Posts tonen met het label walvisvaart. Alle posts tonen
Posts tonen met het label walvisvaart. Alle posts tonen

zaterdag 21 juli 2018

Signeersessie boeken naoorlogse walvisvaart op Ameland


Op zaterdag 21 juli vindt in de boekhandels op Ameland een speciale signeersessie voor de boeken over de naoorlogse walvisvaart plaats. Vanaf 14.00 uur begint de  eerste sessie in boekhandel De Hoge Stoep in Hollum. De schrijvers Cor en Hennie Gransbergen en Anne-Goaitske Breteler zullen daar hun boeken signeren. Om 15.30 uur wordt de sessie in Warenhuis van den Brink in Nes vervolgd.
 
Tweede druk 'Walvis als boterham'
Het boek 'Een walvis als boterham' is voor de tweede keer gedrukt. De belangstelling voor de
naoorlogse walvisvaart op Ameland is groot. Ongeveer veertig Amelanders hebben in de periode 1947-1963 aan de walvisvaart deelgenomen. Zo ook de Amelander Cor Gransbergen die samen met zijn vrouw Hennie zijn brieven en herinneringen in een boek hebben verwerkt. 
 
Nieuw boek 'De traanjagers'
Anne-Goaitske Breteler bezocht een handvol walvisvaarders thuis, en beschrijft op fraaie wijze de herinneringen die zij op hoge leeftijd nog hebben. De sfeer aan boord, de achtergronden en motieven van de vaarders, en de avonturen in de havens die onderweg werden aangedaan passeren de revue. Evenals de walvisjacht zelf. Maar ook de twijfel en ambivalentie die tot op de dag van vandaag als een schaduw over deze jeugdherinneringen
hangen. Het resultaat is het nieuwe boek 'De traanjagers' waarvoor zij Cor Gransbergen ook interviewde. 
 
2018: een Amelander walvisjaar
In het kader van het Hidde Dirks Kat-jaar zijn veel publicaties over de walvisvaart verschenen. Over de naoorlogse walvisvaart is relatief weinig gepubliceerd. Dankzij de bovenstaande boeken blijven de verhalen van de oud-walvisvaarders voor komende generaties bewaard. Iedereen is op zaterdag 21 juli van harte welkom bij de signeersessies in de Amelander boekhandels!

vrijdag 15 juni 2018

Traanjagers, walvisvaarders uit Noordoost-Friesland, geboekstaafd

Anne-Goaitske Breteler op het podium in Thuskomme
In het Friese café-restaurant Thuskomme in Amsterdam vond de lancering plaats van het debuut van Anne-Goaitske Breteler. Zij schreef het boek De Traanjagers, Herinneringen van naoorlogse walvisvaarders, over walvisvaarders uit Noordoost-Friesland. Ooit stond ze achter de bar in walvisvaarderscafé De Bûnte Bok in Lioessens en hoorde de spannende verhalen van de mannen.
Een bus vol met walvisvaarders en aanhang was met BIRWA-tours vanuit Dokkum naar de hoofdstad gekomen.
De oud-leerlinge van master Reinder Tolsma van de Foeke Sjoerdskoalle uit Oosternijkerk, erelid van onze vereniging, had het voor elkaar gekregen een reeks prominenten acte de presence te laten geven op haar debuutfeestje.


Professor Jaap Bruijn, die vele jaren maritieme geschiedenis doceerde aan de Universiteit van Leiden en met Joost Schokkenbroek auteur van De laatste traan, Walvisvangst met de Willem Barendsz, 1946-1964, mocht het openingswoord doen. Hij was onder de indruk van de aanpak en stijl van de 22-jarige debutante die op indringende wijze een beeld schetste van het harde leven van de walvisvaarders aan boord van het schip Willem Barendsz. Rond de tijd van de Korea-oorlog (1953) was het voor Nederland een erezaak om in zijn eigen behoefte aan vetten te voorzien.

De bekende schrijver Midas Dekkers, onlangs weer op de televisie met een prachtige serie over de Waddeneilanden, sprak over didactische kwaliteiten en hoe zijn voormalige leraar biologie daarbij op beeldende wijze indruk maakte met het vertellen over de mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen. De walvispenis die hij daarbij toonde was een hoogtepunt waarna de brave meisjes vaak gillend de klas verlieten. Ook bij Thuskomme was er hilariteit alom!

Een muzikale omlijsting kwam van vader Gerrit Breteler en broer Hylke Breteler (twee meter lang en voormalig jeugdburgemeester van Dokkum in 2012).

Tattoo-koning Henk Schiffmacher, ooit als klein jongetje zwaar onder de indruk van de Willem Barendsz in Amsterdam, mocht de drie nog in levende zijnde walvisvaarders interviewen: Durk van der Veen en Nutte Dijkstra uit Oosternijkerk en Wieb de Jong uit Anjum (Brand Feenstra uit Ternaard is helaas in februari overleden). Het gesprek verliep wat moeizaam omdat Henk steeds vergat de microfoon door te geven. Uiteindelijk vroeg hij het publiek maar om vragen te stellen.

Moeder Anke Bijlsma keek tevreden toe toen vervolgens Anne-Goaitske het woord nam om iedereen te bedanken en de eerste exemplaren aan de walvisvaarders en de zonen van Brand Feenstra uit te reiken.
Ook voor sneupers en geïnteresseerden in maritieme geschiedenis is dit boek een echte aanwinst!

Overigens meldde ons lid Haije Talsma recent, tijdens Famillement, dat nog tijdenlang de kookketels van de Willem Barendsz in Birdaard op de wal gelegen hebben, maar nu spoorloos zijn.
De Traanjagers, Herinneringen van naoorlogse walvisvaarders, Anne-Goaitske Breteler, Amsterdam University Press, 19,99

Op 5 juli kunt u in de kerk van Nes nog een voorstelling en lezing rond het boek bijwonen.
Professor Bruijn doet het openingswoord
Midas Dekkers vertelt
Henk Schiffmacher poogt de walvisvaarders te ondervragen
Breteler sr en jr zingen Iers walvislied

maandag 29 januari 2018

De meest vergeten schipbreuk uit de Vaderlandse geschiedenis

Het dagboek van de Amelander walvisvaarder Hidde Dirks Kat nu eindelijk beschikbaar in toegankelijk Nederlands!

Vrijdag 26 januari verscheen “Het dagboek van de Amelander walvisvaarder HIDDE DIRKS KAT.
De meest vergeten schipbreuk uit de vaderlandse geschiedenis.” Het is een hertaling van een bijzonder reisverslag uit de achttiende eeuw.

Tijdens het rampjaar 1777 leed de Amelander walvisvaarder Hidde Dirks Kat schipbreuk voor de kust van Groenland. Pas in 1818 verscheen zijn verhaal over deze reis onder de naam “Dagboek eener reize ter walvisch- en robbenvangst gedaan in de jaren 1777 en 1778.”
De daarin beschreven ontberingen zijn talrijk en verschrikkelijk. Schepen die door het ijs ingesloten raken en worden verbrijzeld; manschappen die zich op ijsschotsen in leven moeten zien te houden of die bevriezen of verdrinken. Uiteindelijk worden ze gered door de “wilden”, de plaatselijke bewoners die we nu Inuit noemen. Het dagboek is ook 200 jaar na verschijning nog steeds spannend en actueel.
In het tweede deel van dit boek gaan een aantal auteurs nader in op het dagboek. Waarom verscheen dit dagboek pas in 1818 en niet al in 1778? Was Hidde Kat wel de echte schrijver? Wat gebeurde er precies in het rampjaar 1777? Waarom gingen wij Nederlanders ter walvisvaart? Hoe koud is koud ?

Vrijdag 26 januari vond de boekpresentatie plaats op Ameland. Daarbij werd tevens het Hidde Dirks Kat jaar 2018 ingeluid.
Het boek is een co-productie van Uitgeverij Wijdemeer en Mauritsheech Publishers.
Het is voor € 14,95 te koop in de boekwinkel.

Inhoud:
Deel 1
Dagboek eener reize ter walvisch- en robbenvangst gedaan in de jaren 1777 en 1778
Deel 2
-    Het dagboek in context - Dolph Kessler
-    De laatste walvisvaart van Hidde Dirks Kat - Louwrens Hacquebord
-    Zeer zeldzame lotgevallen. De meerstemmigheid van het dagboek van commandeur Hidde Dirks Kat - Hans Beelen
-    Een wildeman in zijn schuitje - Gerrit Jan Zwier
-    Het Ameland van Hidde Dirks Kat - Aukje van Dijk
-    Het levensverhaal van Hidde Dirks Kat - Marjan Procee
-    Was Hidde Dirks Kat een held? - Gijs van der Ham
-    Het ijs. Het grote ijs! - Marcel Sijm

Boekgegevens:
Vormgeving: Wouter Nijman
Hertaling: Jantine van der Knaap en Anna Trap
Tekeningen: Egbarta Veenhuizen
Fotografie: Dolph Kessler
Omvang: 112 p.
Uitvoering: hardcover
ISBN 978 949 205 241 4
Uitgave: Wijdemeer& Mauritsheech Publishers
Een uitgave in het kader van het Hidde Dirks Kat jaar 2018
Verschijningsdatum: 25 januari 2018
Prijs: 14,95

vrijdag 4 maart 2016

Van snik naar smak

Door Nykle Dijkstra.
Ooit geweten dat een inwoner van Schiermonnikoog tijdens de Vierde Nederlands-Engelse oorlog een vloot, bestaande uit VOC-schepen en marineschepen, redde door hen te waarschuwen dat ze door een sterkere Britse vloot werden opgewacht?

En ooit geweten dat vissers van Schiermonnikoog vroeger met kormachines oesters vingen? Deze, en andere weetjes kwam ik tegen bij het maken van mijn bachelorscriptie geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De scriptie gaat over de zeevaart van het eiland in de achttiende eeuw, en met name de overgang van visserij naar koopvaardij. Dit bleek een vrij onbekend stukje geschiedenis te zijn, maar niet minder interessant. Zo werd de eilander gedroogde schol ooit zelfs in het buitenland verkocht, zijn er enkele bijzondere verhalen over de walvisvaart te vertellen en bleek dat veel zeevaardersfamilies in de achttiende eeuw al een belangrijke rol speelden bij de eilander koopvaardij.

Achterin de scriptie staat een overzicht van alle koopvaardijschippers die ik tijdens het onderzoek ben tegengekomen. Ook als je wilt weten hoe de bestekset van de bevelvoerder op een achttiende-eeuwse walvisvaarder eruit ziet, is dit werk een aanrader. U kunt de scriptie lezen via deze link.

(Dit artikel verscheen eerder in de De Dorpsbode, 67e jaargang, nr.15, 1 augustus 2014, Schiermonnikoog.)

dinsdag 25 november 2014

Historisch Tijdschrift Fryslan met Friese walvisvaart, prentkunst en zilversmeden

De cover van het jongste nummer van Historisch Tijdschrift Fryslan (november/december 2014) wordt gesierd door een winters walvisvaarderstafereel.
In het kielzog van het recent gepubliceerde boek van Louwrens Hacquebord over de Noordsche Compagnie (1614-1642) schrijft Ruud Spruit over de Friezen aan boord van de walvisvaarders. In 1624 traden de Friese kamers Harlingen en Staveren tot de compagnie toe. Vanuit deze plaatsen maar ook vanuit Workum, Hindeloopen, Molkwerum en Makkum werden schepen uitgereed ter walvisvaart. Ene Wybe Jansz was al in 1612 aan boord van een walvisvaarder en later volgden Amelanders als Rijk Cornelis IJs (die enkele eilandjes voor de kust van Spitsbergen ontdekte, o.a. Ryke Yseoyane) en Hidde Dirks Kat. Ook Vlielander Willem de Vlamingh ging eerst ter walvisvaart om later in dienst van de VOC de westkust van Australië te verkennen.

Overigens wordt de afbeelding van het bekende schilderij van Cornelis de Man uit 1639 (in bezit Rijksmuseum) met traankokerijen nog steeds vermeld als zijnde op Smeerenburg (Spitsbergen). Inmiddels heeft Louwrens Hacquebord al aangetoond dat dit op Jan Mayen gesitueerd moet zijn!

Hans Koppen verhaalt over de Zoutepoel, ofwel de zoutwinning in Friesland die tot het einde van de Middeleeuwen een belangrijke activiteit was. Het nadeel was echter wel dat het kon leiden tot dijkdoorbraken!
Politicus Dirk Okma wordt door Doeke Sijens in de schijnwerpers gezet. Hij was gedeputeerde en in 1951 advocaat van Fedde Schurer tijdens het proces dat uitliep op het Kneppelfreed. Zijn moeder was Catharina Oberman, van de bekende Dokkumer houthandel Oberman.

De beroemdste Fries die in London begraven is, is Lauren Alma Tadema, ofwel Sir Lawrence Alma Tadema, bekend geworden als kunstschilder in Engeland. In St. Paul's Cathedral ligt hij begraven tussen de groten der aarde.
In het artikel Copy, edit & paste gaat Harm Nijboer in op de prentcultuur en het zilverwerk in Friesland. Het waren in het begin van de 17e eeuw Jan Jansz Starter en Wybrand de Geest die prenten uitgaven. Starter (London 1594- Hongarije 1626) was de sleutelfiguur in het culturele leven van Leeuwarden tussen 1614 en 1620. Hij richtte de rederijkerskamer 'Och mocht het rijsen' op, die al snel zo'n 80 leden telde, onder wie de schilder en graveur Pieter Feddes van Harlingen.

Arjen Dijkstra uit Metslawier beschrijft het Fries onderzoek aan de RUG, dat samenkomt in de zogenaamde Sukerbole-akademy. O.a. Han Nijdam gaf er een lezing, op initiatief van Goffe Jensma en Nanna Hilton.

Als laatste grote artikel gaat Ron Couwenhoven in winterse sferen met het verhaal van de schaatskampioene van Veenwouden, Houkje Gerrits, ook wel de snelste vrouw in onderkleding genoemd! Op zaterdag 21 januari 1809 maakte zij zoveel indruk op de duizenden toeschouwers dat Johannes Rienks van Hallum er een lang gedicht in het 'boerenfries' aan wijdde en in druk liet uitgeven.

Rest nog te melden dat op vrijdag 12 december het Syperda-symposium van het Koninklijk Fries Genootschap wordt gehouden in Leeuwarden met als centrale vraag 'Hoe verder met de Friese media?'

woensdag 12 december 2012

Familiegeschiedenis op Spitsbergen, Sneuper 108, december 2012

Het jaar 2012 sluiten we af met een Winternummer van ons verenigingsblad De Sneuper.
Ane Witteveen schreef een prachtig relaas over zijn kleurrijk familielid Barteld Anes Witteveen, die meevoer op een  expeditie van de schoener ‘Willem Barents’ naar Spitsbergen.
Op Ameland zijn ze wat kou betreft wel wat gewend, want ons lid en Ameland-kenner André Staal haalt herinneringen op aan de winter van 1947, precies vijfenzestig jaar geleden, toen men over het ijs naar de vaste wal moest om beschuit te halen...
Redactielid Piet de Haan dook in de oude krantenknipsels en vond een berichtje over een krasse dame van 85, die in de winter van 1812 nog op de schaats naar Dokkum reed.
Om weer wat op temperatuur te komen zijn er gelukkig de vaste columns & rubrieken. Voor Rudolf  Broersma’s Heraldiek deze keer een dubbele pagina, omdat hij zoveel prachtig beeldmateriaal aanleverde, dat het niet op één bladzijde paste. Bestuurslid Arjen Dijkstra uit Nes schreef een verhaal over de erfenis van Dirk Louws Heeringa. U ziet: volop variatie in een winters sfeertje.

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
De winter van 1947, A. Staal
Het teken van de Vrijmetselaars, P. de Haan
GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
Familiegeschiedenis op Spitsbergen. A. Witteveen
Dirk Louws Heeringa: erfenis met schulden, A. Dijkstra
RUBRIEKEN & COLUMNS
COLUMN: Je mutte mar hoare..., A. Hansma
HERALDIEK: Wat is heraldiek? (deel 2), R. Broersma
OUD NIEUWS: Krasse dame op de schaats, P. de Haan
INGEBOEKT: Social Media in 19e-eeuws Dokkum, H. Zijlstra
DIGITAAL & ACTUEEL & VARIA
Digitaal verhaal: website en blognieuws, H. Zijlstra
Wat staat er te geschieden (agenda)

Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier.