dinsdag 26 mei 2015

Nieuw boek Reinder Postma: Ter Lune, Van burcht tot boerderij

Binnenkort zal verschijnen:

Ter Lune
Van burcht tot boerderij


Auteur: Reinder H. Postma
144 pagina’s , hardcover, 88 pagina’s in kleur

Enkele jaren geleden is het pand Wouddijk 7 te Kollum in handen gekomen van de familie Veenstra-Boom. Boven de deur zit een zandsteen met twee familiewapens. Het was hen niet bekend van wie die wapens waren en ze vroegen of dit te achterhalen was. Dat heeft ertoe geleid dat er een uitvoerige zoektocht heeft plaats gevonden naar eigenaren en bewoners. Het pand heeft namelijk een zeer lange geschiedenis en is net voor 1400 voor het eerst gebouwd. Er zijn  stukken uit het kadaster opgespoord, artikelen over de bewoners in de kranten terug gevonden enz.

Een paar voorbeelden: op deze plaats hebben ruim 100 jaar Kloppenburgen geboerd, ze hadden Friese hazenwindhonden, ze fokten met stamboekkoeien en stamboekpaarden van het Friese ras, daarbij zijn foto’s teruggevonden en een stamboom van die paarden die terug gaat tot 1700, bijzonder, in veel families komen we zover niet eens.

Liefhebbers kunnen dit boek bij de auteur bestellen, de oplage zal beperkt zijn.
rhpostma4045@gmail.com

Inhoud
Inleiding .............................................................................................................................................3
1. Slot Ter Lune 1399.........................................................................................................................6
2. Meckema 1464 ............................................................................................................................15
3. Benckema / Eisma 1489.................................................................................................................20
4. Trimunt 1541 ............................................................................................................................26
5. Trimunt, het gaat nog goed 1547...............................................................................................30
6. Trimunt 1578 ............................................................................................................................34
7. Staten van Stad en Lande 1594 ...................................................................................................39
8. De periode 1580 tot 1650 ...........................................................................................................43
9. Dirk Fogelsangh ............................................................................................................................45
10. De periode 1698 tot 1708 ............................................................................................................47
11. Jacob Andries en Co / erfgenamen ............................................................................................50
12. De periode 1728 tot 1738 .........................................................................................................53
13. Na 1738 ....................................................................................................................................55
14. De periode 1758 tot 1778 ..............................................................................................................57
15. De erven van grietman Martinus van Scheltinga ..........................................................................59
16. Na 1788 - Frans Pieters van Lune ................................................................................................62
17. Erven Martinus van Scheltinga, kadaster 1832 ............................................................................65
18. Van Scheltinga, Van Limburg Stirum en Kloppenburg ................................................................67
19. Kloppenburg, Limburg Stirum, Heeckeren van Kell ...................................................................75
20. Van Heeckeren van Kell, Kloppenburg .....................................................................................83
21. De oorlog ...................................................................................................................................99
22. Lilian Guinevere Justine May van Heeckeren van Kell ............................................................111
23. Wybe en Ytje, 1957 ...................................................................................................................114
24. Van der Schaaf, SBL, zin en onzin, Veenstra / Boom.................................................................118
25. Plaatsbepaling, Minnema ........................................................................................................131
Familiewapens ...............................................................................................................................136
Bronnen .........................................................................................................................................138

donderdag 21 mei 2015

Fries wapenglas met halve adelaar, lelies, boom en vogels

In een Nederlandse privé-collectie ontdekte glas-in-lood expert Kees Berserik wederom een ogenschijnlijk Fries wapenglas. Wat zien we afgebeeld?: een gedeeld wapenschild: heraldisch rechts (voor de kijkers links): goud de halve Friese adelaar in zwart en zilver drie lelies in zwart. Het andere deel: goud, een boom met drie vogeltjes.

In de Heraldische databank van het CBG staat het wapen van de familie De Jongh die de Friese halve adelaar met drie zwarte lelies draagt. Het lijkt hier een vrouwelijk wapen te betreffen.
In Familiewapens in Noord-Nederland (Bultsma,Dull en Brongers) is geen aanvullende informatie gevonden.
De boom (het mannelijk wapen) doet denken aan het familiewapen van Van Haersma maar daarin komen geen vogels voor.
Ik ben verder gaan sneupen in Wapenboek Hesman e.d. Het bracht geen nieuwe inzichten (Update: er is toch een wapen IJssel met drie vogels aan buitenkant van een boom). Ook Hessel de Walle en zijn online database met voorbeelden van Friese familiewapens gaf geen match.

Uiteindelijk bleek ik een aanwijzing te vinden op onze eigen site in de online Index op de Collectie Wapenfiches, Samengebracht door dr. A.L. Heerma van Voss, Gerangschikt naar wapenfiguren, Drs. J. Visser, Editie 2004, Onder auspiciën van de Fryske Rie foar Heraldyk, R.H. Postma:
1 boom met 3 vogels: IJssel

Bij Tresoar komt de familienaam (Van de) IJssel of IJsel voor in Dokkum en op Het Bildt. Maar welk echtpaar zal het betreffen?

Welke Friese heraldiek-kenner of genealoog heeft een suggestie?

Update: ons lid Klaas Pera verwees naar het boek “Graven spreken: perspectieven op grafcultuur in de middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden”, geredigeerd door Peter Bitter, Viera Bonenkampová en Koen Goudriaan. Daarin wordt ook de familie (Van) IJssel in Het Bildt en enkele Friese steden besproken. Zie daarvoor de volgende link:
https://books.google.nl/books?id=BcPSAQAAQBAJ&pg=PA228&dq=familie+ijssel+in+dokkum&hl=nl&sa=X&ei=mqddVafoMMX-UoDcgNgB&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=familie%20ijssel%20in%20dokkum&f=false

zondag 10 mei 2015

Friese glas-in-loodramen in Vlaanderen

Kenner van gebrandschilderde ramen in de Nederlanden, Kees Berserik, legde ons een vraag voor met betrekking tot enkele ramen waarop het woord Fries te herkennen is. De ramen bevinden zich in een particuliere collectie in Vlaanderen, al zeker 80 jaar.

Oud-directeur van het Fries Scheepvaartmuseum, Sytse ten Hoeve, had het antwoord:
De fragmenten gebrandschilderd glas komen zeker uit een Friese kerk. Het ensemble met de allegorie op de Gerechtigheid komt uit een glas dat geschonken is door de [hoogmog]ende [Gedepu]teer [de] Staten van Fries[land]. Het andere ensemble met een allegorie op de Eenheid (zeven gebundelde pijlenbundels) komt uit een glas van de [Reken]mees [t]ers Va[n Friesland] uit 17[..]. De fragmenten zij dus 18de-eeuws, maar vroeg. De kwaliteit van de voorstellingen is beter dan die van de bekende Friese glasschilders Ype en Jurjen Staak.
Over het derde raam: De allegorische figuur is te geschonden om vast te stellen wat ze voorstelt. Op de voorgrond inderdaad een ankerstok. Het anker is doorgaans het symbool van de hoop.

Over gebrandschilderde ramen in Friese kerken kunt u meer lezen in deze gedigitaliseerde versie van een artikel van Sytse ten Hoeve.

Uit welke kerk de ramen precies komen weten we (nog) niet. In ieder geval niet uit de kerk van Hollum op Ameland, waarvan we zoveel nieuws ontdekt hebben sinds ons gepubliceerde onderzoek in De Sneuper nummer 111 en De Sneuper nummer 115.


donderdag 7 mei 2015

Boek over Waalse Furie 1572 in Dokkum, door Ihno Dragt

Museumdirecteur, lid van onze vereniging en columnist van De Sneuper, Ihno Dragt reikte op 6 mei zijn nieuwste boek uit aan de gepensioneerde Dokkumer huisarts André Jansen. Het boek heet “Ontsnapt aan het bloedbad: Hendrik van Bra’s verhaal over de ‘Waalse Furie’ van 1572 in Dokkum.”

Een tweede exemplaar was voor ons erelid Reinder Tolsma van de Commissie Naamgeving van de gemeente Dongeradeel en gaat vergezeld van het verzoek om het pleintje bij de Hanspoort om te dopen tot “Plein van de Waalse Furie”.

Het rijk geïllustreerde boek (100 pagina’s), uitgegeven door de Stichting Historia Doccumensis, verhaalt het ooggetuigenverslag van de Dokkumer arts Hendrik van Bra.

Deze wist ternauwernood aan het bloedbad te ontsnappen dat aangericht werd in opdracht van Caspar de Robles. Die was stadhouder van Friesland in naam van de Spaanse koning.

Na de inname van Den Briel eerder dat jaar (1 april 1572) ontstond er overal in de Nederlanden gewapend verzet tegen de Spaanse overheersing. Dokkum had zich juichend aangesloten bij de geuzen maar werd weer ingenomen door De Robles. Tussen de 400 en 500 burgers en boeren werden afgeslacht, de stad werd geplunderd en uiteindelijk in brand gestoken. Het wrede lot van Dokkum moest een waarschuwing zijn voor andere Friese steden om zich niet bij de Oranjegezinde geuzen aan te sluiten.

Het gebeuren ging de geschiedenis in als De Waalse Furie van Dokkum omdat de krijgsmacht van De Robles voornamelijk uit Waalse huurtroepen bestond.

Omdat deze de stad makkelijk binnen konden dringen bij de Hanspoort, pleit Dragt ervoor het pleintje daar te noemen naar die Waalse Furie. Als nagedachtenis aan het grootste bloedbad dat Dokkum ooit beleefde en dat doet denken aan de huidige gruweldaden van de I.S.

Al eerder werd in Dokkum dendrochronologisch onderzoek gedaan dat in relatie stond met de Waalse Furie. De binnenstad werd niet geheel platgebrand zoals eerst werd gedacht.

Het eerste exemplaar werd aangeboden aan André Jansen. Hij is één van de opvolgers van Hendrik van Bra als arts in Dokkum (nadat Van Bra in Heidelberg had gestudeerd) en tot zijn pensionering huisarts van de auteur.
Ihno Dragt werd telefonisch geinterviewd door Omrop Fryslan. Ook is er een video waarin Dragt en Reinder Tolsma aan het woord komen.

woensdag 6 mei 2015

Lezing Processiepark en Bonifatiuskapel: een icoon, woensdag 20 mei

Uitnodiging lezing op locatie 20 Mei a.s. om 20.00 uur, georganiseerd door Oud-Dockum.

Sprekers: Lammert de Hoop (historicus) & Broor Adema (architect)
Titel:  “Processiepark en Bonifatiuskapel: een icoon

Deze presentatie wordt gehouden op 20 Mei a.s. in de kapel.

Thema: “ Wat bezielde katholieken tot herleving van Bonifatius bedevaarten in protestants Dokkum? Welke visie schuilt er achter de unieke architectuur van de kapel? 

Wat zijn eigentijdse functies van dit religieuze monument voor stad en regio?  “

Op  20 Mei   2015   20.00 uur   Bonifatiuskapel  Bronlaan 12 te Dokkum

maandag 4 mei 2015

Kennis delen waar het kan

Tijdens onze ledendag in Hantum was éen ding meer dan duidelijk: Alleen door het delen van kennis helpen we elkaar verder met onze onderzoeken en wordt het sneupen pas echt leuk. Je hebt er niets aan jarenlang onderzoek te doen en vervolgens de vruchten daarvan niet te delen middels een publicatie of het uitwisselen van gegevens met leden en andere geïnteresseerden in uw onderwerp.

Sneupers op oud streekarchief boven brandweerkazerne te Dokkum
Ons eerste erelid en mede-oprichter van onze vereniging, wijlen W.T. Keune, was niet alleen streekarchivaris van Noordoost-Friesland, hij schreef ook nog vele artikelen en kleine boekjes over o.a. de kerken in onze regio. Op het streekarchivariaat Noordoost-Friesland in Dokkum kunt u deze publicaties gratis inzien.

Maar wie niet in de gelegenheid is in Dokkum ter plaatse poolshoogte te nemen kan tegenwoordig ook via internet al veel vinden. Recent heb ik enkele boekjes van Keune gescand en via ons Slideshare-kanaal beschikbaar gesteld.

Deze boekjes kunt u als pdf downloaden of via de pijltjestoetsen online doorbladeren en vergroten:
- Doopsgezind en remonstrant in Dokkum, 1973
- De kerk van Anjum, in het licht van oude rekeningen, 1973
- De kerk in Hantum, 1978

Heeft u zelf ook nog een mooie publicatie die zonder copyright te scannen en publiceren is, stuur dan de pdf of scans per email en wij delen het via onze website!

Het sluit ook allemaal mooi aan op het plan om het al lang uitverkochte standaardwerk Geschiedenis van Dokkum te herdrukken. Als u belangstelling heeft kunt u zich aanmelden via de inteken-actie, waarvoor 500 geïnteresseerden nodig zijn.
Intekenaren krijgen een voordeel van 10 euro op de normale verkoopprijs  van € 49,50 en kopen het boek dus voor slechts €39,50. Bovendien worden er onder de intekenaren 10 exemplaren verloot.

zondag 3 mei 2015

Genealogie Buwalda: Van Tjerkwerd tot Pella 1500-2015

Na 22 jaar werk is het eindelijk klaar, het langverwachte boek van de Buwalda genealogie. Dit boek is een mega-update van de Buwalda-stambomen na de Genealogie Buwalda van W.Tsj. Vleer, welke verscheen in 1954.
Een fullcolour boekwerk van 148 pagina’s met heel veel informatie en vooral veel foto’s en tekeningen van deze familie door de eeuwen heen.

Dit boek behandelt alle 12 verschillende Buwalda takken over de gehele wereld, van 1500 tot 2015. In het boek is de zogenaamde Dokkumer tak de grootste qua aantal nakomelingen!
Een groot deel van het onderzoek heeft dus betrekking op de Dongeradelen.
Omdat zoveel informatie nog eens zo’n 850 pagina’s in beslag zou nemen, zijn de uitgebreide stambomen op een bijgevoegde CD-rom gezet.

De prijs bedraagt slechts 25,--  per boek inclusief verzendkosten (binnen Nederland).

Het boek is vanaf nu te bestellen bij fam.aabuwalda@home.nl en geef daarbij aan of u het boek ophaalt of wilt ontvangen per post. Bij ophalen zijn de kosten slechts € 20,=.
Het bankrekeningnummer is NL62ABNA0481332456 tnv A.A. Buwalda en vermeld erbij duidelijk je naam, adres, postcode en woonplaats.
Levering vindt plaats in mei of juni a.s. en er worden 200 exemplaren gedrukt dus wees er op tijd bij.
André A. Buwalda & Jan Hugo Buwalda

donderdag 30 april 2015

Kuifstuk kerk Metslawier curieus

Ons lid Doede Douma onderzoekt een curieus kuifstuk. Hij rapporteert het volgende: De Nederlands Hervormde kerk van Metslawier wordt binnen opnieuw geschilderd en er is een dubbele herenbank uit 1777 [de kerk is ook van die datum] met een kuifstuk aangebracht en daarin zijn twee wapenbordjes bevestigd.
Er is door de schilder gezocht naar wat er eventueel op heeft gestaan, maar er was niets te vinden en ze hebben het afgekrabd maar geen wapens te vinden of iets dergelijks.
Volgens het boek van Herma van der Berg, Noordelijk Oostergo is er tijdens een restauratie in 1970 een briefje gevonden met de letters S[monogram m.v.?]I 1777 den 26 mayes.
Op de bank is een koperen plaatje bevestigd met daarop: jkvr.Sjoukje Oldersma Heringa van Haersma de With 1828-1887
Ik dacht eerst dat zal wel van die familie zijn van Van Haersma, maar de bank is uit 1777.
Ik heb het lidmatenboek nagezocht van Metslawier die begonnen in 1772 maar kan daar niets uit opmaken en ook het boek van Hessel de Walle en ook grafzerken nagezocht maar niets van dat alles.
Heeft iemand misschien een tip voor mij wat ik kan doen?
Zie de bijgaande foto om te zien wat ik bedoel.
Dat kuifstuk is door Yge Rintjes uit Dokkum gemaakt (zie zijn gezinstaat hieronder),die hier meer heeft gedaan in de buurt, in verschillende kerken.

Geert vd Veer vulde aan: Sjoukje Oldersma v Haersma de With is het vijfde kind van grietman van Oostdongeradeel Van Haersma de With. Zij zal de bank hebben gehuurd van de kerk maar hiervan heb ik geen bewijs gevonden. Zij is later naar Heidelberg vertrokken en heeft een relatie gehad met dr. Adam Erasmus Pfaff. In de buurt van Metslawier hebben nog jaren daarna de zgn Pfafflanden gelegen.
Doede kwam vervolgens nog met deze info: Ik heb intussen de maten van het kuifstuk genomen en die zijn:11 cm breed en 13 cm hoog. Ook het lidmatenboek van Metslawier 1773-1873 nagezocht maar kon niets aanwijsbaars vinden daaruit met de letters S I  of M V. Onduidelijk is ook wie de man en wie de vrouw is.
In de Leeuwarder Courant van 4-9 1779 wordt een Buitenplaats te koop aangeboden in Metslawier en twee gestoelten in de kerk van Metslawier en Niawier en eigenaar Henricus van Wyckel te Metslawier, Boelgoed verkoper en voorheen Secretaris van Oostdongeradeel.
In 1780 is er een boelgoed van deze Henricus en is hij later vertrokken naar Britsum volgens het bovengenoemde lidmatenboek
Hector Livius van Altena wordt de koper hiervan blijkt uit de koopbrieven blz 350 nr.120.

Henricus van Wyckel is gedoopt 5 oktober 1742 te Leeuwarden als zoon van Johannes van Wyckel en Ava Cornelia Glinstra en het is het derde huwelijk van Johannes. Daarvoor zijn er twee kinderen geboren met dezelfde naam en waarschijnlijk jong overleden.
Dhr Jan Walda vermeld in het boek van 400 jaar Ned.Herv.kerk te Niawier pag.29 over de verkoop van een buitenplaats op 23 augustus 1779 met een dubbele  bank in de kerk aldaar. Dit komt uit Wumkes Stads en Dorpskroniek van 1700-1800.
Die Buitenplaats is in het bezit geweest van de familie Bosman.
Het huwelijk heb ik nog niet kunnen vinden op Tresoar.

Wie heeft er nog suggesties?

Gezinsstaat Yge Rintjes, door Doede Douma:
A    Yge Rintjes Damsma, Beeldsnijder, wonende te Dokkum, is afkomstig uit Makkum, is overleden op vrijdag 2 maart 1781 te Dokkum.

Yge Rintjes heeft in de Herv.kerk van Metslawier het snijwerk gedaan van de dubbele herenbank[Rococokrul]  1777
Ook heeft hij de preekstoel en het doophek gemaakt van de Ned.Herv.kerk van Dokkum[zie boek Het herenhuis Helder aan de Dockumer Ee]in 1751
De preekstoel in de Ned.Hervormde kerk van Holwerd uit 1778 in rococostijl is ook door Yge Rintjes gemaakt.
Het snijwerk van de Ned.Hervormde kerk van Oosternijkerk is mogelijk ook van Yge.

Yge was gehuwd (1) met Sibbeltje Jans.

Van Yge en Sibbeltje zijn twee kinderen bekend:

1    Reintje Yges Damsma is Roomskatholiek gedoopt op vrijdag 23 november 1759 te Dokkum.

2    Jan Yges Damsma, Mr.Beeldhouwer, is gedoopt op dinsdag 9 november 1762 te Dokkum, is overleden op zaterdag 12 augustus 1826 aldaar.  Jan werd 63 jaar, 9 maanden en 3 dagen.
Jan trouwt (kerk) op zondag 25 september 1785 te Dronrijp op 22-jarige leeftijd met Elisabeth Gerrits Kienstra.  Elisabeth is afkomstig uit Dronrijp.

Yge gaat in ondertrouw (kerk) op zaterdag 16 juni 1764, trouwt (kerk) op zondag 8 juli 1764 te Dokkum Gehuwd in de Room-Katholieke kerk (2) met Martha Ages Hofmans.  Martha is afkomstig uit Leeuwarden.

Van Yge en Martha zijn zes kinderen bekend:

3    Age Yges Damsma is Roomskatholiek gedoopt op zondag 7 april 1765 te Dokkum, is jong overleden.

4    Reintje Yges Damsma, wonende te Dokkum en te Wirdum, is Roomskatholiek gedoopt op woensdag 3 juni 1767 te Dokkum, is overleden op zondag 12 januari 1851 te Hennaarderadeel.  Reintje werd 83 jaar, 7 maanden en 9 dagen.

Woond in 1811 in Wirdum

5    Sietske Yges Damsma, wonende te Dokkum, is Roomskatholiek gedoopt op zondag 4 december 1768 aldaar, is ongehuwd overleden op donderdag 6 maart 1828 aldaar.  Sietske werd 59 jaar, 3 maanden en 2 dagen.

6    Ida Yges Damsma is Roomskatholiek gedoopt op zondag 16 december 1770 te Dokkum, is jong overleden in 1776.  Ida werd 6 jaar.

7    Sibbeltje Yges Damsma, wonende te Dokkum, is gedoopt op vrijdag 23 april 1773 aldaar Gedoopt in de Roomskatholieke kerk.
Sibbeltje was gehuwd met Jan Braakhuis.

8    Ida Yges Damsma is Roomskatholiek gedoopt op zondag 19 mei 1776 te Dokkum, is jong overleden.


dinsdag 28 april 2015

Nieuw boek over molens: Windscheppen op Ameland

Op Ameland zijn in de loop van de tijd ongeveer tien molens geweest; niet allemaal op hetzelfde moment of op tien verschillende plaatsen, maar wel verspreid over de twee delen van het eiland, bij de dorpen Ballum en Hollum en bij de dorpen Nes en Buren.
Zo kende de korenmolen De Phenix in Nes twee voorgangers en staat koren- en mosterdmolen De Verwachting van Hollum nu op precies dezelfde plek waar in de vorige eeuw de oorsponkelijke molen stond.

In dit boek zijn de geschiedenissen van tien Amelander molens beschreven, elk vanuit het perspectief van de betreffende molen en zijn molenaars. Zij kochten jaarlijks van de Heer van de Vrije Heerlijkheid het octrooi "om zijn wind te mogen scheppen" en te kunnen malen. Onze redacteur en molen-expert Warner B. Banga is een van de auteurs, naast Douwe de Boer. Banga publiceerde recent ook een boek over de herbouwde molen Windlust van Burum.

- 144 bladzijden

- formaat 21 x 21 cm

- geheel full colour

- met namenindex molenaars

- paperback €15,-

- hardcover €22,50

Intekenvoordeel
U ontvangt de hardcover voor €20,00 i.p.v. €22,50 en de paperback voor €12,50 i.p.v. €15,- als u nu intekent. Stuur een e-mail met uw adresgegevens en het aantal exemplaren naar bestel@wijdemeer.nl. Deze intekenactie is geldig tot 1 september 2015.

Lees meer: http://www.amelanderhistorie.nl/products/windscheppen-op-ameland/

zondag 26 april 2015

Verslag ledendag te Hantum en Hantumhuizen op 25 april 2015

Het was een wat druilerige dag maar dat weerhield ons er niet van vol energie te beginnen aan de voorjaars-ledendag 2015 in Hantum. In het dorpshuis Ald Skoalle, een voormalig schoolgebouw, verwelkomde de net geridderde voorzitter Haije Talsma een kleine vijftig belangstellende leden.
We stonden stil bij het recente overlijden van Otto Vos en Gerrit de Jong, beide mannen die veel voor de vereniging betekend hebben. Gelukkig zijn er verder vooral positieve berichten. Ons ledental groeit nog steeds, met nu zo'n 550 leden. De penningmeester, Johannes Dijkstra, meldde ook dat we er financieel goed voor staan. Er is tevens een leuk bedrag binnengekomen als gift, vanwege onze ANBI-status die belastingvriendelijk schenken mogelijk maakt.
De uitgegeven boeken over de oral history vanaf 1850 in Noordoost Friesland, Op de Praatstoel 1 en Op de Praatstoel 2, zijn inmiddels zo goed verkocht dat we uit de kosten van deze toch hoge kwaliteit hardcover boeken zijn. Van Op de Praatstoel 2 zijn nog steeds exemplaren te bestellen, een leuk kado-idee voor iedereen met een band met de regio!

Arjen Dijkstra deed als secretaris verslag van het afgelopen jaar. Er zijn kritische vragen over de indexering en transcripties van de Mairieboeken van de Dongeradelen en Dokkum, dus de Franse tijd. Het wordt hoog tijd dat deze online komen, eventueel via onze eigen website!
Gerard de Weger heeft het bestuur verlaten en wordt met applaus vervangen door Ciska Hoekstra.
Hans Zijlstra deed verslag van de digitale activiteiten van de vereniging. We trekken zo'n 10.000 unieke bezoekers per maand naar onze webpagina's, via Twitter hebben we bijna 1000 volgers en onze digitale nieuwsbrief gaat naar ruim 250 belangstellenden.
De essentie is dat we zoveel als mogelijk moeten delen. Alleen dan helpen we elkaar en brengen we jarenlang onderzoek over het voetlicht. En bovenal kunnen we dan verbeteringen en ontdekkingen delen. Delen is vermenigvuldigen! De verhalen uit onze regio zijn het waar we het voor doen. Er lijkt ook schot te komen in het in ere herstellen van de herdenkingssteen uit 1671 bij Ezumazijl. De aanwezige oud-wethouder Haakma blijkt hem persoonlijk namens het Wetterskip weer thuisgebracht te hebben. Nu nog een nette plaatsing, met bv een afdak en net bordje met uitleg!
Door onze geweldige netwerken van sneupers, professoren en andere experts zijn we inmiddels een veelgebruikte bron, ook bij andere publicaties en tentoonstellingen.

Jacob Roep deed verslag van de redactie-activiteiten van het afgelopen jaar. De kopij-portefeuille is goed gevuld maar blijf nieuwe insturen! We zoeken nieuwe voorbeelden a la de koffer van tante Mathilde, dus als u thuis ook een mooi stel brieven, een schoorsteenstuk of ander oud voorwerp heeft, schrijf er een artikel over!

Om 12 uur gaan we aan de lunch en komt ook Reinder Postma langs met 78-toerenplaten waarop ingesproken boodschappen staan van de ouders, vrouw en dominee van de bekende Eester Jaap Broersma, die rond 1948 in Soerabaja als dienstplichtig soldaat verbleef. De gelige platen werden gedrukt door de NV dagblad Trouw en per luchtpost verstuurd. Ondanks de wat krakende en hobbelige platen hebben we het meeste materiaal nu als mp3 gedigitaliseerd!

Aansluitend bezochten we de kerk van Hantum, met een mooi glas-in-loodraam en oude preekstoel.
Op het kerkhof een steen van ca 1700 waarover nog de vraag bestaat wie er precies onder liggen.
Terug in het dorpshuis hield de mediacommissie van de 4-H dorpen een presentatie met oude foto's en films. Altijd leuk om te zien!

Na dit onderhoudende deel vertrokken we per auto naar het 3 kilometer verderop liggende Hantumhuizen alwaar de prachtige Romanogotische kerk uit de 12e eeuw bewonderd werd. We mochten zelfs in de toren (het oudste deel) klimmen. Een van onze leden bespeelde zelfs het kerkorgel.
In de kerk zelf bijzondere muurschilderingen, mogelijk gemaakt door Scandinaviërs, een deksel van een sarcofaag, vlakbij de preekstoel en nog enkele zeer oude grafstenen.
Kijkt u voor een impressie met foto's en filmpjes in ons online album!

Aanvulling: het idee is om op of iets voor zaterdag 24 oktober 2015 de najaars-ledendag op Ameland te houden. Meer info volgt.

vrijdag 24 april 2015

Haije kwam als symposiumbezoeker en ging weg als ridder

Op 24 april 2015 dacht onze voorzitter Haije Talsma naar een mini-symposium over elektrische vaartuigen te moeten in zijn woonplaats Burdaard. Het pakte iets anders uit. In plaats van zelf een toespraak te moeten houden, naam de burgemeester van Ferwerderadiel, Wil v.d. Berg het woord. De toespraak over elektrisch varen kon Haije ongebruikt in zijn zak steken.
Na een uitvoerige rede van v.d. Berg over de verdiensten van Haije in het bestuurlijke leven werden Haije de versierselen behorende bij Ridder in de Orde van Oranje Nassau opgespeld. Haije herpakte zich daarna (op zijn geheel eigen wijze) snel en schudde een nieuwe toespraak uit zijn mouw!
Een impressie van Haije’s staat van dienst:
Van 2006 tot en met 2014 was Haije wethouder van de gemeente Ferwerderadiel met de portefeuilles Ruimtelijke Ordening, Volkshuisvesting, Openbare Werken, Milieu en Duurzaamheid en Recreatie en Toerisme.

Onder zijn verantwoordelijkheid heeft de gemeente op het gebied van ruimtelijke kwaliteit een belangrijke kwaliteitsslag gemaakt. Met de inzet op ruimtelijke kwaliteit rondom de herstructurering van Burdaard, de Lytse Buorren in Marrum en de bouw van het woonzorgcentrum Offingaburg in Hallum heeft de gemeente Ferwerderadiel in 2010 de eerste Anita Andriesen Prijs gewonnen.

Ook heeft Haije zich ingezet voor een duurzame gemeente en voor de Stichting Lokale Enerzjy Ferwerderadiel. Hij stond aan de basis gestaan van LEF. LEF is een breed platform voor initiatieven op het gebied van hernieuwbare energie, dat anders dan de overheid ook zelf “bedrijfsmatige” zaken kan oppakken. Dit initiatief heeft al snel landelijke bekendheid gekregen en heeft als inspiratiebron voor andere gemeenten gediend.  Ook is Haije nu al enige tijd voorzitter van de Stichting Elektrisch Varen Friesland, deze stichting heeft als doelstelling het stimuleren van elektrisch varen in de provincie.

Sinds 1970 is Haije daarnaast al actief op kerkelijk gebied, zo was hij actief in het jongerenwerk, was hij diaken en voorzitter van de diaconie van de toenmalige Gereformeerde kerk in Burdaard.

Ook op cultureel gebied was Haije actief, zo was hij medeoprichter en bestuurslid van de Stichting Ruurd Wiersma in Burdaard en was hij eveneens medeoprichter en voorzitter van de Stichting Molen De Zwaluw in Burdaard. 


donderdag 23 april 2015

Vrouwenbrievenboek ‘Laet doch niemant dese brief leesen’

In de historische familiearchieven van Tresoar is een groot aantal persoonlijke brieven van vrouwen te vinden, waarvan er nu een zestigtal gebundeld is in de uitgave Laet doch niemant dese brief leesen. Vrouwenbrieven uit Friese familiearchieven 1600-1800. 
De auteur Elizabeth de Groot heeft de brieven ontcijferd, hertaald en van een inleiding voorzien.
Het boek verschijnt bij uitgeverij Bornmeer en zal worden gepresenteerd op vrijdag 24 april aanstaande in stadsschouwburg De Harmonie in Leeuwarden, in het kader van de Dag van de Brief.

Elizabeth de Groot heeft de bundel samengesteld uit de brieven die in de historische familiearchieven van Tresoar in Leeuwarden te vinden zijn. Ze geven een gevarieerd beeld van vrouwenlevens in de zeventiende en achttiende eeuw.

De verzameling brieven is behalve vanuit het oogpunt van vrouwenstudies, ook vanuit historisch perspectief interessant. De onderwerpen waarover wordt geschreven, het taalgebruik, de lengte van de brieven, de schrijver en de lezer van brief; het geeft ons hernieuwd inzicht in de tijdgeest van de zeventiende en achttiende eeuw in Friesland. De persoonlijke brieven zeggen veel over het leven van alledag, maar door de hoeveelheid brieven in deze bundel, zestig stuks, kunnen ook grotere thema’s uit de brieven worden gedestilleerd. Daarnaast biedt een brief bij uitstek inzicht in emoties.

De bundeling van deze zestig brieven uit de periode 1600 tot 1800 levert een uniek tijdsdocument op en vormt een belangrijke toevoeging aan de studies over deze periode (zie voor de namen van de schrijfsters de namenlijst onderaan dit artikel). Om de afstand met de moderne lezer te verkleinen, zijn de brieven ontcijferd en vervolgens hertaald in hedendaags Nederlands. De vele illustraties vormen een passend decor bij de brieven.

Dit jaar wordt voor het eerst een Dag van de Brief georganiseerd om ruim aandacht te geven aan deze geschreven vorm van communicatie. Naast de boekpresentatie worden tevens lezingen gehouden, is er een filmvertoning en zijn er bijzondere brieven te zien in een tentoonstelling. Dit is een evenement van Tresoar, de Fryske Akademy, Historisch Centrum Leeuwarden en Alpita de Jong.

‘Laet doch niemant dese brief leesen’ wordt op vrijdag 24 april om 11.50 uur gepresenteerd in De Harmonie, Leeuwarden. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan Maria Louise van Hessen-Kassel (1688-1765), regentes en stammoeder van ons koningshuis.
Maria Louise van Hessen-Kassel overleed 250 jaar geleden, op 9 april 1765. Het gehele jaar wordt in Friesland aandacht besteed aan haar leven en bestuursperiode. Hoe zij weer tot leven wordt gebracht om deze bundel met brieven uit haar eigen tijd in ontvangst te nemen, blijft tot het laatste moment een verrassing.

Elizabeth de Groot
Laet doch niemant deze brief leesen – Vrouwenbrieven uit Friese familiearchieven, 1600-1800
ISBN: 9789056153489
Prijs: € 17,50

Laet doch niemant dese brief leesen is verkrijgbaar bij de boekhandel, bol.com en bornmeer.nl

De lijst van briefschrijvende vrouwen die in het boek behandeld worden:

Schrijfsters brieven
Luts van Walta
Barbara van Dekema
Barbara Rheen
Theodora van Fritema
Margriet Roussel en Louise Henriëtte
Aemilia van Wassenaer
Juliana Catharina van Aebinga
Isabella Susanna thoe Schwartzenberg
Agatha Tjaerda van Starckenborgh
Gryte Fransen
Susanna Margaretha van Donia
Thecla Maria van Aggama
Thamara Reneman
Judith Voocht
Maria van Diën
Catharina Margaretha van Vierssen
Catharina van Plettenberg
Eduarda en Elisabeth van Haren
Jeannette Isabella thoe Schwartzenberg
Feddina Sophia van Goslinga
Ida Rosier
Aurelia van Haersma
Barbara van Essen
Henrica van Delden
Geertruyd Snevens
Antoinette Arnoldi
Ytje Hayes
Anna van Assendelft
Trijntje Muijs
Josina Petronella Clant
Titia Margaretha Dotingh
Ibella Alegonda Vegelin van Claerbergen
Catharina Marina van Eysinga
Antje Reynders
Johanna Jacoba Hancock
Maria Krullers
Anna Catharina Albertina van Geismar
Susanna Elisabeth van Essen
Aurelia van Haersma
Weduwe Jacob Mutil
Trijntje Hylkes
Tjitske Rinia
Yda Scheltinga
Fokel Helena van Burmania
Catharina Johanna Grevenstein
Charlotte Amelia Kelderman
Johanna Eritia van Poutsma
Amelia Coehoorn van Scheltinga
Fokel Berber van Beyma
Wilhelmina de Winter
Anna Maria van Burmania
Gerlofke Wiarda
Sijke Osinga
 

dinsdag 21 april 2015

Oproep: Wie heeft 78 toeren platenspeler met USB-aansluiting voor digitaliseren?

Sneuper Reinder Postma, die o.a. onlangs met zijn echtgenote een boek publiceerde over Dokkum
in de Tweede Wereldoorlog, heeft een bijzondere vraag.
Hij is in het bezit gekomen van 7 stuks 78-toeren plaatjes, die zijn zo rond 1948 speciaal ingesproken door inwoners van Ee en omgeving voor hun zoon die in Indië zat. De plaatjes werden dan naar Indië opgestuurd en de zoon kon zijn familie dan beluisteren in een audioboodschap.
De plaatjes zijn nog in goede staat maar ik zoek nu iemand die een 78-toeren speler heeft, liefst zo dat die aan de pc gekoppeld is, dat we de plaatjes kunnen afspelen en daarna digitaliseren.
Op het internet lees je wel dat er dergelijke spelers zijn met een USB-aansluiting maar ik heb die niet, wie helpt om dit originele materiaal te digitaliseren?
Postma woont in Oudwoude, dus het zou handig zijn dat iemand met een dergelijke speler ook in Noordoost-Friesland of omgeving woont!
Mail ons met tips!

Aanvulling van Reinder Postma:
Het betreft Jaap Broersma, zijn vader was Tjeerd Broersma en zijn moeder Tjerkje Groen uit Paesens.
 
Er zijn ook twee plaatjes met een bericht van zijn dominee, ds. Baardt.
 
Zie ook foto: Jaap met zijn verloofde Minke Walda uit Kollum. Veel van onze leden kennen Jaap als de grote man achter het Vlasmuseum in Ee !

maandag 20 april 2015

11en30 NGV Friesland april 2015 met Schiermonnikoog gemeentewapen

Schiermonnikoog heeft een gemeentewapen met daarin de schiere monnik prominent verbeeld. Het wapen siert de cover van het nieuwe nummer van 11en30 maar desondanks bevat de inhoud geen aan Schiermonnikoog gerelateerde artikelen. Daarvoor moet je toch bij 't Heer en Feer zijn.
De afdeling Friesland van NGV meldt per 1 februari 2015 in totaal 442 leden te hebben, waarvan 87 'bijkomende leden'. Een dalende trend t.o.v. 2014.
Jeroen Hofstra vermeldt in het artikel Criminele Zaken in Friesland in de 18e eeuw een aantal bronnensites die op ons blog ook regelmatig de revue passeren (en zelfs meer).
In Verdacht maar niet vervolgd: de zaak van Detje Paulus, belicht Martha Kist haar voorouder uit Oostermeer (Eastermar) die in 1809 werd vastgezet op verdenking van diefstal van geld uit het huis van Atje Geerts en Klaas Hayes. Bij gebrek aan bewijs werd ze vrijgesproken.
Jaap de Boer verhaalt over de ouders van Maria Catharina Piron en hun criminele handel en wandel, Mathijs Pieron en Geiske Folkerts. Gedupeerden zijn Wijtze Petrus de Vries, bij de Meelbrug, en Rein van der Ploeg, in de Schrans onder Huizum. Een aantal Joodse handelaren is ook bij de zaak betrokken: Meijer Jacobs, Ephraim Josephs, Adam Levi de Jong en Herman Jacobs. Als getuigen trad zilversmid Ate Offringa op met zijn zoon Jochum en de wachtmeester van Leeuwarden, Lourens Sontag en diens assistent Rinse Roorda. Het ging hierbij om de diefstal van een aantal (vecht-)hoenders!
Schaatser Hilbert van der Duim is onderwerp van een stamreeks door Sytze Giezen. Deze gaat terug tot Jan Hendriks van der Duim die ca 1761 werd geboren en in Terwispel overleed.
Het langste artikel in dit nummer is van de hand van Nynke Buis en is getiteld: Bajesklanten. In 2002 liet zij zich vrijwillig een weekend opsluiten in de gevangenis te Hoorn. Ze vergelijkt haar inschrijving met die van 1875, evenals de destijds geldende regimes qua groep, eten en drinken, dagbesteding, slapen, luchten en ontslag. Haar betovergrootvader Berend Roosenstein was degene die het in 1875 moest ondergaan!


Van de landelijke NGV website is het aardig af en toe eens te kijken naar de pagina met besproken periodieken. Ook De Sneuper wordt kort genoemd via de overzichtspagina.

woensdag 15 april 2015

Dokkumer kaart uit 1550 bewijst nut bij archeologische opgraving middeleeuwse binnenhaven

Kaart Dokkum 1550, Van Deventer
Uit archeologisch onderzoek tussen het Zuiderbolwerk en de Strobossersteeg in Dokkum blijkt dat de structuren van een oude middeleeuwse binnenhaven nog in de grond aanwezig zijn. Ter hoogte van parkeerterrein de Acht Zaligheden zijn onder andere kademuren, grachtvulling, beschoeiing en oudere terplagen ontdekt, die erop wijzen dat er op deze plek ooit een gracht met een binnenhaven is geweest. Via ’t Nauw kwam de gracht uit op de Baantjegracht.

De gracht met binnenhaven staat aangegeven op een historische tekening van 1550 (van Van Deventer). De gracht is dus vóór 1550 en waarschijnlijk in de middeleeuwen aangelegd, toen Dokkum nog een belangrijke zeehaven was. Naast de kademuren en beschoeiing zijn er bij de recente graafwerkzaamheden ook verschillende voorwerpen zoals aardewerkscherven en objecten van leer en glas aangetroffen. Deze voorwerpen dateren van na 1500 en zijn daar vermoedelijk met het dempen van de gracht terecht gekomen. Uit historische kaarten blijkt dat de gracht aan het begin van de 20e eeuw is gedempt.

In een periode dat vaarwegen de belangrijkste verbindingen waren, zal deze haven een belangrijke functie hebben gehad voor het omliggende gebied in het zuidelijke deel van de binnenstad. Op een kadastrale kaart uit 1832 is zichtbaar dat langs de Strobossersteeg vooral gebouwen voor de opslag van goederen stonden. Aan het begin van de 20e eeuw stonden er acht (kleine) woningen, oftewel acht zaligheden, aan de Strobossersteeg. Deze naam is later gebruikt voor het huidige parkeerterrein.

Het archeologisch onderzoek werd uitgevoerd in verband met de aanleg van ondergrondse containers
Kademuur
aan de Strobossersteeg en riolering bij parkeerterrein de Acht Zaligheden. Vanwege de diepe graafwerkzaamheden die hiermee gepaard gaan en de historische locatie waarop deze plaatsvinden, was een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Het onderzoek werd uitgevoerd onder leiding van archeoloog Elma Schrijer van ingenieursbureau MUG.

Update: Piet de Haan meldt: over de 'gevonden gracht'. Dat dempen gebeurde al voor 1887 en niet in de 20e eeuw. Het was ook niet een verrassende vondst. Het dempen is eigenlijk een combinatie van enerzijds de volksgezondheid die toen op kwam en anderzijds de ruimte die de stad Dokkum nodig had. Dit doodlopende stuk van het grachtje met stilstaand water was een open riool. Niet veel later werd de gracht, zeg maar het open riool, op de Oostersingel ook gedempt.
Je kunt op de kaart van Van Deventer ook zien dat dit oorspronkelijke grachtje niet direkt met de Ee in verbinding stond. Pas ruim ten westen van de stad kon je in de Ee komen. Later, na of bij de aanleg van de Bolwerken werd er een direkte verbinding gemaakt met het Klein Diep. Dit grachtje had niet echt een naam maar komt wel eens voor als Binnendiep net zoals als het kleine grachtje in het noordelijke deel van de stad. Vandaag de dag noemen ze het verbindingsgrachtje  'De Wortelhaven'.