Posts tonen met het label Frysk. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Frysk. Alle posts tonen

woensdag 21 februari 2018

Meer aandacht voor minderheidstalen in Europa

In september is een handtekeningenactie van het Europese burgerinitiatief onder de naam Minority SafePack Initiative (MSPI) van start gegaan. Die actie heeft als doel om te zorgen dat minderheden en minderheidstalen in Europa meer aandacht krijgen en beter beschermd worden.

Er zijn in Europa zo’n 50 miljoen mensen in een groot aantal landen die een minderheidstaal spreken. Zij dragen bij tot de taalkundige en culturele verscheidenheid in Europa. Daar hoort ook Fryslân bij.  Samen willen we dat in de Europese Unie niet alleen officiele talen of dominante culturen er toe doen, maar dat ook rekening wordt gehouden met taalminderheden. Daarvoor is een handtekeningenactie opgezet met als doel de Europese Commissie te stimuleren om kleine talen, zoals het Frysk te steunen en de rechten van taalminderheden in de EU vooruit te brengen en in stand te houden.

De Friese taal is een belangrijk onderdeel van de geschiedenis en cultuur in Fryslân.
Er zijn nog een groot aantal handtekeningen nodig voor dit initiatief. De Ried fan de Fryske Beweging, de Federal Union of European Nationalities (FUEN), het Europeesk Buro foar de Lytse Talen (EBLT) en Mercator houden daarom een actie op 21 februari 2018, de Internationale Moedertalendag, om zoveel mogelijk handtekeningen te verzamelen.

U tekent toch ook?
Meer informatie en in digitaal handtekeningsformulier om thuis te ondertekenen vind u op
Minority Safepack Initiative.

maandag 15 februari 2016

Frysk nu bijna in Google Translate

Nog even en dan is het zover: de Friese taal in Google Translate.

Afgelopen vrijdag kwamen in Tresoar weer vele Friezen opdagen om de vertalingen van het Engels naar het Frysk te valideren, zo meldde de Leeuwarder Courant. Dat valideren gaat via de computer en is in feite nakijken en bevestigen of de vertalingen kloppen. En dat is voor sommige moderne woorden nog best lastig. Een groot deel van de data was al rechtstreeks goedgekeurd door Google.
In 2012 schreef ik een blogartikel waarin ik opriep te streven naar het opnemen van het Frysk in Google Translate. Toendertijd was er door bezuinigingen sprake van dat leerstoelen Fries aan universiteiten gingen verdwijnen. Ook adviseerde ik de Fryske Akademy, naast het grootschalig digitaliseren, zich te beijveren voor opname in deze online vertaalmachine. Het maakt het veel gemakkelijker om de Friese taal online te delen met een enorm internationaal netwerk, maar alleen al om het bereik en de PR-waarde die Google genereert is het de moeite waard.

Een grote rol bij dit project was weggelegd voor Dr. Anne Dijkstra, oud-lexicograaf bij de Fryske Akademy.
Om de kwaliteit van de vertalingen zo goed mogelijk te maken kunnen nog steeds woorden en zinnen worden toegevoegd of gevalideerd. Zoals bij welhaast alle online vertalingen zal het nooit helemaal perfect worden, maar de essentie is meestal wel duidelijk. Dit is ook een mooi voorbeeld van crowdsourcing
Het valideren van de Friese tekst mag natuurlijk gewoon thuis, zoals de website van de Provincie Fryslan vermeldt. Lees daarvoor hieronder de instructie.

Instructies

1. Ga naar: https://translate.google.nl/community. Log in met jouw Google-account en kies ‘Engels-Fries’.
2. Klik op ‘valideren’.
3. U kunt aan de slag! De eerste te valideren zin verschijnt op u scherm. Klik op het vinkje om de vertaling goed te keuren af op het kruisje als de vertaling niet deugt. Klik op ‘verzenden’ wanneer u het rijtje bij langs bent geweest. Komt u er niet uit, klik dan op ‘overslaan’.

Ik ben benieuwd wanneer we Frysk in Google Translate voor het eerst kunnen gebruiken!

Update: Vanaf donderdag 18 februari 2016 is het zover! Dan kunt u globale vertalingen van Engels naar Frysk en andere talen maken. Met de Google Translate-button aan de linkerzijde van dit blog kunt u in 1 keer het hele blog in het Frysk lezen!

maandag 17 augustus 2015

Fryske Google Translate week van 21-26 september 2015

Mede-redacteur Jacob Roep van De Sneuper kreeg een email waarin studenten en mensen die Fries
kunnen schrijven worden opgeroepen aan een goed doel deel te nemen.
Op initiatief van de provincie Fryslân wordt er een Google Translate week georganiseerd.
Doel is, dat er op de website van Google Translate die week door zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk Engels (losse woorden en zinnen) in het Frysk vertaald worden. Want alleen als er genoeg Engels-Friese koppelingen zijn, kan het Frysk in Google Translate opnomen worden.
Voor deze 'oersetslach' is de hulp nodig van alle Friezen die een aardig woordje Frysk kunnen schrijven.
Al in 2012 deed ik in een blogartikel (Kan Google het Frysk redden?) een oproep en in 2014 weer.
Daarom de rest van dit artikel in de oorspronkelijke Friese tekst:

Op sneon 26 septimber 2015, de lêste dei fan de Fryske Google Translate Wike en tagelyk Europeeske taledei, wolle wy mei safolle mooglik fan ús (âld-)studinten en (âld-)dosinten, mar dus ek mei jim en gâns oaren, yn Grins byinoar komme, yn in moaie 'oersetomjouwing'. It doel is om dy deis mei-inoar in grut tal wurden oer te setten. Hoefolle oft dat wurde kinne, hinget fansels ôf fan it tal meidoggers en de dregens fan de oersetgefallen. Mar ús ambysjes binne heech. Wy dogge it net foar minder, en de saak is it wurdich.

It oersetten duorret fan likernôch 10.00 oant 16.00 oere. Fansels hoege jim net de hiele tiid oer te setten – as jim in pear oerkes meidraaie, is dat ek al prachtich – mar it mei wol. Foar kofje, tee en in lunch wurdt soarge. Om de dei sa memorabel mooglik te meitsjen én te soargjen dat jim manmachtich opsetten komme, meitsje wy fan dizze 'Fryske Google Translate Dei' in treffen fan alle universitêre en HBO-studinten en dosinten Frysk. Soks is dan tagelyk in prachtige gelegenheid om te netwurkjen.

Jim kinne jim opjaan troch foar 1 septimber in mail te stjoeren nei Willem Visser (w.visser@rug.nl). Yn 'e rin fan septimber krije alle meidoggers neiere ynformaasje.

dinsdag 11 augustus 2015

Publicatie en middag over professor Tony Feitsma in Brantgum

Onze secretaris Arjen Dijkstra uit Nes, ook secretaris van het Feitsmafûns, meldt via een dubbel persbericht:

Publicatie over prof. Tony Feitsma
Op zondag 30 augustus wordt in Brantgum een bundel gepresenteerd over prof. dr. Anthonia (Tony) Feitsma (1928-2009). Het boek, Wittenskip en Beweging, bevat een elftal beschouwingen van vooraanstaande wetenschappers over het werk van de voormalige hoogleraar Fries. Feitsma was niet alleen lange tijd professor Fries in Amsterdam (VU en UvA), maar ook een vurig strijdster voor de Friese taal; daarbij meed ze de confrontatie zeer zeker niet. Bovendien was Tony Feitsma in de zestiger jaren een van de oprichters van de FNP (Fryske Nasjonale Partij). In – letterlijk – duizenden stukken heeft Feitsma in kranten, tijdschriften en boeken geschreven over het Fries en de maatschappelijke positie ervan. Verder heeft ze in de zeventiger jaren gepoogd een eigen Friese spelling te introduceren, die sterk afweek van de gangbare. De bundel bevat als bijlage een volledige lijst van al haar artikelen. Wittenskip en Beweging is een uitgave van Uitgeverij Wijdemeer, op initiatief van het Feitsma Fûns ('Fûûns fwar it Frysk').

Middag rondom Tony Feitsma
Op zondagmiddag 30 augustus vindt in Brantgum het Bûter yn 'e brij-festival plaats. Het "festival", een initiatief van het Feitsma Fûns ('Fûûns fwar it Frysk') is bedoeld voor iedereen die prof. dr. Tony (Anthonia) Feitsma (1928-2009) kende of zich anderszins voor haar interesseert. Maar ook iedereen die het Fries een warm toedraagt is van harte welkom op deze bijeenkomst over een van de vurigste strijders die het Fries ooit heeft gekend.
Op de bijeenkomst zullen prof. dr. Goffe Jensma (hoogleraar Fries aan de RuG) en Meindert Reitsma (voorzitter van Skanomodu, de nieuwste organisatie voor Friese jongeren) uitleggen wat Tony Feitsma voor hen betekent (heeft). Musicus Hindrik van der Meer zal ervoor zorgen dat het met veel muziek en liederen een vrolijke middag wordt. Ook zullen de bezoekers kunnen zien welke projecten het Feitsma Fûns, door Feitsma zelf bij leven opgericht, tegenwoordig steunt en in het verleden al heeft gesteund.
Op deze middag zullen ook twee publicaties worden gepresenteerd. Wittenskip en Beweging is een wetenschappelijke bundel waarin vooraanstaande wetenschappers het werk van Tony Feitsma onder de loep leggen. Beweger en Wittenskipper is een fraaie uitgave van posthume brieven aan Tony Feitsma door voormalige kennissen en collega's. Het programma op 30 augustus begint om 14.00 uur (inloop vanaf 13.30); de toegang is gratis. Voor meer informatie en voor opgave, zie www.feitsmafuns.nl.

donderdag 14 augustus 2014

Friese taal in ontwikkeling voor Google Translate

Al weer twee jaar geleden schreef ik een blogartikel waarin ik opriep de Friese taal in Google Translate te laten opnemen. Dit zou mijns inziens een grote stimulans voor de taal zijn omdat daarmee automatisch allerlei websites direct vertaald kunnen worden in het Frysk! Kijkt u bijvoorbeeld maar eens in de linkerkolom van ons blog. U ziet dan linksbovenaan (onder Over dit weblog) een blokje met een kopje Translate en daaronder een selectievakje met 'Selecteer een taal'. Als u daarin een taal selecteert wordt in 1 keer het hele blog in die taal vertaalt. Dat zou dus ook in het Frysk kunnen straks.

En laat nu iedere Fries hier een steentje aan kunnen bijdragen! Recent kondigde Omrop Fryslan aan dat de Fryske Akademy contact had gezocht met Google om het project in werking te zetten. Via o.a. crowdsourcing wordt het werk opgepakt. Als dat geen opperste vorm van Mienskip is weet ik het niet meer. Je kunt gewoon thuis, vanachter je computer, dus online Engelse woorden of zinnen vertalen in het Frysk. Deze woorden worden direct in een grote database samengebracht, die de taal in beeld brengt. Zodra er genoeg woorden en zinnen in de database zitten kan er daadwerkelijk online mee vertaald worden. Dus hoe meer mensen meewerken hoe sneller het gaat!

Het is heel eenvoudig. Als je een Gmail adres hebt kun je gelijk beginnen, anders moet je even gratis en snel een account aanmaken via www.gmail.com
Vervolgens kun je snel aan de slag via de site http://translate.google.com/community
Hierin geef je aan welke talen je beheerst, op zijn minst dus Engels en Frysk. Een gemiddelde kennis is al genoeg, u hoeft geen expert te zijn.
Hoe de vertalingen precies tot stand komen wordt op een pagina met een filmpje op YouTube nog eens rustig uitgelegd.
Dus, beste sneupers, aan de slag!

Update: Zie ook het Fryske persbericht van de Fryske Akademy.Tekstbestanden Engels/Frysk kunnen ook gewoon rechtstreeks per mail naar coordinator (ook na zn pensioen) Anne Dykstra via adykstra@fryske-akademy.nl

zondag 23 februari 2014

25 Frisse Fryske Ferskes, debuutbundel van Tomke Dragt

Onder het pseudoniem van Tomke Dragt, met een knipoog naar zowel de naam van de bekende kinderboekenschrijver Tonke Dragt als naar zijn eigen lengte, publiceert de conservator van de Stichting Musea Noardeast Fryslân, Ihno Dragt, een eerste dichtbundel.

De titel is: 25 Frisse Fryske Ferskes: sa mar út myn Hollânske pinne drippele.
Deze verraadt meteen al dat de schrijver geen Fries van origine is. En dat levert, zoals een ter zake kundige het uitdrukte, soms ongebruikelijke woordkoppelingen op die een ‘native speaker’ niet gauw bedenkt.
De auteur heeft met zijn debuutbundel niet de pretentie om hoogstaande poëzie te leveren. Sterker nog, hij geeft aan niet te weten wat dat is. Wel is het zijn ambitie om zijn plezier in het schrijven en dichten in de Friese taal over te brengen op de lezer. En hij doet dat door middel van rijmdichten, verrassende taalgrapjes en gegoochel met woorden.

Bij 16 verzen heeft Tomke Dragt bovendien een illustratie gemaakt. En doordat de gehele opmaak, inclusief het omslagontwerp, van zijn hand is, kan rustig gesteld worden dat het full colour boekje van 52 pagina’s in alles zijn stempel draagt.
Hij begint met een gedicht over de ramp van Moddergat in 1883 en eindigt met een rijm over Bonifatius. Daartussenin hebben de verzen allerlei thema’s tot onderwerp, zoals mijmeringen over de tijd, depressie, de natuur of met een persoonlijke belevenis als inspiratiebron. Er is een gedicht met afwisselend een Nederlands en een Fries woord Onder het pseudoniem van Tomke Dragt, met een knipoog naar zowel de naam van de bekende kinderboekenschrijfster Tonke Dragt als naar zijn eigen lengte, publiceert de directeur, een waarbij de beginletters van de woorden in iedere zin hetzelfde zijn, en zo al meer.

Van de verkoopprijs van € 12,45 is vier euro, het bedrag dat overblijft na aftrek van de drukkosten, bestemd voor de Stichting Markant Friesland.
Deze in Buitenpost gevestigde stichting is een samenwerkingsverband van musea in noordoost Fryslân. Sinds een jaar of vijf timmert deze stichting aan de weg om de organisatie van circa 25 aangesloten cultuuraanbieders (in zes gemeenten) en de beleving van de cultuurhistorie op een hoger plan te brengen.

Het boekje is te verkrijgen in de winkel van de musea in Dokkum en Moddergat, alsmede te bestellen via info@museumdokkum.nl. De verzendkosten bedragen € 3,50 per boekje.

Uitgeverij Walraven de Granje, Clantlaan 1  9843 EA Grijpskerk
ISBN/EAN: 978-90-821609-1-8

dinsdag 5 maart 2013

Vrije Fries 2012, nummer 92, met kloeke Friese geschiedenissen

Op zaterdag 2 maart viel hij weer in de brievenbus: het jaarboek van het Koninklijke Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur en de Fryske Akademy over 2012. Ik maak er graag melding van op dit blog maar het kost toch ongewild nog aardig wat tijd om de informatie op en rijtje te krijgen. Je zou toch mogen verwachten dat op moment van versturen per post er online ook al de nodige informatie beschikbaar zou worden gemaakt. Op zijn minst een inhoudsopgave en een cover. Maar niets is minder waar!
De site van het Fries Genootschap geeft alleen een overzicht van de inhoud vanaf het eerste nummer in 1839 tot en met 2008!
De Fryske Akademy maakt het nog bonter: daar alleen een overzicht t/m 2006. Dan denk je: het zal wel op de site van Afuk staan, die de boekenverkoop doen. Dat is maar deels waar. Sowieso staat er nog niks over 2012, wel over de delen t/m 2011. Echter dat is via de zoekmachine of navigatie van de site bijna niet te vinden. Probeer het maar eens via Vrije Fries of Vrije Fries 2011.

Afijn, genoeg geconstateerd, nu de inhoud. In het eerste hoofdstukje, Van de redactie, wordt een samenvatting gegeven. Leo Verhart beschrijft de verwoede twisten tussen het Rijksmuseum van Oudheden (te Leiden), in de figuur van Jan Hendrik Holwerda, en het Fries Genootschap, vooral in de figuur van P.C.J.A. Boeles.
Nelleke IJssennagger beschrijft de contacten tussen Friezen en Scandinaviërs in de eeuwen rond het jaar 1000. Aan de hand van teksten en voorwerpen behandelt ze de onderlinge conflicten, allianties, handel en uitwisselingen als evenzovele manieren van contact.
Kees Kuiken onderzoekt het boeren-liberalisme in Het Bildt van de grote heren- en vergaderboeren.
Eeltsje Hettinga levert een mooi essay over de poëzie van de vorig jaar overleden schrijver Trinus Riemersma.
Joke Corporaal behandelt in haar artikel de Friese literatuur van o.a. Anne Wadman.
Persoonlijk het meest interessante artikel, gelardeerd met kleurenfoto's, vind ik dat van Saskia Kuus. Zij trekt de stelling van Piet Bakker, auteur van het standaardwerk over de Friese schilderkunst in de Gouden Eeuw, dat vooral adellijke milieus met portretschilderijen uiting gaven aan hun familiebewustzijn, in twijfel. Zij illustreert dit met het voorbeeld van de uit een familie van eigenerfden afkomstige regent Dirk Fogelsangh (1600-1663), die schilders veelvuldig opdracht gaf om hemzelf en familieleden te portretteren.
Justin Kroesen presenteert tenslotte een overzicht van het Friese katholieke kerkzilver uit het tijdperk van de protestantse Republiek, met bijzondere aandacht voor de daarop aangebrachte beeldtaal.

Inhoudsopgave:
- Terug in het land van herkomst, Leo Verhart.
- Friezen en Scandinaviërs in de Vikingtijd, Nelleke IJssennagger.
- Fries katholiek kerkzilver.
- Anne Wadman tussen moeder- en vadertaal.
- Oer de poézy fan Trinus Riemersma.
- De portretopdrachten van Dirk Fogelsangh (1600-1663).
- 'Zijne vrijzinnige denkbeelden omtrent de staatshuishouding'. Bildts protoliberalisme en liberalisme 1814-1851, Kees Kuiken.
- Archeologische kroniek, Ernst Taayke.
- Jaarverslag Koninklijk Fries Genootschap.

zondag 5 augustus 2012

Kan Google het Frysk redden?

De studie Fries aan de Rijksuniversiteit Groningen staat onder druk en er is zelfs sprake van dat het gestopt zou kunnen worden. Om dit te voorkomen is de website Red it Frysk online gegaan, waar men digitaal een petitie kan tekenen. Al meer dan 3500 mensen met hart voor het Fries hebben dat gedaan voor de tweede rijkstaal!
Afgelopen woensdag was ik bij de PC, de jaarlijkse kaatsklassieker in Franeker. Daar wordt vrijwel uitsluitend Fries gesproken, dus levend is de taal nog zeker. Sponsor Friesland Bank echter is weer een wat moeilijker verhaal want die moest recent gered worden door de Rabobank.
Wat denk ik nog een veel grotere positieve ontwikkeling zou zijn voor het Fries is de opname in de wereldwijde online vertaalservice van Google Translate. Op ons blog ziet u deze optie al in de linkerkolom en u hoeft maar in het dropdown menu aan te geven in welke taal u het wilt zien en in een handomdraai wordt ons volledig blog in die taal omgezet. Het is niet vlekkeloos maar goed genoeg om te begrijpen.
En in Google Translate zitten wel exotischer talen dan het Fries. Zo zit het Baskisch er in en ook het Esperanto. Hoe de vertalingen precies tot stand komen wordt op een pagina met een filmpje op YouTube uitgelegd.
Het is zeker mogelijk om het Fries in Google Translate te krijgen maar daar moet natuurlijk wel wat voor gedaan worden. Een groep Friezen die via Crowdsourcing zijn kennis deelt zou al mooi zijn. Je kunt nu al meewerken door vertalingen en woordenlijsten te uploaden via de gratis Google Translator toolkit.

Verder zou natuurlijk de Fryske Akademy of de Rijksuniversiteit Groningen een aanjagende rol kunnen spelen. Als dat gerealiseerd kan worden kun je in éen klap elke willekeurige website in het Frysk vertalen. Stel je eens voor wat een krachtige stimulans dat kan zijn! Want is het niet zo tegenwoordig dat als je als taal op Google niet goed zichtbaar bent je gedoemd bent te verdwijnen?