vrijdag 22 juli 2016

Prize papers met zeemannen uit Noordoost Friesland

In de periode 1652-1815 werden diverse Nederlandse schepen in oorlogstijd door Britse schepen gekaapt (Anglo-Dutch Wars). Daarvan is in de Britse archieven in Kew bij London heel veel administratie bewaard gebleven. De zogenaamde Prize papers zijn documenten die werden buitgemaakt en opgemaakt ter juridische afhandeling. Meer en meer worden deze papieren gedigitaliseerd en het zal u niet verbazen dat hier ook schippers uit Noordoost Friesland tussen zaten.

Diverse projecten, zoals Sailing Letters, Gekaapte Brieven en Brieven als Buit, hebben
deelverzamelingen getranscribeerd en digitaal beschikbaar gesteld.
Ook de uitgever Brill heeft stukken van de Prize papers gedigitaliseerd.
Welke namen komen we zoal tegen van Friezen of scheepsnamen (verbonden met eigenaar/reder) met een mogelijke link naar onze regio (Bedenk wel dat de namen verhaspeld kunnen zijn door de Engelsen)?
Een greep uit onze recente vondsten (met dank aan Nykle Dijkstra en Ane Witteveen):

Siebe Nannes, meester/schipper uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de smak De Jonge Ulbe, varend van Bordeaux naar St Malo met wijn, 14 mei 1780

Sibbe Nannes, commandeur uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de Jonge Ulbe, varend met wijn van Libourne (Frankrijk) naar Rotterdam, 23 december 1780, tussen Dover en Calais. Hij werd dus twee keer binnen een jaar gekaapt!
Tot mijn verbazing vond ik zijn overlijden op een Engelse website over de begraafplaats in Tenterden, graafschap Kent, bij de St. Mildred Church: SECTION A - Stones in the South Western part of the Yard:
3. Hier Legt Begraaven Schipper Seibe NANNES, Van de Jouwer in Vriesland is in den Heere Gerusteden, 8 November, 1781, oudt 47 iaaren.
On east side: "As he’s the first the Neighbours say that lies/First of War Captives buried in this place,/So may he hope to be the first to rise/And seek the mansions of eternal peace." (Register. 10th November, 1781, Siebe Nannes, aged 46, buried.)
Hij is dus in krijgsgevangenschap in Tenterden overleden! Misschien eens een local vragen of die een foto kan maken? Ik heb in ieder geval de koster van de kerk even gemaild.
Hoe dan ook: Dit vraagt natuurlijk om nader onderzoek en een mooi artikel!

Engel Cornelis, scheepsmaat uit Dokkum, was aan boord bij Sibbe Nannes tijdens deze reis op de Jonge Ulbe van Libourne naar Rotterdam.

Niclaas Roelofs, kok uit Sloten in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780

Jurjen Rinders, stuurman uit Stavoren, op de Jonge Francois, 23 december 1780

Jan Wessels
, zeeman uit Sappemeer in Groningen, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Hinderikus Hindricks, meester/schipper uit Dokkum, op de Jonge Francois Bekius, varend van Harlingen naar London, 23 december 1780

Jan Aukes Noerd Raven (Jan Aukes Noordraven of Noorderhaven), kapitein uit Suameer/Grouw in Friesland, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Pytter Coerts Nijland, meester/schipper uit Dokkum in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780. Pieter Coerts Nijland of Nieuwland huwde in 1774 te Dokkum met Antje Rintjes. Later huwde hij waarschijnlijk nog Grietje Hilberts Bos.
Aan boord was ook scheepsmaat Adam Johannes uit Dokkum.

Pieter Ones Fermer, meester/schipper van Ameland, op de Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, met wijn, rozijnen, limoenen, 25 december 1781. Dit is waarschijnlijk Pieter Ones Former die op 14 november 1822 te Lissabon in het hospitaal overleed. Hij was toen kapitein op het Deense schip 'Neptheunis'. Er werd in Dokkum een Memorie van Successie opgemaakt voor hem en nog in 1824 in een acte bij notaris Jan Klaasesz in Ternaard. In 1782 trouwde hij RK te Nes, Ameland met Trijntje Jacobs.

Euwe Pieters, master/schipper van Ameland, op de brigantijn Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, 25 december 1781.

Hindrick Rimpel, uit Elbing, schipper op de Jonge Francois, zeilend van Harlingen naar London

Als u er een bekende naam tussen ziet, laat het ons weten! Dan kunnen wij u van meer informatie voorzien.

Update: Prachtige en snelle aanvullingen van Nykle Dijkstra op bovenstaande:
De doop van Sibe Nannes als zoon van Nanne Sybes en Aegje Sybes was op 10 april 1735.
Nykle wist ook een afbeelding van zijn graf te bemachtigen want hij had een foto aangevraagd via Findagrave.com en gravestonephotos.com. Via die laatste site heeft hij de foto gekregen van de helaas slecht leesbare grafsteen.
Het blijkt dat in het archief in Kew maar liefst 85 documenten zijn m.b.t. de kaping van zijn schip!

Ondervragingen (Interrogations):
Abraham en Jacob, vraag 31: "six one pounder guns and two swivel guns mounted on board the said brigantine and that there were also onboard of and belonging to her some ball and about fifty pounds of gunpowder and that she was so armed as being her ordinary furniture and to fire for a pilot." De koopvaarder van de Amelander Former was dus wel (licht) bewapend met 8 grotere en kleinere kanonnen/geweren.

Jonge Francois Bekius: gekaapt door de kotter HMS Liberty, luitenant Berkeley. Dat schip vuurde éénmaal en toen gaf de JFB zich over.
Vraag 10: Schip was gemaakt door ene Anne Hoops Bijl uit Dokkum. Anne Hoops Bijl zal scheepstimmerman Anne Coops Bijl zijn:
Huwelijk 28 januari 1776 te Dokkum
Bruidegom: Anne Coops Bijl wonende te Dokkum
Bruid: Froukjen Formers Jaarsma wonende te Holwerd

Jonge Ulbe, vraag 17: eerder in mei gekaapt door het kaperschip Achilles uit Wymouth, kapitein John Williams op een reis van Bordeaux naar St. Malo

Lumina Elizabeth, antwoord vraag 25: eerder was een kaper (scheepstype logger) aan boord gekomen en had een "thierce" (159 liter?) honing meegenomen.
Vraag 26: Er was een passagier aan boord, ene "John" die naar Engeland moest. Hij was uitgewisseld of zo (ransomed). Verder wist de kapitein niets over hem.
Vraag 31: Er was alleen één musket aan boord.

Het graf van Siebe Nannes wordt nog in een boek genoemd. Er staat blijkbaar een schip op:
In het boek ook nog e.e.a. over Tenterden rond 1780.


Sibe Nannes grafsteen in Tenterden. Bron: Charles Sale
Gravestone Photographic Resource

donderdag 21 juli 2016

Monsterrollen van schepen onder commando van Dokkumer Hinxt

Leden van onze vereniging, die elk kwartaal ons verenigingsblad De Sneuper (volledig in kleur)
ontvangen, zullen zich ongetwijfeld de cover nog herinneren van het nummer 119 met het verhaal over de Dokkumer zeeheld Dooitse Eelkes Hinxt.

Auteur, en tegenwoordig ook redacteur, Nykle Dijkstra deelde zijn gefotografeerde bronmateriaal die hij met name bij het Nationaal Archief maakte en de daarvan afgeleide overzichten in excel. In de monsterrollen komen veel Friezen voor, ook uit onze regio:

Monsterrol van de kotter Snelheid (kapitein Hinxt). Bron: Snelheid Kapitein D.E. Hinxt.1787-1790. Nationaal Archief, Den Haag, Admiraliteitscolleges, nummer toegang 1.01.46, inventarisnummer 3343. De monsterrol is ook als digitaal overzicht beschikbaar in Excel.

Monsterrol van de Beschermer, kapitein Hinxt en Eylbracht. Nationaal Archief, Den Haag, Departement van Marine: Monsterrollen, nummer toegang 2.01.30, inventarisnummer 109.
Een deel met de Leeuwarders aan boord is ook opgenomen in dit overzicht van opvarenden van de Beschermer in Excel.

Bataafse krijgsgevangenen & andere stukken betreffende missie Van Dedem & de Gelder naar Engeland. Nationaal Archief, Den Haag, Collectie 046 Van Dedem van Gelder [Aanwinst 1931], 1375-1877, nummer toegang 2.21.049, inventarisnummer 141.

dinsdag 19 juli 2016

Vernieuwde website Fryske Akademy

Het heeft lang op zich laten wachten, maar nu is het dan eindelijk zo ver.
Voordat de Fryske Akademy op 8 en 9 september 2016 zijn stenen huisvesting feestelijk heropend met een symposium, is de digitale huisvesting al wat eerder voor sneupers en andere liefhebbers vernieuwd.

Op https://www.fryske-akademy.nl is nu een frisse website te zien met veel meer beeld en mogelijkheden tot het ontsluiten van digitale versies van de Akademy-publicaties.
Zo is het informatieblad Ut de Smidte weer up-to-date beschikbaar en is een begin gemaakt met digitale versies van de publicatie It Beaken. Zo kunt u in Jiergong 76, nummer 1 van 2014 een artikel lezen van Annemarie Zijlstra over De woningnood en 'ruimtenood' in Dokkum tot 1925.
Richard de Boer ,webredacteur van de Fryske Akademy, meldt dat er van It Beaken nog zeker vanaf jaargang 2009 meer nummers digitaal online komen. Ook komt er een nieuwe pagina over de geschiedenis van de Fryske Akademy zelf.
Het speciale nummer over David Gorlaeus van It Beaken staat nu eveneens online.

De Wurkgroepen staan nu mooi bij elkaar op een pagina. Op de foto bovenaan deze pagina kunt u een groep deelnemers aan een lezing van de Wurkgroep Maritime Skiednis in Dokkum zien, toevallig van ondergetekende. Op zaterdag 8 oktober 2016 organiseert deze werkgroep een bijeenkomst in de Garnalenfabriek in Moddergat, met lezingen van redactielid Nykle Dijkstra en ons lid Henk Goslings.

Al met al een mooi begin van een vernieuwde website met vele mogelijkheden voor de Friese taal en cultuur!





maandag 18 juli 2016

Groat Amelander Woa'deboek komt uit. Teken in!

De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan de realisering van een nieuwe uitgave van het Amelander woordenboek. Dit heeft geresulteerd in het ruim 900 pagina's dikke 'Groat Amelander Woa'deboek'. Dit woordenboek zal in november op Ameland worden gepresenteerd. 
 
Ameland heeft een eigen dialect. Dat heeft zowel kenmerken van het Fries als van het Nederlands. In
die zin is het een broertje van andere mengdialecten als het Leeuwarders en andere Stadsfriese dialecten. Ook het Bildts is min of meer op dezelfde leest geschoeid. Hoewel gebaseerd op dezelfde formule, kent het Amelands toch een flink aantal eigen kenmerken. Heel bijzonder zijn ook de talloze verschillen op het eiland zelf, vooral tussen de oostelijke en westelijke dorpen, waarbij Ballum soms weer een eigen positie inneemt.
Het was Anton Oud (1935-2006) die zodanig geïnspireerd werd door zijn moedertaal dat hij besloot om deze vast te leggen. Oud werd geboren in het dorp Buren, waar hij ook zijn jeugd doorbracht. Later verhuisde hij naar Joure. In 1977 begon hij met het verzamelen en beschrijven van Amelander woorden, wat tien jaar later uit zou groeien tot het Woa’deboek fan ut Amelands.
De vele positieve reacties op dat woordenboek brachten de samensteller op het idee om na zijn vervroegde pensionering aan een nieuwe en veel uitgebreidere versie te beginnen. Wederom gesteund door een eilander werkgroep, toog Oud fanatiek aan het werk. Helaas werd hij ernstig ziek, maar hij slaagde er toch in om voor zijn dood een eerste complete versie van het woordenboekgedeelte op te leveren. Daarna werd zijn manuscript door leden van de eilander werkgroep aangevuld, vooral met dialectische informatie en onderging het op de Fryske Akademy een aantal bewerkingen.
Het woordenboek bevat de volgende onderdelen:
  • Een inleiding met onder meer een karakterisering van het dialect en een behandeling van spelling en uitspraak en vele andere zaken. Ter nagedachtenis van de auteur is er een In memoriam Anton G. Oud opgenomen;
  • Het woordenboek is met 640 bladzijden een sterk uitgebreide editie van de versie uit 1987. Veel aandacht is besteed aan vaste uitdrukkingen en typisch Amelander formuleringen. De eilander taal komt voor de gebruiker echt tot leven;
  • Een index Nederlands-Amelands. Deze index geeft via het Nederlands toegang tot het Amelands en kan als een allereerste begin van een woordenboek Nederlands-Amelands beschouwd worden;
  • Een overzicht van eilander voornamen en streeknamen, samen met een kaart.
Het Groat Amelander Woa'deboek is een bezit van blijvende waarde, niet alleen voor alle Amelanders, maar ook voor taalliefhebbers op de vaste wal. Teken nu in en ontvang een aantrekkelijke intekenkorting!
 
Bron: Afûk

vrijdag 15 juli 2016

Ledenbijeenkomst Wurkgroep Maritieme Skiednis 8 oktober in Paesens-Moddergat

Ledenbijeenkomst Wurkgroep Maritieme Skiednis
 
Garnalenfabriekje Moddergat
Zaterdag 8 oktober 2016 in Paesens-Moddergat bij het Garnalenfabriekje.
Naast een bezoek aan museum Moddergat/Fiskershuske zullen onze redacteur Nykle Dijkstra en ons lid Henk Goslings lezingen geven.


Bij deze middag zijn dan ook leden van de Historische Vereniging Noordoost Friesland en andere belangstellenden welkom. Meldt u zich wel even van tevoren aan bij Jelle Jan Koopmans



Programma:
13.30    Inloop + koffie/thee in ’t Fiskershuske
14.00    Rondleiding ’t Fiskershuske (2 euro pp voor eigen rekening)
15.00    Verplaatsing naar Garnalenfabriek + koffie/thee
15.15    Ledenvergadering
1.    Opening
2.    Verslag vorige bijeenkomst
3.    Symposium 2017
4.    Mededelingen + rondvraag
5.    Afsluiting
15.30    Wetenschappelijk deel
1.    Interieur 19e eeuwse binnenvaartschepen    Nykle Dijkstra
2.    Een Dokkumer familierederij            Henk Goslings
16.30    Afsluiting + borrel
17.00    Einde bijeenkomst

dinsdag 12 juli 2016

Database met neergestorte vliegtuigen 1939-1945

Tijdens de ledendag van de Stichting Koninklijke Luchtmacht Historische Vlucht, een vereniging op vliegbasis Gilze-Rijen die oude vliegtuigen in de lucht houdt, woonde ik een lezing bij van de Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945.

De vertegenwoordiger van deze studiegroep nam ons mee door de geschiedenis van de vereniging die sinds 1975 bestaat.
Door de jaren heen is door archiefonderzoek en contacten met mensen uit vele landen een prachtig bestand opgebouwd van vliegtuigen waarvan bekend is dat ze op Nederlandse bodem zijn neergestort tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Recentelijk haalde de studiegroep zelfs het NOS-journaal van 8 uur.

Aanvankelijk werd de informatie bijgehouden in een kaartensysteem, maar uiteindelijk is alles op gestructureerde wijze in een Access-database gezet. De 13-jarige zoon van de presentator bouwde hiervoor in korte tijd een website met handige zoekfunctie.
Dit zogenaamde Verliesregister bevat informatie over de plaats van de crash, de bemanning, en bijzonderheden over het wel of niet overleven en eventuele begraafplaats.
Het makkelijkste is om te zoeken op 'Location'.
Bij het zoeken met de plaatsnaam Dokkum komen er 4 zoekresultaten van crashes in de nabijheid van Dokkum. Door op het nummer in de eerste kolom, SGLO, te klikken, verschijnt vervolgens een blad met alle details, die u kunt uitprinten of digitaal bewaren.
Als u op 'Ameland' zoekt verschijnen er zelfs 45 vermeldingen!
Schiermonnikoog levert ook nog 29 resultaten op.

Mocht u dus interesse in dit onderwerp hebben: probeer zelf eens in het Verliesregister te zoeken op een plaatsnaam.

Overigens kon ik zelf in de middag nog een mooie vlucht meemaken met een lesvliegtuig uit de jaren '50, een Fokker S-11(filmpje). Vliegend cultureel erfgoed (evenals een Spitfire, B-25, Harvard, Beech, Piper Super cub en Tiger Moth) dat door vrijwilligers met grote liefde en kennis wordt onderhouden, onder de strengste richtlijnen van de luchtvaart-inspectie!

Update: Reinder Postma meldde dat er ook een Friese website is, Luchtoorlog Friesland, met een overzicht waarin gezocht kan worden.

dinsdag 5 juli 2016

Nieuwe Notariële archieven en oude boeken Noordoost Friesland online

De digitalisering van ons cultureel erfgoed gaat met rasse schreden door en Noordoost Friesland
loopt daar gelukkig bij voorop.
Zo kunt u inmiddels via www.allefriezen.nl ook weer diverse Notariële Archieven inzien van notarissen uit Noordoost Friesland rond 1930:

Anjum, 1926-1934, notaris Foeke Aleva
Anjum, 1934-1935, notaris Barteld Bolwijn
Beetsterzwaag, 1926-1932, notaris Roelof Zijlstra
Buitenpost, 1926-1935, notaris Peereboom
Metslawier, 1926-1929, notaris Simon Pieter Groenier
Metslawier, 1929-1935, notaris Willem Brons. O.a. een familielid van mij, Sieuwke Zijlstra, wordt hier vermeld.
Ternaard, 1926-1935, notaris Cornelis Groendijk

Van de heer Stelwagen uit Milsbeek, wiens vader bij uitgever Doederus Kamminga in Dokkum werkte, kreeg ik diverse boekjes over Dokkum, die ik voor onze sneupers gescand heb. Zo kunt u allen op uw gemak via de computer door de boekjes bladeren of ze als pdf downloaden om later te bekijken. Klikt u op de link van de boektitel om de details te zien:

Kleine geschiedenis van de Grote kerk van Dokkum

Dokkum n stad vol herinneringen, deel 1, deel 2 en deel 3

Dokkumer Almanak 1960-1961, met vele mooie ouderwetse advertenties!

Bezettingstijd en bevrijding in Noordoost Friesland in de jaren 1940-1945

De Granaet en syn freonen (Friestalig)

Wat de lichtjes ons vertellen. Feestweek Dokkum 1949.

Oude adreskaarten in steen en hout te Dokkum

Over straten en straatnamen in Dokkum

Ook dit is Dokkum. Over leesgezelschap Ledige Uren Nuttig Besteed.

Tusken waed en walden, deel 1, 1948

Tusken waed en walden, deel 2, 1949

Kent u ze nog... de Dokkumers

Clarus Campus, Klaarkamp, 1165-1965

Der is mar ien Dokkum. 75 jaar D.J. Kamminga

dinsdag 28 juni 2016

Pytter Geerts Zijlstra kon de kolere krijgen

De broer van mijn directe voorvader Jogchum Geerts Zijlstra, Pytter, die in 1803 in Niawier geboren werd, was ik in mijn genealogische naspeuringen een tijdje kwijt.
Uiteindelijk vond ik toch nog aardig wat details van zijn woelige leven, door met enige regelmaat zijn
naam online in te typen in zoekmachines of zoekvelden van archief-websites.

Pytter Geerts Zijlstra is geboren op 4 december 1803 in Niawier, als zoon van Geert Jochems Zijlstra en Gertje Pieters van der Herberg. Pytter is overleden op 13 oktober 1847 in Amsterdam, 43 jaar oud. Pytter trouwde, 38 jaar oud, op 29 juni 1842 in Amsterdam met Jacoba (Koosje) Krans, 30 of 31 jaar oud. Koosje is geboren in 1811 in Zwolle, dochter van Willem Krans en Johanna Ruisink.
Van beroep was Pytter stalknecht en sjouwer. Hij was gelegerd in Zwolle, blijkens volgende acte bij Tresoar: RAF Nadere toegang 42.01: Memories van Successie, kantoor Dokkum (deel 1 1818-1839) FAF/VAF blz. ...
Inv.nr.akte: 3003/093
Voornaam: Aukje,
Patroniem: Saskers,
Familienaam: ----
Woonplaats: Niawier, Overlijdensdatum: 22-02-1823, Onroerend goed: nee,
Opmerkingen: moeder van Sake, gardenier Engwierum, Janke (vrouw van Freerk Roelofs, arbeider Morra) en wijlen NN Pieters (vrouw van Geert Jogchums, voerman Niawier; moeder van Pieter, curassier in garnizoen Zwolle en minderjarige Aukje, Bauke en Jogchum Geerts). 
Een kurassier is een "antieke" cavalerist met helm en kuras (een borst- en rugharnas, bestaande uit een aangegespte plaat vlgs. Van Dale).

Ik had ook nog een oude aantekening, waarvan ik de bron niet meer kan herleiden: Mogelijk deelnemer aan Tiendaagse Veldtocht in 1831 en geëerd met het Metalen Kruis: Register/Militair stamboek 692, Folio 117.
Wel staat er bij Nationaal Archief een Pieter Zijlstra in Militaire Stamboeken.
Hij komt op een gegeven moment in Amsterdam terecht. Hier overlijdt hij op 43-jarige leeftijd, op 13 oktober 1847, in het Binnengasthuis aan de Oudezijds Achterburgwal 237 aan een dodelijke ziekte. In die tijd heerste een cholera-epidemie in Amsterdam.
Er is sinds kort een prachtig interactief kaartje online beschikbaar die het verloop van de cholera in 1866 in Amsterdam visualiseert: Kolerekaart.

Wat hem bezielde om ‘ver weg’  in Amsterdam te gaan leven is nog een beetje onduidelijk. Met zijn vrouw Jacoba (Koosje) Krans woonde het gezin in de Kerkstraat 104 (naast/bij de Franse manege), Weesperstraat 48 en 103 en Lijnbaansgracht 53 te Amsterdam. Vanaf 1845 en na het overlijden van Pytter ontving Koosje bedeling als huiszittende arme van de Amsterdamse regenten. Dit duurde tot en met de winter van 1855.

Kinderen van Pytter Geerts Zijlstra en Jacoba Krans
1. Cornelia Zijlstra, geboren 16 april 1840 te Amsterdam, (Nieuwe) Kerkstraat 104, overleden op 22 december 1916 te Amsterdam. Was dienstbode en gehuwd op 3 november 1880 met Jan Coenraad Jansen, werkman. Vervolgens gehuwd op 3 augustus 1882 te Amsterdam met Hendrik Jan Emmelot, kruier, weduwnaar van Aaltje Lempke.
2. Pieter Zijlstra, geboren 5 mei 1842 te Amsterdam, Weesperstraat 48, overleden 20 oktober 1848 te Amsterdam
3. Geertje Zijlstra, geboren 14 april 1845 te Amsterdam, overleden 9 november 1871 te Amsterdam.
4. Willem Zijlstra, geboren 21 oktober 1846 te Amsterdam, Lijnbaansgracht 53, overleden 9 november 1846.
5. Alida Zijlstra, geboren 28 december 1847, overleden 14 januari 1848 te Amsterdam.
In 1851 woont Jacoba, als Nederlands Hervormd weduwe, met haar dochters Cornelia en Geertje Zeilstra (!) op de Weesperstraat 103. Ze is inmiddels als werkster aan de slag gegaan. Opvallend is dat reeds 2 kinderen voor het huwelijk geboren zijn. Veel geluk en gezondheid heeft het gezin echter niet gekend.

Nu had ik ook nog een digitale aantekening van een vondst in het Noordhollands Archief te Haarlem, maar daarvan waren destijds geen scans beschikbaar:
198-16 Klapper op naam van de veroordeelden
Persoon in vonnis: Pieter Zijlstra
Vonnisnummer: 214
Rechtbank: Amsterdam
Jaar: 1844
Voornaam: Pieter
Achternaam: Zijlstra
Leeftijd: 42
Rol: Gedaagde
Toegangsnummer: 198 Arrondissementsrechtbank Amsterdam
Inventarisnummer: 16.
Nu ik weer eens probeerde bleken er opeens wel scans beschikbaar te zijn. En het leek inderdaad onze Pieter te zijn!
Op 6 april 1844 moest Pieter samen met zijn maat Heinrich Noordziek vernemen hoe hij werd aangeklaagd en veroordeeld. Vermeld wordt dat hij geboren is in Heerenveen (dat klonk een beetje stoerder dan Niawier denk ik) en knecht is in de Franse Manege en daar ook woont. Die manege was gevestigd in de Plantagebuurt van Amsterdam (waar veel stallen gevestigd waren), aan de Nieuwe Kerkstraat 102. De huidige Hollandse Manege aan de Overtoom lijkt nog veel op het inmiddels afgebroken gebouw.
De aanklacht luidde 'onwillige verwonding' en een straf van 'niet minder dan zes dagen en niet meer dan twee maanden' en een geldboete van tussen de 8 en 50 gulden!

Wat was er gebeurd? Een loslopende hond had vlakbij de Franse manege een man in zijn rechterbeen
gebeten, die daardoor het kind dat hij in zijn armen had moest laten vallen. En deze had door de heelmeester verzorgd moeten worden! De hond stond volgens getuigen al als vals bekend in de buurt, en in plaats van de hond weg te halen hadden de verdachten om het voorval gelachen. De verdachten zouden de hond zelfs hebben lopen 'aanhitsen' (ophitsen zouden we nu zeggen) en zich brutaal hebben aangesteld!
Uiteindelijk worden ze tot veertien dagen gevangenisstraf en een geldboete van acht gulden veroordeeld. Pieter Geerts Zijlstra kon dus mooi de kolere krijgen!

zondag 19 juni 2016

De Sneuper 122, juni 2016, met vondsten, kerkramen en dominees

Het zomernummer van 2016 van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 122, heeft als coververhaal een familiedrama in Dokkum in 1902. Piet de Haan zocht vele details uit en doet verslag.

Het eerste deel verscheen in ons maart-nummer, net als deel 1 van de bakkerijen Meindersma van Sake Meindersma of van Reinder Tolsma’s vier nieuwe indexen, die hij vanaf de jaren ‘80 en ‘90 eigenhandig op formulieren en losse kaartjes schreef. Reinder wist te vertellen dat hij in de afgelopen jaren meer dan 13.600 regels in Excel typte, waarmee u als sneuper uw voordeel kunt doen via onze website: http://www.hvnf.nl/indexen/

Zo is De Sneuper 122 wel het nummer van ‘deel 2’ geworden, hoewel Rudolf Broersma een derde deel schreef over het wapen en de vlag van Oostdongeradeel en Hilda Bouta is zelfs al aan deel 4 toe van ‘Veldpost uit WO I’. Zij zijn natuurlijk vaste schrijvers met hun rubrieken.

Redactieleden Hans Zijlstra en Jacob Roep weten ons steeds weer te verrassen met hun prachtige ontdekkingen: opnieuw zijn twee ramen uit de kerk van Hollum Ameland boven water gekomen! Wordt vervolgd?
Bestuurslid Arjen Dijkstra ontmoette in het archief een nazaat van dominee Romar uit Nes en schreef een genealogische bijdrage over diens leven en kinderen. Dat vele anderen zijn voorbeeld mogen volgen!



Zo is De Sneuper 122 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit nummer van De Sneuper dat deze week bij de leden op de mat viel (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen, laat het ons weten!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Drama in Dokkum: Familiedrama in 1902, deel 2, Piet de Haan
- Gebrandschilderde ramen ontdekt (Hollum, 1680), Hans Zijlstra en Jacob Roep
- De Bordne bij Dokkum, Joep Rozemeyer

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Domineesfamilie Romar uit Nes, Arjen Dijkstra

- Bakkerijen Meindersma deel 2, Sake Meindersma
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt
. Over de crowdfunding van het langste schilderij van Dokkum en de vondst van de weegschalen uit de Dokkumer Waag voor 1754.
- HERALDIEK: wapen van Oostdongeradeel deel 3, Rudolf Broersma

- Veldpost WO I: Tegen de grens aan, Hilda Bouta 
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA
 
- WEBSITE & -BLOG: Digitale vondsten, Hans Zijlstra
- Vier nieuwe indexen, deel 2, Reinder Tolsma
- INGEBOEKT: Muziekminnaars in 1787, Lisette Meindersma


Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 

zaterdag 18 juni 2016

Sneuper Wibo Boswijk ontdekte schilderij van Friese zeeheld Tjerk Hiddes de Vries

Onder onze leden hebben we diverse enthousiastelingen die op websites en beurzen speuren naar Fries erfgoed. Echte sneupers dus!
Tjerk Hiddes op Groot Frisia en Barend Hiddes op Postiljon
Het is dan handig enige kennis te hebben van de Friese heraldiek, omdat, naast initialen, dat vaak een aanknopingspunt is voor het bepalen wie of wat precies wordt afgebeeld. En anders kunt u op uw gemak thuis nog even zoeken in de Friese wapendatabase van Hessel de Walle, of het Friese wapenoverzicht van Heerma van Voss. Maak dus vooral veel foto's als u iets interessants tegenkomt!

Mijn verre neef (we stammen beide af van Geert Jochums die in 1675 te Ee trouwde), Wibo Boswijk zag in maart op de Brusselse kunstbeurs BRAFA een maritiem schilderij waarop hij het wapen van Friesland herkende. Hij maakte enkele foto's die hij mij toestuurde omdat ik wel eens over de Admiraliteit van Friesland heb gepubliceerd.
Meindert Seffinga overhandigt replica aan Wibo Boswijk(r)

Het afgebeelde schip zou zo maar de Groot Frisia kunnen zijn. En nadat Meindert Seffinga, directeur van het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek, was gemaild, begon het balletje te rollen. Bij de antiquair in Gent werd gekeken naar de details op het schilderij en natuurlijk foto's gemaakt. Maritieme schilderijen-kenner Remmelt Daalder werd geraadpleegd, evenals Storck-expert Pieter Roelofs van het Rijksmuseum.  De Ottema-Kingma Stichting bleek bereid de aankoop van het schilderij te financieren!

Uit nader onderzoek bleek niet alleen dat de spiegel van de Groot Frisia van Tjerk Hiddes de Vries was afgebeeld, maar ook die van de Postiljon waarover zijn broer Barend Hiddes de Vries het commando voerde.
Tjerk Hiddes had de gesneuvelde Auke Stellingwerf opgevolgd en speelde een belangrijke rol in de Vierdaagse Zeeslag met de Engelsen in 1666. In de Tweedaagse Zeeslag op 4 en 5 augustus 1666 sneuvelde Tjerk Hiddes echter jammerlijk. Zijn wapenbord met overlijdensdatum is ook nog in de collectie van het Fries Scheepvaartmuseum bewaard gebleven.

dinsdag 7 juni 2016

Boek van oud-minister Pieter Winsemius over een verleidelijke Friese prinses

Zaterdag 11 juni verschijnt bij uitgeverij Wijdemeer het boek "Rowena, de sage van een Friese prinses" van oud-minister Pieter Winsemius.
Het is een hervertelling van een oude sage uit de Chronique ofte historische geschiedenisse van Vrieslant (1622) over de mooie dochter van de Friese prins Hengistus.

Volgens deze sage was Hengistus samen met zijn broer Horsus door de Britse vorst Vortigern te hulp geroepen toen die de problemen met rovende Schotten en Galliërs niet meer zelf de baas kon. Als aanvoerders van duizenden Friezen, Jutten, Angelen en Saksen maakten beide de oversteek naar Brittannië.

In het gevolg was ook de verleidelijke Rowena. Nadat zij eerst de kroonprins verleid had, trouwde ze uiteindelijk met zijn vader, koning Vortigerno. De toenemende invloed van de niet-Britten leidde tot grote onderlinge spanningen in het Britse rijk, waarbij Rowena als middeleeuwse femme fatale een niet altijd fraaie rol speelde.

Pieter Winsemius is bedrijfskundige en oud-minister en daarnaast als genealoog kenner van de Friese geschiedenis.

Het boek wordt zaterdag 11 juni gepresenteerd om 15 uur in Noflik Easterein in Easterein en is te krijgen in de boekwinkel en in  de webshop van Wijdemeer.


zondag 5 juni 2016

Nieuw boek Bauke van der Pol: Holland aan de Ganges

Na o.a. VOC in India heeft de ons bekende Bauke van der Pol wederom een boek het licht doen zien waarin de connectie met India belicht wordt.
Holland aan de Ganges heeft als ondertitel: Prins Willem Frederik Hendrik in India (1837-1838).

Prins Hendrik van Oranje-Nassau (1820-1879) die ook wel de ‘Zeevaarder’ werd genoemd, komt eind 1837 aan bij de monding van de Ganges met het marine opleidingszeilschip Bellona. Deze jongste zoon van de latere koning Willem II en Held van Waterloo, is niet de eerste Hollander die deze gevaarlijke rivier bevaart.

Marineopleidingszeilschip Bellona bij Calcutta (afbeelding Bauke vd Pol)
In de 17e eeuw al voeren schepen naar Chinsurah, de hoofdvestiging van de VOC in Bengalen. Maar hij is wel de eerste Nederlandse (en Europese) prins ooit, die voet aan wal zet in Brits-Indië (India).

Prins Hendrik zou slechts een week in Calcutta blijven maar waarom besluit hij een maandenlange reis te maken door de Gangesvlakte naar steden als Agra en Delhi?

De driehonderd overige bemanningsleden moesten zich al die maanden in Calcutta zien te vermaken waar het fregat de Bellona voor anker lag. Voor een select groepje officieren was dat geen straf. Zij maakten boottochten naar het ‘Nederlandse’ Chinsurah en waren daarnaast graag geziene gasten op de vele Engelse feesten.

Het meest memorabele feest was bij de schatrijke Indiër, Baboo Rabindranath Tagore, die zijn buitenverblijf speciaal met oranje zijde had versierd ter ere van het bezoek van prins Hendrik. Bauke
van der Pol treedt in de voetsporen van prins Hendrik en de overige ‘mannen van de Bellona’.

Unieke tekeningen van het Calcutta uit het begin van de 19e eeuw die zij maakten, vergelijkt hij met wat er nu nog herinnert aan hun bezoek.
Van der Pol bezoekt India al sinds 1974 en deed de laatste jaren onderzoek naar de historische relatie India-Nederland.

Overigens zullen wij in een komend nummer van De Sneuper een artikel plaatsen over Nicolaas Tadema, een Dokkumer die namens de VOC als opperhoofd te Pulicat in India actief was in de 18e eeuw.

vrijdag 3 juni 2016

Drukbezochte kraam tijdens Famillement Utrecht

Donderdag 2 juni stond de Historische Vereniging Noordoost Friesland met een kraam op het tweejaarlijkse evenement voor familiegeschiedenis en genealogie: Famillement.
Het CBG was deze keer samen met het Utrechts Archief de organisator. Het in het centrum van Utrecht gelegen archief met voorplein fungeerde natuurlijk als een prima locatie voor deze landelijke bijeenkomst.
We hadden geluk met het weer, want op een paar spettertjes na bleef het de hele dag droog. En dat
was ook wel nodig omdat we buiten op het plein stonden, met stekkerdozen waarmee onze laptops onder stroom bleven.  
Arjen Dijkstra uit Nes, Jacob Roep van Ameland en Hans Zijlstra bemanden de stand.

Al voor het officiële aanvangstijdstip van 11 uur was het een drukte van belang.
Onze kraam hadden we aangekleed met twee mooie banners, laptops, nummers van ons verenigingsblad De Sneuper, fotoboekje De Sneuper 100 en het boek over oral history in onze regio: Op de Praatstoel 2.

De hele dag hadden we goede aanloop van mensen met familie in Friesland of een andere link. Marten Jan Bok kwam langs en meldde dat hij graag nog een keer een artikel schrijft over Munnekezijl als zeehaven (in de Sonttolregisters wordt Muntjeziel vaak verward met Termunterzijl). Wie aanvullingen heeft mag zich melden!
Organisator Rob van Drie verwelkomde ons en had alles goed onder controle.

Zo kwamen er ook drie heren langs die belangstelling hebben voor monumenten als schoorstenen en aankondigden binnenkort naar Oostrum te gaan voor de schoorsteen van de oude steenfabriek, waar ook nog een oude kraan bij zou moeten staan. Ik liet ze alvast het filmpje zien van de fabriek in actie in 1927.

Een andere man vertelde dat hij allerlei technische tekeningen van Schiermonnikoog heeft, oa van het oude electriciteitsnetwerk. Hij beloofde meer informatie en mogelijk scans te sturen.

Diverse bezoekers waren ook verbaasd dat we zo'n prachtig kleurenblad als De Sneuper voor zo'n laag lidmaatschapsbedrag als 15 euro per jaar als kwartaalblad, inclusief porto, kunnen aanbieden. Enkele mensen vroegen dan ook waar we het produceren: bij Andeko in Dokkum dus!
Het blad van de heraldische afdeling van de NGV, Blazoen, wordt inmiddels ook al bij Andeko digitaal gedrukt. Ons lid Wibo Boswijk, die ook aanwezig was, is hierbij betrokken.

Maikel Galama uit Workum kwam langs om ons te groeten en de hand te schudden en ook onze twittervriendinnen Henriette Adema en Tineke Hartman gaven acte de presence en maakten een paar leuke foto's (zoals degene bij dit artikel).
Antonia Veldhuis deed goed aan haar PR door visitekaartjes uit te delen. Binnenkort levert ze een leuk artikel voor De Sneuper!
Een echtpaar kwam langs met interesse voor de reizende dominee Hebelius Potter. Die blijkt ook in het Duitse Hanau bekend te zijn.
Interessant was het onderzoek van Henk Werk over de Groninger kermis en de met gebakkramen reizende familie Werk.
Een heer Boskma uit de buurt van Rotterdam werd lid omdat zijn voorouders vooral uit Dantumadeel komen.
Aan het einde van de dag meldde zich een heer Steen, die familie is van Sibe van Aengium, de kinderboekenschrijver uit Anjum die o.a. Smokkelaars van de Schans schreef. Hij werd ook meteen enthousiast lid en kocht het fotoboek De Sneuper 100. Hij beloofde oude foto's van de familie Steen te scannen en toe te sturen.
Een van onze eerste leden, Bouwe van der Meulen, konden we verblijden met twee exemplaren van Op de Praatstoel 2, voor een schappelijk prijsje.

Al met al een druk en geslaagd dagje, waarbij we weer vele mensen op de hoogte gebracht hebben van De Sneuper en ons netwerk, waaraan we weer drie nieuwe leden konden toevoegen.

In 2018 zal Famillement in Friesland plaatsvinden bij Tresoar, als Leeuwarden ook Culturele Hoofdstad van Europa is!

dinsdag 31 mei 2016

Alice Springs on Whiskey Tour in Dokkum

Het eerste concert van Dokkum Cultureel is dit jaar Iers getint, met de folkgroep "Alice Spings" en de dansgroep  "Keltisch Dansje".

Alice Springs on Whiskey Tour is ontstaan in rokerige kroegen in het noorden van het land. Door tweede te worden in de Oerrock Champions League finale speelden de gedreven jonge mannen op Oerrock en het jaar daarna op het hoofdpodium van dit festival. Ze stonden al samen op het podium met Guus Meeuwis, Miss Montreal, Kensington, Di-RECT en Vangrail.

De akoestische gitaar, banjo, viool, bas, trekzak en drumstel zorgen voor een volle unieke sound. De mannen spelen opzwepende Ierse songs en jigs van bijvoorbeeld The Dubliners, The Pogues en Flogging Molly.

De danseressen van Keltisch Dansje zullen demonstreren hoe je op Ierse muziek kunt dansen.

Het concert is zoals altijd gratis toegankelijk en begint zondag 5 juni om 15.00 uur. Locatie: Grote Breedstraat, Dokkum, bij de Koffiepot.

--------------

Info: Gerda Vis, 0519-220828

zondag 29 mei 2016

Baanbrekend boerderijenonderzoek in Historisch Tijdschrift Fryslan

Tot voor kort was boerderijenonderzoek vooral gericht op de historie van de 'pleats' en zijn bewoners. Voor onze regio was met name het onderzoek van Reinder Tolsma in 1989 voor de Friese Maatschappij van Landbouw rond de geschiedenis van boerderijen in Oostdongeradeel van belang. Deze Friestalige publicatie 'Pleatsen yn Eastdongeradiel' is inmiddels digitaal beschikbaar via onze website.


Ook de online database van het Historisch Geografisch Informatie Systeem, HISGIS, is van belang voor het boerderijenonderzoek, omdat het zowel plaats als bewoner vanaf zeker het kadaster in 1832 weergeeft. Het is in het begin even puzzelen, maar zodra u de zoekmogelijkheden heeft ontdekt gaat er een rijke bron aan gegevens voor u open.

In het meest recente nummer van Historisch Tijdschrift Fryslan, en eerder al in het blad (nr. 1 van 2016) van Letterhoeke van Tresoar, wordt aandacht besteed aan het onderzoek van Paul Borghaerts. Via de Boerderijenstichting heeft hij al met veel eigenaren van boerderijen contact gehad.

Het vernieuwende aspect is dat Borghaerts in staat is met eigen middelen dendrochronologisch onderzoek te doen. Hij kan zelf de houtmonsters nemen, om thuis met een zelf geschreven programma en database van houtdateringen/jaarringen te bepalen wanneer het hout gehakt is en in welke regio. Zelf heeft hij een boerderij, Groot Amswert, in Hennaarderadeel, waarvan hij de geschiedenis heeft uitgezocht.

Het zou mooi zijn als ook in Noordoost Friesland de nodige boerderijen, in navolging van de oude gebouwen in de binnenstad van Dokkum, aan een dendrochronologisch onderzoek onderworpen worden.

woensdag 25 mei 2016

Netwerk regionale geschiedenis Noordwest-Duitsland en Noord-Nederland van start

Onlangs werd in het Oostfriese Leer de lancering gevierd van het Geschiedenisnetwerk. Dit samenwerkingsband richt zich op de regionale geschiedenis van Noordwest-Duitsland en Noord-Nederland.
Molema (links) en Wessels
Een van de initiatiefnemers is Marijn Molema, werkzaam bij de Fryske Akademy en tevens redactielid van het wetenschappelijke jaarboek De Vrije Fries.
Het doel zoals dat op de site van het Geschiedenisnetwerk is geformuleerd is om 'de afzonderlijke historische perspectieven op de geschiedenis van Noordwest-Duitsland en Noord-Nederland met elkaar te verbinden. Zo bouwen we aan de geschiedenis van een Europees grensgebied – een geschiedenis die mensen nader tot elkaar brengt en grensoverschrijdend cultuurtoerisme bevordert.'

De huidige ledenorganisaties binnen dit netwerk zijn:

Tot projecten die het netwerk inmiddels is opgestart behoren:
Migratiegeschiedenis: historici en volkskundigen werken samen bij het verzamelen van individuele ervaringen die bij migratie horen. Het project omvat het 19de en 20ste eeuw en houdt zich bezig met de actuele situatie van grensoverschrijdend werknemers en studenten. Men doet ook een oproep aan mensen die grensoverschrijdend werken en leven via deze online vragenlijst.

Digitaliseringsprojecten: met momenteel twee deelprojecten:

    1. HisGIS Ostfriesland: de bekende website van de Fryske Akademy HISGIS.nl zal daarbij kaartmateriaal van Leer gaan opnemen.

    2. Digitalization Frisian Law of the Middle Ages: Focus op het invloedrijke Oud-Friese recht, dat de kustregio’s tussen de rivieren Vlie en Wezer bevatte. Dit gebied bevat de huidige provincies Friesland en Groningen en de Duitse regio Ostfriesland. In de provincies Groningen, Drenthe en Friesland zijn, deels onafhankelijk van elkaar, digitale infrastructuren ontwikkeld voor de bestudering van rechtsteksten.

Onderzocht zal worden hoe deze systemen geïntegreerd en uitgebreid kunnen worden met Oud-Friese rechtsteksten die zich in Duitse archieven bevinden. Han Nijdam van de Fryske Akademy coördineert dit project.

Marijn Molema heeft in Historisch Jaarboek Groningen 2015 een interessant artikel geschreven over Lichtende voorbeelden van grensoverschrijdende geschiedbeoefening.

woensdag 4 mei 2016

Historische Vereniging Noordoost Friesland deelnemer Famillement te Utrecht

Elke twee jaar wordt door het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) in samenwerking met een regionale archiefinstelling het Famillement georganiseerd.
Dit jaar, 2016, wordt in en met het Utrechts Archief het genealogisch/historische evenement gehouden op donderdag 2 juni, van 11 tot 19 uur.

Het leek ons een prima idee om ons als vereniging ook eens te presenteren. De laatste jaren zijn immers vele leden van buiten de provincie Friesland lid geworden en hebben we steeds meer contacten met personen en organisties in alle delen van Nederland.
Op de donderdag zullen we dan ook met zeker 3 leden aanwezig zijn met een stand. Secretaris Arjen Dijkstra, webmaster Hans Zijlstra en redacteur Jacob Roep zullen in ieder geval aanwezig zijn. Naast ons verenigingsblad De Sneuper zullen we ook boeken als Op de Praatstoel 2, de Dubbel-DVD met De Sneuper 1 t/m 75, fotoboek De Sneuper nummer 100 en andere interessante zaken aanbieden. Op meegebrachte laptops kunnen we digitale bestanden zoals namenlijsten, transcripties, scans, bronbestanden en oude foto's presenteren. Ook kan Hans Zijlstra u meer vertellen over de activiteiten rond de avontuurlijke Friese jonkheer Tinco Lycklama a Nijeholt: het Tinco Project.
Daarnaast kunt u uiteraard bij de stand gewoon een praatje komen maken en ons uithoren over onze kennis van de genealogie, streekhistorie, heraldiek, maritieme en kunstgeschiedenis van Noordoost-Friesland, inclusief Ameland en uiteraard Dokkum.

We nodigen u dan ook van harte uit om langs te komen op dit gratis toegankelijke evenement. De vorige editie had maar liefst 2300 bezoekers. Dit jaar kunnen het nog meer worden. Met maar liefst 67 deelnemende organisaties en diverse interessante lezingen (van o.a Maarten van Rossem en Dominique van der Heyde) belooft het in ieder geval een afwisselend evenement te worden!

Locatie:
Het Famillement 2016 wordt gehouden in en om Het Utrechts Archief, Hamburgerstraat 28, 3512 NS Utrecht (hartje binnenstad, dus op loopafstand van station en Dom). Zie ook het programma-overzicht.
Donderdag 2 juni, van 11 tot 19 uur.
Gratis toegang. Geen registratie nodig.

U vindt de Historische Vereniging Noordoost Friesland bij standnummer P15 op het plein van het Utrechts Archief.

vrijdag 22 april 2016

Crowdfunding restauratie langste Dokkumer schilderij van start

Museum Dokkum is een crowdfundings-actie gestart om een paneel dat behoort tot de historische topstukken van de stedelijke cultuurhistorie en kunstgeschiedenis te restaureren.

Het schilderij meet 245 x 90 cm en is gemaakt van drie aan elkaar bevestigde planken. Hierop is met olieverf een voorstelling geschilderd van de haveningang van het vestingstadje Dokkum bij de Halvemaanspoort tegen het einde van de 18de eeuw.
Het paneel werd in 1942 aangekocht en het jaar daarop naar het Kabinet van schilderijen (tegenwoordig Het Mauritshuis) in Den Haag vervoerd en gerestaureerd. Juist de restauraties van toen maken dat het schilderij nu, bijna 75 jaar later, nauwelijks nog toonbaar is: vooral het groen is na-gedonkerd, er zijn vele onnodig brede overschilderingen en een hoofd is storend slecht bijgeschilderd. Afgezien daarvan laat hier en daar de verf los van het paneel.
Een conservering en restauratie van dit unieke schilderij zijn daarom dringend nodig en gewenst.
Verder onderzoek moet nog uitwijzen wie de schilder van dit stuk is.

Doe mee om de nog benodigde financiering van ruim 3500 euro te realiseren! De Wassenbergh Clarijs-Fontein Stichting heeft al 15.140 euro toegezegd (garantie onder voorwaarden).

Zie voor nadere uitleg en donatie-mogelijkheden de website van Museum Dokkum.

woensdag 20 april 2016

Postma presenteert biografie van vlaskenner Broersma uit Ee

Onder grote belangstelling werd zaterdag 16 april, dus gelijktijdig met onze ledendag te Westergeest, in Ee door ons lid en auteur Reinder Postma het boek over het leven van de heer Jaap Broersma gepresenteerd.
Broersma met boek links, rechts Reinder Postma

De beheerder van vlasmuseum It Braakhok in Ee nam ontroerd zijn biografie in ontvangst, waarin meer dan tweeduizend brieven zijn verwerkt en diverse opnames van 78-toerenplaten die tijdens een eerdere ledendag door Hans Zijlstra en Postma gedigitaliseerd zijn.

Het boek schetst een beeld van het boerenbedrijf en het leven op het platteland rond 1930. Broersma, nu 91 jaar oud, vertelt ook veel over de veranderingen die tijdens zijn leven plaatsvonden. De families Broersma in en rond Ee en de familie Bosgraaf in de omgeving van Kollum en Oudwoude komen aan de orde, evenals de emigratie in de jaren rond de oorlog.
De oorlogsjaren worden beschreven en de godsdienstige context van Ee en omgeving waartegen dit verhaal zich afspeelt. Ook krijgen we een kijkje in het leven van een Indiëganger.

Bovendien heeft Jaap de reis erheen uitvoerig en beeldend beschreven. Aan boord van de Boissevain vaart hij op 26 april 1947 naar Indië in de veronderstelling dat hij daar twee jaar zal blijven. Het worden er uiteindelijk drie.

Door alles heen klinkt de hunkering naar de liefde van zijn meisje, Minke Bosgraaf, dat achterblijft, het gemis van zijn dierbaren en de blijdschap over de terugkeer…

Het boek Liefde tussen Kollum en Perak is te bestellen bij: Reinder H. Postma De Wygeast 49, 9294 KR Oudwoude Tel: 0511-452100

maandag 18 april 2016

Ledendag Westergeest in teken van 3D, De Ikkers en middeleeuwse grafplaten

De Historische Vereniging Noordoost Friesland hield op zaterdag 16 april 2016 haar ledenvergadering in het MFC De Tredder in Westergeest. De wat merkwaardig buiten het dorp gelegen zaal bood voldoende ruimte voor de ca. 50 belangstellenden.
Tijdens de vergadering werd er over het mogelijke Project Dokkum in 3D gesproken. De ledenvergadering gaf aan dat daar nog wel het nodige huiswerk voor gedaan moet worden en goed naar de financiering gekeken moet worden, voordat de vogelvluchtkaart van Geelkercken uit 1616 overeind gezet mag worden.
Ook werd een nieuw kandidaat-bestuurslid, de heer Bootsma, benoemd en begroette Piet de Haan namens de redactie de nieuwe redactieleden Lisette Meindersma en Nykle Dijkstra.

Hans Zijlstra vertelde over de vele vondsten die ontstaan door het delen van informatie uit onderzoek en de contacten met internationale experts, zoals de onlangs op een veiling opgedoken 2 Amelander ramen uit de NH kerk te Hollum, waarover een artikel in de komende Sneuper zal verschijnen!

Na de lunch hield Oebele Vries een boeiende lezing over de geschiedenis van Westergeest. Jacob Roep maakte deze video-opnamen.
Naast Holwerd en Dokkum was Westergeest de derde primaire parochie die gesticht werd in de middeleeuwen in Noordoost Friesland. De plaats ligt op een zandeiland met daarop vroeger een (heilig) bos. Bij archeologische werkzaamheden rond de kerk van Westergeest is ooit een hele grote zwarte steen gevonden die mogelijk als voorloper voor religieuze doeleinden werd gebruikt. Oebele Vries is nog steeds op zoek naar het Archeologisch Rapport dat in 1956 is gemaakt en waarover alleen Halbertsma summier publiceerde (bij het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis kon zelfs Ernst Taayke niets vinden). Laat het ons weten als u weet waar het is!

Vervolgens werden tijdens een wandeling het bijzondere cultuurlandschap van De Ikkers en de eeuwenoude Hervormde kerk bezocht. De Ikkers zijn lange smalle percelen bouwland met greppels, die nog steeds goed in het grasland te zien zijn. In november 2013 maakte Jeroen Wiersma aan de Rijksuniversiteit Groningen een scriptie over dit fenomeen Ikkers (online te lezen als pdf).
Vries wees ook aan hoe het lijkpad liep, tussen twee knotwilgen door en via de weilanden naar de kerk. Deze Romaanse kerk heeft vele sierbogen aan de buitenkant en een vroegere kapel in de uitbouw wordt met een lichte steen aangegeven. Vlakbij de kerk is ook nog een wel of poel waaraan bijzondere krachten worden toegeschreven.
In de kerk vallen de bijzondere middeleeuwse (13e eeuw) muurschilderingen op en de grafplaten uit de 11e tot 13e eeuw! In De Sneuper 107 schreven we hier eerder over.
Een uitgebreide fotoreportage van Hans Zijlstra en Henk Aartsma kunt u bekijken in ons online foto-album, waarin ook 2 filmpjes met opnames in de kerk van o.a. de toelichting door Oebele Vries.

En vergeet u niet gehoor te geven aan de oproep om digitale namenlijsten en andere scans beschikbaar te stellen voor op onze website. Het zou zonde zijn als uw noeste sneupwerk verloren zou gaan, dus mail het ons!
Anders kunt u altijd nog een fiscaal interessante schenking doen aan ons als culturele ANBI.