Presentatie 'Gestrand, Gered, Geborgen’

Op 29 november 2016 zal het eerste exemplaar van het boek ‘Gestrand, gered, geborgen’ worden aangeboden aan de burgemeester van Ameland, Albert de Hoop. In dit boek, geschreven door historicus en ambulanceverpleegkundige Thijs Gras, wordt verteld hoe tijdens de novemberstormen van 1928 het Zweedse schip de “Malmö” en het Noorse schip de “Tartar” bij Ameland aan de grond lopen.

 “Malmö” en “Tartar” kennen velen op Ameland als twee vakantiehuizen in Nes. De oudere Amelanders weten dat dit twee schepen waren die vroeger bij Ameland aan de grond gelopen zijn en geladen waren met hout. Zij weten dan ook dat veel van dit hout in Amelander schuren en daken verwerkt zit.

    Maar hoe zit het verhaal precies in elkaar? Dat het allemaal in november 1928 gebeurde, zullen al veel minder mensen weten en dat er eigenlijk sprake is van een dubbele redding bij de “Malmö”, weet vrijwel niemand, net als dat de firma Doeksen van Terschelling bij de berging een hoofdrol speelde. Als ze dit willen uitzoeken in verschillende boeken waarin deze strandingen beschreven zijn, zullen ze verhalen lezen die niet op alle punten kloppen en waarin veel leuke details ontbreken. En dat geldt ook voor degenen die op internet in digitale krantenbanken gaan zoeken naar de toenmalige berichtgeving.

    Historicus Thijs Gras raakte als liefhebber van Ameland geïnteresseerd en ging speuren naar de achtergronden van deze strandingen. Hij kwam erachter dat dit ingewikkelde verhaal nog niet eerder grondig was onderzocht. Er zaten heel veel interessante aspecten aan zoals de onderlinge concurrentie tussen de redders van Nes en Hollum, de strijd tussen bergers en jutters, de rol van de burgemeester/strandvonder en de complexe bergingsoperaties. Jarenlang kon iedere bewoner en bezoeker van Ameland de wrakken zien liggen. Genoeg stof om een boek van te maken. Gras kreeg hulp van heel veel mensen zowel op Ameland en Terschelling als aan de vaste wal en stak zijn licht op in tal van archieven, niet alleen in Nederland, maar zelfs helemaal in Zweden.

Het resultaat is een rijk geïllustreerd boek van 80 pagina’s dat is opgebouwd uit drie delen. In het eerste deel (‘Het gaat gebeuren’) wordt het reddingwezen op Ameland en omgeving geschetst en maken we kennis met het schip de “Malmö” en haar geplande reis. Ook steekt hier de storm op. In het tweede deel (‘Het gebeurt’) volgen we de belevenissen van de “Malmö” en haar bemanning tijdens de stranding en lezen we hoe de eerste reddingspogingen verliepen.
Verder aandacht voor de eerste bergingspoging die uitloopt op een tweede reddingsactie en hier ook de stranding van de “Tartar”.
Deel drie (‘Het is gebeurd’) behandelt de dankbaarheidsbewijzen die de redders ten deel vallen en de bergingsoperaties die doorlopen tot in de jaren vijftig.
Het verhaal eindigt met een schets van de gevolgen van deze strandingen voor het reddingwezen op Ameland. Tussen de vele afbeeldingen en het verhaal door, staan verschillende ooggetuigenverslagen die de complexiteit van de strandingen en de nasleep daarvan weergeven.
Het boek besluit met overzichten van genoemde personen en samenvattingen in het Nederlands, Engels, Duits en Zweeds.

Tot 15 november wordt een intekenactie gehouden, waarbij er voordelig online kan worden ingetekend. Meer informatie vindt u op de website Amelander Historie.

Gestrand schip Malmö op kust Ameland 1928

Cornelis Witteveen en de zeilvaart langs de westkust van Europa

Ons lid Ane G. Witteveen uit Lauwersoog heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de schippers in

zijn familie. Het resultaat daarvan heeft hij gepubliceerd in een mooi vormgegeven hardcover boek op A4-formaat, geproduceerd bij Andeko, die ook ons blad De Sneuper maken.

Hoofdpersoon van het boek is Cornelis Witteveen, die 300 jaar geleden geboren werd in Noordwolde, grietenij West-Stellingwerf. Hij ontwikkelde zich van een handelsman bij het heidevolk langs de rivier de Linde tot een koopvaarder bij het zeevolk langs de Zuiderzee te Lemmer.
Vanuit een genealogische invalshoek is getracht zijn activiteiten in de vrachtvaart en toegespitst op de handel naar het Oostzeegebied, met daarbij zijn belevingswereld in de zeilvaart van die jaren, zo duidelijk mogelijk en integraal in beeld te brengen.
Na voltooiing van het onderzoek lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat we hier te maken hebben gehad met een van de actieve reders langs de westkust van Friesland in de 18de eeuw.

Al eerder schreef Ane een coverartikel voor De Sneuper over voorouder Barteld Witteveen die naar Spitsbergen voer als stuurman op de Willem Barendsz.

De Sont speelt een grote rol in de schippersfamilie omdat diverse telgen met name op de Oostzee voeren als koopvaardijschipper en daarbij de tol in de Sont passeerden.

Er is zelfs een zilveren beker bewaard gebleven, in de collectie van het Fries Scheepvaartmuseum, uit 1782 toen Cornelis Witteveen ontvanger-generaal van Lemsterland was en deze als geschenk van ene F.G. Gerken ontving.

Van de kleine oplage is voor de liefhebber nog een exemplaar te verkrijgen door een  mail te sturen aan Ane G. Witteveen
Na een betaling van 25 Euro ( kostprijs plus verzendkosten ), op rekening NL 32 RABO 0363072225 ten  name van A.G Witteveen, zal deze worden toegestuurd.

Lezing Jacob Benckes en zijn wereld

Zaterdag 14 februari 2015, door Jan de Vries

Verbazing dat er zo weinig bekend was over Jacob Benckes zette de spreker in 2005 aan tot wat een lange, boeiende en leerzame ontdekkingsreis zou worden. Zijn afkomst was nooit onderzocht en over de schippersgemeenschap van de Friese Zuidwesthoek, waar hij bij hoorde, was weinig bekend. Door de rivaliteit met Engeland monsterde hij omstreeks 1664 aan bij de Amsterdamse admiraliteit. Hij groeide in enkele jaren uit tot een capabele en zeer gewaardeerde officier.

Na het rampjaar 1672 deed hij als bevelhebber van zich spreken door opzienbarende acties in West-Indië. In de geschiedschrijving is zijn rol zwaar onderschat. De zoektocht naar zijn afkomst heeft een manuscript opgeleverd dat op niet al te lange termijn als boek verschijnt.

Jan de Vries (Stavoren 1958): "Geen zeeman, geen historicus, nooit in militaire dienst geweest - mijn enige ervaring met oorlogsvoering is een supermarktoorlog - toch was er voldoende affiniteit met het onderwerp. Belangstelling voor (natte) geschiedenisverhalen is waarschijnlijk al ontstaan door het lezen van de trilogie over Hotse Hiddes die in de kast achter in de 5e klas te vinden was. Net als bij Jacob Benckes wachtten echter de ouderlijke zaak en het ondernemerschap. Jacob werd geboren in Koudum en vestigde zich daarna in Staveren; bij mij was het precies andersom. Als platbodemzeiler is het niet moeilijk voor te stellen dat de Zuiderzee en al dat water in de Zuidwesthoek geen obstakels waren, maar juist het tegenovergestelde."

Leden van de NGV en alle belangstellende sneupers zijn van harte welkom!
De lokatie is het HISTORISCH CENTRUM LEEUWARDEN, Groeneweg 1, bij de Prinsentuin.
Aanvang 13.30 uur. Toegang is vrij. Parkeren kunt u in de parkeergarage Oldehove.

Symposium: Maritieme Geschiedenis van Harlingen

De Werkgroep Maritieme Geschiedenis van de Fryske Akademy organiseert op zaterdag 31 januari 2015 een symposium over Harlingen als zeehaven. Het wordt gehouden van 14.00-17.30 uur, met daarna, vanaf 18.00 uur, een stamppotbuffet.
Het symposium wordt gehouden in de Maritieme Academie Harlingen (Almenumerweg 1, 8861 KM Harlingen).

‘Zuiderhaven’, W.G.F. Jansen.
Foto: Collectie Gemeentemuseum
Het Hannemahuis, Harlingen

Harlingen heeft zich in de loop der eeuwen ontwikkeld tot de belangrijkste zeehaven van Friesland. Door de aanleg van de Harlinger Trekvaart - nu het Van Harinxmakanaal -kreeg het in feite de hele provincie als achterland.
De stad profiteerde in de Gouden Eeuw volop van de ligging aan de vaarroute naar wereldhaven Amsterdam, maar deelde na 1780 ook in de neergang van die stad. In de 19de eeuw werd Harlingen een belangrijke exporthaven voor Friese landbouwproducten als boter, pootaardappelen en stamboekvee.
De aanleg van de Willemshaven en de spoorlijn naar Leeuwarden wekten verwachtingen van verdere groei, die echter uitbleef. De crisis van de jaren 1880 gooide roet in het eten. Ook de uitbreiding van de haven in de jaren na 1975 bracht aanvankelijk geen groei, later wel.

Programma
13.30 uur ontvangst met koffie/thee
14.00 uur welkom en opening door Rob Leemans (voorzitter Werkgroep Maritieme Geschiedenis),
Arjen Mintjes (Maritieme Academie Harlingen) en Roel Sluiter (waarnemend burgemeester
Harlingen)
14.15 uur Yme Kuiper - ‘Handel in zeegezichten in 18de-eeuws Harlingen’
Jeanine Otten - ‘Zeil en stoom in de IJzeren Eeuw: 19de-eeuwse Harlinger reders’
Thea Roodhuyzen - ‘De Admiraliteit van Harlingen’
15.45 uur pauze met koffie/thee
16.00 uur Clé Lesger - ‘Harlingen en Amsterdam: havenfuncties in het Zuiderzeegebied’
Meindert Schroor - ‘Harlinger havens’
Gerald de Weerdt - ‘Nova Zembla Experience’
17.20 uur afsluiting met aansluitend borrel en vanaf 18.00 uur stamppotbuffet
De lezingen zijn in het Nederlands.

Toegang en opgave
Deelnemen aan het symposium kost slechts € 5.
De kosten voor het stamppotbuffet bedragen € 15.

Opgave voor het symposium en/of het stamppotbuffet kan tot en met vrijdag 23 januari 2015 bij de Fryske Akademy, via het mailadres: baly@fryske-akademy.nl. Graag duidelijk aangeven of u voor het symposium én het stamppotbuffet (wel of niet vegetarisch) komt of alleen voor het symposium.