Heer en Feer: Schiermonnikoger historie

Met enige regelmaat publiceert onze Historische Vereniging Noordoost Friesland artikelen over de eilanden Schiermonnikoog en Ameland in het verenigingsblad De Sneuper. Zo hadden we in het decembernummer 94 van 2009 een artikel over een stranding van Moddergatster vissers op Schiermonnikoog en een winterse oversteek van J.H. Haverschmidt naar Ameland.

Waar wij af en toe aandacht besteden aan deze bijzondere eilanden, daar richten zich ook eilander historische verenigingen specifiek op hun eigen eiland. Ik weet dat dit op Schiermonnikoog al jaren de Cultuurhistorische Vereniging 't Heer en Feer is. Met enige regelmaat zocht ik via Google of ze ook een website hadden maar dat leek tot voor kort helaas niet het geval. Daar is echter nu verandering in gekomen. De vereniging heeft een aardige website, waarop onder andere de inhoudsopgaven van het verenigingsblad staan vermeld en tentoonstellingen op het eiland. Zo is er nu een exhibitie over letterlappen, waarvan diverse uit de 18e eeuw.

Op Ameland wordt het blad Pollepraat gepubliceerd, waarin ook genealogische en historische onderwerpen aan de orde komen. Op internet is hier echter nauwelijks iets over te vinden. Wel heeft Gens Nostra in de laatste nummers inhoudsweergaven van het blad (uit 2002) gepubliceerd. Daarin bijvoorbeeld de stranding van het fregat De Valk in 1799 en een brief van commandeur Hidde Dirks Kat aan zijn vrouw in 1778 vanuit Straat Davis. En uiteraard zijn er ook her en der losse webpagina's over bv de Volkskunst van Ameland , Amelander families, of Amelander musea. Mocht iemand de nummers van Pollepraat uit 2002 hebben dan houd ik me aanbevolen voor een scan van bovengenoemde 2 artikelen!
Het lijkt me sowieso de moeite waard om de Schiermonnikoger en Amelander publicaties in een ruilabonnement met De Sneuper te nemen.

Friezen in de VOC

Vorige week was ik bij NGV Amstelland voor een lezing over VOC-Opvarenden. Projectleider Van Velzen lichtte toe hoe de online database is opgebouwd en wanneer het invoeren van de scheepssoldijboeken van alle 6 VOC-kamers gereed is. Interessant ook om te horen dat de Heren XVII (17) binnen het samenwerkingsverband zodanig was geformeerd dat voorkomen werd dat de Kamer Amsterdam de overmacht zou krijgen.
Het was al weer even geleden dat ik op de site gezocht had naar Friezen uit plaatsen in Noordoost Friesland, zoals Dokkum, Wierum, Kollum, Paesens en Veenwouden.

Op de Sneuper website heb ik al jaren een pagina waarop ik informatie over Friezen in de VOC verzamel. In oktober 2005 waren er ongeveer 250 Dokkumers ingevoerd in de database. Houd er daarbij wel rekening mee dat alle spellingsvarianten die mogelijk zijn ook in het bestand voorkomen. Voor Dokkum kun je dan ook het beste zoeken op Do*um, voor Kollum op *ollum en *ollem (het kan met een C of een K zijn), voor Veenwouden op Veenw* (dan krijg je ook Veenwoudsterwal!) en voor Paesens bv op P*sens.

Inmiddels nadert het project met de Opvarenden in de VOC zijn voltooiing. Binnen enkele maanden zullen de overige boeken uit de periode 1700-1800 van met name de Kamer Amsterdam zijn ingevoerd. Ook worden nog de scheepssoldijboeken uit de 17e eeuw ingevoerd. Hiervan zijn helaas maar enkele tientallen bewaard gebleven. Vervolgens zal er nog een controle-slag plaatsvinden, ook om de plaatsnamen te uniformeren. Dat maakt het mogelijk om goede analyses te maken.

Wat staat er momenteel in de database? In ieder geval meer dan 500 Dokkumers! En die kun je ook nog eens met 1 druk op de knop exporteren naar een Excel-bestand. Het aardige is verder dat de reizen ook gekoppeld zijn aan een andere database, die van Dutch-Asiatic Shipping, zodat de data van vertrek, aankomst op verversingspunt Zuid-Afrika en aankomst in Batavia of bv Ceylon direct zichtbaar worden. Ook wordt aangegeven of de opvarende een maand- of schuldbrief had. Hierin staat vaak ook weer interessante informatie (die je wel zelf op het Nationaal Archief in Den Haag moet opzoeken), zoals familieleden of verwanten die geld incasseerden.

Hieronder 3 voorbeelden, van Ee, Dokkum en Paesens.

Cornelis	Kras	Ee	Unie	1790
Arnoldus	Mekeeren	Ee	Opperdoes	1723
Dirk	Theunisz	Ee	Jacoba	1726
Dirk	Dirksz	Ee	Reigersdaal	1738
Dirk	Dirksz	Ee	Goidschalxoord	1738
Jan	Gerritse	Ee	Gouverneur-generaal	1760
Jan	Gerritse	Ee	Schoonzicht	1760
Jan	Geurtse	Ee	Gouverneur-Generaal Maatsuijker	1787

De bovengenoemde Arnoldus komt uit de familie Van Meekeren en overleed na 4 jaar in dienst van de VOC zoals uit de detailgegevens blijkt:

Datum indiensttreding:	25-04-1723	Datum uit dienst:	27-04-1727
Functie bij indiensttreding:	Adelborst	Reden uit dienst:	Overleden
Uitgevaren met het schip:	Opperdoes	Waar uit dienst:	Azie
Maandbrief:	Nee	Schuldbrief:	Ja

Gegevens van de vaart
Schip:	Opperdoes	Vertrek:	25-04-1723
Kamer:	Amsterdam	Kaap:	07-09-1723 28-10-1723
Inventarisnummer:	5810
Folio:	94	Aankomst:	10-01-1724 Batavia
DAS - en reisnr.:	2539.3

Gerrit Stienstra of Stinstra uit Dokkum bracht het er wel levend vanaf. Ook zijn moeder wordt genoemd in de VOC-gegevens:

Datum indiensttreding:	09-01-1715	Datum uit dienst:	00-00-1722
Functie bij indiensttreding:	Matroos	Reden uit dienst:	Gerepatrieerd
Uitgevaren met het schip:	Loosdrecht	Waar uit dienst:	berbices
Maandbrief:	Ja	Schuldbrief:	Ja
Begunstigde(n):	Moeder: Maijke Stenstra uit Dockum

Gegevens van de vaart
Schip:	Loosdrecht	Vertrek:	09-01-1715
Kamer:	Amsterdam	Kaap:	20-04-1715 23-05-1715
Inventarisnummer:	5665
Folio:	70	Aankomst:	Ceylon
DAS - en reisnr.:	2233.1

Gegevens van de terugvaart
Schip:	BERBICES	Vertrek:	22-11-1721
Kamer:	Amsterdam	Kaap:	14-02-1722 10-04-1722
DAS - en reisnr.:	6515.5
		Aankomst:	05-08-1722

En als laatste voorbeeld de reis van Pieter Tjepkes, de zoon van Tjepke Thomas uit Paesens:

Gegevens van Pieter Tiebkes uit Pesens

Datum indiensttreding:	20-05-1754	Datum uit dienst:	00-00-1756
Functie bij indiensttreding:	Bosschieter	Reden uit dienst:	Gerepatrieerd
Uitgevaren met het schip:	Sloten	Waar uit dienst:	delft
Maandbrief:	Ja	Schuldbrief:	Ja
Begunstigde(n):	Moeder: Pietje Pieterse uit Pesens

Gegevens van de vaart
Schip:	Sloten	Vertrek:	20-05-1754
Kamer:	Amsterdam	Kaap:	04-09-1754 24-09-1754
Inventarisnummer:	6315
Folio:	94	Aankomst:	06-12-1754 Batavia
DAS - en reisnr.:	3622.3

In de DTB zijn over hem meer gegevens te vinden, Trouwregister Hervormde gemeente Paesens 1712-1810. Allereerst zijn ouders:
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 9 november 1729 in Paesens
Man : Tjiepke Tomis afkomstig van Paesens
Vrouw : Pyttje Pytters afkomstig van Paesens.

Zijn waarschijnlijke doop: Herv. gem. Nes en Wierum, doop 1653-1811.
Dopeling: Pyter
Gedoopt op 17 februari 1732 in Nes
Kind van Tjiepke Tomas en niet genoemde moeder.

En mogelijk zijn huwelijk: Trouwregister Hervormde gemeente Morra Lioessens 1698-1810.
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 13 augustus 1780 in Morra
Man : Pytter Tjipkes afkomstig van Morra
Vrouw : Janke Jacobs afkomstig van Anjum

Dit zou zelfs zijn overlijden kunnen zijn: register van overledenen Dokkum en Oost- en
Westdongeradeel 1806-1812.
Overleden: Pieter Tjipkes, oud 76 jaar
Datum : 22 oktober 1809
Plaats : Ezumazijl
Opm. : De overledene was weduwnaar, laat drie kinderen na en was gealimenteerd.

Gedenksteen Ezumazijl terug uit Fries Museum

Enkele jaren geleden hield de Historische Vereniging Noordoost Friesland haar afdelingsvergadering in Anjum/ Ezumazijl, waarbij een bezoek aan de sluis op het programma stond. De heer Faber (peilbeheerder van Wetterskip De Waadkant) gaf ons een rondleiding door de machinekamer en gaf uitleg over de werking van het gemaal.

In de kelder van het gemaal liet hij zien hoe 5 oude gedenkstenen opnieuw waren ingemetseld. Het verslag met foto's van de gedenkstenen plaatsten we op de Sneuper website.

Faber vertelde toen ook dat er nog een zesde steen moest zijn bij het Fries Museum, maar bij navraag vertelden ze hem van niets te weten.

Inmiddels hebben we al eens vaker zoekgeraakte stenen online teruggevonden die in alle goedheid door het Fries Museum waren veiliggesteld. U herinnert zich wellicht de gevelsteen uit 1613 van het geboortehuis van Foeke Sjoerds.

Nu keek ik onlangs eens op de site van ons lid Hessel de Walle onder de plaatsnaam Ezumazijl (tenslotte ook de bron van mijn achternaam) en toen verbaasde het mij al dat daar een gedenksteen uit 1671 werd beschreven. De transcriptie begint met:

Voor de nakomelingen. In den jare 1671 is deze Ezumazijl gelegd onder directie van Georg Wilko van Schwartzenberg en Hohenlandsberg heer van Vischhuizen en Wiarden, grietman over Dongeradeel oostzijde der Paezens en gedeputeerde staat van Friesland en jr. Philippus van Humalda raadordinaris in den hove van Vriesland, beide wegens de landeigenaars daartoe gecommitteerd zijnde de eerste steen gelegd den 27 junij des avonds tusschen vier en vijf uur, door Wilko van Holdinga vriheer toe Schwartzenberg en Hohenlandsberg, heer van vischhuizen en Wiarden, old in 't agtste jaar en jr Frans van Humalda, old in 't elfde jaar.

Dit leek me al de ontbrekende zesde gedenksteen van Ezumazijl. Maar ik kon er niet wijs uit worden waar die steen zich nou bevond.

Bij een aanvullende zoekopdracht op de site het Geheugen van Nederland op zoekwoord Ezumazijl komt de steen ook weer naar voren onder de titel Gedenksteen Ezumazijl, echter zonder transcriptie. Wel staat als bron vermeld: BRK000007 (bouwfragment), Strijd tegen het water, Stichting Rijksmuseum het Zuiderzeemuseum, Enkhuizen. Opmerking: bruikleen: collectie Fries Museum, Leeuwarden.

Aha! De steen leek dus door het Fries Museum aan het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen uitgeleend te zijn!

Voor de zekerheid mailde ik even met Hessel de Walle met de vraag waar hij de foto die op zijn site staat dan gemaakt had. Hessel mailde terug dat de foto door een vriend recent bij de sluis van Ezumazijl gemaakt was.

Zelf was ik voor het laatst half juni 2008 in Ezumazijl na een bezoek aan Oer de Seedyk in Moddergat. Toen was de steen er nog niet, want dan zou het mij wel zijn opgevallen. Verdere navraag bij redacteur Reinder Tolsma leerde dat hij ook foto's van de steen had die hij na een bezoekje met zijn schoolklas in februari 2009 had gemaakt. Dus toch!

De steen is weer terug uit het depot van het Fries Museum (of uit de bruikleen aan het Zuiderzeemuseum) en staat nu op de plaats van herkomst. Ergens tussen 15 juni 2008 en februari 2009 moet dat gebeurd zijn. In de 'commissiekamer' van het gemaal van Ezumazijl hangt ook nog een ingelijste transcriptie van de steen.

Heeft de eerdere commotie over de gevelstenen uit Ee dan toch een beetje geholpen en is dit voortschrijdend inzicht van het Fries Museum? Feit is in ieder geval dat de stichtingssteen van de Ezumazijl uit 1671 nu, voor iedereen zichtbaar, weer op een historisch relevante en correcte plek is. Chapeau! Of toch niet?

Voor de volledigheid toch maar even gebeld met de heer Faber, de inmiddels gepensioneerde peilbeheerder die naast de sluis woont. Wat blijkt? Hij werd inderdaad een jaar of 2 geleden gebeld door iemand van het Zuiderzeemuseum met de mededeling dat ze een (gerestaureerde) steen van de Ezumazijl in huis hadden. En of Faber die in Ezumazijl terug wilde hebben. "Ja natuurlijk" was het antwoord. De steen werd afgeleverd en in overleg met een aannemer werd een stenen nis ontworpen bij de sluis waaronder de steen enigszins beschermd zou staan. Het Wetterskip had een vergunning aangevraagd maar deze werd door de gemeente Dongeradeel afgekeurd omdat het ontwerp niet door een architect was gemaakt! En zo nog een paar onzinnige voorwaarden voor het plaatsen van een steen. Glas en roestvrij staal zijn geen serieuze optie. Vervolgens besloot het Wetterskip de vergunningaanvraag maar in te trekken. En zo lag de steen buiten maar te wachten op een beter lot. Uiteindelijk heeft Faber dan maar met een hijskraantje de steen tegen de buitenmuur van het gemaal gezet. Maar dit is natuurlijk geen blijvende oplossing.
Bij deze een oproep aan Wetterskip De Waadkant en gemeente Dongeradeel: ga toch even serieus om tafel zitten en regel doortastend dat dit prachtig stuk cultureel erfgoed uit 1671 een fatsoenlijke plek krijgt!

Update oktober 2015: Wethouder Pytsje de Graaf heeft mij toegezegd het z.s.m. te regelen. Gerrit Bouma, ons oud-bestuurslid, van Wetterskip Fryslan meldt dat het echter nog op subsidie e.d. moet wachten. Inmiddels is het een gebed zonder end aan het worden.

Update maart 2017: Wethouder Braaksma heb ik bezocht op het Dokkumer stadhuis. Hij zal zijn best doen het nu eindelijk eens te regelen.

Update maart-juni 2018: Steen zou weer gerestaureerd zijn (en lag in Leeuwarden bij Wetterskip). Woordvoerster Wetterskip Fryslan belooft het te bespreken en idealiter te combineren met boottochtje pommeranten over Suder Ie. In de LC lees ik dat het boottochtje heeft plaatsgevonden. Van de woordvoerster heb ik in al die weken, na herhaaldelijk vragen per email en inspreken voicemail, nooit meer iets vernomen. Schandalig!

Genealogysk Jierboek 2009 met veel Noordoost Friesland

De Fryske Akademy brengt elk jaar het Genealogysk Jierboek uit. Vorige week ontving ik jaargang 2009. En deze keer zijn er veel artikelen met een link naar Noordoost Friesland.
Ynhâld
- Mr J.T. Anema - Het Friese geslacht Van Sinderen. Het betreft hier de familie Van Sinderen die enkele generaties in Dokkum vooraanstaande posities innam zoals dominees en een zilversmid. Dominee Ulbe (Ulpianus) van Sinderen vertrok naar Nieuw Amsterdam/New York. In 2002 publiceerden we in de Sneuper een brief uit 1806 vanuit New York naar Dokkum, als reactie op de brief uit 1753 van Dokkum naar New York door Hotse van Sinderen, die ook hier online staat. Ook de silhouetportretten van Trijntje van Sinderen en haar man Harmannus Jansz van Assen staan al jaren op de Sneuper site.

- Onno Hellinga - Hanya fan Holwert. In dit Friestalige artikel wordt een parenteel beschreven dat begint met Binnert Hanya die in 1453 te Holwerd genoemd wordt. Als laatste wordt Douwe van Aylva, grietman van Westdongeradeel, genoemd die trouwde met Luts van Meckema. De Haniastate in Holwerd speelt een centrale rol in de families Hanya, Rennerda, Herema en van Aylva.

- Nico L. van der Woude - Boeren op Onser Lyewe Vrouwen Smelligeraconvent Nazaten van Arent Saekes (ca. 1571 - ca. 1624). Het betreft hier voorouders van Van der Woude uit Smallingerland en Opsterland met plaatsen als Boornbergum en Kortehemmen, tot ca. 1850.

- Menno de Lange en Reid van der Leij- Parenteel van Keimpe Feitzes (1680-1769), die boer op het Nieuwland onder Ryptsjerk was. Hij had een omvangrijk nageslacht met 13 kinderen, 59 kleinkinderen en 241 achterkleinkinderen. Achternamen die in 1811 werden aangenomen in mannelijk lijn zijn Westra, Fokkema, Visser, Van den Berg, Van der Kooi, Van der Meer, Keimpenaar, Kempenaar, Kimstra, Kemstra en Kimsma. In vrouwelijke lijn gaat het om Van der Veen, Veenstra, Dijkstra, Humalda, Wybrandi e.a.

- Mr O. Schutte en Drs Ype Brouwers - Kwartierstaat Van der Mey in parentelen. De familie Van der Mey behoort tot de inpolderaars van Het Bilt aan het begin van de 16e eeuw. De inpolderaars kwamen met name uit Zuid-Holland, vandaar dat in deze gemeente nooit echt Fries is gesproken. In het enorme artikel van ruim 160 pagina's wordt de familie, ook met diverse links in Noordoost Friesland, in beeld gebracht. Persoonlijk vind ik het een interessante familie omdat een zijtak van mijn eigen genealogie een familie Van der Meij bevat waarvan we vermoeden dat ze gelinkt zijn aan deze familie. Maar we weten nog steeds niet hoe. Dus mocht u het weten hoe de volgende personen met deze kwartierstaat verbonden zijn, laat het me weten!
1. Jan Lolkes van der Meij, geb. Ternaard 20.9.1788, guardenier, overl Niehove 12.1851.
2. Lolke Jans (wagenmaker) ged. Nes 26.2.1764, overl. voor 1792, tr. Ternaard 4.5.1788 (neemt te Ferwerderadeel de naam Van der Meij aan)
3. Gaatske Gerbens de Vries, Ternaard 19.12.1760, overl. voor 1810 (hertr. Ate E. v.d.Woude)
4. Jan Jochums, ged. Ee 12.8.1725, Mr. Wagenmaker, tr. Nes 11.5.1754
5. Antje Lolkes, Er is ook een Antje Lolkes in Westernijkerk bij Holwerd, gehuwd met een Jan Jans van der Meij. Dezelfde dame ?
kinderen: Lolke 2x, Jochum 2x, Jantje, Doede
6. Gerben Folkerts trouwt 22 juli 1759 in Ternaard
7. Antje Lieuwes
kinderen: Folkert, Gaatske, Lieuwe, Dirk, Johannes, Douwe, (Trijntje, Sybren, Harmen uit tweede huwelijk met Antje Sijbrens)
8. Jochum Geerts 1686 x 1708 te Ee
9. Janke Jans
10 ?? Lolke Lieuwes x 1725
11. ?? Jantje Goslings
kinderen: geen Antje ??, Lieuwe, Femke
12. Folkert Gerbens x 1736
13. Trijntje Dirks
kinderen: Gerben, Durk
16. Geert Jochums, huwt 1679 te Ee
17. Klaaske Pieters
24. Gerben Folkerts
25. Aafke Douwes
Het patronym van Antje Lieuwes (7) geeft een mogelijkheid bij Lieuwe Gosses x Trijntje Beerts van der Meij, zie 8/9-4 in het artikel in het Jierboek.

- Pieter Fokkes Visser - De grafkelders op het kerkhof te Oudwoude. Ons Sneuper-lid Visser onderzocht de grafkelders van de familie Van Heemstra, die lang Fogelsanghstate te Veenklooster bewoonden en de familie Van Limburg Stirum. Bijzonder is dat bij de Van Heemstra's ook de koetsier, zijn vrouw en 2 kinderen en de tuinman begraven zijn! Audrey Hepburn stamt ook uit deze familie Van Heemstra. Haar moeder was barones Ella van Heemstra.

- Fryske Rie foar Heraldyk - Wapenregistraasjes. Ook tegenwoordig laten families nog wapens registreren en dat wordt dan ook in het Jierboek gepresenteerd.

U kunt Genealogysk Jierboek 2009 bestellen bij Afuk.

Friezen in Signalementenregister Amsterdam 1880-1917

Het Stadsarchief Amsterdam stelt sinds enige tijd via haar website het Signalementenregister beschikbaar. Dit is een database waarin deAmsterdamse politie van 1880 tot 1917 bijhield welke gevangenen elders in het land waren vrijgelaten. Van de vrijgelaten gevangenen werden een foto en gegevens opgenomen in het register ter ondersteuning van handhaving van orde en veiligheid. Er staat een behoorlijk aantal Friezen in dit register!

Je moet eerst wel een account aanmaken met inloggegevens en als je een bijbehorende foto digitaal wilt hebben moet je een klein bedrag online overmaken. Maar dat lijkt me zeker de moeite waard!

In het standaardzoekscherm kun je als extra veld Locatie toevoegen. Op geboorteplaats Dokkum kreeg ik 6 resultaten en op Kollum 2 resultaten (Leeuwarden zelfs 61).

Zelfs kleinere plaatsen in Noordoost Friesland als Ternaard, (Ooster)Nijkerk, Aalzum, Veenwouden, Ferwerd, Driesum, Grijpskerk en Engwierum leverden 1 resultaat op. Maar je kunt ook op alleen achternaam zoeken. Probeer het eens uit en laat weten of je iets nieuws gevonden hebt!

Voor andere bronnen met interessante criminaliteitszaken en foto's van Friezen, zie mijn eerdere blogartikel Crimineel interessant.

En natuurlijk niet te vergeten de kleurrijke transcriptie van het boek van R.S. Roarda over Achttiende Eeuwse criminaliteit in de Wouden.

Historische Lezing Veenwouden 21 januari

Symen Schoustra meldt het volgende:

Binnenkort gaan de “Historische Lezingen in de Bibliotheken” van start. Dit is een nieuw initiatief, gericht op mensen die meer willen weten over onze eigen geschiedenis.

Op donderdagavond 21 januari vertelt Jacob van der Vaart (van de Fryske Akademy) over de “Lânskipsskiednis fan de Mieden”.

Ongeveer 1000 jaar geleden vestigden de eerste permanente bewoners zich in de miedengebieden van de Noordelijke Wouden. Zij kwamen uit de kleistreken en trokken via de aanwezige veenriviertjes de moerassen binnen, om deze te ontginnen. Deze pioniers legden de basis voor de huidige indeling van de dorpsgebieden en de verkaveling in lange stroken.
Deze avond gaat met name over het ontstaan van het landschap en de dorpen van het gebied tussen Burgum en Dokkum.

Dr. Jacob van der Vaart is mede-auteur van het boek “De Mieden – een landschap in de Noordelijke Friese Wouden”. Hij zal zijn verhaal houden in het Fries. De lezing begint om 20:00 uur en is voor iedereen toegankelijk. Plaats: Openbare Bibliotheek, De Wylgen 2 te Veenwouden. Er wordt een kleine vergoeding gevraagd, maar koffie en thee is gratis. De zaal is open om 19:45.

Meer weten? Ga naar http://www.ontdekdebieb.nl/ Klik op het kaartje op “NoordOost Fryslân” voor
alle informatie. Aanmelden kan ook telefonisch: 0519-292278.

De reeks “Historische Lezingen in de Bibliotheken” is een initiatief van de Fryske Akademy in samenwerking met de Friese bibliotheken. De lezing in Veenwouden is de eerste in een reeks van vier, over heel verschillende onderwerpen uit de Friese geschiedenis. Medewerkers van de Fryske Akademy gaan naar bibliotheken in vier verschillende plaatsen om een lezing te houden. Met name geïnteresseerden die geen lid zijn van de bibliotheek worden hiervoor uitnodigd. Bezoekers krijgen na afloop een ’tiplijst’ van historische boeken, die in de bibliotheek geleend kunnen worden.

Sneuper Henk Aartsma geïnterviewd

Verenigingen als de onze drijven voor een groot deel op vrijwilligerswerk. Een vrijwilliger en sneuper van het eerste uur is Henk Aartsma, bestuurslid en PR man van de vereniging. In de rubriek De Vrijwilliger in de Nieuwe Dockumer Courant wordt hij aan de tand gevoeld.

Lezingen in Friesland en online

Een van de belangrijkste lessen van de opkomst van internet is dat het delen van informatie leidt tot nieuwe inzichten en het verbeteren van de oorspronkelijke kennis. Een abc'tje zou je zeggen maar nog al te vaak houden mensen informatie voor zichzelf. Uit angst voor, ja wat eigenlijk? Plagiaat heb ik wel eens horen zeggen: ze gaan er met mijn jarenlange onderzoek vandoor alsof het van henzelf is.
Maar juist dat pleit ervoor luid en duidelijk en op tijd je eigen onderzoek te delen met anderen. Die dan vervolgens je kunnen helpen met aanvullende informatie of verbeteringen. En ja, misschien zelfs wel eens je informatie kopiëren en bij hun eigen gegevens plakken. Zonder bronvermelding niet netjes, maar eigenlijk de ultieme bevestiging van je kwaliteiten. Je kunt natuurlijk je onderzoek alleen in grote lijnen presenteren en voor details verwijzen naar je contactgegevens. Prima lijkt me.

Onze vereniging heeft van de laatste jaren een aantal aardige presentaties online staan, kijk maar eens op http://www.slideshare.net/sneuperdokkum
Bijvoorbeeld de lezing van Anton Musquetier over het archief van het Provinciaal Bestuur Friesland. Laten er op zijn live gehouden lezing 75 bezoekers zijn afgekomen, online heeft hij toch al weer rond de 500 extra bezoekers gehad. En dat geldt bijvoorbeeld ook voor de lezing van de heer Herrema over de vlasteelt in Friesland of de lezing van Bary over katholieke linnenweversfamilies in Noordoost Friesland.
Bij deze roep ik dan ook op:

• NGV Friesland (op zaterdag 30 januari is er in Leeuwarden een lezing 'Vader onbekend'),
• Tresoar (op 18 februari spreekt bij Tresoar Bauke vd Pol over de broers Canter Visscher in India)
• Fries Museum (ik heb met interesse het online verslag gelezen van het symposium dat met en bij de Waddenacademie is gehouden in december 2009),
• Fries Scheepvaartmuseum,(woensdag 20 januari lezing Ontdekking van de Sneker schilder Jan Buiteveld, door Sietse ten Hoeve)
  
• Historia Doccumensis (op 10 februari is er een lezing in de doopsgezinde kerk 'Dokkum, keerpunt in de Elfstedentocht')
• Fryske Akademy (op vrijdag 29 januari is er een symposium van de Wurkgroep Maritime Skiednis)
• en al die andere interessante Friese verenigingen en organisaties: plaats de tekst en/of powerpointslides van lezingen na afloop online! Laat het ons weten. En als u niet weet hoe dat moet: mail me!

Dokkum in Google Streetview

Google heeft de afgelopen maanden met autootjes diverse steden in Nederland gefilmd voor het project Streetview. Hiermee kun je vanachter je computer door de straten wandelen zoals ze nu zijn. Ook Dokkum is hierin nu beschikbaar. Als je van de Diepswal naar de Zijl loopt komt er net een bruiloftstoet het stadhuis uit. Leuk om eens uit te proberen en te zien of je nog bekenden tegenkomt!
Zo te zien kun je nog niet alle straten in, maar wel degene die met witte strepen zijn aangegeven in beeld (als je met je muispijl over het beeld beweegt). Gezichten en nummerplaten zijn bewust onscherp gemaakt. Duidelijk is dat het nog vrij zomers was toen de beelden geschoten werden, want de meeste mensen lopen er luchtig gekleed bij.
Vreemd genoeg zie ik in de Alt-tekst staan dat we in Ee zijn ipv Dokkum (dat klopt natuurlijk niet). En neem even de tijd om het beeld hieronder te laten laden als je in eerste instantie alleen vaag satellietbeeld ziet.
Afijn, gewoon met je muis wat op de pijltjes klikken of ergens in het plaatje en zien hoever je komt. Reacties en wetenswaardigheden welkom!

Grotere kaart weergeven

Catharina Schrader in Canon van Geneeskunde in Nederland

Sinds de publicatie van de Canon van de Nederlandse Geschiedenis regent het varianten op dit thema. Zo is er al een Canon van de Friese Geschiedenis en wordt het wellicht tijd eens een Canon van Noordoost Friesland te maken. Voor het zover is hebben we echter al beroemde personen uit onze regio die in andere canons figureren. Zo is kortgeleden de Canon van de Geneeskunde in Nederland gepubliceerd. En zoals ik verwachtte figureert hierin onze vroedvrouw aller vroedvrouwen, Catharina Geertruida Schrader. Een mooie erkenning van deze vrouw wier dagboek zo'n mooie aanvullende bron is voor genealogen en (medisch) historici over de periode 1693-1745 in Noordoost Friesland.
Misschien heeft het geholpen dat een van de redacteuren van de canon medisch historicus M.J. van Lieburg is, die ook de publicatie verzorgde van het Memoryboeck van de Vrouwens, waarin circa 20% van de door Schrader beschreven bevallingen is gepubliceerd. Tevens is hij bibliothecaris van het KNMG, waarvan de collectie (inclusief het origineel van Schraders aantekeningenboek) is ondergebracht in de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam.

Deze canon is ook in boekvorm uitgegeven, in de boekhandel te koop voor 17,50 en online te bestellen bij Elsevier Gezondheidszorg.

Nieuw boek: Jim mutte komme, ut waait!

Ons lid en molenkenner Warner Banga publiceert in 2010 een boek over zijn passie: Jim mutte komme, ut waait! Het boek is het resultaat van jarenlang onderzoek in de Dongeradelen door deze vrijwillig molenaar. Het bevat vele nieuwe en niet eerder gepubliceerde feiten en foto’s. Een molenaar is afhankelijk van de wind: zonder wind kan er niet gemaald worden. Dus als het waait, moet je aan het werk! De Dokkumer molenaar Albert Willems Banga, riep desnoods midden in de nacht zijn knechten uit bed met de woorden: "Jim mutte komme: ut waait!"

Het is een oproep uit een vervlogen tijd die slechts nog in stand gehouden wordt door herinneringen en monumentale windmolens, die ons handen vol geld kosten.

U kunt het boek bij voorintekening met korting bestellen (40 euro ipv de reguliere 46,50) via Historia Doccumensis, de stichting die in Dokkum lezingen verzorgd en boeken publiceert.

Sneuper 94 en 95 december 2009 gepubliceerd

Vlak voor Kerst zijn 2 nummers van ons verenigingsblad De Sneuper verschenen. Nummer 94 is een regulier decembernummer en nummer 95 is een extra (gratis) nummer, gevuld met lijsten van Onderwerp van Onderzoek van de leden van de Historische Vereniging Noordoost Friesland.
De vereniging heeft als doelstelling het contact tussen de ruim 400 leden onderling te bevorderen. Met deze laatste uitgave wordt weer eens voor het voetlicht gebracht met welke familienamen en onderwerpen de regionale historici en genealogen bezig zijn. Ondanks de herhaalde oproepen hebben echter lang niet alle leden hun emailadres doorgegeven of ge-update, zodat er ongetwijfeld foutieve of ontbrekende gegevens zijn. Geen paniek, geef deze dan alsnog even door aan de redactie via ons emailadres. Ook als van een medelid blijkt dat zijn email niet werkt, laat het ons dan even weten! Nog beter is als u uw onderzoek middels een artikel bij ons publiceert, want dan staat meteen uw goede emailadres erbij en kunnen aanvullingen door andere leden makkelijk naar u gestuurd worden.

Het reguliere decembernummer staat weer bol van interessante artikelen en vele historische foto's. Hierbij in het kort de inhoudsopgave:
206 Redactioneel - R. Tolsma
206 Bestuurlijk - J. de Jager
207 Ledennieuws - J. Dijkstra

Genealogie
208 Kwartierstaat Nyncke Margriet Riemersma (met oa Kramer, Jansma, Spijkerman, Poortinga, Harders)- A. Glas
219 Groeten uit Amerika (deel 8: Gerrit G. vd Weit, Abraham P. Buwalda, Roorda)- K. Postma
230 Reactie grafsteen Wytse Folckerts - M.O. Koopmans
269 Stamlijn Douwes Isema (Ezumazijl) - J. Douwes Isema

Streekgeschiedenis
234 Twee eeuwen posthistorie van Dokkum - P. Danz, http://www.danz.nl/
249 Sybrandus en Sjoerd Huisinga - S. Wagenaar, http://www.sakewagenaar.nl/
253 Oude dakbedekkingen in NOF (riet, diverse types pannen)- P. de Haan
260 Een bijzondere stranding (Moddergatster vissers op Schiermonnikoog, 1819) - P.F. Visser
262 J.H. Haverschmidt: Een winterse oversteek (met broer Cornelis & Nicolaas vd Werff, Ameland, 1850) - A. Staal

Varia
229 Ingeboekt: Ontstaan Openbaar Vervoer NOF - H. Aartsma
264 Tseard Aaltjes en dochter Christina (Tjeerd Aaltjes de Vries, Wierum, Geert Meindertsma)- F. Duinstra
266 Verhalen over Opa (Gerit Boonstra, Marrum)- Fr. Schaaper
267 Munnekezijl, beeld van een dorp - R.H. Postma
270 Een naam is een naam……(deel 10: slot) - E. Smits

U ontvangt zelf de Sneuper al voor slechts 15 euro per jaar ( 4 dikke nummers en regelmatig een extra) en als welkomstgeschenk een DVD met de eerste 75 Sneupers digitaal kado (waarde 15 euro). Lid worden kan gemakkelijk online. En nog steeds is kopij altijd welkom via ons email-adres

Kunst of Kitsch middag Moddergat 28 december

Jacob Bosma meldt het volgende:
Museum ’t Fiskershúske en Dorpsbelang Paesens-Moddergat organiseren een ‘Kunst of Kitsch’ middag op maandag 28 december.

De deuren van het garnalenfabriekje in Moddergat staan aanstaande maandag 28 december voor iedereen open om waardevolle spullen te laten beoordelen. 5 deskundigen staan voor u klaar om te beoordelen of kunst of kitsch meegenomen heeft.

Heeft u iets in huis wat al heel lang in de familie is? Of een vreemd object waarvan u niet weet wat het is? Ligt er al jaren een schilderij op zolder en wilt u nu wel eens weten of het ook een historische waarde heeft of misschien wel een fortuin waard is? Dan is dit uw kans om daar achter te komen.

Bezoekers kunnen maandag tussen 14.00 en 17.00 uur objecten komen laten determineren. De toegang is gratis en het aantal objecten dat men kan laten beoordelen is onbeperkt. Voor eventuele verdere info kan men met Jacob Bosma mailen.

Update: voor een verslag, zie de Nieuwe Dockumer Courant online en de papieren versie van 31 december. Er werden o.a. een originele Ids Wiersma, zeldzaam porselein en divers glas aangeboden. Meer kunst dan kitsch dus!
Update 2: Jacob Bosma meldt nog enkele leuke vondsten:

• Een letter/merklap uit 1708 gemaakt door iemand uit Morra.
• Een laat middeleeuws pelgrimsinsigne.
• Een schilderij van Jopie Huisman.
• Een bijzonder zeldzame Koustermoune (houten apparaatje waarmee door vissers zelf vislijnen gedraaid werden).

Werkgroep Maritieme Geschiedenis symposium

Op vrijdag 29 januari 2010 organiseert de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy een symposium in It Aljemint , Doelestraat 2‐4, Leeuwarden.
Het onderwerp is deze keer: Steden, Schippers en Sontvaart, Friesland en de Hanze, Ca. 1300 ‐ 1550.

De uitnodiging aan de leden en aspirant-leden (onderzoekers die zich met de maritieme geschiedenis van Friesland bezighouden) meldt het volgende:

De Friese handelsvaart op de Oostzee gaat al terug tot de 11de eeuw. Als opvolgers van de Vikingen, die tot rond het jaar 1000 de handelscontacten beheersten , hadden Friese kooplui tot aan het einde van de 13de eeuw een belangrijk aandeel in de Oostzeehandel. De Friese invloed in deze periode wordt weerspiegeld in het Staverse zeerecht dat van grote invloed was op het zeerecht van deze regio in de middeleeuwen. De Friese koopvaardij op de Oostzee was zo omvangrijk dat de opkomende Hanzesteden in Noord‐Duitsland deze rond 1294 aan banden trachtten te leggen.
Sedertdien was er in de betrekkingen met de Hanze enerzijds sprake van concurrentie en anderzijds van partnerschap.
Friese kooplieden en schippers bleven actief in de vaart door de Sont, hadden vaste markten in Zuid‐Zweden, deelden in de Hanzeprivileges en de steden Bolsward en Staveren waren in de 15e en 16e eeuw lid van de Hanze. Na 1550 verloor het Hanzeverbond aan betekenis. Antwerpen en later Amsterdam werden de belangrijkste handelscentra. Friesland profiteerde van de opkomst van Amsterdam en wist wederom een groot aandeel in de koopvaardij op de Oostzee te verwerven. Dit symposium richt zich op de vroegste geschiedenis van de vaart op de Oostzee en de handelsbetrekkingen met de Hanze.

Programma:
13.30h. Ontvangst met koffie en thee
13.50h. Opening van de bijeenkomst door Dr. J.W. Veluwenkamp, leider van het Sonttolproject
14.00h. Dr. Hanno Brand (Fryske Akademy), Op gespannen voet. Friese steden en schippers in de Hanze.
14.40h. Drs. Bert Looper (Tresoar), Friese handel in Hanzeverband : kenmerken en organisatie
15.15h. Pauze
16.10h. Dr. Job Weststrate (RUG), Aan de rand van de Hanze. De positie van Westerlauwers Friesland in de laatmiddeleeuwse handelsnetwerken rond de Noordzee.
16.50h. Dr. Edda Frankot (Universiteit Aberdeen), De 'Ordinancie van Staveren' en het Hanzeatisch zeerecht
17.30h. Afsluiting
Na afloop is er tijd voor ontmoeting en gesprek onder het genot van een hapje en een drankje
De bijdragen aan dit symposium worden gepubliceerd in een themanummer van het tijdschrift It Beaken.

Over de Hanze is, onder redactie van Hanno Brand en Egge Knol, onlangs een mooi boek gepubliceerd bij Uitgeverij Verloren: Koggen, Kooplieden en Kantoren.

Ook in het decembernummer van de nieuwsbrief van de Fryske Akademy, Ut de Smidte, wordt aandacht aan dit boek geschonken. Ook worden weer nieuwe leden en diverse lezingen aangekondigd.

Schaatswedstrijden te Dokkum

Dokkum is een belangrijke stad in het traject van de Elfstedentocht. Het is niet alleen een cruciaal keerpunt, maar ook vaak een beslissend punt voor de wedstrijd. Legendarisch is het Pact van Dokkum (1940), waarbij ooit door de kopgroep werd afgesproken gezamenlijk te finishen.

Maar, in tegenstelling tot wat velen denken, de Elfstedentocht is nog maar amper 100 jaar oud. Daarvoor werd er natuurlijk al eeuwenlang geschaatst, echter nauwelijks in wedstrijdverband.

In de loop van de 19e eeuw kwam daar verandering in. Er werden regelmatig kortebaanwedstrijden gehouden, waarbij de plaatselijke middenstand prijzen uitloofde.

Van schaatswedstrijden, ook wel hardrijderijen genoemd, in Dokkum zijn deelnemerslijsten bewaard gebleven van 29 december 1840 (met als hoofdprijs een gouden zakhorloge met dito sleutel of 13 gouden Willems en een premie van een zware zilveren zak–tabaksdoos of drie gouden Willems). Deze werd gewonnen door Jacob Dirks Talsma uit Oudkerk, terwijl de premie ging naar Johannes Jelles de Jong uit Damwoude, aldus de Leeuwarder Courant.

En van 19 december 1853 (met een hoofdprijs van 130 gulden en een premie van 30 gulden). De Leeuwarder Courant meldde over de laatste: Van de 100 rijders gelukte het aan Jacob Sikkema van Buitenpost, oud 30 jaren de prijs en aan Freerk Jacobs Tuininga oud 22 jaren van Sybrandahuis de premie te behalen, terwijl aan Wopke Kastelein te Suawoude en Uilke Klases Brinksma te Oppenhuizen ieder een cadeau werd uitgereikt.

Tuininga wint later als 23-jarige de eerste prijs van 100 gulden bij een hardrijderij te Leeuwarden met een deelnemersveld van tachtig schaatsers, eind januari 1855 en is ook winnaar van de grote hardrijderij te Dokkum (geldprijs weer 130 gulden), begin februari 1857 en op 17 januari 1861.

Als ik in het archief van de Leeuwarder Courant binnen de 19e eeuw zoek op 'hardrijderij Dockum' dan zie ik dat o.a. ook op 13 januari 1842 te Dokkum een schaatswedstrijd plaatsvond, evenals op 18 januari 1844, 4 januari 1849, 17 januari 1850 en op 30 januari 1862. Inschrijving was vaak bij herberg Benthem van J. Jonker en het batig saldo ging naar de armen van Dokkum. De wedstrijd zelf was meestal op de Oostergracht, bij het Oosterbolwerk.

Op de illustratie bij dit artikel ziet u zo'n kortebaanwedstrijd uit de tweede helft van de 19e eeuw, met op de achtergrond de molen op het bolwerk van Dokkum.

Neem ook eens een kijkje in het Virtuele Schaatsenmuseum of het echte Schaatsmuseum in Hindeloopen. En natuurlijk de Elfstedentochten in Beeld en Geluid.

Wist u trouwens dat in 1882 de NSB werd opgericht, de Nederlandse SchaatsenrijdersBond (en voorloper van de KNSB), wat na de Tweede Wereldoorlog nog schrijnende misverstanden opleverde met, ten onrechte van collaboratie beschuldigde, leden!

Van de legendarische Elfstedentocht van 1963 is nu een film gemaakt: De Hel van 63.

Website Nieuwland nu met diefstal en geweld

Sinds enige tijd heeft Tresoar online de digitale versie geplaatst van de onderzoeken in Tietjerksteradeel van oud-archivaris Pieter Nieuwland. In oktober werden de Speciekohieren van Tietjerksteradeel beschikbaar gesteld en nu is daar het Nedergerecht bij gekomen.
In het Nedergerecht worden allerlei politiezaken vermeld en dat is voor de rechtgeaarde archiefonderzoeker vaak smullen. Met name diefstal en geweld komen aan de orde.

Vermeldenswaard is een missive uit 1787 waarin wordt opgeroepen een hele groep mannen (en niet de minste) te arresteren, die als patriotten geprobeerd hadden een coup te plegen in de Friese Staten:
Archief Nedergerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 1787
Datum: 26 sept. 1787
Missive van het Hof van Friesland, met een lijst van te arresteren personen:
(1) Coert Lambertus van Beyma (KOERT BEIMA);
(2) dr. Tuinhout, Franeker;
(3)J. Roorda (J. ROORDA), gecommitteerde staat ten landdage;
(4) dr. Tholen,Franeker;
(5) P. Fontein (P. FONTEIN) alias de Lange Fontein, wonende bijFraneker;
(6) De Boer, majoor van het vrijcorps te Witmarsum;
(7) H.A.H. vanKnijf (H. KNIJFF), grietman van Ferwerderadeel;
(8) E.F. van Aylva (AYLVA),grietman van Baarderadeel;
(9) H.Z. Attema (H. ATTEMA),
(10) R. Feenstra (R.VEENSTRA) en
(11) W. Hogenbrug (W. HOGENBRUG), allen te Sneek en gecommitteerden ten landdage;
(12) P. Breugeman (P. BREUGEMAN), gecommitteerde staat wegens Dokkum;
(13) R. van Cleffens (R. KLEFFENS), alsvoren;
(14) H.L.van Altena (H. ALTENA), onder Tietjerk;
(15) Jacob Popta (JAKOB POPTA);
(16)de ritmeester P.B. van Wijdenbrug (P. WIJDENBRUG);
(17) J.L. Huber (J. HUBER),op Dronrijp;
(18) dr. N. Scheltema (N. SCHELTEMA);
(19) burgemeester T.Lamkema (T. LAMKEMA);
(20) E. Eisinga (E. EISINGA);
(21) J. Tuinema (J.TUINEMA);
(22) Pytter Sannes (PIETER SANNES);
(23) Douwe Nota (DOUWE NOTA);
(24) F. Emmen (F. EMMEN);
(25) P.H. Romar (P. ROMAR);
(26) J.M. Andela (J.ANDELA);
(27) Douwe Sijlstra (DOUWE ZIJLSTRA);
(28) E. van der Swaag (E.ZWAAG) (nrs. 18-28 allen woonachtig te Franeker);
(29) R. Dibberts (R.DIBBETZ), med.dr. te Heerenveen;
(30) Philippus Meinsma (FILIPPUS MEINSMA), teLeeuwarden;
(31) Hoite Peisel (HOITE PEISEL);
(32) Klaas Jans (KLAAS JANS),kapitein;
(33) Jan Jansen (JAN JANS) Post (JAN JANS POST), de zoon van Jan Jansen;
(34) Harmen Piers (HARMEN PIERS);
(35) Pyetter Reinders (PIETER REINERS) (31-35 allen te St. Annaparochie)

N.B. Deze missive ingetrokken 8 feb. 1795

Origineel: Tresoar, toegang 13-38, inv.nr. 4, pag. 155
Op microfiche beschikbaar op studiezaal Tresoar

Guur weer door de eeuwen heen

Als u eenmaal een stamboom redelijk in beeld heeft met data van geboorte, doop, huwelijk en overlijden, wordt het interessant deze dorre gegevens wat meer tot leven te brengen. Om te beginnen is het leuk zoveel mogelijk oude foto's te verzamelen, niet alleen van personen, maar ook van huizen waarin ze gewoond hebben of auto's en schepen die ze in bezit hadden.

Het optekenen van familieverhalen die door de generaties zijn doorverteld of zelf zijn meegemaakt vergt al wat meer moeite, maar heeft dan ook een grote toegevoegde waarde. Niet voor niks zijn dergelijke verhalen, zoals verzameld in ons boek Op de Praatstoel, tegenwoordig erg populair.

De stamboom krijgt zo steeds meer 'body' en gaat veel meer leven. Het toevoegen van kleine en grote gebeurtenissen in het leven van uw voorouders maken het geheel compleet. Overstromingen, epidemieën, oorlogen en dagelijkse beslommeringen, zoals het weer. Een mooi boek waarin veel te lezen valt over het weer is dat van de heer Buisman, Duizend jaar weer in de Lage Landen. Vooral het deel waarin de periode 1675-1750 wordt beschreven sluit vaak goed aan op het begin van vele stambomen. Er wordt veel aan Friese bronnen gerefereerd, zoals het aantekenboek van de boer Dirck Jansz (1578-1636) en de aantekeningen van schoolmeester Hoyte Roucoma uit Dronrijp, die oa de zonsverduistering van 1715 beschreef. Ook het dagboek van vroedvrouw Catharina Schrader (bv op vastenavond 23 februari 1693) maakt af en toe melding van, vaak barre, weersomstandigheden.

Van latere tijd is de Kroniek van een Friese boer, Doeke Wijgers Hellema (1821-1856) interessant.

Een andere prachtige bron voor het weer in Noordoost Friesland vind ik zelf ook de brief van Hotse van Sinderen uit 1753, waarin hij een zwaar noodweer beschrijft dat dwars over de Dongeradelen trekt.

En natuurlijk heeft het KNMI een dossier online waarin de historie van het weer vanuit diverse invalshoeken wordt belicht.

Vorige week bezocht ik in het Rijksmuseum de tentoonstelling IJspret, over de winterse schilderijen van Hendrick Avercamp (1585-1634), de Stomme van Kampen, die ook familie in Noordoost Friesland had. Zijn vader was apotheker te Kampen.

De zoon van de dominee van Ee, Hendricus Avercamp (vermoedelijk een neef), vormde begin 17e eeuw een studieclubje met o.a. de vader van Pieter Stuyvesant, Balthasar Stuyvesant.

En Lambert Avercamp, apotheker afkomstig van Kampen, die in juli 1612 in Leeuwarden huwde met Jannetien Simons, was waarschijnlijk een broer van de winterschilder.

Sneuper in Nieuwe Dockumer Courant

Leden van de Historische Vereniging Noordoost Friesland ontvangen elk kwartaal het ledenblad De Sneuper en regelmatig een extra exemplaar.
In 2008 was dit, naar aanleiding van het 20-jarig bestaan, de special over Katholieke linnenweversfamilies van Duitse komaf in Noordoost Friesland. Dit jaar zal dit een nummer zijn waarin van de leden de onderwerpen van onderzoek en familienamen worden weergegeven.
Het gaat er tenslotte om om elkaar zo goed mogelijk te helpen bij het doen van genealogisch en historisch onderzoek in Noordoost Friesland. En dat lukt vrij aardig met ruim 400 leden die zich richten op een relatief klein geografisch gebied. De laatste jaren zijn met name nieuwe leden van buiten de regio toegetreden, die zich via de website hebben aangemeld.

Sinds enige tijd doet de vereniging, naast dit blog dat sinds januari 2008 bestaat en voor iedereen gratis toegankelijk is, ook weer wat extra voor haar regionale volgers. In de Nieuwe Dockumer Courant (NDC) verschijnt wekelijks een korte tekst met illustratie die door ons geleverd wordt. Afgelopen week was ik aan de beurt, met een bijdrage over een van mijn favoriete onderzoeksonderwerpen, de Dokkumer vroedvrouw Catharina Schrader. Dit was de tekst van het artikel dat u rechtsboven ziet:

De gewelddadige geboorte van Grietie
Vroedvrouw Catharina Schrader kreeg in 1730, toen ze zelf al bijna 73 was, een moeilijk geval te behandelen. De aanstaande baby zat muurvast en moest met het nodige geweld op de wereld geholpen worden. Gelukkig ging het uiteindelijk goed.

1730 den 30 mey bij Luttien Kuper sijn vrouw Siwke gehalt. Bevont dat se een scheve baarmoder hadd. Most alle de ontslut[ing] macken. Durde van morgens ten vir uren tot middags. Blef onbeweglick sitten, denckende dar moet wat an schelen. Ondersogt het. B[ev]ont dat het met arrmen en beenen achter het ysben lag en met het angesigt nae boven. Seer gevarlick. Most haar op het hooft setten, tot twe maal. En kerde het onderste boven. En haalde het met de voeten van achteren, settede har don weer op haar platz. Halde het met grott gewelt. Ick hadde het bijnae overgegeven, mar de Heere gaff mij grotte chracht en sterrrckte. Mar hadde nit gedocht dat het kint int leven konde gebleven hebben of ock an sijn leeden verminckt moste worden. Mar de Heere sij gedanckt, dy mij uyt dusenden prickelen geholpen hefft. En nu wederom mijn sugten en gebeeden verhort hefft en mij met overwinning verblit heft, sodat moeder en kint vris sijn behouwden. Een wellvarende. Een dochter.
Het verslag is afkomstig uit het door Schrader geschreven Memoryboeck van de Vrouwens, in 1984 te Amsterdam (deels) uitgegeven onder redactie van G.J. Kloosterman en M.J. van Lieburg.

De ouders waren Luitjen Sierks en Sjoukje Pijtters. Zij komen voor in de huwelijksboeken van Dokkum. Bevestiging huwelijk op 3 maart 1726. Man: Luitjen Sierks afkomstig van Dokkum. Vrouw : Sjoukje Pijtters afkomstig van Dokkum. Opmerking : hij is mr. kuiper.
Dokkum, dopen, doopjaar 1730. Dopeling: Grietie. Gedoopt op 31 mei 1730 in Dokkum. Dochter van Luitjen Sierks en niet genoemde moeder.

Grietje Luitjens werd dus al een dag na haar zware geboorte gedoopt, gewoon op een doordeweekse dag: woensdag. Online komt ze ook voor in de genealogie Vlieg/ Van der Laan. Een broer van haar nam de achternaam Tonnema aan.

Namen van bemanningen schepen Moddergat

Sneupers Gerard de Weger en Paul Hillebrand ontdekten op het streekarchief in Dokkum, in een doos met nog te inventariseren stukken uit de Franse tijd, enige lijsten uit 1808 met namen van de schippers en bemanningen van de vloot van Moddergat, zowel geregistreerd in Westdongeradeel (registratie-teken WL) als Oostdongeradeel (OL). Blijkbaar nummeren ze wel mooi door want OL gaat tot en met 2 en WL nummert door vanaf 3. Zelf hebben de onderzoekers de onderlinge familierelaties en het locatienummer van hun woningen toegevoegd. Als u aanvulingen of vragen heeft horen we het graag. Reacties naar Gerard de Weger.

Schippers naam	jr.	Schip	relatie	Bemanning	Jr.	Familie	Huis
Ca 1808 opgesteld			tot			naam	ca 1808
Oost Dongeradeel			schipper			na 1811
Marten Martens	45	OL 1	4	Lieuwe Sijtzes	33	Wieringa	368
(Post)			broer	Jitze Martens	49	Post	377
				Sjoerd Johannes
			neef	Marten Jitzes	19	Post	442
Douwe Benjamins	68	OL 2	5	Klaas Botes	60	Groen	390
(Visser)			zoon	Jurjen Douwes	36	Visser	432
			zoon	Jan Douwes	33	Visser	382 383
				Bote Klazes	22	Groen	390
Ca 1808 opgesteld			kl zn	Sipke Jans	15	Visser	348
West Dongeradeel
Gerlof Foppes	52	WL 3	5	Freek Sipkes	38	de Jong	421
(Hoekstra)				Sjoerd Douwes	34	de Vries
huis 370 434			zoon	Monte Gerlofs	25	Hoekstra
			zoon	Foppe Gerlofs	23	Hoekstra	370
			zoon	Andries Gerlofs	14	Hoekstra	353
Willem Nuttes	32	WL 4	neef 4	Tjeerd Willems	58	Visser
(de Jong)			broer	Andries Nuttes	33	de Jong
			broer	Pieter Nuttes	22	Visser
			broer	Aage Nuttes	15	de Jong
Minne Martens	28	WL 5	4	Wijtze Nuttes	40	Visser
(Zeilinga)				Andries Goitzens	53	Botstra	408
361 Oere 20				Goitzen Andries	25	Botstra	408
			broer	Monte Martens	21	v/d Lei
Tjeerd Sijtzes	43	WL 6	broer 4	Gerlof Sijtzes	41	Wieringa	378
(Wieringa)			broer	Willem Sijtzes	33	Wieringa	376
huis 427 428				Foppe Johannes	35
				Kornelis Johannes	22	Koning	379
Aalze Botes	48	WL 7	zoon 4	Bote Aalzes	20	Koudenburg
(Koudenburg)				Tiete Aukes	18	Visser
				Auke Kornelis	48	Visser
				Taeke Jacobs	34	de Vries	380
Pieter Pieters	48	WL 8	5	Gerlof Douwes		Douwma	439
(Dijkstra)			neef	Andries Eesges	30	Adema	438
huis 429				Gerlof Johannes	30	Visser
			zoon	Pieter Pieters	18	Dijkstra	429
			zoon	Sijberen Pieters	14	Dijkstra
Aant Kornelis	65	WL 9	zoon 5	Weeltje Aants	33	Post	370
(Post)			zoon	Jan Aants	30	Post	358
huis 373				Monte Sijtzes
				Jan Sijtzes
			oom	Jenne Kornelis	62	Post
Frederik Eelzes	55	WL 10	vader 5	Eelze Jans	88	Schregardus
(Schregardus)			broer	Johannes Jans		Visser	351
huis 411 412				Age Lieuwes	36	Vanger	448
			zwager	Willem Douwes	62
			zoon	Tjerk Frederiks	20	Schregardus	420
Sjolle Aukes	66	WL 11	5	Hendrik Lieuwes	32	Vanger	361
(Dijkstra)				Pieter Kornelis	53	Visser	359
				Douwe Jitzes	31	van Dijk
				Kornelis Pieters	24	Visser	359
				Folkert Pieters	14	Visser
Dirk Douwes	58	WL 12	zoon 4	Jacob Dirks	28	Visser	399
(Visser)				Taeke Eelzes	36	Visser	349
				Eelze Taekes	20	Visser	349
				Louw Ates	28	de Jong	375
Bote Tietes	41	WL13	broer 4	Gerlof Tietes	37	Groen/Visser	391
(Groen)		Snik		Tijs Hajes	58	de Boer	431
huis 372 Oere 34 1/2				Gerlof Jacobs	39	de Haan
				Hendrik Lieuwes	32	Vanger	361
Gerben Doedes	58	WL 14	zoon 4	Doede Gerbens	28	de Vries	381
(de Vries)			zwager	Taede Andries	52	Botstra
huis 364				Taeke Montes	28	Visser	426
			zoon	Douwe Gerbens	18	de Vries	433
Wijtze Jans	58	WL 15	4	Makke Jacobs	34	Makkes
(Visser)				Marten Sijtzes	28	Buurmans
huis 355				Age Wijtzes	38	Boersma
				Klaas Jans	22	Visser
Riemeren Willems	40	WL 16	zoon 4	Willem Riemerens	18	Mans	388
(Mans)				Haje Hendriks
huis 350				Jimke Lieuwes	28	Boschakker
				Sijtse Harmens
Hendrik Pieters	48	WL 17	5	Jan Jans	43	Visser
(Dijkstra)				Ate Jans	30	Visser
			zoon	Pieter Hendriks		Dijkstra
				Dirk Tijssens	28	de Boer
				Pieter Jans	19	Visser	376
Goitzen Jelles	55	WL 18	zoon 3	Jelle Goitzens	29	Basteleur	367
(Basteleur)			sch zoon	Sape Eintes	30	v/d Zee	366
huis 366			zoon	Douwe Goitzens	22	Basteleur
Monte Alberts	58	WL 19	4	Klaas Aukes	63	Visser	386
(Visser)				Auke Aukes	51	Visser	362
huis 452				Albert Jacobs	38	de Vries
			zoon	Jan Montes	18	Visser	452