11en30 NGV Friesland januari 2016 themanummer Ommerschans en Veenhuizen

Het mededelingenblad van NGV Friesland, 11en30, nummer 81, jaargang 21, is een themanummer 'Ommerschans en Veenhuizen'.
In de reeks aangekondigde lezingen zien we o.a.:
Zaterdag 16 januari 2016, in Historisch Centrum
Leeuwarden, lezing door Anne Doedens en Jan Houter over De brand op Terschelling in 1666. De vloot van de Republiek die op de Vlierede voor anker lag met 170 schepen werd aangevallen en op tien tot vijftien schepen na vernietigd. Heel West-Terschelling ging in vlammen op. In 2014 verscheen hierover het boek 1666, Het Vlie brandt, met het schilderij van zeeschilder Willem van der Velde de jonge, in samenwerking met zijn gelijknamige vader.
Overigens werd er een jaar later wraak genomen tijdens de Tocht naar Chatham waaraan o.a. een Fries smaldeel onder leiding van Hans Willem baron van Aylva deelnam.

Zaterdag 12 maart 2016, lezing door Kees Mandemakers over Wetenschappelijke databases (HSN en LINKS) en onderzoek.

Verder de volgende artikelen:
- Jantje Kolf en haar zoon Jan Kouer in de bedelaarskolonie, Tineke Slof
- Minke de Wit, Mattie Bruining-Hoeksma. Ze werd op 21 april 1803 geboren in Tzummarum als dochter van Sierd Durks en Trijntje Jans.
- Sake Poppes Buitenhof, 8 oktober 1821 Gorredijk- 13 januari 1891 Veenhuizen, Janna Chun-Selie
- Willem en Pieter Veeningh, George Schepperle, Leeuwarden.
- Sara Groen in de herkansing, Tineke Slof. Met zoon Nicolaas Freni.
- Keimpe Ouwes Streekstra in de bedelaarskolonie van Ommerschans, Tineke Streekstra. Haar oudst bekende voorvader Keimpe is geboren in 1776 in Wierum als zoon van Ouwe Keimpes en Trijntje Jarigs. Op 3 juni 1796 in Wanswerd getrouwd met Trijntje Harmens Pallas. Hij was visser, schipper en koopman totdat hij waarschijnlijk failliet ging. Op 19 november 1828 wordt hij vermeld in het boek van de Armvoogdij van Aalsum. Een maand later wordt hij ingeschreven in Veenhuizen. Auteur van het artikel Tineke Streekstra doet een oproep voor meer informatie over haar voorouders. Ze heeft geen computer maar wel telefoon (netnummer Leeuwarden), 2131633.
- Sjoerd Wiebes Bakker (1867-1902), Martha Kist. Geboren in Hardegarijp en als 9-jarige wees. In het Drents Archief is zijn signalementskaart met foto's en vingerafdrukken bewaard. Toegang 0137.01, inv.nr. 339, nr. 162.

Sneuper Wil Schackmann, die ook diverse keren in ons ledenblad De Sneuper publiceerde, meldt recent:
Kortgeleden heeft het Drents Archief scans van een heleboel stamboeken van bewoners van de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid op internet gezet. Het gaat om bewoners van de vrije koloniën Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord en de onvrije koloniën Veenhuizen en de Ommerschans. De bevolkingsgroepen waarvan de boeken online zijn gezet zijn bedelaars, weeskinderen, militaire veteranen, arbeidershuisgezinnen en vrije kolonisten en de bij hen ingedeelden.

Het gaat om enkele tienduizenden mensen. Via die scans is het mogelijk van die mensen te achterhalen wanneer ze aangekomen zijn, waar ze precies gewoond hebben, bij wie ze in huis woonden en waar het de bedelaars betreft zijn er in de meeste gevallen ook signalementen te krijgen.
Helaas zijn er geen moderne digitale indexen op deze stamboeken, er zijn alleen in die tijd (eerste helft 19e eeuw) gemaakte handgeschreven indexen, die ook als scans in te zien zijn.
Het vergt enige uitleg hoe bij die scans te komen en daarna hoe je er het best in kunt zoeken, maar ik heb getracht dat zo goed mogelijk uit te leggen in drie artikelen:
Deel 1: https://velehanden.n...re_cmw/id/33770
Deel 2: https://velehanden.n...re_cmw/id/34750
Deel 3: https://velehanden.n...re_cmw/id/35784

11en30 NGV Friesland april 2015 met Schiermonnikoog gemeentewapen

Schiermonnikoog heeft een gemeentewapen met daarin de schiere monnik prominent verbeeld. Het wapen siert de cover van het nieuwe nummer van 11en30 maar desondanks bevat de inhoud geen aan Schiermonnikoog gerelateerde artikelen. Daarvoor moet je toch bij 't Heer en Feer zijn.
De afdeling Friesland van NGV meldt per 1 februari 2015 in totaal 442 leden te hebben, waarvan 87 'bijkomende leden'. Een dalende trend t.o.v. 2014.
Jeroen Hofstra vermeldt in het artikel Criminele Zaken in Friesland in de 18e eeuw een aantal bronnensites die op ons blog ook regelmatig de revue passeren (en zelfs meer).
In Verdacht maar niet vervolgd: de zaak van Detje Paulus, belicht Martha Kist haar voorouder uit Oostermeer (Eastermar) die in 1809 werd vastgezet op verdenking van diefstal van geld uit het huis van Atje Geerts en Klaas Hayes. Bij gebrek aan bewijs werd ze vrijgesproken.
Jaap de Boer verhaalt over de ouders van Maria Catharina Piron en hun criminele handel en wandel, Mathijs Pieron en Geiske Folkerts. Gedupeerden zijn Wijtze Petrus de Vries, bij de Meelbrug, en Rein van der Ploeg, in de Schrans onder Huizum. Een aantal Joodse handelaren is ook bij de zaak betrokken: Meijer Jacobs, Ephraim Josephs, Adam Levi de Jong en Herman Jacobs. Als getuigen trad zilversmid Ate Offringa op met zijn zoon Jochum en de wachtmeester van Leeuwarden, Lourens Sontag en diens assistent Rinse Roorda. Het ging hierbij om de diefstal van een aantal (vecht-)hoenders!
Schaatser Hilbert van der Duim is onderwerp van een stamreeks door Sytze Giezen. Deze gaat terug tot Jan Hendriks van der Duim die ca 1761 werd geboren en in Terwispel overleed.
Het langste artikel in dit nummer is van de hand van Nynke Buis en is getiteld: Bajesklanten. In 2002 liet zij zich vrijwillig een weekend opsluiten in de gevangenis te Hoorn. Ze vergelijkt haar inschrijving met die van 1875, evenals de destijds geldende regimes qua groep, eten en drinken, dagbesteding, slapen, luchten en ontslag. Haar betovergrootvader Berend Roosenstein was degene die het in 1875 moest ondergaan!


Van de landelijke NGV website is het aardig af en toe eens te kijken naar de pagina met besproken periodieken. Ook De Sneuper wordt kort genoemd via de overzichtspagina.

11en30 NGV Friesland met themanummer Criminele Voorouders

Mededelingenblad 11en30 nummer 77, jaargang 20, januari 2015 van NGV Friesland is een themanummer over Criminele Voorouders.

Tresoar heeft prachtige dossiers van de Criminele Sententies die zeer interessant zijn voor genealogen. Zie voor een index van het Hof van Friesland 1700-1811 ons overzicht met namen.
Zie ook bv Criminaliteit in Kollumerland of Criminaliteit in Dantumadeel.

Inhoudsopgave:
- Tseard Bakker (1863-1943), in rimpen mantsje ut de Walden.
- Roelof Franses crimineel?
- Jan de Boer, tussen crimineel en kansloze.
- De ouders van Maria Catharina Piron.
- Een dappere vrouw met veel pech?
- De vader verbleef in het tuchthuis. Wytze Jeens.
- Criminele voorouder. Taeke Brandts, Surhuisterveen.
- Criminele gein. Jacob Noordstra, Elias Hommes en Andries Doem/Daum.
- Bernardus A.A. Geestman in tweevoud.
- De vagebond en de bigamiste, Klaas Davids en Saakje Alberts (Stiens).
- Zo woonde Jan Nannes (Workum), met dank aan Claas Claasens (Marrum), kleine crimineel.

Tienminutenpraatjes NGV Friesland op zaterdag 15 november

Legitimatie voor gevluchte kinderen uit Hongarije

Antonia Veldhuis te Veenwouden over “Kindertransporten na de Eerste Wereldoorlog”
Na de Eerste Wereldoorlog was de toestand in veel landen nijpend. Om enige verlichting hierin te brengen kwamen de zogenaamde kindertransporten op gang. Kinderen uit Oostenrijk, Polen, Tsjecho-Slowakije en Hongarije kregen enige weken onderdak bij mensen in landen die het beter hadden. In Noordoost-Friesland kwamen veel Hongaarse kinderen (we hebben er enkele artikelen over gepubliceerd in De Sneuper).
Nederland gaf tussen 1919 en 1927 aan ruim 150.000 kinderen onderdak.
Meestal bleven ze een korte periode (6 tot 10 weken), anderen maanden.
En enige honderden (of duizenden?) vestigden zich voorgoed in ons land. Antonia Veldhuis deed onderzoek hiernaar en vertelt ons hierover.

Bouwe van der Meulen te Leeuwarden over “De familie Wiegersma uit Dantumadeel” Dit is veruit de grootste familie Wiegersma in Friesland. Aan deze familie is de geschiedenis van de Doops-gezinde Gemeente en de Vermaning in Dantumawoude (herbouwd in 1767) onlosmakelijk verbonden.
Het lidmatenboek begint in 1728. Bekende namen in de 18de eeuw zijn Wyger Martens, Marten

Wiegers en Wyger Martens, en in de 19de eeuw Andries Wygers Wiegersma, die de familienaam aannam.
In de 19de eeuw is de familie sterk uitgebreid. Door huwelijken van de dochters komen veel andere families in het nageslacht voor.
Die waren niet allemaal doopsgezind.
Veel nakomelingen waren in de 19de eeuw hervormd, en na de doleantie gereformeerd.

Jarich Renema te Heerenveen over “De familie Wigmana” (bekend van de schilder Gerardus Wigmana die het schilderij Maaltijd te Dokkum in 1697 schilderde)
"Waarvan Pieter Sibles, schoon oudt, riviervis nog met schobben en alles konde verteeren".
Aan de tienminutenpraatjes gaat een korte afdelingsledenvergadering vooraf.

De tijd die overblijft is bestemd voor onderlinge informatie-uitwisseling. Het zou leuk zijn als iedereen zijn eigen genealogie, kwartierstaat, foto’s en andere gegevens
zou meenemen, in de computer of op papier, om er een gezellige middag van te maken.
Wie weet wat voor leuke verwantschappen er worden gevonden!
Leden van de NGV en belangstellenden zijn van harte welkom op onze bijeenkomsten!
De lokatie is het HISTORISCH CENTRUM LEEUWARDEN, bij de Prinsentuin.
Aanvang 13.30 uur. Toegang is vrij. Parkeren kunt u in de parkeergarage Oldehove.

11en30: Vlieland, Herman Brood en Friese vluchtelingen

In 11en30 jaargang 19, nummer 4, oktober 2014 veel genealogische gegevens. Kwartierstaten,

geneagrammen , vernoemingsreeksen en genealogieën.
Tineke Slof toont in het geneagram Brood-Slof dat ze verwant is aan de rocklegende Herman Brood via de gezamenlijke voorvader Aldert Dirks uit Sint Annaparochie (ca 1726-1801) .
In Sterke verhalen van Dineke Paetzel-Veenstra lezen we hoe Auke Douwes Feenstra in de Gariper Rekken bij Eernewoude een lugubere legende in stand hield om zijn viswater te beschermen.
De stamreeks van Elfstedentochtwinnaar Karst Leemburg uit Terwispel, door Sytze Giezen, leidt terug tot Albert Klazen uit de omgeving van Makkinga.
In de vernoemingsreeks van Harrit Kingma kun je mooi zien hoe de bijzondere voornaam via de opeenvolgende generaties is doorgegeven vanaf een 17e eeuwse Harryt uit Buitenpost.
Een zelfde beeld voor de vrouwelijke voornaam Vrouwkje in de vernoemingsreeks van Vrouwkje Schelhaas die terug leidt tot een Vroukjen uit omgeving Wolvega.
Jan Fokko van der Wal publiceert zowel een genealogie van Herre Foekes als van Willem Foekes van der Wal.
Wederom een vernoemingsreeks, nu van Anne Boomsma, door Kerst Boomsma (leuke naam) te Huizen, afgeleid van een vrouwelijke Antje uit Bolsward.
Aangezien men vroeger vaak hertrouwde na het overlijden van de moeder in het kraambed laat Sjoerd Huitema zien wat voor een huwelijkskluwen je kunt krijgen!
Hans Solkamans attendeert ons op de Friese vluchtelingen in 1580, de Conscriptio Exulum, met name katholieken die na de reformatie het hazenpad moesten kiezen. Veel ook uit Dokkum en de rest van Oostergo!
Op de cover het gemeentewapen van Vlieland: In zilver een omgewende zeepink met gehesen grootzeil in natuurlijke kleuren, hebbende op de achtersteven een vlag bestaande uit drie horizontale banen van rood, wit en blauw, en zeilende op een uit de schiltvoet uitkomende zee van sinopel (groen). Het wapen werd op 16 mei 1958 aldus vastgesteld. N.B. op de boot bovendien een wimpel van keel. Het huidige gemeentewapen is een afgeleide van het wapen dat op 13 september 1590 door de Staten van Holland en West-Friesland aan het dorp Oost-Vlieland werd verleend. Op dit wapen stond een zwarte loodsboot, die sinds de verovering van een Engelse zeepink in 1652 is vervangen door een dergelijk scheepstype.
Verder nog, vandaag 18 oktober, een lezing door Jos Kaldenbach over Een Europees geallieerd leger uit de periode 1806-1813, met 771 man uit de Nederlanden! Om 13.30 uur in Historisch Centrum Leeuwarden.
En op 15 november Tienminutenpraatjes met Antonia Veldhuis over Kindertransporten na de Eerste Wereldoorlog (herinnert u zich de verhalen in De Sneuper over de Hongaarse kinderen rond 1920 in Dongeradeel?), Bouwe van der Meulen over de familie Wiegersma uit Dantumadeel, gelieerd aan de Doopsgezinde gemeente en Vermaning aldaar. En Jarich Renema spreekt dan over de familie Wigmana (Gerardus Wigmana schilderde o.a. de Maaltijd te Dokkum).

11en30 en geneagrammen

Het mededelingenblad van NGV Friesland, 11en30, komt in juli 2014 uit met het gemeentewapen

van Terschelling op de cover. Dit nummer is met name gevuld met veel genealogische gegevens, waaronder enkele geneagrammen. Dit zijn overzichten waaruit de gemeenschappelijke afstamming van twee of meer personen blijkt. Deze vorm wordt vaak gebruikt voor het weergeven van gemeenschappelijke begaafdheid of beroepen. Of gewoon om verwantschap met één of ander bekend persoon weer te geven. In het geneagram Selie-Slof komen familienamen voor als Porte, Tekema, Wiersma en Pijpstra, samenkomend bij Ludzer Sjoerds die in 1733 te Suameer trouwde.
En het geneagram Huitema-Kist kijkt naar de afstammelingen van Hedzer Rinnerts die in 1726 te Suawoude werd geboren en in 1753 in Tietjerk trouwde. Familienamen o.a. Visser, Hiemstra, Spijkstra, Hooijenga, Harsta, Nauta en Dijkstra.
Het nieuwe lid Solkamans beschrijft hoe deze familienaam is afgeleid van de Friese familie Van Solckema.
Jan Fokko van der Wal beschrijft een kwartierstaat van Johannes de Boer uit Leeuwarden. Zijn gelijknamige vader werd in 1888 te Buitenpost geboren. Ook komt in dit overzicht een familie Wielsma uit Kollum voor en een Sytze Klazes Bouma die in 1787 te Oudwoude werd geboren. Een Johannes Pieters Sikkema trouwt in 1781 te Kollum met Rinske Rinses Rispens.
Mattie Bruining tenslotte laat zien hoe zij gezamenlijke voorouders heeft met de bekende weerman Piet Paulusma en bestuurder Joop Atsma.

11en30 april 2014 NGV Friesland met Ameland cover

Het afdelingsblad van de NGV Friesland, 11en30, heeft elke keer een ander gemeentewapen op de

cover. Deze keer was het de beurt aan Ameland. Het gemeentewapen wordt beschreven maar verder zijn er geen genealogische of historische artikelen over dit Waddeneiland opgenomen.
Per 1 januari 2014 heeft de NGV afdeling Friesland 378 gewone leden en 87 bijkomende leden, in totaal 465.
De artikelen:
De Friese voorouders van Kees Brusse, door Tineke Slof. Operazangeres Antje Eebes uit Harlingen was de moeder van de onlangs overleden acteur en scenarioschrijver.
In het Geneagram Raven-Schepperle wordt aangetoond dat de gezamenlijke voorouder Hindrik Raven is die in 1725 te Leek werd geboren.
In Bijzondere Memories van Successie wordt door D.A. Zeilmaker de erfenis van Willem Gerrits Wilhelmy (overleden in 1844 te Roordahuizum) beschreven. Dit leverde de nodige conflicten op. 
Er is ook een aanvulling op een eerder artikel over de ramp met de Willem III op de Fluessen bij Koudum, zie daarvoor http://nostalgisch.koudum.nl/dammen/WillemIII.htm
Antonia Veldhuis uit Veenwouden komt deze keer met een Gezinsstaat Van der Leij-Keun. Plaatsnamen zijn o.a. Harlingen, Amsterdam en Apeldoorn.
Een Matriarchale Stamreeks van Reina Oukje Selie heeft een link naar Rottevalle, Drachten, Hardergarijp en Kollum, met familienamen Tekema, Steenstra, Dijkstra, Boomsma, Wijninga/Wijnga.
De Winnaar van de Elfstedentocht van 1942, Sytse de Groot, werd in 1917 te Weidum geboren. Zijn voorouders kwamen uit de buurt van Baard en Jorwerd.

11en30 met themanummer Rampen

In het blad van NGV Friesland, jaargang 19, nummer 1, januari 2014 (!) wordt aandacht besteed aan

rampen uit de historie.
Voorzitter George Schepperle meldt in zijn voorwoord dat het onjuist is dat 11 en 30 terug te voeren is op de elf steden en 30 grietenijen van Friesland. Het zou een term zijn uit het weversvak: 30 draden schering en 11 draden inslag of omgekeerd geeft het fijnste weefsel maar is zeer langdurig alvorens er resultaat is.
Er worden ook lezingen aangekondigd van o.a. Karst Berkenbosch over de Friese Waterlinie rond 1672 op zaterdag 18 januari 2014 en Arjen Dijkstra over David Gorlaeus op zaterdag 15 februari, beide in Historisch Centrum Leeuwarden aan de Groeneweg 1 in Leeuwarden.
En op zaterdag 8 maart nog een lezing over De Nauta's van Woudsend door Lolle Piebe de Boer.
De artikelen in dit nummer:
- Scheepsramp op de Fluessen door Hans Geestman. In 1877 zinkt stoomschip Willem III nabij Galamadammen. Kastelein Femme Karels Zalmstra speelt een heldenrol bij de ramp waarbij 14 mensen overlijden en 29 overleven. Een nikkelen koffiekan met inscriptie herinnert nog aan de ramp en is nu in bezit van het Fries Scheepvaartmuseum.
- Foeke Gerrits van der Wal en de scheepsramp van de Willem III door Jan van der Wal. Foeke was de oud-eigenaar en was aan boord evenals zijn oom Gerben Foekes van der Wal. Beide overleden bij de ramp.
- De ramp met het stoomschip Volturno in oktober 1913 en bemanningslid Neeltje Graauw, door Ingrid Spannenburg. Vanuit Rotterdam op weg naar New York met vooral joodse emigranten brak op de Atlantische Oceaan een brand uit. Zo'n 168 passagiers kwamen om.
- Een onverwachte gebeurtenis met vreselijke gevolgen. Jacob vd Ley en stoomschip de Pallas in 1879, door Antonia Veldhuis. In een storm voor de Hollandse kust vergaan.
- Herfst in Riga, door Maarten Krips. Over Hindelooper kapitein Reinder Jans Duif en zijn fluitschip Concordia in 1814. De 60-jarige stuurman was Nanne of Nanning Willems van der Zee uit Warns die tijdens een storm met het schip op de rede van Riga verging.
- Rampjaar 1903, door Hans Bootsma. Jan Jans Noordmans en zijn familie met de ellende die hen overkwam door roodvonk.
- Napoleons rampzalige veldtochten door Tineke Slof. Nicolaas Freni, in 1793 gedoopt te Leeuwarden, bleek niet overleden te zijn in 1812 tijdens de slag bij de Berezina, zoals gemeld werd op de site Friezen onder Napoleon van de heer Paasman. Hij trouwde in 1815 als Nicolaas Frenet en overleed in 1844 als kolonist in de Ommerschans. Hij diende in het 125e regiment infanterie van linie, net als Jan Leenderts Lerk die het overleefde. Ook Minze Melles Zwerver uit Oudega werd in november 1813 als vermist opgegeven maar is weer opgedoken want hij overleed pas in 1838 te Lemmer.
- Niet lang en gelukkig, door Dineke Paetzel-Veenstra. Over het huwelijk van Gertje Douwes en Albert Piers te Grou.
- Friezen elders: Abel Boekweit uit Lemsterland verdronk bij Durgerdam.
- Stapelverlies, door Nynke Groeneveld-Buis. Over Gabe Nijdam te Leeuwarden in 1883.
- De watersnoodramp van 1825 door Tineke Hartman-Van der Meulen,
- Gezinsstaat van Hendrik Jans Huisman

Verdwenen Friese dief Melle Eintes zat in Groningen

In het oktobernummer van 2013 van 11en30, het blad van NGV Friesland, een artikel van Veenwoudster Antonia Veldhuis getiteld Men weet niet waar hij is: De verdwijning van Melle Eintes Wouda/Leegstra.

Melle Eintes was zogenaamd zoek, vlak na de geboorte van dochter Klaaske in 1809. De in 1768 te Oudwoude geboren Melle, zoon van Einte Gerrits en Ybeltje Haayes bleek echter opgepakt te zijn in Groningen. Hij had een hele reeks aan misdrijven op zijn kerfstok en overleed uiteindelijk in gevangenschap op 11 april 1818 te Vilvoorde, Belgie, nadat hij ook al de gevangenissen van Gouda, Antwerpen en Purmerend van binnen had gezien. Zijn echtgenote Sjoukje Hendriks Leegstra (1768-1852) kreeg 4 kinderen, waarvan de achternamen wisselend Wouda of Leegstra werden. Dergelijke vondsten kunnen bij Tresoar gedaan worden in de Criminele Sententies, de huwelijkse bijlagen en in Groningen in het archief Cipier van het Tuchthuis (1670-1825) nr.7.

Verder in dit nummer een artikel van Anton Musquetier 'Hoe het geroep van 'Oranje Boven' door kinderen een oproer veroorzaakt'. Eind 1813 is Nederland bevrijd van de Fransen en ontstaan er opstootjes in o.a. Dokkum en Ee. Musquetier schrijft over het oproer in Woudsend met o.a. Migchiel Hayes Zoethout, maire S.S. Sijbes en Jetse Jelles de Jong.
Jan Fokko van der Wal beschrijft De Slotenaar van de eeuw, Gerben Gerrits van der Wal en het door de familie gefinancierde Van der Wal's Rusthuis te Sloten, dat hedentendage nog steeds geen huur aan de bewoners vraagt. Zij moeten wel minstens 60 jaar oud of als echtpaar samen 120 jaar oud zijn.
In Neem en Eet. Een artikel over een grote volgeling van Domela Nieuwenhuis, wordt Jan Johannes Giezen uit Leeuwarden (1859-1955) beschreven.
Van de Winnaars van de Elfstedentocht in 1940, oa Auke Aukema en Durk van der Duim is een stamreeks gepubliceerd.
Een aardige is ook het Geneagram van Sjoerd Huitema en Jeroen Hofstra die via een broer en zus in de 18e eeuw een gezamenlijke voorouder hebben.

11en30 juli 2013

Artikelen in 11en30 van juli 2013, het blad van NGV Friesland:

- Help: Doopsgezind (o.a. familie Kamstra en Boonstra, Drachten en gezin Roel Hendriks en Saapke Arends), D. Paetzel-Veenstra
- Vergeten helden uit Witmarsum, over Sybren Saecklesz, Pierre Aylva en Eebel Frisvoegel rond 1569 en de Slag bij Heiligerlee (zie ook Vrije Fries 1868 en 1890), Johan Seekles
- Wapens uit Friesland (gehucht in Nedersaksen), Jos Kaldenbach
- Een zuivelverhaal, over o.a. Galama, Miedema, Brandsma Witteveen en Hettinga, Kees Witteveen
- Matriarchale stamreeks Trijntje van der Meulen (Jetten, Huisman, Loek, Bruinsma, Scholten), Tineke Hartman
- Ze zijn te dom. Memorie van successie van Jetze Ruurds Veldhuis, Antonia Veldhuis
- De balk en de splinter: aanvulling artikel Sytze Giezen over ds Andreas Salmasius, Een laat huwelijk, met info van filosoof Bauke Zijlstra.

11en30 april 2013

Het blad op A5-formaat van de NGV afdeling Friesland, 11en30, kwam deze keer uit met op de cover het
gemeentewapen van Ooststellingwerf, een griffioen met tussen de voor- en achterpoten een rode bal met een gouden ster.
Het aantal leden van de afdeling bedraagt per 1 maart 2013 een totaal van 487 (398 leden plus 89 bijkomende leden). Dit is een dalende trend die aan de toegankelijkheid van gegevens op internet wordt gewijd. Persoonlijk betwijfel ik dit omdat we met onze Historische Vereniging Noordoost Friesland het tegendeel bewijzen (we groeien nog steeds).
Op zaterdag 11 mei organiseert de afdeling een excursie naar Burgum, waar de Kruiskerk en het Streekmuseum-Volkssterrenwacht worden bezocht. Hier is een tentoonstelling over Amerikagangers: Emigranten uit Tytsjerksteradiel.
Dan de verdere inhoud van 11en30: Genealogie Gelke Foekes van der Wal, geboren 10 juli 1833 te Nijega. In 'Een laat huwelijk' wordt beschreven hoe Jan Dirks en Bauck Emkes uit Murmerwoudster Broek na 29 jaren 'in hoerdom geleefd te hebben' eindelijk in 1723 trouwden. Ze hadden inmiddels 3 kinderen, in de leeftijd van 16 tot 26.
Oorkonden voor trouw lidmaatschap (40 jaar lid!) kregen o.a. de heer Bernard van Haersma Buma en De Boer.
Anton Musquetier publiceerde een artikel over Een diefstal uit armoede. In 1814 stal zeilmakersknecht Hendrik Cornelis Haagsma goederen uit de winkel van de zeilmakers Rienk en Sjoerd Sleeswijk te Lemmer.
Tineke Hartman schrijft over Werk in Rüstringen, Duitsland, waar haar grootouders Jacobus Scholten en Trijntje Bruinsma rond 1912 kort werkten. Al op 17-jarige leeftijd kreeg ze haar eerste kind.
Stamreeksen van Elfstedentochtwinnaars Sipke Castelein (uit Suawoude) en Abe de Vries (uit De Knipe) zijn opgenomen door Sytze Giezen.
Antonia Veldhuis uit Veenwouden schrijft over Twee vroege twitteraars: De tweets van Petrus Eekma en Jan Georg Semler die in 1789 een conflict uitvochten via pamfletten en korte krantenberichten in o.a. de Leeuwarder Courant.
Als laatste een artikel over Ruurd Taedes Fortuin en Adriaantje Rozendaal die naar de USA emigreerden en daar Roy en Jennie genoemd werden. Via online passagierslijsten en US Census Bureau lijsten is meer over het echtpaar achterhaald.

Roots Gerrit Komrij in Noordoost-Friesland

In het oktobernummer 2012 van het maandblad van de NGV, Gens Nostra stonden deze keer diverse bijdragen uit Friesland. Zo was er een lange lijst van Frieslands rijksten in de 19e eeuw, op basis van de Memories van Successie die Tresoar gedigitaliseerd heeft, in een artikel van D.A. Zeilmaker: De ‘Quote 200’ van Friesland in de eerste helft van de 19de eeuw. De memories van successie in Friesland 1818-1856. De rijkste was een dame: Cecilia Johanna van Scheltinga die in 1848 op 93-jarige overleed te Leeuwarden met een saldo van de nalatenschap van 956.580 gulden. De rijkste Dokkumer in de lijst is Johanna Susanna de Vries, die in 1841 410.368 gulden naliet. Een mooie bron voor genealogen dus die memories van successie!

Antonia Veldhuis uit Veenwouden (familie van ons Canadese lid Keimpe) had een interessante bijdrage VOC-maten Dotingh en Huijssloop, een levenslange vriendschap in de eerste helft van de achttiende eeuw, over twee VOC-matrozen die aan boord gingen als twee mannen maar een tijdje later huwden (de ene man bleek een vrouw te zijn)! Wiggert Anneus Dooting was een Leeuwarder die in 1737 bij de VOC aanmonsterde op de Petronella Alida.

En naar aanleiding van het recente overlijden van de dichter des vaderlands, Gerrit Komrij, was zijn kwartierstaat uitgezocht en gepubliceerd door Harmen Snel en Arie Jan Stasse: Bij de kwartierstaat van Gerrit Komrij (1944-2012). Dan zie je direct dat vanaf zijn grootvader Melle en daarvoor de mannelijke lijn uit Noordoost-Friesland komt. En wel uit de omgeving van Kollum: Oudwoude en Westergeest. De dichter had dit zelf overigens al eens tijdens een avond in 2002 te Leeuwarden 'onthuld'. De kwartierstaat vermeldt abusievelijk dat zijn grootvader Melle Komrij in Kollum is geboren maar dat moet Oudwoude zijn, zie het maar in de geboorte-acte op AlleFriezen.nl !
Voorvader Jarig Wijbes nam in 1811 te Oudwoude familienaam Komrij aan, zie http://www2.tresoar.nl/genealogie/naamsaanname/toonna.php?inv=29_37&mairie=Oudwoude&folio=45&verso=v&achter=ja
Er was verder maar 1 ander persoon die in 1811 de familienaam Komrij aannam en dat was Mark (Murk) Wybes uit het naastgelegen Westergeest, een broer van Jarig. Dat betekent in feite dat alle nu nog levende mensen met de achternaam Komrij familie van de dichter zijn. In 1832 bezaten de families Komrij nog steeds veel land in Westergeest en Kollum (HISGIS).
Jarig Wijbes Komrij, landbouwer te Oudwoude, was getuige van het Kollumer Oproer in 1797: zie de lijst met inwoners van Oudwoude die ons lid Reinder Postma maakte.

De genealogie van Gerrit Komrij (ook de variant Kommerij) voert waarschijnlijk terug tot begin 16e eeuw, nog steeds rond Kollum en Westergeest. Het Meertens Instituut verklaart de naam als toponiem. Ik denk dat het is afgeleid is van Kollumerrijd (de (water)weg naar Kollum) of rijd bij de kom (haven) of iets dergelijks, net als het nabijgelegen Kommerzijl waarschijnlijk is afgeleid van zijl bij de kom. De kaart van Schotanus uit 1718 van Kollumerland is hierbij een interessante om even te bekijken.

11en30 juli 2012 met interessante namen

Het blad op A5 formaat van de NGV Friesland, 11en30, bevatte deze keer, ondanks het gemeentewapen van Gaasterland op de cover, diverse bijdragen die spelen in Noordoost-Friesland.

Een nieuw lid stelt zich voor met een link naar Klaas Andries Wijnsma uit Veenwouden (1790-1826) die als Fries in het leger van Napoleon diende en Jacoba Bakker, die met haar man Etienne Babois meereisde (!) en een verslag bijhield van de veldtocht naar Rusland (dat dus bewaard is gebleven en op de site van wijlen ons lid Paasman als pdf staat).

Een ander artikel behandelt een huwelijksakte tussen twee kinderen van ongehuwde moeders: Hendrik van der Veer, kolonist/koemelker, geboren op 17 mei 1815 te Dokkum die op 16 juli 1842 te Dokkum trouwde met Eelkje Spits, geboren op 22 augustus 1813 te Dokkum. Het beroep kolonist zal wel slaan op de koloniën in Drente van de Maatschappij van Weldadigheid.
Hendrik was de zoon van Anna Maria (Marijke) Kramer uit Dokkum die in 1790 huwde met Christiaan Reder. Zij was weer een dochter van Carel Kramer en Albertje Nicolaas Hes.
Eelkje Spits was dochter van Jacobje Frederiks Teysel, geboren in 1792 te Dokkum en overleden in 1834 te Ommerschans (ziehier de link naar de kolonist). Jacobje was de dochter van Frederik Jacobs Teysel en Marijke Johannes uit Dokkum. Hendrik overleed in 1875 te Oostrum als echtgenoot van Eelkje Cornelis Dijkstra, die de dochter bleek te zijn van Cornelis Dijkstra en Jacobje Spits! De vraag is nog waarom Hendrik de achternaam Van der Veer droeg (bij Eelkje lijkt het me duidelijk).

In het artikel Friezen bij de VOC heeft Antonia Veldhuis uitgerekend dat tussen 1700 en 1798 ca 9200 Friezen bij de VOC gingen (962 uit Dokkum, waarvan 444 in dienst overleden). Het impliceert dat er tussen 1600 en 1700 misschien nog meer Friezen bij de VOC waren. Toen had de VOC immers nog een minder slechte naam. Antonia heeft blijkbaar nooit onze aloude webpagina met Noordoost-Friezen in de VOC gezien want dan had ze kunnen weten dat er wel degelijk ooit een Friese VOC-er ter dood is veroordeeld: Jeronimus Cornelisz, de onderkoopman van de Batavia die in 1629 werd opgehangen na een grote moordpartij op de Abrolhos eilanden voor de westkust van Australië.

Leuk is de vermelding van Pieter Bloemsma uit Dokkum die twee keer niet kwam opdagen bij de afvaart van een VOC-schip (in 1788 en 1790) en daartussenin wel. In 1792 voer hij weer uit om al in 1793 te repatriëren. Mogelijk is dit dezelfde:

Overlijdensakte Ferwerderadeel (mairie Hallum),  1812
Aangiftedatum 6 oktober 1812, blad nr. 10
Pieter Rochus Bloemsma, overleden 4 oktober 1812, 49 jaar, man
Zoon van Rochus Pieters Bloemsma en Pietje Lieuwes
Gehuwd met Antje Klazes Blom. 

Onze eendenkooienkenner Gerard Mast maakt een uitstapje naar Mantgum van waaruit hij het spoor terug volgt van o.a. Harmen Jans Kooystra, die de achternaam al vanaf 1797 voerde. Het bleek dat zijn vader kooiker te Warten was.
De heer Henk Tak uit Veenwouden laat zien hoe binnen éen geslacht zes familienamen voorkomen, afstammend van Pijter Heins, zoon van Heine Doedes en Baukje Pieters uit Wouterswoude: Meindertsma (Ee), Talma (Valom), Jellema (Dantumawoude), Sandijk (Wouterswoude), De Haan (Ee). Hij publiceerde ook een boek De Jellema's fan 'e Dockumerwalden, ter inzage bij Tresoar en het Streekarchief in Dokkum.
In een ander artikel schetst de heer Tak de afkomst van de familienaam Palma, o.a. aangenomen door Sybe Jans te Ternaard en zijn zoon Ynse Sybes te Marrum. De publicatie Stamboom Palma van Ternaard ligt ook ter inzage bij Tresoar en het Dokkumer Streekarchief.