Prize papers met zeemannen uit Noordoost Friesland

In de periode 1652-1815 werden diverse Nederlandse schepen in oorlogstijd door Britse schepen gekaapt (Anglo-Dutch Wars). Daarvan is in de Britse archieven in Kew bij London heel veel administratie bewaard gebleven. De zogenaamde Prize papers zijn documenten die werden buitgemaakt en opgemaakt ter juridische afhandeling. Meer en meer worden deze papieren gedigitaliseerd en het zal u niet verbazen dat hier ook schippers uit Noordoost Friesland tussen zaten.

Diverse projecten, zoals Sailing Letters, Gekaapte Brieven en Brieven als Buit, hebben

deelverzamelingen getranscribeerd en digitaal beschikbaar gesteld.
Ook de uitgever Brill heeft stukken van de Prize papers gedigitaliseerd.
Welke namen komen we zoal tegen van Friezen of scheepsnamen (verbonden met eigenaar/reder) met een mogelijke link naar onze regio (Bedenk wel dat de namen verhaspeld kunnen zijn door de Engelsen)?
Een greep uit onze recente vondsten (met dank aan Nykle Dijkstra en Ane Witteveen):

Siebe Nannes, meester/schipper uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de smak De Jonge Ulbe, varend van Bordeaux naar St Malo met wijn, 14 mei 1780

Sibbe Nannes, commandeur uit de Jouwer (Joure) in Friesland, op de Jonge Ulbe, varend met wijn van Libourne (Frankrijk) naar Rotterdam, 23 december 1780, tussen Dover en Calais. Hij werd dus twee keer binnen een jaar gekaapt!
Tot mijn verbazing vond ik zijn overlijden op een Engelse website over de begraafplaats in Tenterden, graafschap Kent, bij de St. Mildred Church: SECTION A - Stones in the South Western part of the Yard:
3. Hier Legt Begraaven Schipper Seibe NANNES, Van de Jouwer in Vriesland is in den Heere Gerusteden, 8 November, 1781, oudt 47 iaaren.
Op achterzijde (east side): "As he’s the first the Neighbours say that lies/First of War Captives buried in this place,/So may he hope to be the first to rise/And seek the mansions of eternal peace." (Register. 10th November, 1781, Siebe Nannes, aged 46, buried.)
Hij is dus in krijgsgevangenschap in Tenterden overleden! Misschien eens een local vragen of die een foto kan maken? Ik heb in ieder geval de koster van de kerk even gemaild.
Hoe dan ook: Dit vraagt natuurlijk om nader onderzoek en een mooi artikel!

Engel Cornelis, scheepsmaat uit Dokkum, was aan boord bij Sibbe Nannes tijdens deze reis op de Jonge Ulbe van Libourne naar Rotterdam.

Niclaas Roelofs, kok uit Sloten in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780

Jurjen Rinders, stuurman uit Stavoren, op de Jonge Francois, 23 december 1780

Jan Wessels, zeeman uit Sappemeer in Groningen, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Hinderikus Hindricks, meester/schipper uit Dokkum, op de Jonge Francois Bekius, varend van Harlingen naar London, 23 december 1780

Jan Aukes Noerd Raven (Jan Aukes Noordraven of Noorderhaven), kapitein uit Suameer/Grouw in Friesland, op de Vrouw Marya Gertruda van Camminga, varend van Libourne naar Rotterdam, 25 december 1780

Pytter Coerts Nijland, meester/schipper uit Dokkum in Friesland, op de Lumina Elizabeth, varend met linnen, papier en honing van Morlaix naar Amsterdam, 27 december 1780. Pieter Coerts Nijland of Nieuwland huwde in 1774 te Dokkum met Antje Rintjes. Later huwde hij waarschijnlijk nog Grietje Hilberts Bos.
Aan boord was ook scheepsmaat Adam Johannes uit Dokkum.

Pieter Ones Fermer, meester/schipper van Ameland, op de Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, met wijn, rozijnen, limoenen, 25 december 1781. Dit is waarschijnlijk Pieter Ones Former die op 14 november 1822 te Lissabon in het hospitaal overleed. Hij was toen kapitein op het Deense schip 'Neptheunis'. Er werd in Dokkum een Memorie van Successie opgemaakt voor hem en nog in 1824 in een acte bij notaris Jan Klaasesz in Ternaard. In 1782 trouwde hij RK te Nes, Ameland met Trijntje Jacobs.

Euwe Pieters, master/schipper van Ameland, op de brigantijn Abraham en Jacob, varend van Malaga naar Amsterdam, 25 december 1781.

Hindrick Rimpel, uit Elbing, schipper op de Jonge Francois, zeilend van Harlingen naar London

Als u er een bekende naam tussen ziet, laat het ons weten! Dan kunnen wij u van meer informatie voorzien.

Update: Prachtige en snelle aanvullingen van Nykle Dijkstra op bovenstaande:
De doop van Sibe Nannes als zoon van Nanne Sybes en Aegje Sybes was op 10 april 1735.
Nykle wist ook een afbeelding van zijn graf te bemachtigen want hij had een foto aangevraagd via Findagrave.com en gravestonephotos.com. Via die laatste site heeft hij de foto gekregen van de helaas slecht leesbare grafsteen.

Het blijkt dat in het archief in Kew maar liefst 85 documenten zijn m.b.t. de kaping van zijn schip!

http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C13506477

Ondervragingen (Interrogations):
Abraham en Jacob, vraag 31: "six one pounder guns and two swivel guns mounted on board the said brigantine and that there were also onboard of and belonging to her some ball and about fifty pounds of gunpowder and that she was so armed as being her ordinary furniture and to fire for a pilot." De koopvaarder van de Amelander Former was dus wel (licht) bewapend met 8 grotere en kleinere kanonnen/geweren.

Jonge Francois Bekius: gekaapt door de kotter HMS Liberty, luitenant Berkeley. Dat schip vuurde éénmaal en toen gaf de JFB zich over.
Vraag 10: Schip was gemaakt door ene Anne Hoops Bijl uit Dokkum. Anne Hoops Bijl zal scheepstimmerman Anne Coops Bijl zijn:
Huwelijk 28 januari 1776 te Dokkum
Bruidegom: Anne Coops Bijl wonende te Dokkum
Bruid: Froukjen Formers Jaarsma wonende te Holwerd

Jonge Ulbe, vraag 17: eerder in mei gekaapt door het kaperschip Achilles uit Wymouth, kapitein John Williams op een reis van Bordeaux naar St. Malo

Lumina Elizabeth, antwoord vraag 25: eerder was een kaper (scheepstype logger) aan boord gekomen en had een "thierce" (159 liter?) honing meegenomen.
Vraag 26: Er was een passagier aan boord, ene "John" die naar Engeland moest. Hij was uitgewisseld of zo (ransomed). Verder wist de kapitein niets over hem.
Vraag 31: Er was alleen één musket aan boord.

Het graf van Siebe Nannes wordt nog in een boek genoemd. Er staat/stond blijkbaar een schip en een liggend figuur (de schipper voorstellende?) op:

https://archive.org/stream/prisonersofwarin00abeluoft#page/452/mode/2up

In het boek ook nog e.e.a. over Tenterden rond 1780.

Sibe Nannes grafsteen in Tenterden. Bron: Charles Sale
Gravestone Photographic Resource

Lezing Meer dan drie eeuwen Latijnse School in Dokkum door Piter van Tuinen

Deze  interessante lezing zal worden gehouden op woensdagavond 20 november om 20.00 uur in de Doopsgezinde

Admiraliteitshuis, de vroegere Latijnse School

Kerk aan de Legeweg te Dokkum. Piter van Tuinen, zoon van een vroegere burgemeester van Dokkum, is expert op het gebied van Latijnse Scholen in Friesland.

Het huidige Admiraliteitshuis was tot begin 1900 in gebruik als Latijnse school.

De inwoners van Dokkum hadden vroeger wel eens de naam niet al te snugger te zijn. De stad heeft echter behalve topsporters en artiesten ook vele geleerden voortgebracht. Die gingen in vroeger eeuwen naar de Latijnse school. In Friesland hadden alle steden (behalve IJlst) en de dorpen Kollum en Joure zo’n instituut voor voortgezet onderwijs. Ook Dokkum dus, tot 1879, toen de laatste rector zijn laatste leerlingen naar de academie promoveerde.                                   

Met drie klassen was de school nooit erg groot en het onderwijs was zoals overal wel erg eenzijdig op het spreken, schrijven en vertalen van Latijn gericht. Maar dit gaf de leerlingen toegang tot de geleerde wereld en ook tot beroepen als secretaris of chirurgijn. De magistraat was trots op de school en de promoties waren openbare plechtigheden waar alle burgers welkom waren.                                                                                                                       
Ook al zijn de inrichting en het lesprogramma van alle Latijnse scholen min of meer gelijk, toch maken een paar factoren de school in Dokkum bijzonder. Het stadsbestuur had meestal een gelukkige hand bij de benoeming van rectoren en conrectoren. Niet altijd, want ook hier speelden drank- en ordeproblemen en geldzucht een rol. Er is een interessante schoolwet uit 1662 die licht werpt op de organisatie en de inhoud van de lessen. En onder de opvallende schoolmeesters neemt conrector Johannes Hilarides (1681-1699) een speciale plaats in met zijn moderne ideeën over onderwijs. Reden genoeg dus om aandacht te vragen voor de Latijnse school in Dokkum.

De lezing is toegankelijk voor Donateurs van stichting Oud – Dockum en belangstellenden.

Hopelijk zal naar aanleiding van deze lezing ook een artikel over de Latijnse School van Dokkum in een toekomstig nummer van De Sneuper verschijnen.

Boeken over uurwerkmakers in Joure en heel Friesland

Na ca. 10 jaar archiefonderzoek door Lammert en Siet de Bruin, lid van onze vereniging, over de

geschiedenis van de uurwerkmakerij in Friesland, met name gericht op Joure en omgeving, heeft dit geresulteerd in het schrijven van een boek hierover door Lammert de Bruin. Omdat ze eigenlijk in de archieven heel Friesland doorworstelden, kwamen ze tot zoveel informatie dat ze besloten om dat in een tweede boek te verwerken.
Het eerste is "Uurwerkmakers in Joure" waarin de geschiedenis van de uurwerkmakerij, de uurwerkmakers (ook genealogisch uitgespit), produktie en foto's. Ook de klokschilders zijn hierin meegenomen, etc.
Het tweede is "Uurwerkmakers in Friesland" en is een index op naam van alle uurwerkmakers en klokschilders die zijn gevonden, met alle gegevens en hun gebeurtenissen (alleen tekst).
De boeken worden in juni 2013 uitgegeven. Mocht u belangstelling hebben om er een aan te schaffen:
 
Van "Uurwerkmakers in Joure" is de prijs 24,95 euro (inclusief verzendkosten).

Van "Uurwerkmakers in Friesland" is de prijs 14,95 euro (idem). Dit boek bevat louter tekst.

U kunt zich hiervoor inschrijven op het emailadres: bergsiet@gmail.com met vermelding van naam, adres en hetgeen u wilt bestellen. 

Zie voor meer informatie de website van Siet de Bruin, waar ook een zeer volledige en handige Namenindex, evenals een Inhoudsopgave en deze introductie staat:
Steeds meer uurwerkmakers in de 18e eeuw
Mede door het succes van de nieuwe staartklok bleef ook in de 2e helft van de 18e eeuw de vraag naar Friese klokken verder toenemen. Steeds meer personen begonnen in Joure als uurwerkmaker, en ook hun zonen werden in het vak opgeleid. Naast de families Van der Meulen, de Aleva’s, de Bouma’s en Vijlstra’s, die in deze periode als uurwerkmakers begonnen, waren er ook uurwerkmakers die geen opvolging hadden voor hun uurwerkmakerij.
Enkelen waren nooit getrouwd en anderen hadden geen zoon die de uurwerkmakerij kon voortzetten. Bij een enkeling was hun huwelijk kinderloos gebleven. Het zijn juist deze uurwerkmakers waarvan in de archieven vaak veel minder is terug te vinden.