Open Monumentendag 2018. Lokaal thema: Bonifatius, Reiziger door Europa

Op zaterdag 8 september organiseren de gemeente Dongeradeel, Stichting Oud Dockum en Museum Dokkum gezamenlijk de Open Monumentendag. Tijd: 10.00 - 17.00 uur
U bent van harte welkom op de diverse locaties!

De laatste reis van Bonifatius vanaf Utrecht naar Fulda.

Programma OMD 2018
Tijdens de Open Monumentendag op zaterdag 8 september a.s. kunt u tussen 10.00-17.00 uur de Bonifatius Kapel, het Museum Dokkum en de kerken bezoeken.

Thema 2018
Het thema van de landelijke Open Monumentendag 2018 is “In Europa”. De keuze voor dit onderwerp is niet omdat Leeuwarden nu Culturele Hoofdstad van Europa is maar omdat overal in Europa het jaar voor het Cultureel Erfgoed wordt gevierd.

Relatie eigen monumenten met Europa
De bedoeling is dat de verhalen over onze monumenten nu weer eens op een andere manier worden verteld. Geplaatst in een internationale context, met het accent op al die verbanden die er zijn bij dat Europese erfgoed. Dat betekent dat we meer om ons heen gaan kijken. Niet alleen naar de geschiedenis van de ‘eigen plek’ als onderdeel van het nationale archief, maar vooral in relatie tot de landen om ons heen. Hoe is deze plek beïnvloed geweest door landen om ons heen en vice versa?

Internationale romaanse bouwstijl
Nu is het met bouwstijlen eigenlijk per definitie al zo dat ze internationaal zijn. De van oudsher voornaamste opdrachtgevers waren de kloosters, kerk en de adel en die konden niet zonder internationale netwerken. Zij wisselden ideeën, architecten en handwerklieden uit. Alleen al de benaming ‘romaanse bouwstijl’ bijvoorbeeld refereert aan de erfenis van het Romeinse rijk, dat ooit geheel West-Europa omvatte. Zij staat voor een bouwstijl die sterk leunt op de klassieke oudheid en overal in Europa te vinden is.

Bonifatius en zijn kapel
Dokkum heeft een historische persoon en een monument die perfect passen bij het thema “In Europa”. Dat is natuurlijk de aartsbisschop Bonifatius die in 754 op het Marktterrein van het huidige Dokkum vermoord werd. Hij wordt wel de eerste echte Europeaan genoemd vanwege zijn Engelse afkomst en zijn niet aflatende pogingen om – in nauwe samenwerking met de paus in Rome en de adel in Frankrijk, kerken en kloosters te stichten in Duitsland en ter missie te gaan in gebieden als bijvoorbeeld Friesland. En bij het herstel van de Bonifatiusverering en pelgrimages naar Dokkum in de 19de- en vroeg 20ste eeuw werd in Dokkum een openlucht kapel in neo-Romaanse stijl gebouwd, midden in een processiepark: een unicum in Friesland.

Kleine expositie in de stiltekapel
In de zuidelijke stiltekapel van de openlucht Bedevaartkapel is een kleine expositie ingericht in samenwerking met Museum Dokkum. Hier wordt op een aantal panelen aandacht besteed aan de reizen en internationale betekenis van Bonifatius en aan de Bedevaartkapel als gebouw. In het bijzonder wordt stilgestaan bij hoe de missionaris reisde. Te paard, te voet, per schip? Wat voor wegen waren er? Waar verbleef hij ’s nachts?

Striptekenaar
Skelte Braaksma uit Ternaard maakte voor Museum Dokkum een stripboek rond Bonifatius. Hij zal aanwezig zijn in de kapel om zijn werk te demonstreren.

Film Pelgrimeren in Fryslân
Heel toepasselijk bij het thema van een reizende Bonifatius is de film over pelgrimeren in Friesland. De film wordt doorlopend vertoond en duurt ongeveer 10 tot 15 minuten.

RK Bonifatiuskerk en NH Sint-Martinuskerk
Beide kerken zijn opengesteld en kunnen worden bezichtigd. De neogotische Bonifatiuskerk op de Bargemerk is op zichzelf een bezienswaardigheid maar heeft ook vele zaken die refereren aan Bonifatius, zoals relieken en beelden.
De NH Sint-Martinuskerk is ooit begonnen als een gedachteniskerkje voor Bonifatius op de plaats waar hij en zijn 52 metgezellen zijn omgekomen. Na de reformatie van 1580 zijn de altaren en heiligenbeelden verwijderd en is het toenmalige gotische gebouw voorzien van een Renaissancegevel, uniek voor Nederland! Het ligt aan de geheel gerenoveerde Markt waar later dit jaar de ijsfontein geplaatst zal worden, als laatste van het 11 fonteinenproject in Fryslân.

Bonifatius Museum
Het Bonifatius Museum, onderdeel van Museum Dokkum, is voor de gelegenheid vrij toegankelijk. Een must-see is een groot schilderij door de (mogelijke) Rembrandt-leerling J.J. Collaert omstreeks 1654 gemaakt voor een schuilkerk in Amsterdam en voorstellende Bonifatius predikend te midden van een grote schare mensen. Hier kan men zien hoe de 17de eeuw omging met het thema Bonifatius.
Het werk werd dit jaar aan het museum geschonken door een particulier.

Nieuw boek: Dokkumer Muziekminnaars in het dramatische jaar 1787

Het nieuwe jaar is nog maar nauwelijks begonnen of Ihno Dragt, directeur van Museum Dokkum en Museum Moddergat, heeft al weer een nieuw boek op stapel staan.
Deze keer neemt hij een bijzondere bijeenkomst in het jaar 1787 onder de loep, waarbij een bont gezelschap interessante Dokkumers aanwezig was. Een bewaard gebleven namenlijst van aanwezigen was de start van een speurtocht naar persoonlijke details van deze mensen, uiteraard in de bredere context van de dramatische gebeurtenissen in het jaar 1787.

Cover boek Dokkumer muziekminnaars

Wat kan er zo interessant zijn aan een vel papier uit het jaar 1787 met namen van mensen die in Dokkum een concert bijwoonden, dat daar een heel boek aan gewijd wordt?

Eén van de belangrijkste redenen is dat dit bijna het enige tastbare overblijfsel is van een Dokkumer muziekgenootschap, dat bestaan heeft van omstreeks 1775-1800. Die Dokkumer sociëteit opereerde onder de fraaie naam (vertaald uit het Latijn) Muziek is de zoete verlichtster van de arbeid. Het fungeerde als een luxe avondschool, waar men ontspanning kon vinden maar ook iets kon leren. Enkelen van de vermogende leden kochten gezamenlijk een leegstaand pand van de voormalige Admiraliteit van Dokkum aan, om als concertzaal te dienen.

Een belangrijk doel van deze publicatie was een onderzoek naar de mensen achter de namen op de presentielijst van de 14de maart 1787. En dat leverde niet alleen 27 mini-levensbeschrijvingen op, maar ook verrassende inzichten in de samenstelling van het gezelschap. Want wat deed een achttal jongemannen uit notabele families in Dokkum en van elders uit Friesland in dit gezelschap?
Zij bleken leerlingen van de muzikale rector van het Dokkumer gymnasium Jan Willem de Crane te zijn. Zoals de 15-jarige Folkert Schellingwou (enig kind van een Dokkumer arts) die later dat jaar tijdens het schaatsen onder het ijs kwam en verdronk...

Behalve aan het lief en leed van de aanwezigen die avond wordt in het boek ook aandacht besteed aan de politieke situatie van toen. Later dat jaar 1787 werden namelijk de gewapende burgermacht en patriottische sociëteiten verboden. En dit beïnvloedde de levens van diversen van de aanwezigen in hoge mate.
Als bijlage wordt nog het enige bewaard gebleven vaandel in Dokkum besproken. Dat gold als een patriottenvaandel uit circa 1785, maar werd door de auteur geïdentificeerd als het Dokkumer stadsvaandel uit 1788. Dit werd beschilderd door de Dokkumer schilder Former van der Elst, aan wiens zeer beperkte oeuvre daardoor dit onbekende werk kon worden toegevoegd. Uit een eerder blogartikel was al wel bekend dat Van der Elst in 1758 een vlag had geschilderd voor de Jonge Columba van Bote Suiderbaan.

Over de auteur: drs. G.I.W. Dragt (Ihno) is sinds 1982 directeur en conservator van de musea in Dokkum en Moddergat. Hij studeerde kunstgeschiedenis en klassieke archeologie en publiceerde veelvuldig over de streekgeschiedenis van Noordoost-Friesland.

Achterzijde boek Dokkumer muziekminnaars

Titel: Dokkumer muziekminnaars in het dramatische jaar 1787. De inhoudsopgave en de volledige namenindex kunt u hier online bekijken. Wellicht zit er een familielid of bekende tussen!

Het boek telt 116 pagina’s, vele unieke illustraties (portretschilderijen!) in kleur en zal vanaf begin februari 2016 voor de prijs van 19,95 euro te koop zijn in Museum Dokkum,
of te bestellen via de website www.museumdokkum.nl, (plus € 4 verzend- en administratiekosten).