8 November, 1781, oudt 47 iaaren.
Op achterzijde (east side): "As he’s the first the Neighbours say that lies/First of War Captives buried in this place,/So may he hope to be the first to rise/And seek the mansions of eternal peace." (Register. 10th November, 1781, Siebe Nannes, aged 46, buried.)
Hij is dus in krijgsgevangenschap in Tenterden overleden! Misschien eens een local vragen of die een foto kan maken? Ik heb in ieder geval de koster van de kerk even gemaild.
Hoe dan ook: Dit vraagt natuurlijk om nader onderzoek en een mooi artikel!

Engel Cornelis, scheepsmaat uit Dokkum, was aan boord bij Sibbe Nannes tijdens deze reis op de Jonge Ulbe van Libourne naar Rotterdam.

Niclaas Roelofs, kok uit Sloten in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780

Jurjen Rinders, stuurman uit Stavoren, op de Jonge Francois, 23 december 1780

Jan Wessels, zeeman uit Sappemeer in Groningen, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Hinderikus Hindricks, meester/schipper uit Dokkum, op de Jonge Francois Bekius, varend van Harlingen naar London, 23 december 1780

Jan Aukes Noerd Raven (Jan Aukes Noordraven of Noorderhaven), kapitein uit Suameer/Grouw in Friesland, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Pytter Coerts Nijland, meester/schipper uit Dokkum in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780. Pieter Coerts Nijland of Nieuwland huwde in 1774 te Dokkum met Antje Rintjes. Later huwde hij waarschijnlijk nog Grietje Hilberts Bos.
Aan boord was ook scheepsmaat Adam Johannes uit Dokkum.

Pieter Ones Fermer, meester/schipper van Ameland, op de Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, met wijn, rozijnen, limoenen, 25 december 1781. Dit is waarschijnlijk Pieter Ones Former die op 14 november 1822 te Lissabon in het hospitaal overleed. Hij was toen kapitein op het Deense schip 'Neptheunis'. Er werd in Dokkum een Memorie van Successie opgemaakt voor hem en nog in 1824 in een acte bij notaris Jan Klaasesz in Ternaard. In 1782 trouwde hij RK te Nes, Ameland met Trijntje Jacobs.

Euwe Pieters, master/schipper van Ameland, op de brigantijn Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, 25 december 1781.

Hindrick Rimpel, uit Elbing, schipper op de Jonge Francois, zeilend van Harlingen naar London

Als u er een bekende naam tussen ziet, laat het ons weten! Dan kunnen wij u van meer informatie voorzien.

Update: Prachtige en snelle aanvullingen van Nykle Dijkstra op bovenstaande:
De doop van Sibe Nannes als zoon van Nanne Sybes en Aegje Sybes was op 10 april 1735.
Nykle wist ook een afbeelding van zijn graf te bemachtigen want hij had een foto aangevraagd via Findagrave.com en gravestonephotos.com. Via die laatste site heeft hij de foto gekregen van de helaas slecht leesbare grafsteen.

Het blijkt dat in het archief in Kew maar liefst 85 documenten zijn m.b.t. de kaping van zijn schip!

http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C13506477

Ondervragingen (Interrogations):
Abraham en Jacob, vraag 31: "six one pounder guns and two swivel guns mounted on board the said brigantine and that there were also onboard of and belonging to her some ball and about fifty pounds of gunpowder and that she was so armed as being her ordinary furniture and to fire for a pilot." De koopvaarder van de Amelander Former was dus wel (licht) bewapend met 8 grotere en kleinere kanonnen/geweren.

Jonge Francois Bekius: gekaapt door de kotter HMS Liberty, luitenant Berkeley. Dat schip vuurde éénmaal en toen gaf de JFB zich over.
Vraag 10: Schip was gemaakt door ene Anne Hoops Bijl uit Dokkum. Anne Hoops Bijl zal scheepstimmerman Anne Coops Bijl zijn:
Huwelijk 28 januari 1776 te Dokkum
Bruidegom: Anne Coops Bijl wonende te Dokkum
Bruid: Froukjen Formers Jaarsma wonende te Holwerd

Jonge Ulbe, vraag 17: eerder in mei gekaapt door het kaperschip Achilles uit Wymouth, kapitein John Williams op een reis van Bordeaux naar St. Malo

Lumina Elizabeth, antwoord vraag 25: eerder was een kaper (scheepstype logger) aan boord gekomen en had een "thierce" (159 liter?) honing meegenomen.
Vraag 26: Er was een passagier aan boord, ene "John" die naar Engeland moest. Hij was uitgewisseld of zo (ransomed). Verder wist de kapitein niets over hem.
Vraag 31: Er was alleen één musket aan boord.

Het graf van Siebe Nannes wordt nog in een boek genoemd. Er staat/stond blijkbaar een schip en een liggend figuur (de schipper voorstellende?) op:

https://archive.org/stream/prisonersofwarin00abeluoft#page/452/mode/2up

In het boek ook nog e.e.a. over Tenterden rond 1780.

Sibe Nannes grafsteen in Tenterden. Bron: Charles Sale
Gravestone Photographic Resource

Brief aan Gualter Zeeman boven water

Afgelopen weekend is het televisieprogramma Brieven boven Water weer van start gegaan. Presentator Derk Bolt, bekend van Spoorloos, gaat hierin op zoek naar afstammelingen van de mensen die in de 17e en 18e eeuw brieven stuurden of ontvingen via zeepost. Deze brieven zijn in de diverse Engels-Nederlandse oorlogen in beslag genomen, samen met het gekaapte schip, en in de National Archives te Kew, London terechtgekomen. Sinds enige jaren is hiervan een deel gefotografeerd dat nu langzamerhand via het internet ontsloten wordt. We hadden al Sailing Letters (Nationaal Archief), Gekaapte Brieven (via het Meertens Instituut), Brieven als Buit (Universiteit Leiden) maar daar is nu ook van deze laatste een online database met scans en transcripties bijgekomen.

Via Judith Brouwer, die donderdag 12 september 2013 aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert op haar onderzoek naar brieven uit het Rampjaar 1672, (dissertatie ‘Levenstekens. Gekaapte brieven uit het Rampjaar 1672' ) wist ik al dat er een of meerdere brieven bestonden die gericht waren aan Gualter Zeeman. Deze Zeeman, een jurist afkomstig uit Alkmaar, was voor de VOC-kamer Hoorn (ook wel Noorderkwartier of West-Friesland genoemd, in combinatie met Enkhuizen) uitgevaren als onderkoopman met het schip De Jonge Prins, mogelijk met de Kerstvloot van 1668 of 1671.
In november 1672 schreef zijn broer Jacobus Zeeman een brief aan hem waarin hij de beroerde gezondheidstoestand van hun moeder en de vele oorlogshandelingen beschreef. Het is zeer interessant om mee te lezen in een persoonlijke brief van broer tot broer, waarin ook gerefereerd wordt aan een beschadigde reputatie. Daar wist Gualter alles van, want niet alleen was hij al met een schoonvader in een rechtszaak verwikkeld geweest, uiteindelijk zou hij ook als Advocaat-Fiscaal te Batavia zijn biezen moeten pakken vanwege frauduleuze handelingen. Rond 1688 werd hij door de Heren Zeventien teruggeroepen naar patria en nam zowel zijn (derde) echtgenote Sara van den Broeke als zijn gevolg aan slaven/huisbediendes mee terug. Dit heb ik uitvoerig beschreven in De Sneuper 105.

En toen hij enige jaren later te Alkmaar overleed, hertrouwde zijn weduwe Sara van den Broeke met de Dokkumer burgemeester Julius Schelto van Aitzema! Vandaar dat zowel zij beide als haar bediendes uit Oost-Indie op het schilderij Maaltijd te Dokkum uit 1697 voorkomen.

Aanstaande zaterdag kunt u het schilderij gratis bekijken tijdens de Monumentendagen in het gemeentehuis van Dongeradeel/stadhuis van Dokkum aan de Zijl. En even verderop in het Admiraliteitshuis kunt u dan zowel het boek Macht en Pracht van een Dokkumer burgemeester rond 1700 aanschaffen, als de bijbehorende tentoonstelling bekijken. U loopt zelfs een gerede kans burgemeester Van Aitzema persoonlijk de hand te kunnen schudden!

Update: Johan Steendam van Tresoar meldt dat in de uitzending van 19 oktober a.s. de Friese Sonttolvaarder Tjebbe Rinkes uit Warns zal worden behandeld. "Tjebbe Rinkes schrijft in een brief aan zijn vrouw Fok en zijn moeder dat zijn schip aan de ketting ligt in Lissabon, Portugal. Hij verlangt naar huis en naar zijn jongste zoon waar hij sinasappelen voor zal meenemen.Tjebbe heeft geen idee wanneer hij weer mag vertrekken. Zijn vracht is ingenomen, olijfolie, geen wapens. Het is 1780, en de Vierde Nederlands-Engelse zee-oorlog en Engeland kaapt alle Nederlandse schepen, zo ook het schip van Tjebbe. De brieven zijn nooit aangekomen. Fok blijft dus lang in onzekerheid over het lot van haar man......."