Het beroep Rustmeester

Tijdens het sneupen in de Tresoar database naar mensen die in vroeger eeuwen iets met of in

Rusland deden vond ik een vermelding van het beroep Rustmeester. Nooit van gehoord. Het leek me wel een relaxed beroep, zeker zo bij aanvang van de zomervakantie. Zou het iemand zijn die meester is van en over de rust? De rust zelve?
Dokkum, dopen, doopjaar 1650. Gedoopt op 1 mei 1650 in Dokkum. Dopeling: Geertie, dochter. Vader: Jan Jelles, rustmeester. Daar worden we niet veel wijzer van.

Dit geeft al meer context:
Dokkum, dopen, doopjaar 1687 Gedoopt op 25 maart 1687 in Dokkum Dopeling: Antje, dochter. Vader: Goslingh, rustmeester van capitein Sanderen.

Het zal dus iets te maken hebben met het leger. Dokkum was immers in de 17e en 18e eeuw een vestingstad met een regiment van het leger. Blijkbaar kwamen de rustmeesters vaak over van andere plaatsen:

Dokkum, huwelijken 1608 Vermelding: Bevestiging huwelijk op 3 december 1608 Bruidegom: Haring Cornelis afkomstig van Rijp. Bruid: Doed Gerryts Opmerking : hij is rustmeester

Dokkum, huwelijken 1667 Vermelding: Derde proclamatie op 16 juni 1667 Bruidegom: Joost Borman afkomstig van Leeuwarden. Bruid: Nieske Luitiens afkomstig van Dokkum Opmerking : rustmeester

Dokkum, huwelijken 1669 Vermelding: Bevestiging huwelijk op 29 augustus 1669 Bruidegom: Hans Jurgens Steen afkomstig van Herbergen (Herborn). Bruid: Josina van Honten afkomstig van Wesel Opmerking : rustmeester

Dokkum, huwelijken 1671 Vermelding: Derde proclamatie op 21 mei 1671 Bruidegom: Hendrik ten Bergh afkomstig van Doesburg. Bruid: Aeltie Gerrits afkomstig van Dokkum Opmerking : rustmeester.

De database van het gemeentearchief Leeuwarden vermeld ook enkele rustmeesters.

In de interessante genealogie van Nico van der Woude over Van Teijens wordt een Saecke Sierks genoemd die rustmeester was.

En in Wumkes' Stads- en Dorpskroniek van Friesland, 1767: Gedeput, Staten van Friesland laten verkoopen 2 deftige huizingen op de Breedzijde van de Nieuwstad omtrent de Duco Martenapijp, no.1 bewoond door ammunitiemeester Huber, no.2 door rustmeester S.Penterman. De familie Penterman is bekend als geweermakers in Leeuwarden en Utrecht en een tonnenboeier die te Dokkum getrouwd was met Elisabeth de Flines.

Als je googlet op rustmeester krijg je in eerste instantie enkele nietszeggende resultaten. Deze opmerking in de genealogie Tjoelker-Schuuring lijkt echter het antwoord te geven:  rustmeester (naar hoogduits "rustmeister", opziener over het krijgsgereedschap). Dus iemand die betrokken is bij de bewapening van de soldaten. Deze vondst in het archief van de Gedeputeerde Staten van Friesland bevestigt dat: Bestek voor de ammunitiemeester en de rustmeester van het Landschaps ammunitiehuis betreffende de reparatie en het gebruik van het Landschapshuis ('t olde Starkenburgshuis) bij de Duco Martenapijp als woning en als 's Lands ammunitiehuis. Het lijkt me dat het woord is afgeleid van 'uitrusting', dus de soldaten voorzien van hun uitrusting.

Dokkum in Kadastraal Perspectief en andere bronnen online

De schoolvakanties voor de regio Noord zitten er op maar de Historische Vereniging Noordoost Friesland heeft niet stilgezeten. Er zijn weer enkele interessante bronnen voor genealogisch en streekhistorisch onderzoek gedigitaliseerd en toegevoegd aan de rubriek Archief/Indexen op onze website. De bestanden zijn als pdf online gezet, wat in eerste instantie wat zwaar kan zijn voor het downloaden maar daarna heeft u dan ook een prachtig bestand met historische gegevens, dat via Ctrl F prima te doorzoeken is.
Via Reinder Postma ontving ik een overzicht van Lotelingen in Kollumerland voor het leger van Napoleon. Dit is in feite een verrijkte versie van een overzicht wat wijlen Jan Paasman maakte voor de site Friezen onder Napoleon bij Tresoar.
Via een online antiquariaat schafte ik het Friestalige boekje Nammen út âlde Liifrinteregisters yn Fryslân (1624-1809) aan dat ooit door de ongehoord actieve genealoog R.S. Roarda werd gemaakt. De pdf is een verzameling scans van de toelichting en namenlijsten die geheel Friesland bestrijken. Wanneer in vroeger tijden stad en provincie geld nodig hadden werd er vaak een lijfrentelening uitgeschreven. In 1575 begint de stad Leeuwarden daar al mee en in 1624 schrijft de provincie Friesland haar eerste lijfrentelening uit tegen een rentepercentage van 14%. Bij Tresoar moeten zo'n 40 lijfrenteregisters bewaard zijn gebleven, waarvan de oudste van 1663 is. Vanaf 1750 wordt de beschrijving uitvoeriger met ouderdom en namen van deelnemer en soms ouders of alleen moeder. Kijk ze maar eens rustig door deze namenlijsten van Friese lijfrente-inschrijvers.
Maar de mooiste bron heb ik voor het laatst bewaard: de tekst van de publicatie van de neven Eimert Smits Dokkum in Kadastraal Perspectief. Deze tekst bevat vele namen van huiseigenaren en bewoners van panden in de stad Dokkum. De uitklapbare panoramische tekeningen van straatbeelden/gevels zitten er niet bij. Daarvoor kunt u nog steeds het boek met CD en de genoemde geveltekeningen aanschaffen via stichting Historia Doccumensis. Hiermee heeft u de bewoners en gegevens van alle panden en percelen in de binnenstad van Dokkum van het Kadaster van 1832 tot ongeveer 1970 in een luxe bewaarcassette met: een CD-rom met 970 pagina’s tekst en 85 oude ansichtkaarten, een overzichtskaart met de kadasternummers van 1832, 76 straatwandbeeldtekeningen van de toestand in 1945 en een overzichtskaart. En dat alles in een fraaie bewaarcassette met groot formaat 22 x 31 x 4 cm.
Prachtig om te zien hoe bekende Dokkumer middenstandsfamilies vaak decennialang in het zelfde pand hun nering uitoefenden of zich steeds verder ontwikkelden met nieuwe handel en uitbreidingen. En bovenal een prachtige bron om uw genealogie mee aan te vullen.
Veel sneupplezier en als u op basis van deze bronnen een mooi verhaal of artikel hebt ontvangen we deze graag voor publicatie in De Sneuper! En die kleurenuitgave ontvang je natuurlijk vier keer per jaar als je lid bent of wordt (dat kan eenvoudig online via dit aanmeldformulier)!
Bovendien bent u dan welkom op onze komende ledendag, in het teken van Eendenkooien, op zaterdag 13 oktober in Engwierum en Ee.
Het bijbehorende boek over de Friese kooiker Jacob Bodes kunt u nader bekijken en bestellen via http://sneuperdokkum.blogspot.nl/2011/11/levensloop-van-de-friese-kooiker-jacob.html

Update: De Stichting Historia Doccumensis wilde niet dat de pdf met tekst van Dokkum in Kadastraal Perspectief online blijft staan, dus hebben we deze per 24 oktober 2012 (helaas) weer van de site moeten verwijderen. Ik ben persoonlijk van mening dat het voor de verkoop van de publicatie juist goed zou zijn, maar daar geloofden de heren niet in.