De Sneuper 131, september 2018, met scheepsramp, boerderij Wie en Cammingha

Het najaarsnummer van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 131, heeft als cover het schip Roline Maria, dat met Holwerder kapitein Hoekstra op de rotsen bij Macao klapte tijdens een orkaan.

In het omslagartikel verhaalt Nykle Dijkstra, op basis van het in het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek door Hans Zijlstra gevonden aantekeningenboekje, de lotgevallen van kapitein Hoekstra en zijn internationale bemanning bij het Aziatische Macao in september 1871.

Reinder Tolsma beschrijft de bijzondere geschiedenis van de boerderij Wie bij Nes en Sake Meindersma heeft een doorwrocht verhaal over de bruggen van Burgumerdam.

Frans Thuijs heeft weer enkele stoute staaltjes uit de ‘Confessieboeken’ van het Stadsarchief Amsterdam met crimineeltjes uit Noordoost-Friesland.

Jannie van der Kooi heeft, in samenwerking met onze redactie, een aardig artikel over de familie Van Kuiken, waarvan ze vermoedt dat ze Joods bloed in de aderen hebben. In komende nummers van De Sneuper zullen we nog meer aandacht geven aan dit thema, met Joodse bank van leninghouders in Kollum en de bekende Joodse familie Van Collem (met oa filmkenner Simon van Collem).

In de prachtige nieuwe rubriek over verdwenen states en stinzen uit Noordoost-Friesland behandelt Reinder Tolsma deze keer Cammingha te Ferwert en onze vaste heraldicus Rudolf Broersma legt uit hoe het gemeentewapen van de inmiddels verdwenen gemeente Kollumerland c.a. is opgebouwd.

Zo is De Sneuper 131 afwisselend en interessant voor iedereen, maar natuurlijk kan uw artikel daaraan bijdragen in een volgend nummer... Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw (genealogische of streekhistorische) bijdrage in! De kopijvoorwaarden kunt u online inzien.

De najaarsledenbijeenkomst zal in het Groningse Westerkwartier bij het Noordelijke Archiefdepot in Nuis plaatsvinden, met een bezoek aan de mooie Coendersborg in Nuis!

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Schipbreuk van de Roline Maria in 1871, Nykle Dijkstra
- Boerderij Wie te Nes, Reinder Tolsma
- De bruggen van Burgumerdam, Sake Meindersma
- Noordoost-Friezen in Amsterdamse confessieboeken, Frans Thuijs

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS 
 - Joden in Fryslan, familie Van Kuiken, Jannie van de Kooi
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt.
- Vergane glorie: Cammingha te Ferwert, Reinder Tolsma
- Heraldiek, wapen van Kollumerland c.a., Rudolf J. Broersma
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA  
- Museumbezoekje: Sorgdrager Museum, Jacob Roep
- Ingeboekt: Een revolutionaire kerk & Traanjagers, Lisette Meindersma en Hans Zijlstra 
- WEBSITE & -BLOG: Digitaal verhaal: Van Portretten tot Interieur, Hans Zijlstra

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 10 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar voor oa 4 x De Sneuper en deelname aan ledendagen) via dit online formulier.

U kunt ook altijd een ruim van de belasting aftrekbare gift doen. Wij zijn immers een Algemeen Nut Beogende Instelling: Culturele ANBI. Voor donateurs van culturele ANBI’s geldt een extra giftenaftrek. Particulieren mogen in de aangifte inkomstenbelasting 1,25 keer het bedrag van de gift aftrekken. Ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen, mogen 1,5 keer het bedrag van de gift aftrekken in de aangifte vennootschapsbelasting.
Dus een particulier die 1000 euro schenkt mag 1250 euro van de belasting aftrekken, een bedrijf zelfs 1500 euro.

Signeersessie boeken naoorlogse walvisvaart op Ameland

Op zaterdag 21 juli vindt in de boekhandels op Ameland een speciale signeersessie voor de boeken over de naoorlogse walvisvaart plaats. Vanaf 14.00 uur begint de  eerste sessie in boekhandel De Hoge Stoep in Hollum. De schrijvers Cor en Hennie Gransbergen en Anne-Goaitske Breteler zullen daar hun boeken signeren. Om 15.30 uur wordt de sessie in Warenhuis van den Brink in Nes vervolgd.

 

Tweede druk 'Walvis als boterham'

Het boek 'Een walvis als boterham' is voor de tweede keer gedrukt. De belangstelling voor de

naoorlogse walvisvaart op Ameland is groot. Ongeveer veertig Amelanders hebben in de periode 1947-1963 aan de walvisvaart deelgenomen. Zo ook de Amelander Cor Gransbergen die samen met zijn vrouw Hennie zijn brieven en herinneringen in een boek hebben verwerkt. 

 

Nieuw boek 'De traanjagers'

Anne-Goaitske Breteler bezocht een handvol walvisvaarders thuis, en beschrijft op fraaie wijze de herinneringen die zij op hoge leeftijd nog hebben. De sfeer aan boord, de achtergronden en motieven van de vaarders, en de avonturen in de havens die onderweg werden aangedaan passeren de revue. Evenals de walvisjacht zelf. Maar ook de twijfel en ambivalentie die tot op de dag van vandaag als een schaduw over deze jeugdherinneringen

hangen. Het resultaat is het nieuwe boek 'De traanjagers' waarvoor zij Cor Gransbergen ook interviewde. 

 

2018: een Amelander walvisjaar

In het kader van het Hidde Dirks Kat-jaar zijn veel publicaties over de walvisvaart verschenen. Over de naoorlogse walvisvaart is relatief weinig gepubliceerd. Dankzij de bovenstaande boeken blijven de verhalen van de oud-walvisvaarders voor komende generaties bewaard. Iedereen is op zaterdag 21 juli van harte welkom bij de signeersessies in de Amelander boekhandels!

Grote loterij moet Dokkumer draaiorgel ‘redden’

Cor Anjema en Bennie van Boerum voeren actie voor draaiorgel ‘De Graneat’. Zij organiseren een grote loterij om te voorkomen dat de draaiorgelmuziek voorgoed uit Dokkum verdwijnt. Met de loterij zijn veel mooie prijzen te winnen. Directeur Ihno Dragt van Museum Dokkum - dat eigenaar is van het draaiorgel - is erg blij met de samenwerking. ,,Waar zouden we zijn zonder het enthousiasme van de echte draaiorgelliefhebbers?’’

,,Ik kan me nog goed herinneren dat wij vroeger met onze autoped door de straten achter het draaiorgel gingen op zaterdagochtend’’, vertelt Bennie van Boerum. ,,Dat nostalgische gevoel dat ik bij dit draaiorgel heb is ook mijn grootste drijfveer om deze actie voor het behoud van ‘De Graneat’ te organiseren.’’ Bijzonder is dat dit draaiorgel, waar de winkeliers zich nu voor inzetten, in 1900 is aangeschaft door Dokkumer ondernemers. Sinds het Internationale Draaiorgelfestival dat in 2013 voor het laatst in Dokkum werd gehouden staat het draaiorgel stil. Dat ging Cor Anjema van de Stichting Friese Draaiorgelvrienden aan het hart. ,,Het draaiorgel was nodig aan onderhoud toe’’, stelt Anjema die al van jongs af aan besmet is met het draaiorgelvirus.

Cor Anjema en Bennie van Boerum willen niet dat het draaiorgel van Dokkum verloren gaat en organiseren een grote loterij om het laatste bedrag bij elkaar te krijgen. Foto: Klasina van der Werf

Houtworm
In eerste instantie was 12.000 euro nodig om de restauratie van het draaiorgel te betalen. Daarvan is 5.000 euro geschonken door de Stichting Friese Draaiorgelvrienden en ook de gemeente Dongeradeel, het Stadsfonds en diverse bedrijven hebben meebetaald. Door een aantal tegenvallers is nu nog meer geld nodig. Zo is het orgel aangetast door houtworm en aan de authentieke houten kar - waarmee het draaiorgel door de binnenstad van Dokkum kan worden geduwd - hangt ook een prijskaartje.  ,,Als we alle loten voor deze loterij verkopen, dan kan het uit’’, stelt van Boerum.

Mooie prijzen
In totaal zijn er 2.500 loten te koop voor 5 euro per stuk. De loten zijn vanaf nu verkrijgbaar bij 10-store, EP Terpstra, Harms mode, Harms Wonen en Slapen, Lippe Wonen op de Zuiderschans, Outlet Dokkum van de ROC Friese Poort, Museum Dokkum en Rosier in Dokkum. Daarnaast worden er in Dokkum ook huis aan huis loten verkocht. De hoofdprijs is een reischeque ter waarde van 1.000 euro van Toerkoop. Verder kun je een televisie, wasmachine, koffiezetapparaat, glazenset, een high tea bij It Taarthúske of een dinercheque van De Waegh winnen.

Nieuwe mogelijkheden
Het draaiorgel wordt momenteel gerestaureerd door Cas Hendrikx uit Zaltbommel. Daarna wordt het oude instrument weer overgedragen aan Museum Dokkum van wie dit draaiorgel is. Via dit museum kunnen mensen het draaiorgel huren voor evenementen. Er zijn nog wel vrijwilligers nodig die met het draaiorgel in de historische binnenstad van Dokkum willen staan. De authentieke handkar op drie wielen waar het draaiorgel op komt te staan biedt veel nieuwe mogelijkheden. Zo zou Bennie van Boerum graag terug willen zien dat ‘De Graneat’ weer door de woonwijken van Dokkum rijdt. Net als vroeger.

De Sneuper 130, juni 2018, met eendenkooien, Tjessens en confessies

Het zomernummer van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 130, heeft als cover de eendenkooi
in de polder van Ternaard.

In het omslagartikel neemt Gerard Mast ons opnieuw mee in de wereld van de eendenkooien; dit keer in voormalig Westdongeradeel.
Kees Bangma geeft een voorproefje van het boek over Friesland en de Eerste Wereldoorlog met een doofpotartikel over Wierumer vissers.
Reinder Tolsma beschrijft de vergane glorie van het buiten Tjessens bij Holwerd en Rudolf Broersma beeindigt de beschrijving van de dorpswapens van Dongeradeel met Waaxens, Wetsens en Wierum.
Thijs Gras beschrijft een stranding op ‘de rotsen’ van Ameland en redactielid Theo Delfstra haalt de schoolbesmetting uit Ee, tussen de wereldoorlogen, uit de vergetelheid.
Een bijzondere vondst was de inscriptie in een Album Amicorum van de schoonheid Lisck van Eysinga (van het mooie portret dat in Kollum getoond werd), die tussen haar twee huwelijken nog een aanbidder gehad blijkt te hebben (uit de familie Van Aylva)! Wibo Boswijk en Hans Zijlstra doen verslag van de pikante zaak.
Jan Gaasterland reageert op de ‘opskuor yn Morra’ in De Sneuper 124.
Frans Thuijs tenslotte doorzocht de ‘Confessieboeken’ van het Stadsarchief Amsterdam op kruimeldieven tot moordenaars uit Noordoost-Friesland.

Zo is De Sneuper 130 afwisselend en interessant voor iedereen, maar natuurlijk kan uw artikel daaraan bijdragen in een volgend nummer... Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw (genealogische of streekhistorische) bijdrage in! De kopijvoorwaarden kunt u online inzien.

De najaarsledenbijeenkomst zal waarschijnlijk bij het Noordelijke Archiefdepot in Nuis plaatsvinden!

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Eendenkooien in Westdongeradeel, Gerard Mast
- Opskuor yn Morra: een reactie, Jan Gaasterland
- Noordoost-Friezen in Amsterdamse confessieboeken, Frans Thuijs
- Dood Wierumer vissers in de doofpot, Kees Bangma
- Tweede liefde van Lisck van Eysinga, Wibo Boswijk/Hans Zijlstra
- Help, we slaan op de rotsen bij Ameland!, Thijs Gras
- De vergeten schoolbesmetting in Ee, Theo Delfstra

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt.
- Vergane glorie: Tjessens te Holwerd/Waaxens, Reinder Tolsma
- Heraldiek, wapen van Waaxens, Wetsens, Wierum, Rudolf J. Broersma
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA  
- Museumbezoekje: Schierstins Veenwouden, Lisette Meindersma
- Ingeboekt: Pastorieën & Duivelse dillema's, Lisette Meindersma en Warner Banga 
- WEBSITE & -BLOG: Digitaal verhaal: Van Tinco to Sonttol, Hans Zijlstra

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 10 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar voor oa 4 x De Sneuper) via dit online formulier.

U kunt ook altijd een ruim van de belasting aftrekbare gift doen. Wij zijn immers een Algemeen Nut Beogende Instelling: Culturele ANBI. Voor donateurs van culturele ANBI’s geldt een extra giftenaftrek. Particulieren mogen in de aangifte inkomstenbelasting 1,25 keer het bedrag van de gift aftrekken. Ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen, mogen 1,5 keer het bedrag van de gift aftrekken in de aangifte vennootschapsbelasting.
Dus een particulier die 1000 euro schenkt mag 1250 euro van de belasting aftrekken, een bedrijf zelfs 1500 euro.

Dokkumer bierbijbel met lof ontvangen

Het is deze week wel erg druk op sneupersgebied. Vele boekuitreikingen en openingen van

Uitreikingsceremonie Dokkumer Bierboek

tentoonstellingen. Ik kan het nauwelijks meer bijbenen ;-)
Woensdag 13 juni werd op het Dokkumer stadhuis de langverwachte Dokkumer bierbijbel van onze redacteuren Warner Banga en Piet de Haan door burgemeester mevr. Waanders officieel uitgereikt aan Berend Wouda. Remco en Frank van Dijk, de drie initiatiefnemers van het Bonifatius Bier.

Helaas kon ik er zelf niet bij zijn vanwege de opening van de Tinco-tentoonstelling, maar gelukkig waren onze redactieleden Jacob Roep en Nykle Dijkstra wel aanwezig.
Jacob maakte een mooi filmpje van de ceremonie, ook op Facebook.

Onze columnist van De Sneuper, museumdirecteur Ihno Dragt, opende de speeches met een ode aan de auteurs. Warner Banga vertelde over de totstandkoming van het boek. Daarna kon de overhandiging plaatsvinden aan de burgemeester.

U kunt het boek bestellen voor een lage prijs, dankzij diverse subsidies. Het dikke boek kost slechts € 25 en is te bestellen via  info@historia-doccumensis.nl of via de website www.historia-doccumensis.nl

Via de online namenindex van het boek kunt u ook zien of er familie uit uw genealogie in voorkomt.

Een mooie fotoreportage van de ceremonie, gemaakt door ons lid Henk Aartsma, kunt u bekijken op de site van Harmen Poortman.

Bierdragers van Dokkum bij de ceremonie

Expositie De historie van Jeppemastate en de kerk van Westernijtsjerk

In de kerk van Westernijtsjerk (bij Marrum) is in de zomer van 2018 een expositie over de kerk en de destijds naastgelegen Jeppemastate en haar bewoners. Er was vroeger een nauwe band tussen de bewoners van Jeppema en de kerk. De kerk is waarschijnlijk zelfs gesticht door de Jeppema’s.

Na de Jeppema’s is de stins/state eigendom geweest van achtereenvolgens de familie Unema, Roorda en Grovestins. De familie Grovestins bouwde de state uit en legde een groot park aan. Over elke periode van Jeppemastate zijn bijzondere verhalen te vertellen. Na het overlijden van de laatste bewoonster Eduarda Lucia van Grovestins in 1764 is de state verkocht en afgebroken.

De expositie bestaat uit een maquette, illustraties en informatiepanelen, die samen het verhaal vertellen van de kerk en Jeppemastate. Studenten van de opleiding Bouwkunde van de NHL Stenden Hogeschool hebben een prachtige maquette vervaardigd van de kerk en de state en illustrator Skelte Braaksma uit Marrum heeft een zestal verhalen uit de geschiedenis in beeld gebracht. De informatie is verzameld door commissielid Titia Jippes-de Boer, die ter gelegenheid van de expositie ook een boekje heeft geschreven.

In de kerk zijn nog enkele zaken zichtbaar die betrekking hebben op de bewoners van Jeppemastate, namelijk een grafzerk uit ca. 1500 die bij de in 2016 uitgevoerde renovatie in de kerk is gevonden. Deze vermeldt twee namen van eigenaren van Jeppemastate. Verder de grote herenbank die in gebruik was bij latere bewoners van Jeppemastate.

Het boek ‘De historie van Jeppemastate en de kerk van Westernijtsjerk’ (67 pagina’s) is tijdens de openingstijden te koop voor € 10. De opbrengst komt ten goede aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken.
(NB Op 14 juli is er een evenement in de kerk, aan het begin van de middag is de expositie dan wel gewoon te bezoeken.)
Openingstijden 2018: elke zaterdagmiddag in juli en augustus en de eerste twee van september, steeds van 13.30 tot 17.00
Locatie: kerk Westernijtsjerk (bij Marrum), Westernijtsjerk 2, 9073 TS Marrum

Maquette Jeppema

Jeppe Jeppema trekt in 1481 met zijn zwager Syds van Botnia ten strijde tegen de Leeuwarder Vetkopers, illustratie van Skelte Braaksma

Presentatie en namenindex Dokkumer Bierboek

In Dokkum wordt sinds kort weer Bonifatiusbier gebrouwen en op de markt gebracht. De geschiedenis van het Dokkumer bier lijkt op de geschiedenis van de stad Dokkum. Het brouwen en drinken van bier is bijna zo oud als de mens zelf. In de Bonifatiusstad is die biertraditie annex aan de Bonifatiusbron of -fontein. Binnen de bolwerken waren ooit bijna twintig brouwerijen gevestigd!

Warner B. Banga en Piet de Haan, twee ‘sneupers’ van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland, onderzochten op verzoek van de stichting Dockumer Biergilde het bierbrouwen in Dokkum door de eeuwen heen. Zij haalden uit eeuwenoude archieven de historie van de bierbrouwersstad Dokkum uit de vergetelheid...
Verbluffend veel feiten en gegevens over het bierbrouwen in de noordelijkste stad van Nederland in een boek van ruim 450 bladzijden dik.

Op woensdag 13 juni 2018 wordt het boek ‘Bierbrouwen in Dokkum’ gepresenteerd in de vroedschapszaal van het historische stadhuis van Dokkum onder goedkeuring van de presiderende burgemeester mevrouw Marga Waanders. Het stadsbestuur had namelijk vroeger het toezicht over het Dokkumer Biergilde.

Het standaardwerk over het bierbrouwen in de Bonifatiusstad wordt uitgegeven door de stichting Historia Doccumensis en is geheel in full colour uitgevoerd met een harde kaft. Naast een enorme hoeveelheid informatie over bierbrouwen en de biercultuur van Dokkum, bevat het boek de geschiedenissen van 20 Dokkumer brouwerijen en een uitgebreide namenindex met de namen van liefst 1900 personen die iets met het Dokkumer bier te maken hebben. In Dokkum waren tussen 1600 en 1876 liefst 19 brouwerijen, die gezamenlijk zo’n 240 eigenaren hadden, gemiddeld ruim twaalf brouwers per brouwerij: een schat vol informatie voor genealogen en sneupers naar familiegeschiedenis.

Het dikke boek kost slechts € 25 en is te bestellen via  info@historia-doccumensis.nl of via de website www.historia-doccumensis.nl  Deze lage verkoopprijs werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van vele Dokkumer bedrijven en instanties.

Verslag lezing “Een revolutionaire gemeente”

Door Tineke Admiraal

Piet de Haan vertelt over de derde vermaning

Op woensdag 23 mei jl. gaf de heer Derk Jansen een lezing over de geschiedenis van de Verenigde Christelijke gemeente (doopsgezind/remonstrants) in Dokkum. De heer Jansen bleek een begenadigd spreker, rap en scherp van de tongriem gesneden en kon in levendige bewoordingen vertellen over de rijke geschiedenis van de kerk c.q. haar gemeente. Het deze avond gepresenteerde boek omschreef hij als ‘184 bladzijden die u toelachen met nieuwe en verrassende informatie’. De feitelijke geschiedenis van de gemeente werd al eerder beschreven in een boekje van 30 pagina’s door de heer Keune, maar is nu aangevuld en vooral uitgebreid met persoonlijke verhalen over de kerk, de predikanten en haar gemeenteleden.

De voorkant van het boek bevat een revolutionaire vlag (van de Bataafse Republiek) en er zijn rijkelijk foto’s en afbeeldingen in verwerkt. ‘Het vertelt uitgebreid over de vele personen die ertoe deden in deze kerk.’ Ook vertelde Jansen boeiend over de predikanten van de kerk door de tijden heen. ‘Deze gemeente is altijd zeer vrouwvriendelijk geweest in al haar facetten, er waren door de jaren heen meerdere vrouwelijke predikanten.’

De kerkgemeenschap noemde hij opmerkelijk, bijzonder en vrijzinnig. Er waren ook kleurrijke dominees, zoals Taurinus. Deze moest vertrekken vanwege ‘dronkenschap op de kansel’. Zo heeft hij eens in beschonken staat het Avondmaal bediend en alle restjes van de wijn uit de Avondmaalsbeker opgedronken. Taurinus heeft zelf ontslag genomen, maar niet na het schrijven van een gloedvolle brief waarin hij uitgebreid uit de doeken deed waarom hij zo gehandeld had. Vooral zijn vele ziekten passeerden de revue als reden.

Camphuijsen passeerde eveneens de revue. Een belangrijke man die echter de eerste paar eeuwen na zijn heengaan genegeerd werd. Pas in de 20e eeuw werd hij op waarde geschat. Hij werd een ‘vrome ketter’ genoemd vanwege zijn opvattingen, en een ‘christelijk anarchist’. Ook Carpentier Alting was deze mening toegedaan. Hij vond Dokkum een vrijplaats voor onorthodoxe geesten. Geen negatieve bewoordingen voor deze kerk en haar leden!

Aansluitend zong zangeres Frederiek van der Hammen live twee prachtige liederen van Camphuijsen, begeleid door Piet de Jong op orgel. Een mooie ‘break’ tussen alle informatie door.

Ook Piet de Haan kwam aan het woord: ‘Ik krijg 10 minuten van de heer Jansen’. Hij deed uit de doeken hoe ze een onbekend vermaanhuis hebben ontdekt in de binnenstad; een vergeten kerk uit het verleden die tot leven is gebracht in het boek! Omdat de kerk niet zichtbaar aan de openbare weg mocht liggen moesten de Mennisten via een steeg naar hun kerkgebouw. Piet liet zien waar het voormalige vermaanhuis heeft gestaan en langs welke steeg men naar binnen kon. De steeg bestaat nog steeds!

Aansluitend werd het eerste exemplaar van het boek uitgereikt door Nanny de Vries-Douma aan mevrouw Nielsen, een van de geliefde predikanten in de 20e eeuw van het kerkgenootschap. Mevrouw Nielsen herinnerde zich ‘haar’ kerkgemeenschap als open en ontvankelijk, een gemeente én gemeenschap. Ze dankte de schrijvers voor het boek, dat deze hopelijk ook in de toekomst bloeiende gemeente recht doet.

Na afloop van de lezing en de boekpresentatie was er een bescheiden receptie in de kerk om de uitgave passend te vieren, en kon het boek met een speciale korting aangeschaft worden.

Kletterdei: Boek en app brengen historie Markt Dokkum tot leven

Museum Dokkum presenteert vrijdagmiddag 18 mei – op Kletterdei – een boek  en een bijzondere app: De Abdijtoren. De publicatie ‘Graven in de Bonifatiusterp van Dokkum’ en de app zijn onlosmakelijk verbonden met de Markt en worden dan ook op deze plek gepresenteerd.

In het boek zet auteur Ihno Dragt alle archeologische gegevens van de Markt voor het eerst op een rijtje. Een tijdrovende taak waarmee de directeur van Museum Dokkum al in 2014 is begonnen, meest in zijn schaarse vrije tijd. Bijzonder is vooral de reconstructie van de mozaïekvloer in de Sint Martinuskerk. Door het 11-Fountains Project had hij duidelijk een deadline voor ogen. In tegenstelling tot het realiseren van de IJsfontein, lukte het hem wel om het boek op tijd af te krijgen. Dat gold ook voor de app die gemaakt is door een samenwerking van Museum Dokkum en de Hogere School voor de Kunsten in Utrecht (HKU).

Reconstructie Abdijtoren

Met de app wordt de Abdijtoren van Dokkum letterlijk weer in beeld gebracht. De Abdijtoren was een icoon die tot ongeveer twee eeuwen geleden op de Markt heeft gestaan. Met behulp van Augmented Reality en GPS is er een digitale reconstructie van de toren bovenop de overblijfselen van de oude toren geplaatst. ,,Dankzij deze 21e eeuwse technologie kunnen we mensen een kijkje geven in het verleden’’, vertelt Friso Booij, Masterstudent aan de HKU en ontwikkelaar van de app. ,,Het enige wat ze hoeven te doen is de gratis app ‘De Abdijtoren’ te downloaden. Omdat het om een nieuwe technologie gaat zijn alleen de meest recente smartphones geschikt voor de beleving. Mensen die niet in het bezit zijn van zo’n modern apparaat, kunnen met de IPads van Museum Dokkum alsnog de toren bekijken. Leuke bijkomstigheid is  dat je jezelf nu ook op de foto kunt zetten met de Abdijtoren op de Markt.’’

Benieuwd naar zowel de reconstructie van de Abdijtoren als naar de mozaïekvloer in de Sint Martinuskerk? Kom dan vrijdagmiddag tussen 15.30 en 17.30 uur naar de Markt in Dokkum om het resultaat met eigen ogen te bewonderen.

Indexen op Mairieboeken Noordoost-Friesland online

Het heeft nogal wat moeite gekost om de al jaren geleden door onze leden gemaakte indexen op de Mairieboeken van Noordoost-Friesland online te krijgen.

De bronbestanden, dus boeken, liggen op het Streekarchief in Dokkum, waar avonden lang mannen als Doede Douma, Arjen Dijkstra, Piet de Haan, Jan de Jager, Reinder Tolsma, Jaap Heeringa en wijlen De Jong korte uittreksels maakten van de uitgevaardigde decreten van de Franse overheersers. We hebben het dus over de Franse tijd, zo rond 1811-1816.

Sneupers zullen er vele namen in aantreffen van voorouders en andere interessante zaken. Zowel Westdongeradeel als Oostdongeradeel is geïndexeerd voor de mairiën Nes, Holwerd, Ternaard, Ee, Anjum en Metslawier.

Uiteindelijk heeft onze webmaster Jaap-Sip Faber het voor elkaar gekregen om de spreadsheets om te zetten naar een formaat dat online goed te lezen is. Vergeet niet dat het enkele jaren laten verouderen van digitale bestanden zo maar kan betekenen dat ze onleesbaar worden! Dat zou al de noeste arbeid overbodig gemaakt hebben. Gelukkig is dat nu voorkomen en kunt u met alle gemak de bestanden via onze website doorbladeren.
Voor meer details in de bronnen moet u nog wel naar het streekarchief in Dokkum! 

Vlasmuseum Ee klaar voor de toekomst

Vlasmuseum It Braakhok in Ee is compleet vernieuwd. Op Koningsdag – vrijdagochtend 27 april

Heer Broersma (voor), met Sikke Tuma (rechts) en Evert Douma (achter)

om 10 uur – wordt het museum officieel heropend, precies 40 jaar na de opening. Vanaf dan kunnen bezoekers elke dag zo het museum binnenlopen om de oude machines en gereedschappen te bekijken. Iedereen is welkom!
Onze leden kennen het kleine museum in Ee van de humoristische presentaties van de heer Broersma.

Bij binnenkomst gaan de lampen automatisch aan. Vervolgens kunnen bezoekers aan de hand van bordjes, filmpjes en knopjes onder andere ontdekken hoe mensen vroeger van vlasplanten kleding maakten en hoe zwaar het werk was dat in dit braakhok werd verricht. De manier waarop het vlasmuseum toegankelijker is gemaakt voor publiek kan volgens deskundigen een voorbeeld zijn voor andere kleine musea in de regio.

Het Braakhok in Ee is het enige museum in Nederland waar de bewerking van vlas tot linnen nog is te zien. De laatste jaren stonden toeristen steeds vaker voor de dichte deur. Voor demonstraties konden zij bellen met het telefoonnummer dat op het bord stond, maar in de praktijk bleek die drempel voor veel mensen te hoog te zijn. Om te voorkomen dat dit museum verloren zou gaan nam de Dorps Ontwikkelings Maatschappij (DOM) in Ee het initiatief om het braakhok klaar te maken voor de toekomst. De repelbank, rolbreker en zwingelmolen zijn nu door de glazen vitrines te zien. Op aanvraag kunnen er nog steeds demonstraties worden gegeven door de heren van het vlasmuseum.

Op Koningsdag wordt het vlasmuseum feestelijk heropend door jong en oud. De proppenschieters, die ook een belangrijke rol speelden tijdens het openingsweekend van Leeuwarden-Fryslân 2018 in Ee, zullen met propjes van vlas het museum open 'schieten'. Het papier dat daarvoor gebruikt wordt, is versierd door de leerlingen van basisschool De Gearing uit het dorp. Na de opening gaat het feest in dorpshuis De Jister verder.

De verbouwing van het vlasmuseum werd mede mogelijk gemaakt dankzij subsidies van de DOM, het Iepen Mienskipsfûns, de Rabobank, NAM en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Bedrijven uit de regio werkten mee aan de herinrichting van het museum, zoals LauwersDesign uit Dokkum (inrichting), de Bonte Hont uit Westergeest (glazen deuren en vitrines) en Klasina van der Werf uit Ee (Tekst & PR).

Opening Vlasmuseum Braakhok in 1978 te Ee

Database Sonttolregisters groeit nog steeds!

Het project Sonttolregisters Online heeft altijd mijn warme belangstelling gehad. Het was alweer even geleden dat ik de website bezocht had, maar tot mijn vreugde merkte ik dat er weer progressie gemaakt is!

In het jaarverslag over 2017 las ik niet alleen dat er doorgegaan wordt met transcriberen van de documenten van voor 1600, maar ook dat de financiering tot 2020 gewaarborgd is.
En dan te bedenken dat de oudst bewaard gebleven Sonttolregisters van 1497 zijn!

Het mooie van de database en zoekfunctionaliteit is dat, ondanks de vele spellingsvarianten van plaatsnamen, er op gestandaardiseerde plaatsnamen gezocht kan worden, voor zowel Thuishaven, Haven van vertrek als Haven van aankomst.
Mijn eerste interesse gaat dan natuurlijk uit naar schippers met Thuishaven Dokkum.
En warempel: De oudst gevonden registratie van een Dokkumer schipper is nu 1591, ene Thonnes Cornelisen.
De namen van de schippers zijn niet gestandaardiseerd, dus je hebt een beetje fantasie en ervaring nodig om te begrijpen dat Aluff Vnssis dezelfde is als Aleff Onsen, Alluff Ottkes, Allard Oessis etc.

Ook interessant om te lezen zijn de verslagen van de workshops en daaraan verbonden artikelen.

Wellicht vindt u ook weer nieuwe vermeldingen. Laat het ons weten of schrijf er een artikel over!

Programma Famillement te Leeuwarden op 3 juni 2018 bekend

Het Famillement strijkt zondag 3 juni 2018 neer in Leeuwarden. Het belooft hét grootste evenement op
het gebied van familiegeschiedenis in Nederland te worden. Op het programma staan lezingen, workshops, rondleidingen en een informatiemarkt.

Sprekers zijn onder anderen Harmen Snel, Els Kloek, Pieter Winsemius en Maarten Larmuseau.
Nieuw dit jaar zijn de kinderactiviteiten. De organisatie is in handen van CBG|Centrum voor familiegeschiedenis, Tresoar en Historisch Centrum Leeuwarden (HCL).

Het CBG organiseert het Famillement tweejaarlijks met een regionale partner-organisatie. Dit jaar vindt de vierde editie plaats in Leeuwarden, de culturele hoofdstad van Europa in 2018. Het gratis evenement heeft zowel leken als gevorderden op het terrein van (familie)geschiedenis veel te bieden.

Focus Friese geschiedenis en DNA-onderzoek
Op het programma staan lezingen, workshops, rondleidingen en een (internationale) informatiemarkt bij Stadsschouwburg De Harmonie.
Onze Historische Vereniging Noordoost-Friesland zal hierbij (evenals in 2016 in Utrecht) met een stand aanwezig zijn, net als deze andere organisaties. Ook kunt u dan o.a. ons ledenblad De Sneuper inzien, lid worden en de boeken kopen over oral history in onze regio: Op de Praatstoel 1 en 2.

Daarnaast zijn er diverse activiteiten bij Tresoar en HCL. Dit jaar is er speciale aandacht voor Friese geschiedenis in lezingen over AlleFriezen.nl, de Sonttol-registers en de Sailing Letters.

Een ander thema is DNA. In dat kader kan ter plekke een DNA test worden afgenomen. Genetisch-wetenschapper Maarten Larmuseau en DNA-genealoog Gerrit Woertman delen hun kennis over Y-DNA, mt-DNA, autosomaal DNA en X-DNA en de samenhang met genealogie.  
Cisca Wijmenga van het UMC Groningen vertelt over het onderzoeksproject Lifelines waarbij onderzocht wordt waarom de één ziek wordt en de ander niet.

Hoogtepunten programma
Een interview met één van de hoofdpersonen uit Verborgen verleden mag niet ontbreken. Dit jaar vertelt presentatrice Dieuwertje Blok over de verrassingen die de zoektocht naar haar familiegeschiedenis haar bracht.  
Archivaris Harmen Snel praat over het notarieel archief, professor Oscar Gelderblom over Het Kasboekje van Nederland en Oud-minister Pieter Winsemius over het harde maar meeslepende leven van een e-sneuper.
Ook heeft de organisatie historica Els Kloek weten te strikken. Haar boek 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis werd verkozen tot beste geschiedenisboek aller tijden. Kloek geeft een kijkje in de keuken van het immense project. O.a. de Dokkumer vroedvrouw Catharina Schrader wordt hierin genoemd.

Overige activiteiten
Na het succes van de eerste editie GenTalks krijgen amateurgenealogen dit jaar opnieuw het podium om hun kennis én ervaring op het gebied van familie-historisch onderzoek te delen.
Op de oproep hebben meer dan dertig enthousiaste stamboomonderzoekers gereageerd. Hieruit zijn zes sprekers geselecteerd, waaronder onze redacteur en webmaster Hans Zijlstra, met een verhaal over het familienetwerk van Jeronimus Cornelisz, de onderkoopman van VOC schip Batavia, die na een stranding op de Australische westkust in 1629 een massaslachting aanrichtte.

De Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie laat de Medienedag dit jaar samenvallen met het Famillement. In dat kader zijn er diverse activiteiten rondom het thema Joods Leeuwarden. Ook worden de Nederlandse Prijs voor de Genealogie en Dr. De Bruijnprijs uitgereikt. Verder is het mogelijk één-op-één vragen te stellen aan specialisten in expertmeetings of de stad te ontdekken tijdens een stadswandeling of praamvaart.
Tot slot kan het publiek de Oldehove beklimmen en bij HCL en Tresoar terecht voor diverse tentoonstellingen, filmvertoningen, rondleidingen en kinderactiviteiten.

Het Famillement is een samenwerkingsproject waarin het CBG, Tresoar en HCL samenwerken met de Freonen fan de Argiven yn Fryslân (FAF), de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) Afdeling Friesland en het Genealogysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy.

Meer informatie is te vinden op www.famillement.nl  

Verslag ledendag Historische Vereniging Noordoost Friesland te Ferwerd

Door Arjen Dijkstra.

Gosse Bootsma opent de vergadering en heet iedereen welkom.
Ciska Hoekstra, onze secretaris is in verband met ziekte afwezig.  Er zijn verder afmeldingen van Pier Idsardi, Doede Douma, Riemke Post, Mient Holwerda en de Wiebe & Brecht Zijlstra.

Gosse heeft een aantal mededelingen: Het bestuur is op zoek naar een nieuwe voorzitter. In het najaar wil Gosse ophouden met zijn taak. Daarnaast zijn we ook op zoek naar nieuwe bestuursleden. Inmiddels is Yde van Kammen uit Kollum aspirant, Gosse hoopt hem in het najaar definitief te kunnen presenteren.
De Mairieboeken zijn na een periode van ca. 5 jaar beschikbaar gesteld voor publicatie op onze site. De ambtelijke molens draaien soms lang. Leerpunt voor de vereniging is, dat als we weer een project aangaan met andere partijen, dat dan vooraf goede afspraken worden gemaakt over planningen en verantwoordelijkheden.  Simon Koorn vindt het mooi, dat de indexen online staan, maar vraagt of er ook een inleiding bij komt. Spontaan houdt hij een korte voordracht over hoe e.e.a. in elkaar stak rond deze tijd. Men is het er over eens dat dit een goede aanvulling is. Koorn zal hiervoor wat op papier zetten. 
Onze leden Reinder Postma en zijn echtgenote Yvonne te Nijenhuis zijn op 31 maart geridderd. Zij hebben veel gedaan op het gebied van het in beeld brengen van de geschiedenis van Noordoost-Friesland.  Ons lid Anke Bijlsma uit Nes kreeg de Cultuurprijs NOF 2017.
Warner Banga zal 26 april om 12.00 uur op het Provinsjehûs in het kader van de reeks Wolkom! een lunchlezing houden. Het zal niet verwonderen, dat dit over bierbrouwerijen gaat. 
Op 3 juni staan we met een stand op het Famillement, een tweejaarlijks evenement voor mensen die geïnteresseerd zijn in genealogie. Hans Zijlstra staat op de lijst van sprekers.
Ciska Hoekstra heeft het jaarverslag geschreven en beschrijft puntsgewijs wat er allemaal gebeurd is rond de vereniging in 2017. Arjen Dijkstra leest het verslag voor. Met een paar wijzigingen wordt het vastgesteld. Het jaarverslag wordt in verband met ANBI-verplichtingen ook gepubliceerd op de website.
De financiën worden toegelicht door penningmeester Arjen Dijkstra. De vereniging staat er goed voor. Wel wordt voor het lopend jaar een iets minder hoog overschot verwacht. De hoogte van de contributie kan door dit beperkte overschot gelijk blijven. De kascommissie adviseert het bestuur decharge te geven op de jaarrekening. De leden stemmen daar mee in. Yde van Kammen treedt af als kascommissielid. Henk Aartsma meldt zich aan als nieuw lid.   
Hans Zijlstra doet verslag van de activiteiten van de redactie. Hij vraagt leden om nieuwe bijdragen, alle onderwerpen zijn welkom, maar vooral genealogische artikelen zijn op dit moment niet ruim voorradig. Daarnaast roept Hans op tot het reageren op artikelen. De artikelen zijn immers bedoeld om discussie op te roepen en meer kennis te krijgen.
Eerder is verslag gedaan van de Dokkumer schouw op Paleis het Loo. Ook is hiervan een artikel in de Sneuper verschenen. De hoofdconservator van het Loo heeft Hans laten weten, dat de schouw inmiddels is gedemonteerd en in de opslag ligt. Het is de bedoeling, dat deze wordt overgebracht naar het gemeentehuis in Dokkum. Een uitdaging is, om de schouw passend te maken.
Ook De steen van Ezumazijl blijft om aandacht vragen want het lijkt nog niet erg op te schieten.

De website wordt beheerd en is redelijk statisch. Wel is de beeldbank in gebruik genomen. Nieuwe foto’s zijn welkom, graag voorzien van zoveel mogelijk informatie. De weblog wordt regelmatig voorzien van nieuwe artikelen.
Nykle Dijkstra is betrokken bij het boek Ver van het front, Friesland en de Friezen in de eerste wereldoorlog.  Dit boek verschijnt op 11 november 2018, exact 100 jaar na het einde van de eerste wereldoorlog. Het boek gaat in op diverse aspecten rond de oorlog, zoals de mobilisatie, vluchtingen uit België en Frankrijk, maar ook over zeemijnen, honger en distributie. Het is mogelijk om in te tekenen op het boek.
Daarnaast zijn er diverse punten voor de rondvraag.
Hans Zijlstra vraagt of er geen verenigingsvlag gemaakt kan worden. Deze kan dan gehesen worden op onze activiteiten, zodat we ook meer zichtbaar zijn in de regio. Hij doet een suggestie waar die vlaggen te krijgen zijn.
Henk Aartsma vraagt naar de status van het 3D-project.  Gosse Bootsma vertelt, dat we hierover in eerdere ledenvergaderingen over gesproken hebben. In verband met een laag draagvlak en financiële risico’s is het project definitief van de baan.
Simon Koorn vraagt of er niet een mogelijkheid is om per dorp alle historische feiten op een rij te krijgen. Er is zoveel te vinden op internet en in archieven, maar het is wel erg versnipperd. Hij oppert gebruik te maken van Wikipedia of een soortgelijke oplossing. Hans Zijlstra geeft aan, dat ook dat niet altijd zorgt voor structuur. Hij denkt dat je vooral moet publiceren op internet, zodat men informatie bij elkaar kan garen. 
Pier Idsardi bracht schriftelijk een paar vragen in: 
“De steen van het huis van Foeke Sjoerds. Is deze inmiddels al weer geplaatst in Ee ? Zo nee, dan zou dit in het kader van Kulturele Hoofdstad een prima actie zijn. “
De bewoners van het huis (Boersma & v.d. Meer) zijn aanwezig in de vergadering. Zij geven aan, dat zij hier mee bezig zijn. Het wordt een wat te lang verhaal om te vertellen, hoe dit allemaal loopt, maar zij zijn er mee bezig. Wanneer ze hulp nodig hebben van de vereniging hierbij, dan nemen ze contact op.

“Nu Dokkum is verrijkt met Bonifatiusbier zou er misschien ook aandacht besteed kunnen worden aan Dokkumer TaaiTaai. Het oorspronkelijke recept had, naar ik meen, bakker Terpstra (”Germ Sprits”) v/h op de Grote Breedstraat. Als vakman op dit gebied hebben wij natuurlijk dhr. Jan Walda in onze gelederen, die zeker deskundig advies kan geven. Misschien heeft hij nog wel fraaie taaiplanken. “
Veel reactie komt hier niet op. Wellicht kan dhr. Idsardi hier weer informatie over leveren.

“ In het boek “Het landschap van de Friese klei 800 – 1800” van Phil. Breuker staat op pagina 265 vermeld de appelsoort: “Dokkumer Attens” . Ook volgens Google is deze onbekend of verdwenen.
In het kader van de promotie van streekproducten zou herintroductie misschien wel interessant zijn. Hebben wij een pomoloog binnen onze vereniging ? “
Veel reactie komt hier niet op, uit de zaal. Wellicht kan hier eens een blog of artikel over geschreven worden, om hier aandacht aan te geven.

Rond kwart voor twaalf sluit Gosse Bootsma de vergadering en kunnen we bijpraten met andere leden. De lunch wordt iets vervroegd, waardoor ook het middag programma om 13 uur kan beginnen. Johannes van Dijk en Rigt Wiersma leiden ons  ’s middags rond door Ferwerd. De NH Kerk met oude kerkklokken en de oude dorpskern worden bezocht.
Een fotoverslag van de ledendag met fotos van Henk Aartsma, Jan de Jager en Hans Zijlstra vindt u in ons online album