In de periode 1652-1815 werden diverse Nederlandse schepen in
oorlogstijd door Britse schepen gekaapt (
Anglo-Dutch Wars). Daarvan is in de Britse archieven in
Kew bij London heel veel administratie bewaard gebleven. De zogenaamde
Prize papers zijn documenten die werden buitgemaakt en opgemaakt ter juridische afhandeling. Meer en meer worden deze papieren gedigitaliseerd en het zal u niet verbazen dat hier ook schippers uit
Noordoost Friesland tussen zaten.
Diverse projecten, zoals
Sailing Letters,
Gekaapte Brieven en
Brieven als Buit, hebben
deelverzamelingen getranscribeerd en digitaal beschikbaar gesteld.
Ook de
uitgever Brill heeft stukken van de
Prize papers gedigitaliseerd.
Welke namen komen we zoal tegen van Friezen of scheepsnamen (verbonden met eigenaar/reder) met een mogelijke link naar onze regio (Bedenk wel dat de namen verhaspeld kunnen zijn door de Engelsen)?
Een greep uit onze recente vondsten (met dank aan
Nykle Dijkstra en
Ane Witteveen):
Siebe Nannes, meester/schipper uit
de Jouwer (Joure) in Friesland, op de smak
De Jonge Ulbe, varend van Bordeaux naar St Malo met wijn, 14 mei 1780
Sibbe Nannes, commandeur uit
de Jouwer (Joure) in Friesland, op
de Jonge Ulbe, varend met wijn van Libourne (Frankrijk) naar Rotterdam, 23 december 1780, tussen Dover en Calais. Hij werd dus twee keer binnen een jaar gekaapt!
Tot mijn verbazing vond ik zijn overlijden op een
Engelse website over de begraafplaats in Tenterden, graafschap Kent, bij de
St. Mildred Church: SECTION A - Stones in the South Western part of the Yard:
3. Hier Legt Begraaven Schipper
Seibe NANNES, Van
de Jouwer in Vriesland is in den Heere Gerusteden, 8 November, 1781, oudt 47 iaaren.
Op achterzijde (east side): "
As he’s the first the Neighbours say that lies/First of War Captives buried in this place,/So may he hope to be the first to rise/And seek the mansions of eternal peace." (Register. 10th November, 1781, Siebe Nannes, aged 46, buried.)
Hij is dus in krijgsgevangenschap in
Tenterden overleden! Misschien eens
een local vragen of die een foto kan maken? Ik heb in ieder geval de koster van de kerk even gemaild.
Hoe dan ook: Dit vraagt natuurlijk om nader onderzoek en een mooi artikel!
Engel Cornelis, scheepsmaat uit
Dokkum, was aan boord bij Sibbe Nannes tijdens deze reis op de
Jonge Ulbe van Libourne naar Rotterdam.
Niclaas Roelofs, kok uit
Sloten in Friesland, op de
Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780
Jurjen Rinders, stuurman uit
Stavoren, op de
Jonge Francois, 23 december 1780
Jan Wessels, zeeman uit
Sappemeer in Groningen, op de
Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780
Hinderikus Hindricks, meester/schipper uit
Dokkum, op de
Jonge Francois Bekius, varend van Harlingen naar London, 23 december 1780
Jan Aukes Noerd Raven (Jan Aukes Noordraven of
Noorderhaven), kapitein uit
Suameer/Grouw in Friesland, op de
Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780
Pytter Coerts Nijland, meester/schipper uit
Dokkum in Friesland, op de
Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780.
Pieter Coerts Nijland of Nieuwland huwde in 1774 te Dokkum met Antje Rintjes. Later
huwde hij waarschijnlijk nog Grietje Hilberts Bos.
Aan boord was ook scheepsmaat
Adam Johannes uit
Dokkum.
Pieter Ones Fermer, meester/schipper van
Ameland, op de
Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, met wijn, rozijnen, limoenen, 25 december 1781. Dit is waarschijnlijk
Pieter Ones Former die op 14 november 1822 te Lissabon in het hospitaal overleed. Hij was toen kapitein op het Deense schip 'Neptheunis'. Er werd in
Dokkum een
Memorie van Successie opgemaakt voor hem en nog in
1824 in een acte bij notaris Jan Klaasesz in
Ternaard. In
1782 trouwde hij RK te Nes, Ameland met Trijntje Jacobs.
Euwe Pieters, master/schipper van
Ameland, op de brigantijn
Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, 25 december 1781.
Hindrick Rimpel, uit Elbing, schipper op de
Jonge Francois, zeilend van Harlingen naar London
Als u er een bekende naam tussen ziet, laat het ons weten! Dan kunnen wij u van meer informatie voorzien.
Update: Prachtige en snelle aanvullingen van
Nykle Dijkstra op bovenstaande:
De
doop van Sibe Nannes als zoon van Nanne Sybes en Aegje Sybes was op 10 april 1735.
Nykle wist ook een afbeelding van zijn graf te bemachtigen want hij had een foto aangevraagd via
Findagrave.com en
gravestonephotos.com. Via die laatste site heeft hij de foto gekregen van de helaas slecht leesbare grafsteen.
Het blijkt dat in het archief in Kew maar liefst 85 documenten zijn m.b.t. de kaping van zijn schip!
Ondervragingen (Interrogations):
Abraham en Jacob, vraag 31: "six one pounder guns and two swivel guns mounted on board the said brigantine and that there were also onboard of and belonging to her some ball and about fifty pounds of gunpowder and that she was so armed as being her ordinary furniture and to fire for a pilot." De koopvaarder van de Amelander Former was dus wel (licht) bewapend met 8 grotere en kleinere kanonnen/geweren.
Jonge Francois Bekius: gekaapt door de kotter HMS Liberty, luitenant Berkeley. Dat schip vuurde éénmaal en toen gaf de JFB zich over.
Vraag 10: Schip was gemaakt door ene
Anne Hoops Bijl uit Dokkum. Anne Hoops Bijl zal scheepstimmerman
Anne Coops Bijl zijn:
Huwelijk 28 januari 1776 te Dokkum
Bruidegom:
Anne Coops Bijl wonende te Dokkum
Bruid:
Froukjen Formers Jaarsma wonende te Holwerd
Jonge Ulbe, vraag 17: eerder in mei gekaapt door het kaperschip Achilles uit Wymouth, kapitein John Williams op een reis van Bordeaux naar St. Malo
Lumina Elizabeth, antwoord vraag 25: eerder was een kaper (scheepstype logger) aan boord gekomen en had een "thierce" (159 liter?) honing meegenomen.
Vraag 26: Er was een passagier aan boord, ene "John" die naar Engeland moest. Hij was uitgewisseld of zo (ransomed). Verder wist de kapitein niets over hem.
Vraag 31: Er was alleen één musket aan boord.
Het graf van Siebe Nannes wordt nog in een boek genoemd. Er staat/stond blijkbaar een schip en een liggend figuur (de schipper voorstellende?) op:
In het boek ook nog e.e.a. over Tenterden rond 1780.
 |
Sibe Nannes grafsteen in Tenterden. Bron: Charles Sale
Gravestone Photographic Resource |
Drie jaar moest hij zijn geliefde Minke missen, toen hij als militair was gestationeerd in Nederlands-Indië. Maar, vertelt Jaap Broersma zeventig jaar later, haar brieven sleepten hem erdoor. De collectie van in totaal zo’n 2000 brieven wordt nu overhandigd aan het Fries Historisch en Letterkundig Centrum Tresoar. Waaronder een tweetal nog nooit eerder geopende exemplaren.
