De Italiaanse voorvader van mij en Jochem Myjer

Afgelopen zaterdag was in het tv-programma Verborgen Verleden de beurt aan cabaretier Jochem Myjer om uit te vinden hoe zijn stamboom, en dus afkomst, in elkaar zit.

In een zeer afwisselende en interessante aflevering begon het met een bezoek aan het Stadsarchief

Harmen Snel en Jochem Myjer. Foto: CBG.

Amsterdam, waar archivaris Harmen Snel de vaderlijke lijn Myjer uit de doeken deed en de verklaring vond voor de vreemde spellingswijze van de familienaam Myjer: een schrijffoutje van de pastoor!
Het spoor leidde naar een immigrant uit Paderborn die in onecht geboren was en daardoor niet de ouderlijke boerderij kon overnemen en aldus zijn heil in Amsterdam zocht.

Via de moederlijke lijn werd het allemaal een stuk spectaculairder, met veel dominees, en kwam er zelfs een link naar de broer van Willem van Oranje (Jan de Oude, graaf van Nassau-Dillenburg) boven water. Ook was er een voorvader die in de Aya Sofia in Istanbul met naam en afbeelding op een muur staat afgebeeld. De uitzending kunt u online nog bekijken.

Veel van het onderzoekswerk naar de voorouders van bekende Nederlanders wordt gedaan door het Centraal Bureau voor Genealogie, CBG. En omdat een televisieprogramma ook maar beperkte ruimte heeft geeft het CBG online via haar blog nog aanvullende details over de afkomst van, in dit geval, Jochem Myjer. En daar zag ik onderaan, onder het kopje Italiaanse voorouders, een naam die ik kende: Sormani. Ik citeer: "In de kwartierstaat van Jochem Myjer komen we ook Italiaanse voorouders tegen. Pietro Vittore Sormani, in 1791 geboren te Rezzago in Noord-Italië, trok naar Groningen, noemde zich voortaan Pieter Victor en trouwde in 1821 met Catharina Allegonde Witte." En verder: "De familielijn naar Jochem loopt via Christina, de vierde dochter van Pietro/Pieter en Catharina. Christina Josepha Elisabeth Sormani trouwde in 1851 in Groningen met de Groninger Johannes Hinderikus Harmannus Raken. Ze kregen dochter Catharina, die de moeder werd van de vader van de oma van Jochem".

Ik heb namelijk in mijn kwartierstaat via mijn (katholieke) moeder en grootmoeder Kappelhof ook een Italiaanse voorvader die Sormani heet, die ook uit het kleine dorpje Rezzago komt.
Jaren geleden had ik al via onderzoeker Ton Kappelhof, gepensioneerd medewerker van het IISG in Amsterdam, vernomen dat we beide afstammen van ene Carlo Antonio Vittore Donato Sormani c.a., zoon van Andreas Satiro Sormani en Giuseppa Christina Caminada (ook van deze familienaam zijn er hedentendage in Nederland nog nazaten)
geboren 7 augustus 1781 te Rezzago, overleden 4 augustus 1819 te Groningen.
Hij had uit zijn relatie (niet gehuwd) met zijn huishoudster Geesien Harms Kappelhoff drie kinderen:
Harmanus (1814-1856)
Christina (1816-1862)
Andreas (1818-?)
In ieder geval éen van deze drie kinderen, Harmanus, kreeg de achternaam van de moeder: Kappelhof.

Carlo werd op 14-jarige leeftijd door zijn ouders naar familie in Groningen gezonden (ooms en koopman/winkeliers Carlo Antonio Sormani en Giovanni Carlo Sormani) om inlijving in het leger van Napoleon te ontgaan (volgens familie-overlevering). In 1798 vertrok hij van Groningen naar Farmsum, keerde in 1801 terug naar Groningen en trad met pauselijke dispensatie in 1802 in het huwelijk met zijn volle nicht Francisca Sormani. Door dit huwelijk kon hij weer de dienstplicht van Napoleon ontwijken. Later verliet hij zijn vrouw en keerde in 1813 naar Farmsum terug, de omgeving van Geesien.

Zowel Pietro Vittore als Carlo Antonio Vittore Donato zijn zoons van Andreas Satiro Sormani en Giuseppa Christina Caminada. Broers dus. En blijkbaar is Pietro Vittore op 4-jarige leeftijd met zijn 10 jaar oudere broer meegegaan naar Groningen! Er is zelfs nog een foto van Pietro Vittore.
Dat maakt Andreas Satiro Sormani de gemeenschappelijke voorvader van mij, Ton Kappelhof en Jochem Myjer!

Er is nog een vrij groot aantal nakomelingen met de familienaam Sormani in Nederland. In 2007 waren dat er zeker 147 volgens de familienamen-database van het Meertens Instituut. De familie Caminada had er in 2007 zelfs 173.

De actieve familie Sormani houdt nog jaarlijks een familiedag.

Het dorp van stamvader Sormani, Rezzago ligt ten noordwesten van Lecco, op een schiereiland dat aan twee zijden wordt begrensd door het Lago di Como. Ton Kappelhof was in Lecco in oktober 2005 maar wegens slecht weer niet in Rezzago, dat erg hoog ligt en waar veel toeristen komen, vanuit Milaan om van het bergklimaat in Lombardije te genieten. Dit gebied was vanouds Italiaans, maar ligt in de Alpen en dichtbij de Zwitserse grens.

Harmanus Kappelhof werd rijksveearts en huwde met Margaretha Schoonbeek op 23 augustus 1840. Margaretha werd geboren in 1816 te Groningen en is overleden in 1890 te Groningen. Zij waren de grootouders van mijn grootmoeder van moederskant, dochter van Petrus Victor Kappelhof en Geeske Laffra.

En nu we toch bezig zijn: mijn grootmoeder Kappelhof vertelde mij vroeger altijd dat ze familie was van de beroemde filmster Doris Day. Nu heet deze actrice van origine wel Doris Mary Ann Kappelhoff, maar het is nooit bewezen dat er een connectie is!

Voorouders Lourens Alma Tadema kwamen uit Hallum/Holwerd

Vanaf oktober 2016 organiseert het Fries Museum een grote tentoonstelling van de kunstschilder Lourens Alma Tadema. Hij wordt wel de beroemdste Fries genoemd, maar daar is lang niet iedereen het mee eens. Hij emigreerde immers op jeugdige leeftijd naar Engeland en liet zich ook tot Engelsman naturaliseren. Als eerbetoon aan zijn werk kreeg hij de ridderlijke titel van Sir toegekend: Sir Lawrence Alma-Tadema en werd hij als lid van de Royal Academy of Arts begraven in de Londense St. Paul's Cathedral.

Waar kwamen dan zijn voorouders vandaan? 
Het spoor leidt in eerste instantie richting Dronrijp en Bolsward, waar het gezin waarin Lourens ter wereld kwam woonde. Lourens werd in 1836 in Dronrijp geboren als zoon van Pieter Tadema en Hinke Brouwer. In feite was Alma zijn tweede voornaam!

In een recent onderzoek dat ik deed voor een artikel over de Dokkumer familie Tadema, waar o.a. het VOC-opperhoofd in India Nicolaas Tadema deel van uit maakte, vond ik geen enkele connectie met de kunstzinnige Lourens.
Via AlleFriezen.nl kwam ik ook niet verder dan een Zacharias Jeltes. Bij zo'n bijzondere voornaam moet je toch even stilstaan. Het kwartje viel toen ik een oud nummer van Gens Nostra uit 1993 digitaal doorbladerde. Naast interessante artikelen over de genealogie Heeringa en diverse andere Friese families, kwam ik daarin een genealogie Tadema tegen met Lourens: De familie Tadema uit Holwerd!

Daar waar de Tadema families uit Dokkum en Kollum hun familienaam ontlenen aan de Tadema state in Oostrum of Kollum (Genealogysk Jierboekje 1981, pag. 87-108), en die naam ook al vanaf de 16e eeuw gebruikten, daar baseert de familie van de kunstschilder Lourens zijn familienaam op het patroniem van ene Taede.
De oudst gevonden voorvader was:
Taede Taedes, woonde te Hallum als meijer op plaats 58 (1640), aangenomen als lidmaat april 1629, maar behoorde in 1646 tot de leden die lange tijd niet aan het avondmaal hadden deelgenomen, overleden waarschijnlijk begin 1675.

De volgende generatie o.a. de gelijknamige zoon:
Taede Taedes de jonge (ook genoemd Taede Taedes Jongha/Jongma), geboren (Hallum?) ca. 1635, bierbrouwer te Holwerd (1663), trouwt (1) Hallum 2-1-1659 Jetske Wytses, van Hallum; trouwt(2) Holwerd 3-5-1663 Elisabeth Huber, geboren Dokkum 4-2-1643, overleden Franeker 1699, dochter van Zacharias Huber, notaris en secretaris van West Dongeradeel, en Sjoukje Jensma.

Zacharias Taedes uit Holwerd ging als eerste in deze familie de naam Tadema voeren, vandaar ook de titel van het artikel in Gens Nostra. De auteur, drs. K. Terpstra, wijst in dat artikel op de artistieke verbanden in de kwartierstaat van Lourens met zijn neven, de bekende schilders Taco en Hendrik Willem Mesdag en zilversmeden Brouwer (Genealogysk Jierboekje 1983, pag. 60-69).. En hoewel de eerste generaties allemaal Nederlands Hervormd waren komen in latere generaties ook diverse doopsgezinden voor.

Het moge duidelijk zijn: de voornaam Zacharias kwam uit de familie Huber, van de bekende Dokkumer jurist Ulrik Huber!

Recent werd door het Fries Museum het portret van Frederika Reijnders uit Leeuwarden gerestaureerd. Zij werd in 1839 geboren als dochter van Izaak Reijnders en Catharina Anna van Wicheren.

Update: Als liefhebber van portretten meld ik graag deze andere portretten die Alma Tadema aan het begin van zijn carriere maakte:
Sientje Tadema: dochter van Zacharias Jeltes Tadema en Klaaske Canter Visscher. Zij was muzieklerares.

Marie Josephine Jacoba van Marcke de Lummen, in particulier Fries bezit. Zie ook deze afbeelding. Zij was gehuwd met Louis Kufferath, een componist, dirigent en pianist.