Historisch Tijdschrift Fryslân met landverhuizer, 1666 en visworst

Op de cover van Historisch Tijdschrift Fryslân, het tweemaandelijkse tijdschrift van het Koninklijk Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur, een jonge Fries die in de Amerikaanse Burgeroorlog vocht en omkwam. Sake Kooistra vocht als Silas Coster mee en was in 1853 met zijn

ouders na een barre tocht uit Arum naar de VS gereisd. In Fryslân beschrijft Wim van de Giesen zijn bijzondere levenswandel.
Het Rampjaar 1666, waarin op het Vlie een grote vloot koopvaarders door de Engelsen in brand werd gestoken, en daarna West-Terschelling, komt aan bod in twee artikelen. Anne Doedens beschrijft in Republiek in crisis hoe de Engelsen vrij spel hadden na de Tweedaagse Zeeslag. De Engelsen herdenken deze slag als 'Holmes Bonfire'.
Frans Breukelman vult aan met een artikel over dominee Grevesteyn, die geld ging inzamelen in Noord-Holland om de getroffenen te helpen.

Dat er niet alleen maar juichend over Lourens Alma Tadema geschreven werd en wordt bewijst Doeke Sijens in zijn artikel over 'Onzen beroemden voormaligen gewestgenoot'. In Engeland werd zijn werk soms schamper 'Victorians in togas' genoemd. Toch zijn er ook diverse aanwijzingingen dat Alma Tadema wel degelijk een 'echte romantische Fries' was.

Jeanine Otten neemt ons weer mee op een culinaire ontdekkingsreis. In de Eerste Wereldoorlog aten Duitse soldaten, die in België en Frankrijk gelegerd waren, visworstjes van mosselen die in Friese mosselpellerijen waren gekookt en gepeld. Hedentendage beleeft de 'Leeuwarder Ziltezee Worst' een revival.

De rubriek Historici in Friesland portretteert Marlies Stoter, conservator bij het Fries Museum. Nieuwsgierigheid is haar grootste drijfveer.
Han Nijdam van de Fryske Akademy heeft samen met Henk Meijering een groot project afgesloten dat tot een publicatie leidt van het boek Ommelander handschriften als spiegel van de Oudfriese rechtsliteratuur. Het zal een mooie aanvulling zijn op het eerdere boek Lichaam, Eer en Recht in middeleeuws Friesland.
In de rubriek Kort Nieuws o.a. een tentoonstelling over de oudste filmclub van Fryslan, Kleare Kimen, met films over de Elfstedentochten van 1954, 1956 en 1963.

Streekmuseum-Volkssterrenwacht van Burgum is gerenoveerd en heropend met twee tentoonstellingen, waarvan een over kapper Hendrik Bulthuis die de ontwerper was van de 12-kwadraat BM-er uit 1931. Deze afkorting van een type zeilboot staat voor BergumerMeer.

In de boekbespreking, door Wytse Vellinga, wordt het boek Gasten tegen wil en dank, van Erik Betten, besproken. Het gaat over Belgische vluchtelingen in de Eerste Wereldoorlog in Menaldumadeel.

Waddencanon

Door Hilbert G. de Vries, Schiermonnikoog

De schrijvers van het boek “Geschiedenis van de Wadden; de canon van de Waddeneilanden”, Anne Doedens en Jan Houter noemen het boek een allereerste aanzet tot een cultuurgeschiedenis van alle Nederlandse Waddeneilanden en het wordt gepresenteerd als een naslagwerk; het boek ziet er ook mooi uit, met veel mooie foto’s. Kortom: het zal wel veel gebruikt worden in toekomstige onderzoeken en scripties.
En juist daar wringt het nu. Want het is wel een mooi boek, maar het zou nog veel mooier zijn als er niet zo veel fouten in zouden staan!
En dan heb ik het niet over drukfouten (volgens mij staan die er niet zo veel in), maar over inhoudelijke fouten.

Ik beperk me tot Schiermonnikoog en wil een paar voorbeelden noemen (er zijn er meer, maar ik laat het hier bij een selectie – een volledig lijstje kunt u bij mij krijgen).
Op blz. 46 wordt gesteld dat de vuurtoren onbemand is (dat is toch – gelukkig – echt niet zo);
op blz.84/85 wordt gesproken over het Riga-aardewerk, terwijl dat toch van hout is!
Op blz. 64 staat dat Johan Stachouwer het eiland in 1638 kocht – dat moet zijn 1640.
In Venster 22 over Beeldende kunst van, over en op de Wadden (het boek is, net zoals bijv. de Canon van de Nederlandse Geschiedenis, verdeeld in hoofdstukken, vensters genoemd) wordt Schiermonnikoog alleen genoemd als plaats waar Haaike Jaarsma de zeevaartschool heeft bezocht;
maar de naam van Martin van Waning wordt helemaal niet genoemd – hoewel er in het venster over kloosters wel een foto is afgedrukt van het standbeeld van de Schiere Monnik, dat gemaakt is door Van Waning.
Op blz. 120 staat dat Schiermonnikoog tussen 1801 en 1806 bij Groningen heeft gehoord – terwijl het toen (tijdens het Bataafs Gemenebest) toch echt bij het ‘Departement Friesland’ heeft gehoord (zie bijvoorbeeld op Wikipedia).
Venster 38 gaat over Banck en Bernstorff. De eerste zin daarvan luidt: ‘In 1859 verkochten Edzard van Starkenborch Stachouwer en zijn vrouw Schiermonnikoog’. (Het jaartal 1859 komt nog een paar keer voor in het boek).
Dit is een zin waarbij je de haren ten berge rijzen.
Het eiland werd namelijk door mr. Banck in 1858 gekocht van Edzard Tjarda van Starkenborch Stachouwer (die het eiland voor 2/3 in bezit had) en Gratia Susanna Stachouwer (die 1/3 van het eiland in bezit had). (zie Foskea van der Ven – Een omstreden eiland; blz. 129/130). En Edzard en Gratia waren niet man en vrouw, maar achterneef en –nicht.
Blz. 184: sedert 2007 is er een sneldienst naar Schiermonnikoog vanaf het Groningse (!) vakantiepark Esonstad.

De presentatie van het boek op Schiermonnikoog (het boek werd op alle eilanden gepresenteerd) was begonnen met de aanbieding van een ‘ingelijste, op zeer duurzaam papier geprinte kopie van een oorkonde uit Tresoar van 1465 – daarin komt het woord Schiermonnikoog voor het eerst voor’.
Afgezien van het feit dat de foto een kopie is van een deel van de bij Tresoar berustende foto van de oorkonde van 1465, is het niet waar dat de oudste vermelding van de naam Schiermonnikoog op de oorkonde van 1465 voorkomt; de oudste vermelding komt voor op een oorkonde van 1440.

Symposium Wurkgroep Maritime Skiednis: 1666, de ramp van Vlieland en Terschelling

De werkgroep Maritieme Geschiedenis (wurkgroep Maritime Skiednis) van de Fryske Akademy hield onlangs een bijeenkomst in het Garnalenfabriekje te Moddergat, waarbij onze leden Nykle Dijkstra en Henk Goslings een presentatie gaven. Op de site van de Fryske Akademy vindt u een verslag van deze bijeenkomst, de presentatie van Nykle Dijkstra en de presentatie van Henk Goslings. 

Op zaterdag 21 januari 2017 wordt het jaarlijks symposium georganiseerd:

Symposium Wurkgroep Maritieme Skiednis: 1666, De ramp van Vlieland en Terschelling
Zaterdag 21 januari 2017 in Maritieme Academie, Harlingen

Aanmeldformulier hier.

Programma:

13.30 Ontvangst + koffie/thee+ koek

14.00 Welkom symposium, Rob Leemans (vz. wurkgroep), Peter Tolsma (dagvz.)
14.05 Maritiem Instituut Harlingen. Arjen Mintjes (dir. M.A. Harl.)
14.15 Belang van Vliestroom en Texelstroom, Paul van Royen
14.45 Marine organisatie, Adri van Vliet
15.15 Engelse Zeeoorlogen, Jaap de Kam
___________________________________________________________________
15.45 Pauze + koffie/thee
___________________________________________________________________
16.15 Ramp op het Vlie, Anne Doedens
16.45 Brand van West Terschelling, Frans Breukelman
17.15 Engels perspectief en Chatham, Gijs Rommelse
17.45 Afsluiting, Rob Leemans
___________________________________________________________________
18.00 Borrel
18.30 Buffet

11en30: Vlieland, Herman Brood en Friese vluchtelingen

In 11en30 jaargang 19, nummer 4, oktober 2014 veel genealogische gegevens. Kwartierstaten,

geneagrammen , vernoemingsreeksen en genealogieën.
Tineke Slof toont in het geneagram Brood-Slof dat ze verwant is aan de rocklegende Herman Brood via de gezamenlijke voorvader Aldert Dirks uit Sint Annaparochie (ca 1726-1801) .
In Sterke verhalen van Dineke Paetzel-Veenstra lezen we hoe Auke Douwes Feenstra in de Gariper Rekken bij Eernewoude een lugubere legende in stand hield om zijn viswater te beschermen.
De stamreeks van Elfstedentochtwinnaar Karst Leemburg uit Terwispel, door Sytze Giezen, leidt terug tot Albert Klazen uit de omgeving van Makkinga.
In de vernoemingsreeks van Harrit Kingma kun je mooi zien hoe de bijzondere voornaam via de opeenvolgende generaties is doorgegeven vanaf een 17e eeuwse Harryt uit Buitenpost.
Een zelfde beeld voor de vrouwelijke voornaam Vrouwkje in de vernoemingsreeks van Vrouwkje Schelhaas die terug leidt tot een Vroukjen uit omgeving Wolvega.
Jan Fokko van der Wal publiceert zowel een genealogie van Herre Foekes als van Willem Foekes van der Wal.
Wederom een vernoemingsreeks, nu van Anne Boomsma, door Kerst Boomsma (leuke naam) te Huizen, afgeleid van een vrouwelijke Antje uit Bolsward.
Aangezien men vroeger vaak hertrouwde na het overlijden van de moeder in het kraambed laat Sjoerd Huitema zien wat voor een huwelijkskluwen je kunt krijgen!
Hans Solkamans attendeert ons op de Friese vluchtelingen in 1580, de Conscriptio Exulum, met name katholieken die na de reformatie het hazenpad moesten kiezen. Veel ook uit Dokkum en de rest van Oostergo!
Op de cover het gemeentewapen van Vlieland: In zilver een omgewende zeepink met gehesen grootzeil in natuurlijke kleuren, hebbende op de achtersteven een vlag bestaande uit drie horizontale banen van rood, wit en blauw, en zeilende op een uit de schiltvoet uitkomende zee van sinopel (groen). Het wapen werd op 16 mei 1958 aldus vastgesteld. N.B. op de boot bovendien een wimpel van keel. Het huidige gemeentewapen is een afgeleide van het wapen dat op 13 september 1590 door de Staten van Holland en West-Friesland aan het dorp Oost-Vlieland werd verleend. Op dit wapen stond een zwarte loodsboot, die sinds de verovering van een Engelse zeepink in 1652 is vervangen door een dergelijk scheepstype.
Verder nog, vandaag 18 oktober, een lezing door Jos Kaldenbach over Een Europees geallieerd leger uit de periode 1806-1813, met 771 man uit de Nederlanden! Om 13.30 uur in Historisch Centrum Leeuwarden.
En op 15 november Tienminutenpraatjes met Antonia Veldhuis over Kindertransporten na de Eerste Wereldoorlog (herinnert u zich de verhalen in De Sneuper over de Hongaarse kinderen rond 1920 in Dongeradeel?), Bouwe van der Meulen over de familie Wiegersma uit Dantumadeel, gelieerd aan de Doopsgezinde gemeente en Vermaning aldaar. En Jarich Renema spreekt dan over de familie Wigmana (Gerardus Wigmana schilderde o.a. de Maaltijd te Dokkum).