Expositie Museum Admiraliteitshuis: Dood in Dokkum, graven in de Bonifatiusterp

In het museum Admiraliteitshuis te Dokkum is t/m maart 2015 de expositie ‘Dood in Dokkum, graven in de Bonifatiusterp’ te zien. Met als onderwerp de geschiedenis van de Markt in Dokkum.

De Markt is nu een niet heel erg aantrekkelijk plein waar veel auto’s parkeren. Maar het oudste gebouw van Dokkum, de Grote of Sint Martinuskerk, staat er als resultaat van een ontstaansgeschiedenis die zijn weerga niet kent in Friesland. Hier werd namelijk na de dood in 754 van Bonifatius en zijn gezellen een groot platform gemaakt van kwelderzoden. Niet alleen als een soort landmark voor de martelplaats, zoals katholieken dat noemden, maar ook om het gedachteniskerkje te vrijwaren voor overstromingen.

De expositie laat de veranderingen zien die deze plaats in de loop der eeuwen onderging. Op de martelplaats werd een houten kerkje gebouwd, al gauw omringd door een kerkhof; het eerste kerkje werd vervangen door grotere kerken van steen; er kwam een klooster dat weer afgebroken werd aan het einde van de 16de eeuw; en ga zo maar door.

De subtitel van de expositie verklapt dat de nadruk ligt op archeologie, wat is er gevonden tijdens opgravingen en wat vertelt ons dat. Zo zijn er opgravingstekeningen te zien, eeuwenoude grafkisten met hun inhoud en resten van grafzerken. Maar ook bouwfragmenten van het oude klooster, afbeeldingen van de grote abdijtoren die er tot 1830 stond en resten van het prachtige Gotische steenhouwerswerk dat de parochiekerk eens sierde.

De expositie begint met de uitleg over het gebruik van kwelderzoden voor verhogingen in het landschap en middeleeuwse woningen en eindigt met foto’s uit de tijd rond 1900, toen de Markt nog een echte veemarkt was, geplaveid met kinderkopjes en met het café De Beurs als beeldbepalend element aan de zuidzijde.

Een aansluitende lezing is in het Hellinghûs te Dokkum op donderdag 29 januari om 20.00 uur een lezing over uitvaarttechnieken, ondersteund met veel afbeeldingen. De lezing wordt gehouden door Hans Kemperman en sluit aan bij de expositie ’’Dood in Dokkum: graven in de Bonifatius terp’’ die t/m maart te zien is in museum Dokkum.

Dhr. Kemperman uit Terherne was in zijn carrière o.a. prosector (voorsnijder, een ontleder van menselijke lichaam) bij een medische faculteit, betrokken bij lijkopgravingen en lichaamsidentificaties (o.a. de Bijlmerramp en de giframp in Bhopal).

Zijn lezing gaat over verschillende moderne uitvaarttechnieken zoals vriesdrogen en balseming en andere manieren om na het overlijden het menselijk lichaam te bewaren. Hij ondersteund zijn verhaal met veel afbeeldingen.

Het verhaal en afbeeldingen kunnen confronterend zijn.

Aanmelden verplicht i.v.m. beschikbare ruimte en catering. via het contactformulier of bellen naar: 0519 293134

Donderdag 29 januari om 20.00 uur bent u van harte welkom in het Hellingshûs, Zuiderbolwerk 79, Dokkum. De kosten zijn voor donateurs € 4,- voor anderen € 6,- (incl. koffie/thee en iets lekkers).

Monumenta quaedam Van Buchel/Buchelius 1610-1620

Het Utrechts Archief heeft in haar online collectie een aantal prachtige handschriften.
Aernout van Buchel ofwel Buchelius was een geschiedschrijver die in de jaren 1610-1620 een drietal bijzondere handschriften samenstelde met beschrijvingen en tekeningen van de grafzerken, wapenborden, inscripties en andere historische bijzonderheden die hij tegenkwam in de kerken en kloosters in de stad Utrecht, maar ook daarbuiten.
Een van de handschriften, de Monumenta quaedam sepulcralia et publica (Tresoar, Leeuwarden, hs. EVC 3373), handelt over o.a. kerken en familiewapens in Friesland.
De tekeningen hebben een grote waarde vanwege de zorgvuldigheid van Buchelius en het feit dat hij het optekende in een tijd dat zijn bronnen nog werkelijk bestonden.
Naast het originele handschrift is er online de transcriptie en de Nederlandse vertaling, voorzien van toelichtende noten en inleidingen. U kunt zoeken via het zoekvak of gebruik maken van de inhoudsopgave en index.
Een mooi voorbeeld is de pagina met wapens van de leden van het College van de Admiraliteit van Friesland en Groningen te Dokkum, hierbij afgebeeld.

Transcriptie:
* Hans Jacob Hegeman, hopman – Jan Kijf genaemt Frens, hopman
Allert Conders te Helpman, Henrick Conders te Helpman, hopluden. [Pathuis 1327]
In alio vitro sequitur:
Collegium der admiralité binnen Doccum
* Matheus Augustinus van Stein, wegen Hollant
Joncker Johan Rengers van Arendorp, wegen Utrecht
Joncker Poppe Ufkens, wegen Groeningen
Rembertus Sircxma, secretaris. [Pathuis 1329]
In alio vitro:
De gedeputeerde Staten der stadt Groeningen ende der Ommelanden
Peter Scatter – Johan Wichering – Johan Clant – Gerrit Crabbe – Philippus Meckema. [Pathuis 1328]

Vertaling:
* Hans Jacob Hegeman, hopman – Jan Kijf genaamd Frens, hopman
Allert Coenders van Helpen, Hendrik Coenders van Helpen, hoplieden.
In een ander raam volgt:
College van de admiraliteit te Dokkum
* Mattheus Augustinus van Stein, namens Holland
Jonker Jan Rengers van Arensdorp, namens Utrecht
Jonker Popko Ufkens, namens Groningen
Rembert Sircxma, secretaris.
In een ander raam:
De gedeputeerde Staten der stad Groningen en Ommelanden
Pieter Schatter – Jan Wichering – Jan Clant – Gerrit Crabbe – Philip Meckema.