Fryslân Uitgebeeld nieuwe site voor Friese cartografie en cultuurhistorie

Vandaag, woensdag 10 mei wordt de site Fryslân Uitgebeeld gelanceerd op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. De site - een waardevolle en vernieuwende bron van informatie voor onderzoekers, scholieren en studenten en geïnteresseerden in cultuurhistorisch Fryslân - wordt officieel in gebruik genomen door gedeputeerde Sietske Poepjes.

Voor de realisatie van Fryslân Uitgebeeld is intensief samengewerkt met Rijksuniversiteit Groningen en Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar.

Fryslân Uitgebeeld is het resultaat van een wetenschappelijk onderzoek dat gedaan is door Annemarie Zijlstra - promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen - als onderdeel van het digitaliseringsproject RedBot voor de provincie Fryslân.  
RedBot heeft als doel een groot deel van het Fries cultureel erfgoed online toegankelijk te maken: museale collecties, archieven, kaartmateriaal, literatuur en films.

Nieuwe technieken
Op www.fryslanuitgebeeld.frl worden historische data met nieuwe technieken gecombineerd. Je kunt hier cultuurhistorisch onderzoek doen naar voorname huizen in Friesland zoals staten en stinzen maar ook naar rijksmonumenten.
De site maakt hierbij gebruik van oude 17^e en 18^e -eeuwse kaarten uit de beroemde Schotanus atlassen. Deze kaarten worden samen met de kaarten van Holland tot de beste kaartwerken van Europa uit die tijd gerekend. Ook de eerste kaart waarvoor de provincie werd opgemeten ('Frisia Occidentalis', 1622) en de 'Nieuwe Caert van Friesland' (1739), 'de grootste, schoonste en nauwkeurigste Algemeene Kaart van Friesland, welke ooit is uitgegeven' staan op de site en kunnen voor onderzoek gebruikt worden.

De kaarten waren voor die tijd heel precies maar niet zo waarheidsgetrouw als de kaarten van tegenwoordig. Daarom toont Fryslân Uitgebeeld de kaarten door middel van een aantal slimme digitale modificaties op de juiste geografische locatie van vandaag. Het systeem is daardoor erg nauwkeurig in het gebruik.

Fryslân Uitgebeeld is een site met zogenaamde GIS-functionaliteiten (Geografisch Informatiesysteem). Met nieuwe technieken is het nu mogelijk deze kaarten in één systeem te combineren met actuele kaarten én speciale datalagen met bijvoorbeeld gegevens van staten en stinzen.

 

Programma met korte lezingen
De lancering van de site is op woensdag 10 mei om 14:30 op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. Op het programma staan diverse lezingen van onder andere Annemarie Zijlstra - promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen, Yme Kuiper, bijzonder hoogleraar Historische buitenplaatsen en landgoederen, Rijksuniversiteit Groningen en Theo Spek, hoogleraar Landschapsgeschiedenis en hoofd van het Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen.

Bekijkt u ook de animatie met uitleg. 

Sporthistorisch Congres ‘Van Buorskip tot Global Village’

Overal in Europa beheerst de drang naar definiëring van een nationale identiteit het publieke debat. De natiestaat lijkt in de 21e eeuw voor politici van allerlei kleur de maat van alle dingen te worden.

Sport heeft een niet geringe invloed op identificatieprocessen op nationaal maar ook op lokaal,

Finish Elfstedentocht 1956

regionaal en transnationaal nivo. Gemeenschappelijke normen en waarden worden erin bepaald, bevestigd of juist betwist. Sport biedt een grote variatie aan gedeelde ervaringen met een intense symboliek. 
Voor allerlei gemeenschappen wordt daarin de saamhorigheid en eigen uniciteit onderstreept, vooral als er veel (internationaal) prestige op het spel staat. Dat was overduidelijk tijdens de laatste twee wereldkampioenschappen voetbal, het geldt ieder jaar voor het kaatspubliek bij de Freulepartij en het zal zo worden gevoeld door deelnemers aan toertochten op de schaats, tijdens de eerstvolgende strenge winter.

Het Koninklijk Fries Genootschap organiseert in samenwerking met het Mulier Instituut op 10 februari 2017 een congres te Leeuwarden, over de samenhang van sport en (nationale) identiteit. 

Sprekers uit binnen- en buitenland buigen zich over de rol van sport in verschillende schalen van identificatie: van lokaal tot transnationaal. 

Worden lokale tradities verdrongen door een (trans)nationale eenheidscultuur of is die nationale cultuur juist geënt op de “authenticiteit” van perifere regio’s?
Hoe “nationaal” zijn nationale (sport)culturen eigenlijk? Veel Friese onderwerpen worden behandeld, maar ook andere voorbeelden uit het “Europa van de regio’s” – zoals Bretagne, Gotland, Vlaanderen en het Baskenland – komen langs.

Datum en tijd: vrijdag 10 februari 2017, 9.00–17.00 uur
Locatie: Historisch Centrum Leeuwarden, Groeneweg 1, 8911 EH Leeuwarden
Organisatie: Koninklijk Fries Genootschap / Mulier Instituut
Voertaal: Nederlands / Engels
Kosten: 12,50 voor leden en 17,50 voor niet-leden
Aanmelden: fries.genootschap@tresoar.nl

Programma:
Dagvoorzitter: Sippy Tigchelaar
9.00-9.30      
Inloop met koffie/thee
9.30-10.00    
Opening: Joep Leerssen (UvA): Tussen buorskip en global village: Sport en identiteit
10.00-10.30    
Jon Verriet (UU/RU): Supportersidentiteiten in de regio: Gelderland en Friesland    
Pieter Breuker: Kaatsen en Fries nationalisme
10.30-11.00       
Yme Kuiper (RUG): Abe in Oranje    
Theo Bollerman: Pelota en Baskisch nationalisme
Koffie          
11.30-12.00      
Phil Dine (National University of  Galway): Sports identity in Brittany: a bulwark against French cultural uniformity?
12.00-12.30    
Intermezzo: Sportbeleid en Cultuurpolitiek. Gesprek van Astrid Cevaal (VSK/KNHB) met Trea Tamminga (European Sport for all Games 2018) en Anne Jochum de Vries (Sport Fryslân)

Lunch          
14.00-14.30    
Jan Rijpstra (RU): Koningshuis en Friesland: De Gouden Swipe    
Marieke Verweij (BoerhaveM): Atje, schaatsster in Friesland, feministe in de natie
15.30-16.00    
Pascal Delheye (KU Leuven): Vlaamse veldrijders: Leeuwen in de modder    
Mark Verhoeve: Noord Nederlands Watersport Verbond
Thee          
14.30-15.00    
Leif Yttergren (Swedish School of Sport and Health Sciences, Stockholm): Traditional sports in Gotland
16.00-16.45    
Afsluiting: Gijsbert Oonk (EUR): Global sports identities

Oproer, staatsgreep en revolutie: "Wij zijn gewezene vrije Friezen"

Met als onderwerp Oproer, staatsgreep en revolutie: "Wij zijn gewezene vrije Friezen" houdt prof.dr. Yme Kuiper in het kader van Wolkom op ‘e lêste tongersdei fan ‘e moanne in oktober in het Provinsjehûs een lezing over de grootste politieke crisis van de 18e eeuw, het Patriottenoproer (in 1787, waaraan o.a. Eise Eisinga meedeed).
De lezing van prof. Kuiper is het verhaal van heftig verzet tegen de heersende elite, een echte staatsgreep die ook onze contreien schokte, een revolutie die de Friese vrijheidsideeën nieuw leven inblies. Fraaie en minder fraaie activiteiten van grietmannen, hoge diplomaten, doopsgezinden, doelisten, patriotten en bewonderaars van de Amerikaanse Revolutie passeren de revue. En: de Friese Statenvergadering was daarbij de belangrijkste arena.

Geen wonder: het in geheel Europa bekende begrip Friese Vrijheid was bij al deze roerige gebeurtenissen een belangrijke drijfveer. Die vrijheid ging in 1498 verloren, maar werd in 1580 teruggewonnen toen Friesland een zelfstandig gewest werd. De Friese Staten vormden het hoogste gezag. Maar die herwonnen Friese vrijheid uit de middeleeuwen kreeg echter een andere inhoud.

Plaats en tijd
De lezing is in het Provinciehuis, Tweebaksmarkt 52 in Leeuwarden, op donderdag 27 oktober. De lezing duurt ongeveer een uur. De inloop is tussen 12:00 en 12:30. De lezing zelf is in het Nederlands, de discussie en vragen in het Fries en/of Nederlands.
U wordt bij deze lezing van harte uitgenodigd. De toegang is gratis.

Prof.dr. Kuiper is bijzonder hoogleraar buitenplaatsen en landgoederen aan de Rijksuniversiteit in Groningen. Hij promoveerde op een proefschrift over de Friese adel. Zijn expertise ligt in de integrale en vergelijkende geschiedenis van buitenplaatsen en landgoederen in Nederland en Europa.

Wolkom op’e lêste tongersdei fan ‘e moanne
Het provinciehuis opent elke laatste donderdag van de maand de deuren voor het publiek. Dan worden interessante, laagdrempelige activiteiten in de publieksruimten van het provinciehuis georganiseerd. Soms door de provincie zelf, soms door inwoners, maar altijd voor de inwoners. Deze lezing is de derde in een serie over het thema van de oude gedachte over de Friese Vrijheid in relatie tot het ontstaan van de Friese Staten. In 2017 zullen nog enkele lezingen binnen dit thema volgen.
Meer informatie is te vinden op www.fryslan.frl/wolkom.

Eksersysje fan de Sneeker patriotten / excercitie van de Sneeker Patriotten
foto: collectie Fries Scheepvaartmuseum, Sneek

Historisch Tijdschrift Fryslan met special over Maria Louise van Hessen-Kassel

Onder het Friese volk werd ze liefkozend Marijke Meu genoemd. Maria Louise, landgravin van

Hessen-Kassel (1688-1765), mocht zich na haar huwelijk met Johan Willem Friso, vorst van Nassau-Dietz en Prins van Oranje, Prinses van Oranje noemen. In 1711 werd ze weduwe nadat haar man verdronk in het Hollands Diep. Tot de meerderjarigheid van haar zoon, de later Willem IV, was ze gouvernante en in 1759 was ze nog eens zes jaar gouvernante in Friesland voor haar kleinzoon en latere stadhouder Willem V. Dit jaar wordt met tal van evenementen het 250e sterfjaar van Marijke Meu herdacht.
Op 10 april organiseerde de Fryske Akademy een wetenschappelijk symposium met acht lezingen die diverse facetten van haar leven belichtten. Een selectie daaruit verschijnt in dit nummer.
Marijke Bruggeman behandelt de contacten van Maria Louise met Den Haag, die via correspondenten verliep.
Hanno Brand gaat in op de stadhouderlijke hofhouding op het Princessehof.
Kunsthistoricus en lid van onze vereniging Piet Bakker zet het (portret-)schilderijenbezit van de prinses op een rijtje en Jeanine Otten schijnt haar licht op de culinaire cultuur van het 18e eeuwse hofleven. Over de Duitse hovenier Knoop, die de tuinaanleg verzorgde van haar Friese buitenverblijven, rapporteert Geart de Vries uitvoerig. Ook is er in Historisch Centrum Leeuwarden een tentoonstelling over Knoop en de tuinen van Mariënburg. En tenslotte laat Yme Kuiper zien hoe landgraaf Carl van Hessen-Kassel een grote inspiratiebron voor haar was.

Historisch Tijdschrift Fryslan is bij diverse boekhandels in Friesland verkrijgbaar in de losse verkoop of via een abonnement en lidmaatschap van het Koninklijk Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur.