Tinco tentoonstelling trekt talrijke toeristen

Het zal u, als trouwe lezer, niet ontgaan zijn dat sinds 13 juni 2018 in Beetsterzwaag de tentoonstelling Tinco Lycklama, een Friese jonker in de Oriënt plaatsvindt.

Uitreiking exemplaar Tinco Lycklama fotoboek

Ruim twee jaar nadat ik samen met George Homs en Wibo Boswijk de Tinco Lycklama Foundation oprichtte en vorig jaar reeds in Cannes, waar Tinco Lycklama zijn collectie aan de stad schonk, een succesvolle eerste tentoonstelling kon realiseren, is ook in Beetsterzwaag het enthousiasme tot grote hoogte gestegen!

In samenwerking met de stichting Historisch Beetsterzwaag en Cultbee kon het oude grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17 (normaliter atelier van beeldhouwster Eja Siepman van de Berg) voor drie maanden gehuurd worden. Uiteraard mede dankzij diverse fondsen.

Naast de door Pat Belgers prachtig ingerichte tentoonstelling met maar liefst 181 artefacten uit Cannes uit de Tinco Lycklama collectie (een unicum in de uitleen van een Frans museum naar Nederland) werd er ook door Heleen Verhage een uitgebreid lezingenprogramma opgezet (alle 10 lezingen vrijwel uitverkocht) en regelde Martine Mees de live uitvoering van twee door Tinco geschreven muziekstukken die we vorig jaar in de Nationale Bibliotheek van Frankrijk in Parijs vonden: Gardes de Persepolis (een mars) en Filles de Babylon (een wals).

In de tentoonstelling is een mooie link naar het heden gelegd met de gouaches van het hedendaagse Syrië en Libanon door archeoloog/kunstenaar Theo de Feyter, die ook als 'artist in residence' diverse markante gebouwen uit Tinco's leven schilderde.

Als vrijwilligersorganisaties kon er gelukkig een beroep gedaan worden op vele inwoners van Beetsterzwaag, die als suppoost en kaartjesverkoper optraden en bij diverse lezingen kwamen kijken. Een beter voorbeeld van Mienskip is vrijwel niet te vinden in dit jaar van Culturele Hoofstad van Europa, Leeuwarden/Fryslan 2018.

Maar niet alleen de lokale bevolking, ook belangstellenden en toeristen uit het hele land en ver daar buiten kwamen tot nu toe op bezoek. Recent was er zelfs een reünie van leden van de familie Lycklama a Nijeholt, waarvan er 16 uit Canada en de Verenigde Staten kwamen!
Samen met de tentoonstelling vorig jaar in Cannes zijn er nu zo'n 20.000 belangstellenden geweest, waarmee we denken ruim ons doel om deze onbekende Friese jonker terug in de schijnwerpers te plaatsen bereikt te hebben.
Dat mag ook wel blijken uit de belangstelling van de media: vele artikelen in de Leeuwarder Courant, een heuse documentaire van Omrop Fryslan, een hele pagina in de Telegraaf (samen met de Iran tentoonstelling in het Drents Museum) en recent nog een reportage met Theo de Feyter in Vrij Nederland.

Wegens het succes tot nu toe is dan ook de tentoonstelling met twee weken verlengd, tot 23 september 2018.
Komt allen dus nog even langs in de prachtige Hoofdstraat van Beetsterzwaag! Openingstijden zijn woensdag t/m zondag van 11 tot 17 uur en de toegang is slechts 5 euro (vandaag en morgen tijdens Open Monumentendag zelfs tot 19 uur!).
Voor een luttel extra bedrag koopt u daarbij een catalogus met vele kleurenfotos van de tentoonstelling!

Op avontuur met Friese jonker Tinco in de Oriënt

Wat velen niet voor mogelijk hadden gehouden is toch gebeurd. Na 150 jaar is een groot deel van de verzameling van de jonkheer uit Beetsterzwaag, Tinco Lycklama a Nijeholt, teruggekeerd naar zijn geboorteplaats. Het is de grootste buitenlandse uitleen voor Frankrijk dit jaar, met 181 stukken.

Opening Tinco tentoonstelling in Grietenijhuis

Zo'n twee jaar geleden begon het met een email van George Homs naar ondergetekende met de vraag of ik Tinco Lycklama kende, die in Cannes ook een straatnaam naar zich vernoemd zag, de Rue Lycklama. Omdat ik enkele jaren daarvoor bij de boekpresentatie van 'Iran and The Netherlands, interwoven through the Ages' door vriend Leo Barjesteh in Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden was geweest, herinnerde ik mij inderdaad deze bijzondere man. Na het aanvankelijke idee van een digitaal project liep het al gauw uit op de mogelijkheid om een tentoonstelling in Musee de la Castre in Cannes te organiseren, waar zijn collectie eind 19e eeuw aan geschonken werd. Bij die succesvolle expo in de zomer van 2017 regelden we tegelijkertijd het tekenen van een samenwerkingsovereenkomst tussen Cannes en de gemeente Opsterland, en dat pakte goed uit.

Eind mei arriveerde een vrachtwagen met de 181 geselecteerde stukken uit de collectie in Cannes, variërend van de sokken van Tinco tot archeologische opgravingen, een 2500 jaar oude wetstekst op kleitablet van Assurbanipal uit Nineveh en volkskunst uit Perzië. En dat in een tijdelijk museum in de Beetsterzwaagster Hoofdstraat 17, schuin tegenover zijn voormalige museum in het Eysingahuis.

Tentoonstellingsmaker Pat Belgers heeft er iets prachtigs van gemaakt. In 18 vitrines in een leemkleurig landschap (net als destijds rond 1870 gecatalogiseerd door zijn secretaris Ernst Massenot voor zijn museum in Beetsterzwaag) wordt u als bezoeker meegenomen in de reis van de Friese jonker door de Oriënt. Een link naar het heden wordt gelegd met gouaches van kunstenaar Theo de Feyter, naast het prachtige verhaal van Tinco's timmerman Johannes Mook en zijn dagboek.

Toelichting aan Arno Brok, Ellen van Selm & Thomas de Pariente

Commissaris van de Koning in Friesland, Arno Brok, kwam de officiële opening verrichten op woensdag 13 juni bij het geboortehuis van Tinco, het Lycklamahus. In het bijzijn van burgemeester Van Selm, consul Peter van Santen en loco-burgemeester van Cannes, Thomas de Pariente, werden lovende speeches gegeven over dit prachtige Mienskip-project. Zie ook dit foto-album en het leuke filmpje van SA!

Inmiddels is ook de documentaire van Omrop Fryslan van ca 30 minuten online beschikbaar. Via NPO2 ook met Nederlandse ondertiteling van het Frysk.

Ik nodig hierbij alle sneupers uit om langs te komen in het Grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17 in Beetsterzwaag, woensdag t/m zondag van 11-17 uur tot 9 september.
Maar als u op donderdag 21 juni komt, kan ik u ook nog persoonlijk een rondleiding geven en kunt u eventueel, na een lekker etentje in de Hoofdstraat, om 20 uur ook nog een lezing bijwonen waarin ik vertel hoe het allemaal zo gekomen is!

Lezing over Tinco Lycklama en de Foundation op 21 juni

Op donderdagavond 21 juni begint om 20:00 uur de lezing ‘Tinco Lycklama en de Foundation, een digitaal avontuur tot leven gewekt’.
Spreker is Hans Zijlstra, bestuurslid en mede-oprichter van de Tinco Lycklama Foundation.

In Cannes, Zuid-Frankrijk, is een straat naar Tinco genoemd, de “Rue Lycklama”. Die straatnaam was het begin van veel speurwerk uitmondend in de oprichting van de Tinco Lycklama Foundation. U wordt meegenomen op een (digitale) beeldreis met Tinco, langs bijzondere mensen en plaatsen en de ontdekkingen, die de Foundation daarbij deed.

Dit is de eerste lezing van de lezingenserie op de donderdagavond bij de Tinco Lycklama Tentoonstelling “een Friese jonker in de Oriënt”, die van 8 juni tot 9 september in Beetsterzwaag (Friesland) te zien is. Hier wordt het bijzondere verhaal verteld van een bijna vergeten adellijke Fries, die opgroeide in Beetsterzwaag en als jonge man ruim drie jaar door de Oriënt reisde.

De lezingen worden elke week gehouden. Onderwerpen zijn o.a: de Friese adel; het Oriëntalisme; Tinco in Syrië; Archeologie van het Nabije Oosten ten tijde van Tinco. Verrijk uw kennis door één of meer lezingen bij te wonen. Kijk voor het complete programma van de lezingen op www.historischbeetsterzwaag.nl/lezingen . De locatie is het statige Lycklamahuis, het geboortehuis van Tinco. Buiten de lezingen om is dit pand niet toegankelijk voor publiek.
De lezingen worden georganiseerd door Historisch Beetsterzwaag samen met Cultbee in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018.

Locatie: Lycklamahuis, Hoofdstraat 80, 9244 CP Beetsterzwaag
Periode: van 21 juni t/m 30 augustus 2018 elke donderdagavond.
Tijdstip: donderdagavond om 20:00 uur; ontvangst vanaf 19:30 uur.
Entree: 5 euro
Kaartverkoop: online via www.historischbeetsterzwaag.nl en aan de kassa van de tentoonstelling. Het volledige lezingenprogramma is te vinden op: www.historischbeetsterzwaag.nl/lezingen

Tentoonstelling Tinco Lycklama in Beetsterzwaag, juni-september 2018

Tinco Lycklama: Een Friese jonker in de Oriënt. Zo heet de nieuwe tentoonstelling over het kleurrijke leven van jonkheer Tinco Lycklama a Nijeholt uit Beetsterzwaag, die van 8 juni tot 9 september 2018 gehouden zal worden in het mooie grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17 te Beetsterzwaag (open: woensdags tot en met zondags van 11-17 uur).

Wat twee jaar geleden begon als een simpel idee om deze bijzondere man uit de vergetelheid te halen, leidde al snel tot de oprichting van een stichting: de Tinco Lycklama Foundation, onder voorzitterschap van George Homs uit Cannes, met Hans Zijlstra uit Amsterdam als secretaris en Wibo Boswijk uit het Limburgse Brunssum als penningmeester. Ook werd een mooie Raad van Advies bereid gevonden mee te denken. Ons voornaamste doel was het digitaliseren van zijn nalatenschap en het delen van kennis over deze kleurrijke man.

We zochten contact met de mensen die in Beetsterzwaag al onderzoek naar hem gedaan hadden en kwamen uit bij, de nu 95-jarige, Ernst Huisman en zijn dochter Jikke.
Huisman, inmiddels ere-voorzitter van de stichting, was een van de weinigen die oog had voor de nalatenschap van deze laatste mannelijke telg van de adellijke tak van de Lycklama a Nijeholts. Hij redde diverse bijzondere persoonlijke bezittingen van Tinco die anders bij het grofvuil gezet zouden zijn. Vele oude foto's, de in prachtig leer gebonden vier delen van zijn persoonlijke memoires (2200 pagina's in het Frans!) en ruim 150 brieven uit de periode dat hij reisde in de Oriënt (nu in de collectie van Tresoar). De familie Huisman was meteen enthousiast om diverse zaken te digitaliseren.
In Wolvega, waar op het RK-kerkhof de kapel met Tinco's graf zich bevindt, vonden we zuster Matthea Levering, die vertelde over haar bezoeken aan Cannes en de overblijfselen van Tinco en zijn vrouw Juliana Agatha Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (financierster van het Bonifatiushospitaal en de tegelvloeren van de Leeuwarder Bonifatiuskerk en basiliek van Oudenbosch).
Ondertussen bouwde George Homs in Cannes gestaag aan een mooie internationale website over het leven van Tinco evenals een Wikipedia-pagina en een aparte thematische website over zijn bezoek aan de archeologische vindplaats in het oude Perzië, Persopolis, waar hij in 1865 een bezoek aan bracht.
Ook de regionale pers, waaronder de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad, reageerden enthousiast met uitgebreide artikelen over ons initiatief. In het Ursulinenconvent, internationaal museum voor familiegeschiedenis in het Zuidlimburgse Eysden werd een minisymposium aan hem gewijd.

En uiteindelijk werd men in de Franse badplaats Cannes zelf eveneens wakker geschud. De schenking van de collectie van Tinco Lycklama a Nijeholt had eind 19e eeuw de basis gelegd voor het stadsmuseum van Cannes, Musée de la Castre (bovenop de heuvel die uitkijkt over de mondaine haven). Er was echter nog nooit een specifieke tentoonstelling geweest over het leven van deze grondlegger van het museum.
Homs kwam in contact met de museumdirecteur Christophe Roustan Delatour en samen ontwikkelden ze een plan om een echte tentoonstelling te organiseren met stukken uit de vaste collectie en uit het depot. Naast de prachtige portretschilderijen van Tinco zelf en van zijn gemaskerde bals behoren daartoe ook een collectie Perzische Qajar kunst, schilderijen, textiel en porselein. Topstukken zijn sarcofagen en een gouden masker uit Sidon.
Tinco had op zijn reis van drie jaren die hem via Sint Petersburg en Georgië in Irak, Iran, Libanon en Israel bracht, vele archeologische opgravingen gedaan, naast zijn aankopen op de plaatselijke markten. In Jeruzalem liet de protestants gedoopte Tinco zich zelfs omdopen tot katholiek (en kreeg hij twee extra voornamen: Franciscus Maria). Vele artefacten vonden een plaats op de tentoonstelling, naast het adelsdiploma van Tinco's grootvader en zijn Perzische onderscheidingen die de Tinco Lycklama Foundation op een veiling in München kon aankopen.
Op 8 juli 2017 werd dan ook de tentoonstelling feestelijk geopend, met zo'n 300 belangstellenden uit de Nederlandse gemeenschap aan de Cote d'Azur, waaronder de consul Peter van Santen en burgemeester David Lisnard, die de opening verrichtte van “Le Fabuleux Voyage du Chevalier Lycklama en Orient (1865-1868)“. Tot 29 oktober 2017 kwam een recordaantal bezoekers, ruim 40% meer dan in dezelfde periode van het voorgaande jaar!
Ook een delegatie uit de gemeente Opsterland gaf acte de presence. Burgemeester Ellen van Selm tekende een samenwerkingsovereenkomst met de burgemeester van Cannes en er was een ruime delegatie van de stichting Historisch Beetsterzwaag meegekomen.
Wibo Boswijk had het lumineuze idee om de Friese vlag te laten wapperen op de toren van het kasteel, en zowaar lukte het ons om tijdens het zonnige weekend de Friese pompebledden van de Dokkumer Vlaggencentrale boven de stad te laten wapperen, een unicum!

Het succes van de tentoonstelling in Cannes leidde al snel tot het idee om de collectie in het kader van Leeuwarden/Fryslan 2018, Culturele Hoofdstad van Europa, naar Beetsterzwaag te halen. Klein probleem was alleen dat Beetsterzwaag geen museum heeft. In samenwerking met de plaatselijke stichting Historisch Beetsterzwaag, die het leeuwendeel van de activiteiten op poten heeft gezet, werden plannen gemaakt voor fondsenwerving en het zoeken van een geschikt pand. Het bestuur, onder voorzitterschap van Nardus Huiskes, de zeer actieve penningmeester Heleen Verhage en kundige secretris Sijanda Jelsma, wist de lokale 'mienskip' massaal te motiveren. Hulp kwam hierbij o.a. van Cultbee, Aafje Bohlander-Sinnema en de familie Huisman.
Een prachtige locatie werd gevonden in de galerie van beeldhouwster Eja Siepman van den Berg, het voormalige grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17. Schuin tegenover het Eysingahuis, het voormalige woonhuis en oriëntaals museum van Tinco zelf! Later woonde daar nog de schrijver Slauerhoff enige tijd.
Tijdens de tentoonstelling zal een link gelegd worden met de tegenwoordige tijd in Syrië. Deel van de expositie zijn gouaches van archeoloog/kunstenaar/Syrië kenner Theo de Feyter. Ook wordt voor het eerst het bijzondere dagboek van Tinco's timmerman Johannes Mook getoond, die in 1872 met de trein naar Cannes ging om vitrines en apenhokken te bouwen!

Eerder dit jaar werd het culturele jaar in Beetsterzwaag al ingeluid met de opening van de Culturele Hoofdstraat.
En dat er in 2018 veel te doen is moge wel blijken uit het omvangrijke programma van nevenactiviteiten rond de Tinco-tentoonstelling:
Een theatrale busreis door het landschap van Koningsdiep en Boarn doet oa Beetsterzwaag aan voor een ontvangst door een Tinco in kostuum.
Er zijn rondleidingen, wandelingen en een tsjerkepaad. U kunt zelfs vanuit Leeuwarden, Drachten of Heerenveen met de bus op Tinco-excursie!
En wat te denken van een concert-arrangement op dinsdag 31 juli als onderdeel van het Peter de Grote festival?

De familie Lycklama a Nijeholt, zeker de telgen uit de VS en Canada, organiseren zelfs een speciale dag in Beetsterzwaag voor al hun naamgenoten.
Mooi worden ook de opvoeringen van twee muziekstukken die Tinco schreef (die we terugvonden in de Nationale Bibliotheek van Frankrijk te Parijs). Gerenommeerd pianiste Valentina Toth en Lucas van der Vegt zullen dit quatre-mains spelen op 14 juli in de Dorpskerk.

Een hele reeks lezingen belicht gedurende de tentoonstelling de achtergrond en context van Tinco en zijn tijd.
Zelf mag ik op donderdagavond 21 juni daarvoor de aftrap geven, met latere sprekers als Yme Kuiper, Lucas Petit en Bearn Bilker. Prima te combineren dus met een bezoek aan de tentoonstelling en een lekker etentje in een van de vele goede restaurants in de Hoofdstraat. Mooi idee ook om als groep vanuit onze vereniging of een stel vrienden te doen!

Kijkt u ook op de site van LF2018 naar de info over Tinco Lycklama, Een Friese jonker in de Oriënt! De meest uitgebreide info over alle activiteiten vindt u bij Stichting Historisch Beetsterzwaag. Komt allen deze zomer!

Hoofdstraat 17, locatie Tinco-tentoonstelling Beetsterzwaag

Tinco Lycklama Foundation brengt Friese jonkheer terug naar Cannes

Toen ik ruim anderhalf jaar geleden door George Homs vanuit Cannes gevraagd werd of ik Tinco Lycklama a Nijeholt (1837-1900) kende, wist ik niet veel meer dan dat hij voor kwam in het boek Iran and the Netherlands, interwoven through the ages, uitgegeven in 2009 door mijn goede vriend Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn.

Tinco was een oriëntalist uit een Friese familie die net een generatie eerder door de koning in de adelstand verheven was (1817). De basis van de familienaam ligt bij een zoon van ene Lyckle (vandaar Lycklama) en de plaats Nijeholtpade (zie oa Genealogysk Jierboek 1998).
Enige maanden na onze eerste onderzoeken richtten we de Tinco Lycklama Foundation op, een stichting die tot doelstelling heeft bijzondere avonturiers terug in de schijnwerpers te brengen. Naast voorzitter Homs en ondergetekende als secretaris, werd Wibo Boswijk penningmeester.

We besloten een website te bouwen, een Wikipedia-pagina te starten, en via Twitter en Facebook een groep volgers op te bouwen.
In eerste instantie voornamelijk om bronnen rond Tinco te digitaliseren, zodat andere onderzoekers ook makkelijker kennis kunnen nemen van deze bijzondere man, die getrouwd was met een bijzondere vrouw: Juliana Agatha barones Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Deze Friese familie met Duitse roots was al veel langer van adel (hoewel Nederlandse adel pas vanaf 1814) en komt al rond 1600 in Friesland op schilderijen voor.

In Beetsterzwaag kregen we contact met Tinco-kenner Ernst Huisman (94) en zijn dochter Jikke, die veel materiaal over en van hem verzameld hebben. Ook sloot de plaatselijke stichting Historisch Beetsterzwaag zich bij onze initiatieven aan. In Wolvega, waar Tinco en zijn vrouw begraven zijn op de katholieke begraafplaats, hadden we contact met zuster Matthea Levering van de Lycklamastins. In de hal van dit verzorgingshuis hangt een portret van Tinco, evenals in een vitrine van het MCL in Leeuwarden. De voorganger, het Bonifatiushospitaal, werd namelijk met steun van Tinco's echtgenote opgericht.

Na enkele bezoeken aan Beetsterzwaag en het evenement Bourgondisch Beetsterzwaag werd steeds duidelijker dat we eigenlijk ook een tentoonstelling zouden moeten organiseren.
George Homs was al in contact met het Musee de la Castre, het stadsmuseum van Cannes waaraan Tinco zijn oriëntaalse collectie geschonken had, nadat hij naar deze badplaats verhuisde. Wat toen nog een slaperig vissersdorpje was zou, mede dankzij de gemaskerde bals van Tinco, uitgroeien tot een mondaine badplaats. We wisten de museumdirectie ervan te overtuigen dat het museum zijn feitelijke oprichter eindelijk eens in de schijnwerpers zou moeten zetten. Daarbij zou zeker aandacht geschonken moeten worden aan Tinco's Friese roots, o.a. door bruiklenen van Museum Opsterland en het adelsdiploma, onderscheidingen en portret van zijn vader die onze stichting vorig jaar op een veiling in München bemachtigde.

Wibo Boswijk kwam met het lumineuze idee om de Friese vlag van de toren van het kasteel, bovenop een heuvel, te laten wapperen. En via de vrienden van de Dokkumer Vlaggencentrale kon ik dan ook snel een Friese vlag van 2x3 meter regelen. Het was de vraag of de Franse autoriteiten dit wel zouden toestaan, maar het was het proberen waard. De vlag hing uiteindelijk anderhalve dag over de baai met luxe jachten te zwaaien.

Bij de vernissage bleek de opkomst groot! Zo'n 300 mensen, veel vanuit de Nederlandse gemeenschap aan de Cote d'Azur, luisterden naar de diverse toespraken en bezochten de tentoonstelling. Niet alleen consul Peter van Santen sprak lovende woorden, ook de burgemeester van Cannes, David Lisnard en Ellen van Selm van Opsterland kwamen aan het woord, nadat ze officieel een samenwerkingsovereenkomst getekend hadden. Daarin werd uitgesproken dat er alles gedaan zal worden om in 2018 (delen van) de collectie in Cannes naar Beetsterzwaag te brengen.

We hadden ook gehoopt dat de door ons in Parijs gevonden muziekstukken van Tinco voor ons opgevoerd zouden kunnen worden, maar dat is helaas niet gelukt. Wel zijn we bezig via Crowdfunding de stukken te laten digitaliseren, om met een breed publiek te kunnen delen. Binnenkort meer hierover!

Dat we door de expositie in Cannes al veel media-aandacht genereerden blijkt wel uit de volgende berichten:
Leeuwarder Courant: Cannes eert Friese ‘stamvader’ met tentoonstelling

Sa: Cannes ontdekt Tinco Lycklama à Nijeholt

De Woudklank: Samenwerking tussen Cannes en Opsterland voor expositie Tinco Lycklama à Nijeholt

Nice Matin: Les trésors du baron voyageur exposés au musée de la Castre à Cannes

Nice Matin: Une délégation hollandaise séduite par le village

Sa! TV: Tinco in Cannes

Langs de boulevard van Cannes, La Croisette, hingen ook diverse reclameposters met de beeltenis van Tinco!

Nu op naar 2018, waarin Leeuwarden/Fryslan 2018 als Culturele Hoofdstad van Europa fungeert, en Beetsterzwaag met een Tinco museum en allerlei nevenactiviteiten in de Culturele Hoofdstraat van zich zal laten horen!

Voor wie niet zo lang kan wachten organiseren we op zaterdag 9 september 2017 in het Familiemuseum in het Ursulinenconvent te Eijsden, tijdens de Maand van de Romantiek, nog een mini-symposium over Tinco Lycklama en het Oriëntalisme.

Friesland promotie aan de Cote d'Azur deze zomer

Naast het vrijwilligerswerk voor de Historische Vereniging Noordoost-Friesland en jaarboek De Vrije Fries heb ik vorig jaar ook met George Homs en Wibo Boswijk de Tinco Lycklama Foundation opgericht. Inmiddels heeft deze officieel de ANBI-status.

De stichting brengt het opmerkelijke leven van de Friese jonkheer Tinco Lycklama a Nijeholt (1837-1900) uit Beetsterzwaag in beeld. Op de langere termijn zullen ook andere levensverhalen op multimediale wijze gepresenteerd worden.

Uitgangspunt is het digitaliseren van archivalia die op verschillende plekken verspreid liggen. Zo hebben we inmiddels vele foto's uit de 19e eeuw, 150 brieven van en aan Tinco (met behulp van de familie van kenner Ernst Huisman) en diverse archiefstukken gedigitaliseerd.

Tinco is na zijn jeugd in Friesland gaan studeren in Utrecht en Groningen (bij Vindicat was hij ook praeses van de muziek- en schietvereniging, in 1856/57) en is daarna gaan reizen via Rusland, de Kaukasus en het Midden-Oosten (o.a. Irak, Iran, Syrië en Israel), van 1865-1868.
In Jeruzalem liet hij zich bekeren tot het katholieke geloof.

Na terugkomst richtte hij in het Eysingahuis te Beetsterzwaag een Oriëntaals museum in, dat hij echter binnen 2 jaar weer sloot en in zijn geheel verplaatste naar het Franse Cannes aan de Cote d'Azur, toen nog een slaperig vissersstadje. Zijn collectie aan archeologische vondsten, schilderijen (o.a. uit de Perzische Qajar-dynastie) en persoonlijke eigendommen vormden daarmee de basis van het stadsmuseum boven op de heuvel: Musee de la Castre.

Hij trad op 21 juli 1875 te Oosterhout in het huwelijk met de katholieke Juliana Agatha Jacoba thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (Oosterhout, 11 juni 1845 - Leeuwarden, 11 juni 1914), dochter van Gemme Onuphrius Tjalling Burmania, baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1806-1862) en Hendrika de Hoogh (1803-1880).

Tijdens zijn leven aan de Franse kust organiseerde hij grote gekostumeerde bals, waar de creme de la creme van de toenmalige high-society aan deelnam. Hij liet die feesten ook op diverse schilderijen vastleggen. In de binnenstad liet hij, de nu nog bestaande, Villa Lycklama, Villa Burmania en Villa Eritia (de naam van zijn zus) bouwen, welke vlakbij de huidige Rue Lycklama liggen.
Zijn reisavonturen legde hij vast in vier kloeke delen van in totaal 2200 pagina's Franstalige tekst. Ook schreef hij diverse muziekstukken. Deze hebben we onlangs herontdekt in de nationale bibliotheek in Parijs en zouden we graag weer ten gehore willen brengen. Een klein stukje van de mars Gardes de Persepolis hebben we inmiddels laten digitaliseren.

In Friesland zijn diverse katholieke kerken, gebouwd door de beroemde architect Pierre Cuypers, door Tinco en zijn echtgenote gefinancierd (o.a. de RK kerk van Sneek), evenals het Bonifatiushospitaal dat inmiddels is opgegaan in Medisch Centrum Leeuwarden.
Zelfs de mozaïekvloer in de beroemde basiliek van Oudenbosch bij Breda is door het Friese echtpaar betaald!

Het plan is om een deel van de collectie uit Cannes in 2018, in het kader van Leeuwarden 2018 Culturele Hoofdstad, terug te halen naar Beetsterzwaag. Daarbij onderzoeken we of de locatie Hoofdstraat 17, waarin o.a. het atelier van de vermaarde beeldhouwster Eja Siepman van den Berg, een optie voor het vestigen van een pop-up museum kan zijn.
Ook wordt door diverse plaatselijke groepen zoals de Stichting Historisch Beetsterzwaag, Cultbee, kunsthuis Syb , stichting Beekdal Koningsdiep, Jelle Krol en de Tropische Kas, initiatief genomen om rond Tinco activiteiten te gaan ontplooien.

De komende tijd zal vooral in het teken staan van fondsenwerving (donaties welkom!) en organisatie. Zowel het digitaliseren van de muziekstukken, de tentoonstelling in Beetsterzwaag als het schrijven van een Tinco-biografie (i.s.m. Prof.Dr. Yme Kuiper) zal gefinancierd moeten gaan worden. Een behoorlijke klus dus, waarbij we nog best wat hulp kunnen gebruiken!

Afgelopen week is de eerste mijlpaal bereikt met het officiële persbericht van de burgemeester van Cannes over de tentoonstelling in Musee de la Castre waar onze Tinco Lycklama Foundation aan meewerkt: “Le Fabuleux Voyage du Chevalier Lycklama en Orient (1865-1868)“, die van 8 juli t/m 29 oktober 2017 in Cannes (zomervakantie!) gehouden zal worden.

De Leeuwarder Courant berichtte er ook al over: Cannes zet Friese edelman in de schijnwerper.

Sarcofagen in Friesland

Hedentendage zijn er nog steeds twee 11e of 12e eeuwse Friese sarcofagen in de buitenlucht van Beetsterzwaag te bewonderen.

Sarcofaag op particulier terrein Beetsterzwaag

In De Sneuper 117 hadden we een coverartikel over de 13e eeuwse sarcofagen van Westergeest. De auteur en expert op dit gebied, Piet Heinsbroek, is helaas inmiddels overleden, maar heeft waarschijnlijk ook over de sarcofagen van Beetsterzwaag gepubliceerd. Ik heb deze publicatie alleen nog niet kunnen achterhalen. Mocht u deze kennen, dan ontvang ik graag een digitale kopie.
Zoals je wel vaker ziet zijn de (vaak zandstenen) sarcofagen in de loop der eeuwen voor allerlei doeleinden, naast hun primaire, gebruikt. Als water- of voederbak voor vee, als tafel of als plantenbak.

De sarcofaag die nu bij een particulier in Beetsterzwaag naast de oprit ligt, lag ooit in Oud Beets naast een boerensloot en werd mogelijk als drink- of voederbak voor vee gebruikt. Een deel van het deksel is zelfs bewaard gebleven.
In 2005 werd er in Gytsjerk ook een sarcofaag-deksel gevonden.
De sarcofaag die nu bij de Tropische Kas in Beetsterzwaag ligt, heeft langere tijd in de gemeentelijke opslag gelegen en is daar vrij recent uitgehaald om nog een functie als plantenbak te hebben.

Sarcofaag Tropische Kas Beetsterzwaag

De mooiste sarcofagen in Friesland vindt u in het Kerkmuseum van Jannum bij Dokkum.

In De Vrije Fries nummer 84 van 2004 schreef Kees Kuiken een overzichtsartikel over deze Middeleeuwse zandstenen grafkisten in Westerlauwers Friesland. 

Update van ons lid Mattie Bruining, stichting Oud-Achtkarspelen: in Drogeham/ Buwekleaster ligt ook een sarcofaag, die nu als plantenbak wordt gebruikt. Zie afbeelding hieronder.

Stichting voor Tinco Lycklama a Nijeholt breidt activiteiten uit

De Tinco Lycklama Foundation heeft zich als doel gesteld om het leven van Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900) uit Beetsterzwaag op een bijzondere manier voor het voetlicht te brengen.
Bestuursleden George Homs (Cannes), Hans Zijlstra (Amsterdam) en Wibo Boswijk (Brunssum) hebben de koppen bij elkaar gestoken en een internationaal netwerk opgebouwd van wetenschappers en liefhebbers die het leven van de Friese jonkheer niet alleen globaal in kaart brengen, maar ook inzoomen op diverse details uit zijn kleurrijke verleden. U kunt ook meedoen met een van de vele onderwerpen!

De bedoeling is om naast publicaties, symposia en tentoonstellingen ook een grote digitale kennisbank op te bouwen waarin geïnteresseerden een schat aan nooit eerder bijeen gebrachte informatie kunnen gaan vinden.
Ondersteuning van een adviesraad van experts, waarin inmiddels o.a. Prof.Dr. Yme Kuiper (RUG), Dr. Corien Vuurman, en Dr. Jan de Hond (Rijksmuseum) hebben plaatsgenomen, zal hierbij een belangrijke rol spelen..

Artikel in Leeuwarder Courant

De eerste helft van zijn leven bracht Tinco in Friesland door, de andere helft temidden van de high society van het Zuidfranse Cannes. Ook in het Brabantse Oosterhout woonde hij enige tijd.
Hij schreef 2.200 (Franstalige!) pagina's in vier boekdelen over zijn ruim drie jaar durende verkenningsreis door Rusland, de Kaukasus en het Midden-Oosten - en was daarom één van de eerste oriëntalisten van Nederland.
Zijn collectie Oosterse voorwerpen, verzameld tijdens zijn reizen, stelde hij een jaar lang tentoon in zijn Eysingahuis in Beetsterzwaag maar schonk hij uiteindelijk aan de stad Cannes, waar het nu de kern is van stadsmuseum Musee de la Castre.

Tinco werd gedoopt als protestant maar bekeerde zich in Jeruzalem tot het katholicisme en huwde daarna ook met de katholieke Juliana Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Nadien financierde hij op grote schaal bouw en verbouw van katholieke kerken in Nederland (en vooral Friesland), vaak met de bekende architect Pierre Cuypers (ook fanatiek katholiek).

Concrete plannen heeft de Tinco Lycklama Foundation voor tentoonstellingen en een symposium in 2017 die reeds in gang gezet zijn met het stadsmuseum van Cannes en het Familiemuseum in het Limburgse Eijsden.
Ook wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om in Beetsterzwaag en/of Leeuwarden een tentoonstelling te organiseren, mede in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018.
Inmiddels is ook een begin gemaakt met de vertaling van de memoires van Tinco, naar het Engels en later naar het Nederlands, o.a. over zijn belevenissen in het oude Persepolis.
De Leeuwarder Courant besteedde dit jaar al twee keer uitgebreid aandacht aan het Tinco Project!

Volg het project of neem deel via de Facebookpagina's of de project-website van Tinco Lycklama a Nijeholt.

The Tinco Project in volle vaart vooruit

Zoals u wellicht al gelezen heeft in de Leeuwarder Courant (een dubbele pagina getiteld Ode aan merkwaardige avonturier Tinco) ben ik samen met George Homs, een Limburger wonend in Cannes, bezig de Friese jonkheer Tinco Lycklama à Nijeholt uit de vergetelheid te halen.

Tinco in Albanees kostuum

De telg uit een roemrucht geslacht van grietmannen en verveners zette aan het einde van de 19e eeuw de bloemetjes buiten aan de Franse Cote d'Azur, nadat hij jarenlang door het Midden-Oosten had gereisd en een museum met zijn zelf verzamelde collectie in Beetsterzwaag bestierde.

In Beetsterzwaag wordt hedentendage tijdens rondleidingen nog verhaald over de markante jonkheer die met een agressieve aap door het dorp paradeerde en maar liefst 1 gulden entree hief voor zijn oriëntaalse museum. Er gaat zelfs een verhaal dat Tinco tijdens een wandeling in de bossen rond Beetsterzwaag een lid van het koningshuis in een sloot heeft gekieperd!
Geen wonder dat zijn museum na een jaar al gesloten werd en de hele collectie verhuisde naar het Franse Cannes, waar Tinco met zijn katholieke echtgenote Juliana thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg in Villa Lycklama woonde.
Nog steeds is er een Rue Lycklama in deze mondaine badplaats en is de plaatselijke vereniging van archiefonderzoekers en de directie van het museum inmiddels ook enthousiast!

Naast het benaderen van vele mensen uit de wereld van musea en cultureel erfgoed, hebben we ook een drietalige website http://tincolycklama.org/ gelanceerd, een Wikipedia-pagina gemaakt en daaraan een Facebookpagina gekoppeld. Deze pagina op Facebook kunt u blijven volgen door hem te 'liken' met het opgeheven duimpje.

Door de publiciteit hebben we al vele positieve reacties gehad die ons nieuwe informatie en goede contacten opleverden.
Ook heeft deze week het historisch platform Historiek via een mooi webartikel aandacht besteed aan The Tinco Project.
In Cannes is men weliswaar nog niet ver ontwikkeld met de inventarisatie van de collectie of digitalisering, maar is er grote interesse meer te weten te komen over deze bijzondere Friese jonkheer, die zich ter plaatse uitgaf voor baron. Hij was immers getrouwd met een barones :-)

We hopen te zijner tijd o.a. tentoonstellingen te kunnen organiseren in bijvoorbeeld Cannes of Beetsterzwaag, ook met het oog op het naderende jaar 2018 waarin rond Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018 allerlei regionale activiteiten worden georganiseerd.
Blijf ons dus volgen via de website en Facebook!

Friese avonturier legde basis voor museum aan Cote d'Azur

Kortgeleden werd ik benaderd door George Homs met de vraag of ik Tinco Lycklama à Nijeholt kende. En uiteraard of ik meer van hem wist.
Nou ken ik de familie Lycklama à Nijeholt wel een beetje maar van Tinco had ik eerlijk gezegd nog nooit gehoord (dacht ik). En toch had ik blijkbaar wel eens iets over hem geschreven, want hij komt voor in het boek Iran and the Netherlands, interwoven through the ages, waarover ik in 2009 berichtte na de boekpresentatie in het Rijksmuseum voor Oudheden te Leiden.

Tinco in Albanees kostuum

De Oostfriese baron Tido von Inn- und Kniphausen die bij de VOC werkte en het olie-eiland Kharg geschonken kreeg kon ik me nog wel herinneren. Hij staat ook in bovengenoemd boek. En wellicht had deze kleurrijke persoonlijkheid mij enigszins afgeleid van die andere, misschien nog wel kleurrijker, persoonlijkheid uit Beetsterzwaag: Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt. Niet dat hij nu zelf zoveel verdiensten had, maar dankzij de door voorgaande generaties opgebouwde rijkdom (o.a. door de vervening in Friesland) kon hij zich een avontuurlijk leven veroorloven.
Hij reisde niet alleen veel, zoals in 1866/67 een reis die via Berlijn, Moskou en Georgië naar Perzië (het huidige Iran) was gegaan, ook kocht hij onderweg veel kunstwerken.
Nadat hij uiteindelijk neerstreek aan de toen nog slaperige Cote d'Azur, in het plaatsje Cannes, schonk hij zijn collectie in 1877 aan de stad. Daaronder bevonden zich vele kunstwerken uit de Perzische Qajar-dynastie. De Oosterse collectie vormde de basis voor het huidige Musée de la Castre.

Ook liet hij in Cannes een aantal villa's bouwen, met de toepasselijke namen Villa Lycklama, Villa Eritia en Villa Burmania. Die laatste naam kwam uit de familie van zijn echtgenote Juliana Agatha Jacoba thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, dochter van Gemme Onuphrius Tjalling Burmania, baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1806-1862) en Hendrika de Hoogh (1803-1880). De katholieke Juliana steunde de in Leeuwarden gevestigde zusters van de heilige Franciscus. In 1972 vertelde zuster Gregoria nog in de Leeuwarder Courant hoe zij de barones in 1913 verpleegde. Zij poseerde toen voor het portretschilderij van de barones in het Sint Bonifatius Hospitaal. Navraag bij Beetsterzwaag-kenner Jelle Terluin gaf nog geen duidelijkheid over de huidige verblijfplaats van het schilderij. Zou het nu in het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) of het Fries Museum hangen? Wie het weet, mag het ons zeggen!

Wie weet waar het schilderij zich nu bevindt?

Overigens werden Tinco en zijn echtgenote wel in It Heitelân begraven. Op de katholieke begraafplaats van Wolvega werden ze bijgezet in de Lycklama kapel.
Alle details kunt u nalezen op de Wikipedia-pagina van Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt die deze week door George Homs als een verlaat eerbetoon online gezet is. Aanvullingen zijn uiteraard welkom!

Update: Zoals u aan de reactie onder dit blogartikel en via Twitter hebt kunnen zien heeft Medisch Centrum Leeuwarden gemeld dat de barones bij hun in de vitrine hangt. En niet alleen zij, maar ook Tinco hangt daar met een tot nu toe onbekend portret! We gaan uitzoeken wie die geschilderd heeft.
Krantenberichten, bladzijden uit boeken en foto's van schilderijen kunt u zien in het online foto-album over Lycklama a Nijeholt.

Update 2: Er is inmiddels een toegewijde website in de lucht voor Tinco: http://tincolycklama.org/

Ook besteedde verslaggever van de Leeuwarder Courant, Erwin Boers, aandacht aan Tinco in een artikel van 2 pagina's in de krant van dinsdag 8 maart 2016: Ode aan merkwaardige avonturier Tinco.