De Sneuper 130, juni 2018, met eendenkooien, Tjessens en confessies

Het zomernummer van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 130, heeft als cover de eendenkooi
in de polder van Ternaard.

In het omslagartikel neemt Gerard Mast ons opnieuw mee in de wereld van de eendenkooien; dit keer in voormalig Westdongeradeel.
Kees Bangma geeft een voorproefje van het boek over Friesland en de Eerste Wereldoorlog met een doofpotartikel over Wierumer vissers.
Reinder Tolsma beschrijft de vergane glorie van het buiten Tjessens bij Holwerd en Rudolf Broersma beeindigt de beschrijving van de dorpswapens van Dongeradeel met Waaxens, Wetsens en Wierum.
Thijs Gras beschrijft een stranding op ‘de rotsen’ van Ameland en redactielid Theo Delfstra haalt de schoolbesmetting uit Ee, tussen de wereldoorlogen, uit de vergetelheid.
Een bijzondere vondst was de inscriptie in een Album Amicorum van de schoonheid Lisck van Eysinga (van het mooie portret dat in Kollum getoond werd), die tussen haar twee huwelijken nog een aanbidder gehad blijkt te hebben (uit de familie Van Aylva)! Wibo Boswijk en Hans Zijlstra doen verslag van de pikante zaak.
Jan Gaasterland reageert op de ‘opskuor yn Morra’ in De Sneuper 124.
Frans Thuijs tenslotte doorzocht de ‘Confessieboeken’ van het Stadsarchief Amsterdam op kruimeldieven tot moordenaars uit Noordoost-Friesland.

Zo is De Sneuper 130 afwisselend en interessant voor iedereen, maar natuurlijk kan uw artikel daaraan bijdragen in een volgend nummer... Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw (genealogische of streekhistorische) bijdrage in! De kopijvoorwaarden kunt u online inzien.

De najaarsledenbijeenkomst zal waarschijnlijk bij het Noordelijke Archiefdepot in Nuis plaatsvinden!

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Eendenkooien in Westdongeradeel, Gerard Mast
- Opskuor yn Morra: een reactie, Jan Gaasterland
- Noordoost-Friezen in Amsterdamse confessieboeken, Frans Thuijs
- Dood Wierumer vissers in de doofpot, Kees Bangma
- Tweede liefde van Lisck van Eysinga, Wibo Boswijk/Hans Zijlstra
- Help, we slaan op de rotsen bij Ameland!, Thijs Gras
- De vergeten schoolbesmetting in Ee, Theo Delfstra

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt.
- Vergane glorie: Tjessens te Holwerd/Waaxens, Reinder Tolsma
- Heraldiek, wapen van Waaxens, Wetsens, Wierum, Rudolf J. Broersma
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA  
- Museumbezoekje: Schierstins Veenwouden, Lisette Meindersma
- Ingeboekt: Pastorieën & Duivelse dillema's, Lisette Meindersma en Warner Banga 
- WEBSITE & -BLOG: Digitaal verhaal: Van Tinco to Sonttol, Hans Zijlstra

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 10 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar voor oa 4 x De Sneuper) via dit online formulier.

U kunt ook altijd een ruim van de belasting aftrekbare gift doen. Wij zijn immers een Algemeen Nut Beogende Instelling: Culturele ANBI. Voor donateurs van culturele ANBI’s geldt een extra giftenaftrek. Particulieren mogen in de aangifte inkomstenbelasting 1,25 keer het bedrag van de gift aftrekken. Ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen, mogen 1,5 keer het bedrag van de gift aftrekken in de aangifte vennootschapsbelasting.
Dus een particulier die 1000 euro schenkt mag 1250 euro van de belasting aftrekken, een bedrijf zelfs 1500 euro.

Indexen op Mairieboeken Noordoost-Friesland online

Het heeft nogal wat moeite gekost om de al jaren geleden door onze leden gemaakte indexen op de Mairieboeken van Noordoost-Friesland online te krijgen.

De bronbestanden, dus boeken, liggen op het Streekarchief in Dokkum, waar avonden lang mannen als Doede Douma, Arjen Dijkstra, Piet de Haan, Jan de Jager, Reinder Tolsma, Jaap Heeringa en wijlen De Jong korte uittreksels maakten van de uitgevaardigde decreten van de Franse overheersers. We hebben het dus over de Franse tijd, zo rond 1811-1816.

Sneupers zullen er vele namen in aantreffen van voorouders en andere interessante zaken. Zowel Westdongeradeel als Oostdongeradeel is geïndexeerd voor de mairiën Nes, Holwerd, Ternaard, Ee, Anjum en Metslawier.

Uiteindelijk heeft onze webmaster Jaap-Sip Faber het voor elkaar gekregen om de spreadsheets om te zetten naar een formaat dat online goed te lezen is. Vergeet niet dat het enkele jaren laten verouderen van digitale bestanden zo maar kan betekenen dat ze onleesbaar worden! Dat zou al de noeste arbeid overbodig gemaakt hebben. Gelukkig is dat nu voorkomen en kunt u met alle gemak de bestanden via onze website doorbladeren.
Voor meer details in de bronnen moet u nog wel naar het streekarchief in Dokkum! 

Nieuwe digitale publicaties Noordoost-Friesland

Met enige regelmaat voeg ik digitale publicaties toe aan ons Slideshare-platform.

Naast de digitale versies van De Sneuper (inmiddels vrijwel alle nummers t/m De Sneuper 120), hebben we ook vele oude boekjes, o.a. van wijlen W.T. Keune beschikbaar gemaakt.

En als ik op een boekenmarkt weer eens iets aardig tegenkom over onze regio, dan koop ik het en zet vervolgens de gescande versie als pdf bij de andere nummers.
Regelmatig krijg ik ook oude boekjes aangeboden.

Recentelijk heb ik deze toegevoegd:
Verkoop zathe en landen Kollumerpomp

Holwerd, de geschiedenis van een terpdorp in woord en beeld

Genealogie van de Friese adel, Burmaniaboek, Botnia

Zand erover, Friese rouw- en begrafenisgewoonten

In het spoor van de Eysinga's

Wapens en vlaggen van stad en dorpen in Dongeradeel

Vissers van Wad en Gat

Kommerzijl fotoboek

Knielende beelden Van Aylva terug naar NH kerk Holwerd

Het is altijd een wens geweest van wijlen Sytse ten Hoeve om de prachtige beelden van een echtpaar Van Aylva terug naar Holwerd te brengen.

In de NH kerk van Holwerd bevindt zich het familiegraf van de adellijke Friese familie Van Aylva. Tijdens de grote nieuwbouw van de kerk rond 1780 bleef dit graf intact, inclusief grafplaat. Wel verdween het marmeren praalgraf met hek in de loop der tijd toen in 1795 de Bataafse Revolutie langsraasde. De overhuifde herenbank van de Van Aylva familie met vele prachtige houtsnedes is wel bewaard. Een paar beelden kwam na 1795 bij een boerderij in Oostrum terecht en later als tuinversiering bij boerderij Noord-Kleffens in Raard. De knielende beelden van een echtpaar (van wie de man in militaire outfit) stellen mogelijk de ontzaglijke generaal Hans Willem baron Van Aylva en zijn echtgenote Frouck Ulbes van Aylva voor. Het kunnen echter ook zijn ouders zijn, Hessel Meckema van Aylva en Elisabeth d'Althan, of de oom Ernst van Aylva.

De beelden zijn uiteindelijk in het depot van het Fries Museum terechtgekomen. In dit depot te Nuis zijn ze momenteel nog steeds opgeslagen, maar niet lang meer.
De stichting Alde Fryske Tsjerken liet weten dat de beelden waarschijnlijk voor de zomer van 2017 terug in Holwerd zullen zijn: "Architect Brouwer maakt een plan waarmee we naar fondsen gaan. Daarna uitvoering".
In november 2015 deed de stichting een bruikleenverzoek bij het Fries Museum dat inmiddels gehonoreerd is. Dit sluit ook aan op de trend bij musea om te gaan 'ontzamelen', het niet nodeloos in depot houden van stukken die er anders waarschijnlijk nooit meer uitkomen.

Wat dat betreft zou het misschien ook weer een poging waard zijn de gevelsteen uit 1613 van het geboortehuis van Foeke Sjoerds terug naar Ee te krijgen!

En nu we toch bezig zijn: ik ben met wethouder Pytsje de Graaf, in het kader van het project Suder-Ie, aan de slag om de herdenkingssteen uit 1671 van Ezumazijl nu eindelijk eens een gepaste plek bij de sluis terug te geven!

In het blad van de stichting Alde Fryske Tsjerken schreef Albert Reinstra een uitgebreid artikel over de Van Aylva beelden. Het themanummer 14 van 2016 is geheel gewijd aan artikelen van de hand van en over Sytse ten Hoeve (1945-2016). Hij was vele jaren bestuurslid van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en overleed op nieuwjaarsdag. "Heel bijzonder is het artikel over de ridderbeelden van Holwerd. Het was een diepe wens van hem dat die terug zouden keren naar de Willibrorduskerk van Holwerd, nadat ze jarenlang in opslag lagen in het depot van het Fries Museum in Nuis."
Sytse ten Hoeve was ook degene die het coverartikel van De Sneuper 109 met Rococo uit Dokkum op Paleis Het Loo schreef. Hierin werd onthuld dat het oude interieur uit het Dokkumer hoofdpostkantoor thans de kamer van de directeur van Het Loo siert!

Update 26 november 2017: In het nieuwe boek Geen honinck soet sonder bitter gal, van Sieger Rodenhuis en Geertje Kingma, die gaat over de brieven van Agatha Tjaerda van Starckenborgh (1620-1670), getrouwd met Georg Frederik thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, wordt op blz. 30 aannemelijk gemaakt dat het toch gaat om de ouders van Hans Willem baron van Aylva: Hessel Meckema van Aylva en Elisabeth d'Althan. Zij roddelt namelijk in een brief aan zaakwaarnemer Buschius over een smaadschrift tegen Hessel, drostambt van de stad Leer: Hier is nu wederom een Grouwelick pasquil van Hessel Aylva daer staet in van Stenenbidder, Suipvats ridder, Hoere jaeger, Hoorndrager, dat gaet om een Epitafum dat hij tot Holwert in de kerck heeft laeten maecken.
Vanwege de hoge kosten is het een zeer omstreden monument.

Update juli 2018: In samenwerking met Martin Engels, die de transcripties/vertalingen maakte, heb ik een Album Amicorum van Hessel Meckema van Aylva (rond 1631 in Orleans, Frankrijk) in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag gescand, die nu beschikbaar is via http://www.mpaginae.nl/HZ/AlbumMeckama.htm 
Met meer dan 50 inschrijvers, waaronder diverse Friezen!

Hessel Meckema van Aylva,

Voorouders Lourens Alma Tadema kwamen uit Hallum/Holwerd

Vanaf oktober 2016 organiseert het Fries Museum een grote tentoonstelling van de kunstschilder Lourens Alma Tadema. Hij wordt wel de beroemdste Fries genoemd, maar daar is lang niet iedereen het mee eens. Hij emigreerde immers op jeugdige leeftijd naar Engeland en liet zich ook tot Engelsman naturaliseren. Als eerbetoon aan zijn werk kreeg hij de ridderlijke titel van Sir toegekend: Sir Lawrence Alma-Tadema en werd hij als lid van de Royal Academy of Arts begraven in de Londense St. Paul's Cathedral.

Waar kwamen dan zijn voorouders vandaan? 
Het spoor leidt in eerste instantie richting Dronrijp en Bolsward, waar het gezin waarin Lourens ter wereld kwam woonde. Lourens werd in 1836 in Dronrijp geboren als zoon van Pieter Tadema en Hinke Brouwer. In feite was Alma zijn tweede voornaam!

In een recent onderzoek dat ik deed voor een artikel over de Dokkumer familie Tadema, waar o.a. het VOC-opperhoofd in India Nicolaas Tadema deel van uit maakte, vond ik geen enkele connectie met de kunstzinnige Lourens.
Via AlleFriezen.nl kwam ik ook niet verder dan een Zacharias Jeltes. Bij zo'n bijzondere voornaam moet je toch even stilstaan. Het kwartje viel toen ik een oud nummer van Gens Nostra uit 1993 digitaal doorbladerde. Naast interessante artikelen over de genealogie Heeringa en diverse andere Friese families, kwam ik daarin een genealogie Tadema tegen met Lourens: De familie Tadema uit Holwerd!

Daar waar de Tadema families uit Dokkum en Kollum hun familienaam ontlenen aan de Tadema state in Oostrum of Kollum (Genealogysk Jierboekje 1981, pag. 87-108), en die naam ook al vanaf de 16e eeuw gebruikten, daar baseert de familie van de kunstschilder Lourens zijn familienaam op het patroniem van ene Taede.
De oudst gevonden voorvader was:
Taede Taedes, woonde te Hallum als meijer op plaats 58 (1640), aangenomen als lidmaat april 1629, maar behoorde in 1646 tot de leden die lange tijd niet aan het avondmaal hadden deelgenomen, overleden waarschijnlijk begin 1675.

De volgende generatie o.a. de gelijknamige zoon:
Taede Taedes de jonge (ook genoemd Taede Taedes Jongha/Jongma), geboren (Hallum?) ca. 1635, bierbrouwer te Holwerd (1663), trouwt (1) Hallum 2-1-1659 Jetske Wytses, van Hallum; trouwt(2) Holwerd 3-5-1663 Elisabeth Huber, geboren Dokkum 4-2-1643, overleden Franeker 1699, dochter van Zacharias Huber, notaris en secretaris van West Dongeradeel, en Sjoukje Jensma.

Zacharias Taedes uit Holwerd ging als eerste in deze familie de naam Tadema voeren, vandaar ook de titel van het artikel in Gens Nostra. De auteur, drs. K. Terpstra, wijst in dat artikel op de artistieke verbanden in de kwartierstaat van Lourens met zijn neven, de bekende schilders Taco en Hendrik Willem Mesdag en zilversmeden Brouwer (Genealogysk Jierboekje 1983, pag. 60-69).. En hoewel de eerste generaties allemaal Nederlands Hervormd waren komen in latere generaties ook diverse doopsgezinden voor.

Het moge duidelijk zijn: de voornaam Zacharias kwam uit de familie Huber, van de bekende Dokkumer jurist Ulrik Huber!

Recent werd door het Fries Museum het portret van Frederika Reijnders uit Leeuwarden gerestaureerd. Zij werd in 1839 geboren als dochter van Izaak Reijnders en Catharina Anna van Wicheren.

Update: Als liefhebber van portretten meld ik graag deze andere portretten die Alma Tadema aan het begin van zijn carriere maakte:
Sientje Tadema: dochter van Zacharias Jeltes Tadema en Klaaske Canter Visscher. Zij was muzieklerares.

Marie Josephine Jacoba van Marcke de Lummen, in particulier Fries bezit. Zie ook deze afbeelding. Zij was gehuwd met Louis Kufferath, een componist, dirigent en pianist.

De Sneuper 120, december 2015, met Dokkumer carillon, beiaardiers, stereofoto's en Holwerders

Het winternummer van 2015 van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 120, heeft als coververhaal '400 jaar Carillon Dokkum'.
Niet alleen wordt de geschiedenis van het carillon behandeld door stadsbeiaardier Auke de Boer, ook wordt uitgebreid beschreven wie de organisten en beiaardiers door de eeuwen heen in Dokkum waren. Piet de Haan neemt dit doorwrochte artikel voor zijn rekening.

Jack Boersma vertelt het waar gebeurde verhaal van 85 jaar geleden (1929 ) aan de Dôlle bij De Trieme onder Westergeest. Hoofdrolspelers zijn veehouder Jacob Steringa en zijn buurmannen arbeider Auke van Assen en ‘gernierke’ Heine van Assen.

Dr. Arjen Dijkstra van de Rijksuniversiteit Groningen neemt ons mee naar de academische voorspoed van drie jongens die, net als hijzelf, hun roots hadden in Noordoost-Friesland, en gingen studeren aan de Universiteit van Franeker.
Balthasar Bekker, bekend van zijn aanklacht tegen het bijgeloof in de Betooverde Werelt, Ulrik Huber, de later beroemd geworden rechtsgeleerde die nu nog steeds een standbeeld in Den Haag heeft en de professor in de wiskunde Abraham de Grau, die een komeet ontdekte.
Dijkstra promoveerde zelf, bij uitzondering, in Franeker op het proefschrift met de intrigerende titel Between Academics and Idiots, A cultural history of mathematics in the Dutch province of Friesland (1600-1700). Een hoofdrol in de publicatie is weggelegd voor Adriaan Metius.

Hilda Bouta put weer uit haar rijke privé-archief met prachtige foto's uit de Eerste Wereldoorlog van Friezen in het Brabantse Waalwijk.

Nico Douma laat zien hoe rond 1900 stereofoto's populair worden, met een paar prachtige voorbeelden van Dokkum.

En de Amelander genealoog Pieter Jan Borsch had een mooie aanvulling op ons eerdere artikel in De Sneuper 112, december 2013 over Boskma en Keegstra's met Holwerders op de kooiplaats op Ameland.

Zo is De Sneuper 120 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit nummer van De Sneuper dat binnenkort bij de leden op de mat valt (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen, laat het ons weten!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- 400 jaar carillon Dokkum, Auke de Boer
- Klokkenisten & beiaardiers van Dokkum, Piet de Haan
- De Trieme yn 't ferline, Jack Boersma
- Academische voorspoed (Balthasar Bekker, Ulrik Huber, de Grau), Dr. Arjen Dijkstra
- Twee stereofoto's van Dokkum, Nico Douma

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Dan maar weer verhuizen (Oebele Haakma en Idske Botma), Jaap van Klaarbergen
- Holwerders op de kooiplaats (Ameland) & De Blieke, Pieter Jan Borsch
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt. Over de nieuwe tentoonstelling over het Kollumer Oproer in Museum Dokkum.
- HERALDIEK: wapen van Oostdongeradeel, Rudolf Broersma
- Veldpost WO I: Knoopnaaien in Waalwijk, Hilda Bouta
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA - WEBSITE & -BLOG: Kronieken en reisverslagen, Hans Zijlstra
- Herdruk Geschiedenis van Dokkum. U kunt nog intekenen!

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje voor de kerst)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum en Oosternijkerk zonder verzendkosten).
U kunt ook nog met korting intekenen op de herdruk van het unieke boek Geschiedenis van Dokkum!
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 

Portretfoto's bevolking Westdongeradeel

Hilda Bouta heeft weer diverse schriften met pasfoto's van mensen uit Westdongeradeel gescand en

voor zover mogelijk geïnventariseerd.
Een overzicht in pdf bij onze Indexen geeft zoveel als mogelijk de naam van de persoon en eventueel bekende woonplaats weer. Als u een bekende naam tegenkomt en de scan van de pasfoto(s) zou willen hebben, stuurt u dan een email met de namen en de nummers die vermeld staan.

Foto's West Dongeradeel.
Deze collectie bestaat uit vier schriften met ingeplakte foto's, meest pasfoto's.
Bij velen staat de naam van de geportretteerde (in verschillende handschriften).

Bij schrift 1:
Een grijsblauw schrift met wit etiket met geschulpte randen.
Op de voorkaft in handschrift: Verzameling portretten voor Paspoorten en Bew. Nederlanderschap.
In druk: J.ZONDERVAN-boekhandel-LEEUWARDEN.
De kaft ligt los.
De nummering geldt alleen de gefotografeerde bladzijden; de eerste twee bladzijden zijn leeg en hebben dus geen nummer. Verder zit er tussen blad 18 en blad 19 een blad 18a zonder foto's, waar de foto's uitgehaald zijn. Die waren alle van leden van de familie Turkstra te Raard.

Schrift 2 t/m 4 zijn van later datum en andere makelij en identiek. Grijsgroen met een etiket van wit met rood, strakbelijnd. Geen maker, geen titel.
De volgorde 2, 3 en 4 is willekeurig, want uit niets kan ik opmaken, wat de volgorde moet zijn.

Schrift 1-  73 bladzijden met foto's
Schrift 2-  37 bladzijden met foto's
Schrift 3- 20 bladzijden met foto's
Schrift 4- 13 bladzijden met foto's.
Samen   143 bladzijden met foto's

Bekende namen als Basteleur, Buwalda, Dijkstra, Douma, Groen, De Graaf, De Haan, Hartmans, Heeringa, Hiemstra, Holwerda, Jansma, De Jong, Kuiken, Meinsma, Mollema, Post, Schregardus, Van Sinderen, Terpstra, Visser, Wierda en Van der Zee passeren de revue!

Even lekker sneupen dus door de West-Dongeradeel pasfotos namenlijst.pdf

De Sneuper 117, maart 2015, met Franse Friezen, sigaren en een geleend paspoort

Het voorjaarsnummer van 2015 van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 117, heeft een bijzonder verhaal over een Fransman, Etienne Babois, die als soldaat naar Friesland kwam, daar trouwde en vervolgens met zijn echtgenote in het leger van Napoleon tot diep in Rusland raakte en gewond weer terug kwam. Op basis van dagboeken uit verschillende generaties is een prachtige reconstructie van de barre tocht gemaakt door Linda Moes.

De aannemersfamilie Egas uit Holwerd siert de cover en Jan Kooistra vertelt ons over Dokkumer sigarenfabrikant Jorritsma te Murmerwoude. Het eilandgevoel krijgt u met het artikel van André Staal over Hein de Bruin op Ameland.
Reinder Postma licht de geschiedenis van de ijsherberg te Oudwoude toe en Henk Plantinga biedt inzicht in de altijd lastige huisnummering, nu van Dantumawoude.
Onze vaste rubrieken staan weer vol met onderhoudende verhalen en verrassende foto's.

Zo is De Sneuper 117 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit nummer van De Sneuper dat binnenkort bij de leden op de mat valt (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen, laat het ons weten!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Sigarenfabrikant Petrus Jorritsma, Jan Kooistra
- De ijsherberg van Oudwoude, Reinder Postma
- Huisnummering Dantumawoude, Henk Plantinga
- Etienne Babois: Fransman werd Fries, Linda Moes
- Hein de Bruin en Ameland, Andre Staal

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- De familie Egas uit Holwerd, deel 1, Klaas Egas
- Het geleende paspoort, Klaas Pera
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt
- De koffer van Mathilde: De koffer wordt gesloten, Hilda Bouta
- HERALDIEK: wapen en vlag van Dokkum 3, Rudolf Broersma
- Veenhuizen: Signalementen met foto, Piet de Haan
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA
- Digitaal verhaal: Virtuele reizen van Kollum tot India, Hans Zijlstra
- Ingeboekt: Windlust Burum, Yvonne ten Nijenhuis

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum, Oosternijkerk en Amsterdam zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 

Onze voorjaars-ledendag is op zaterdag 25 april in Hantum:
10.00 tot 10.30 Inloop
10.30 tot 10.45 Opening door de voorzitter
10.45 tot 11.30 Verslag ledenvergadering 2014, jaarverslag 2014, verslag 2014 van de penningmeester, verslag kascontrole commissie, verslag redactie en webmaster.
11.30 tot 11.45 Bestuurszaken en aanstellen nieuwe kascommissie
11.45 tot 12.00 Rondvraag
12.00 tot 13.30 Lunch en informatiemarkt
13.30 tot 14.00 Lezing over de historie van de H-dorpen
14.00 tot 15.30 Bezichtiging van de Sint Annakerk van Hantumhuizen.
De kerk staat op ca. 3 km afstand van de vergaderlocatie. Graag, indien mogelijk, carpoolen.
15.30 Afronding met een kopje koffie of thee en cake.
Als u wenst deel te nemen dan vragen wij u zich aan te melden vóór 19 april bij
onze penningmeester: penningmeester.hvnf@gmail.com De kosten voor deze dag (inclusief lunch) zijn € 15,=
Doarpshûs d’ Ald Skoalle vindt u naast de hervormde kerk van Hantum, aan de Tsjerkestrjitte 4. Er is voldoende parkeergelegenheid in de directe omgeving.

Tentoonstelling Pjutten en Beukers in Franeker een lust voor het oog

Afgelopen woensdag kwam het er eindelijk van. Op weg naar Leeuwarden voor een bijeenkomst van De Vrije Fries bracht ik een bezoek aan Museum Martena in Franeker. In goed gezelschap van Piet Bakker, gepromoveerd op de Friese kunstgeschiedenis in de Gouden Eeuw, bekeek ik de tentoonstelling over Friese kinderportretten tussen 1550 en 1800: Pjutten en Beukers.

Omdat we gelijk bij de opening om 11 uur binnenkwamen hadden we het rijk alleen. Al gauw kwam Manon Borst, directeur van het museum, even langs en discussieerden we over de diverse aspecten van de getoonde schilderijen, zoals familiewapens en signatuur.

Opvallend bij diverse schilderijen is dat de kleding van de kinderen soms vrij vlak is, wat volgens Bakker mogelijk wijst op de invloed van decoratieschilders op de compositie. Ofwel deze decoratieschilders schilderden alleen de kleding van de kinderen ofwel ze schilderden het geheel, naast hun reguliere werk in het schilderen van decoraties op wanden en meubelstukken.

Noordoost-Friesland is vrij goed vertegenwoordigd. Een van de meest levendige schilderijen is dat van de kinderen uit de rijke boerenfamilie Botma uit Morra.
En wat te denken van het prachtige schilderij van het jonge meisje Luts van Harinxma thoe Slooten, afkomstig van Huize Tjessens te Waaxens in Westdongeradeel, bij Holwerd.

Koopt u ook vooral het bijbehorende boek annex de catalogus Pjutten en Beukers, die onder redactie van curator Marjan Brouwer tot stand gekomen is.

Overigens is het museum druk bezig de collectie te digitaliseren. Een deel vindt u al online bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Nu het Fries Museum nog!

Holwerder kapitein Hoekstra leed in 1871 schipbreuk bij Macao

In de kerstvakantie was ik in de buurt van Sneek en maakte van de gelegenheid gebruik om eens het Fries Scheepvaartmuseum te bezoeken. Ik zag er prachtige schilderijen met zeegezichten, scheepsmodellen en andere indrukwekkende maritieme erfstukken.

Er is echter ook een uitgebreide bibliotheek annex archief bij het museum. Al eens eerder vond ik online daarin brieven van de familie Rosier, waar Pieter Fokkes Visser onderzoek naar doet.

Recent vond ik ook iets anders interessants. Het heeft de volgende beschrijving:
Archief van K. Hoekstra, zeekapitein te Holwerd
1 Reisverslag van een reis die kapitein K. Hoekstra maakte in 1871 naar China (Macao, Hongkong) op het barkschip Rolina Maria, 1872, 1 deel
N.B. Het verslag is geschreven in een cahier. Op het etiket van het cahier: "Verhaal van de schipsreis door hem zelf ondervonden en opgemaakt van de te houden lezing, gehouden door Kapitein K. Hoekstra in de Kerk te Holwerd op 22 Feb. 1872". De lezing handelt over de schipbreuk die Hoekstra leed in de buurt van Macao. Signatuur: H-003

Nu kun je wel scans bestellen bij het Fries Scheepvaartmuseum maar dat loopt behoorlijk in de papieren, zeker als je niet precies weet om hoeveel bladzijden het gaat en hoe interessant ze zijn. Vandaar hierbij de vraag aan u als collega-sneupers: Mocht u binnenkort eens in Sneek zijn en het Fries Scheepvaartmuseum bezoeken, zou u dan foto's kunnen maken van bovengenoemd manuscript? U kunt het naar ons bekende email-adres sturen. Alvast dank!
Oh, en als u er direct een artikel voor De Sneuper over wilt schrijven bent u natuurlijk ook welkom.

Update: Ik denk dat het deze Klaas Hoekstra is:
Huwelijksakte Westdongeradeel, 1864
Bruidegom: Klaas Ydes Hoekstra, oud 31 jaar, geboren te Holwerd
Vader: Yde Hoekstra
Moeder: Pietje Wiegers Oegema
Bruid: Aaltje Radersma, oud 25 jaar, geboren te Hallum, gemeente Ferwerderadeel
Vader: Haike Andries Radersma
Moeder: Joukje Frankes van der Meer
Datum: 14 mei 1864, akte nr. 13

Overlijdensakte Westdongeradeel, 1909
Aangiftedatum: 3 november 1909, akte nr. 103
Overleden op: 3 november 1909
Overleden: Klaas Ydes Hoekstra, 77 jaar, man, gehuwd

Een Klaas Hoekstra uit Holwerd komt ook veel voor met aan- en verkopen in de Notariele Archieven van Tresoar ook na 1909. Dus dat moet een andere kandidaat zijn. Helaas staat online zijn beroep niet vermeld.

Archief Rooms-Katholiek Friesland met vele linnenweversfamilies

In Noordoost-Friesland vestigden zich in de voorbije eeuwen (met name tussen 1760 en 1850) vele katholieke linnenwevers die van oorsprong uit Westfalen in Duitsland kwamen. Familienamen als Bary, Beckers, Demes, Holtewes, Rouing en Woltring herinneren daar aan.

Ons themanummer De Sneuper 90 was geheel gewijd aan de vlasteelt en linnenweverij in Noordoost-Friesland.
Ook hielden we een ledendag in Ee, waar vlasmuseum It Braakhok gevestigd is, waar we diverse filmopnamen maakten.

De linnenwevers maakten van het ruim aanwezig gewas vlas met hun weefgetouwen linnen textiel.

De verbouw van vlas is eeuwenlang een waardevol gewas geweest voor de akkerbouwer en de gardenier in de gemeenten aan de Waddenkust van Friesland. Voor de grotere akkerbouwers was, sinds de tweede helft van de negentiende eeuw, de aardappelteelt veelal de belangrijkste bron van inkomen met later, in de twintigste eeuw, daarbij de teelt van suikerbieten. Deze beide gewassen vroegen indertijd behoorlijk veel handarbeid zodat er vanaf het zaaien en poten tot en met de oogst in verhouding veel arbeiders nodig waren, dit in tegenstelling tot het veehouderijbedrijf waar alleen in de zomermaanden veel extra arbeid nodig was voor de hooioogst.
De akkerbouwer had in de winterperiode geen werk voor zijn arbeiders, dit eveneens in tegenstelling tot het veehouderijbedrijf waar er elke dag gevoerd en gemolken moest worden. Het bewerken van vlas gedurende de winterperiode was één van de mogelijkheden om zowel de arbeider met een vast werkband als die met een los werkverband, toch nog lonend werk te laten verrichten. Daarmee was dat één van de belangrijkste redenen dat er in het noorden van Friesland vlas werd verbouwd, met name in de gemeenten grenzend aan de Waddenzee: Wonseradeel, Barradeel, het Bildt, Menaldumadeel, Ferwerderadeel, West- en Oostdongeradeel en Kollumerland c.a.

De stichting Archief- en Documentatiecentrum voor R.K. Friesland heeft via haar website ruim 40.000 scans van o.a. bidprentjes, rouwbrieven en overlijdensadvertenties beschikbaar gesteld.
Via het zoekscherm zult u vele van de RK linnenweversfamilies vinden die in Noordoost-Friesland hun sporen hebben nagelaten.

Porselein van het Burgerweeshuis in Dokkum

Via Jaap Sip Faber kregen we een aanbod binnen van een aantal porseleinen serviesdelen. Museum Admiraliteitshuis te Dokkum zou een mooie bestemming zijn. Aanbiedster van de spullen was de dochter van mevrouw Styntje Sytema. Styntje Sytema, de dochter van Krijn Sytema, heeft het porselein destijds gekregen van Rinze Epema en Tiete Sytema (Krijn zijn zus) die destijds Vader en Moeder waren in het Burger Weeshuis te Dokkum.

De nog in leven zijnde dochter van Styntje Sytema wilde het porselein graag schenken aan een Museum in Dokkum zodat het goed bewaard blijft.

Zij schreef hierbij onderstaande tekst over het weeshuis:

“Waar wij als jonge meisjes ons brood op aten tussen de middag en dan weer terug fietsten naar Holwerd.

Blauw porselein van Burgerweeshuis Dokkum

Het porselein stond voor de sier in de kast in de grote opkamer, wat nu restaurant de Refter is.

Toen het weeshuis opgeheven is hebben we dit porselein gekregen van Tante Tiete Sytema

Mag nu als pronkstuk in het museum staan in Dokkum.

Het porselein stond dus ergens tussen 1920-1940 in de pronkkast, het is helaas niet bekend of het ook daadwerkelijk gebruikt is in het weeshuis of waar het vandaan komt.

Burgerweeshuis te Dokkum

We hopen dat jullie dit porselein een mooi plekje kunnen geven in het museum, of anders dat het goed bewaart blijft in het depot voor eventueel later gebruik in tentoonstellingen over het weeshuis."