Twee keer herberg Wapen van Oostdongeradeel

Andrys Stienstra, voormalig webmaster van Tresoar en sinds kort met pensioen, mailde ons met een vraag over herberg het Wapen van Oostdongeradeel. Het leek er op dat er twee verschillende herbergen met dezelfde naam in en om Dokkum gevestigd waren. Dit was zijn vraag:
Paulus Baukes was herbergier in het "Wapen van Oostdongeradeel". Ik kom hem in de Leeuwarder Courant als zodanig voor het eerst tegen in 1766, maar al in 1757 is hij herbergier in Oostrum. In mei 1784 is er een verkoping ten huize van de Wed. Paulus Baukes, dus zal hij in 1783/1784 overleden zijn. In 1792 is Jan Wybrens Koning herbergier in het Wapen van Oostdongeradeel.

Halvemaanspoort rond 1800, met rechts Wapen van Oostdongeradeel

Paulus Baukes is herbergier in het Wapen van Oostdongeradeel buiten de Halfmaanspoort onder Oostrum, dus moet dat de huidige IJsherberg zijn. Maar in de Leeuwarder Courant van 23 januari 1765 wordt de verkoping aangekondigd van "Eene Heerlyke en Nieuw betimmerde Huizinge en Herberg by Jan Douwes cum uxore bewoond en gebruikt, staande en gelegen by de Aalsumerpoort binnen Dockum, op den 12 May 1765 vry van Huiringe. Wie Gading maken komen op voorsz. tyden in opgedagte Huizinge en Herberg 't Wapen van Oostdongeradeel genaamt".
Een herberg met dezelfde naam, maar bij een andere poort. Misschien is de naam van de ene herberg overgegaan naar de andere? Het is wel opvallend dat ik de eerste vermelding van Paulus Baukes in het Wapen van O'deel in 1766, dus vlak na de verkoping, vind.

In dit soort gevallen, met een kadastrale component, weet redactielid Piet de Haan vaak raad. Hij ging op onderzoek uit in het streekarchief en vond het volgende.
Oostrum
Herberg Het wapen van Oostdongeradeel in Oostrum net buiten de Halvemaans poort van Dokkum [IJsherberg] wordt in de weesboeken van Oostdongeradeel al in 1685 zo genoemd, mogelijk al eerder [bron: Oostdongeradeel Weesboeken Inv 57]
Paulus Baukes staat in 1756 voor de eerste keer in het reeel op: Huis nr 1.  Zijn aankoop van de herberg staat in de Proclamaties Oostdongeradeel Inv 106  blad 139/140.

Dokkum
De herberg in Dokkum Het Wapen van Oostdongeradeel wordt in mijn bestanden die beginnen vanaf 1760 al in 1778 tot zeker in 1806 al zo genoemd.
De in de mail genoemd Jan Wijbrens Koning was herbergier in de herberg Het Wapen van Oostdongeradeel in Dokkum.  Reeel nr 63 Kadaster 1832 A3 huisnr Nu Aalsumerpoort 10.

Reeelboeken, microfiches etc zijn in het Streekarchief Dokkum, uitgezonderd op maandagmorgen, te raadplegen.

Andrys kwam nog met de volgende aanvullingen:
Antje, het eerste kind uit het huwelijk van Paulus Baukes en Pytje Meinerts wordt in 1747 gedoopt in Dokkum. In het doopboek wordt dan vermeld dat de vader 'wolkammer buiten de Woudpoort' is, dat is dus aan de weg van Dokkum naar Dantumawoude.
In 1749 woont Paulus Baukes met zijn vrouw en één kind in (of bij?) Dantumawoude. Hij is dan nog steeds wolkammer. In de quotisatie wordt hij aangeslagen voor £ 10:1:-.
Paulus Baukes en Pytie Meinerts krijgen drie kinderen: Antje (1747), Meindert (1753) en nog een Meindert (1755). Pytie Meinerts is overleden in 1755 of 1756.

In 1756 wordt Paulus Baukes herbergier in "Het Wapen van Oostdongeradeel" in Oostrum en het jaar daarop hertrouwt hij met Vroukje Hiddes, afkomstig van Dokkum. In het lidmatenboek van Oostrum en Jouswier wordt - pas twee jaar later - opgetekend dat Paulus op 9 februari 1759 is ingekomen van Dantumawoude.« Lidmatenregister Herv. Gemeente Oostrum en Jouswier, archiefnummer 28, Collectie doop-, trouw-, lidmaten- en begraafboeken - Tresoar, inventarisnummer 542, aktenummer 36 »
In de Leeuwarder Courant van 6 augustus 1766 wordt een verkoping van 'een groot party Cromhout' aangekondigd. De verkoping vindt plaats 'ten Huize van Paulus Baukes Herbergier in het Wapen van Oostdongeladeel, buiten de Halfmaans-Poort van Dockum''. Eerder (LC 5 juli 1766) wordt er een verkoping gemeld 'ten Huize van Paulus Baukes buiten de Halfmaanspoort'. In de Leeuwarder Courant zijn meer advertenties te vinden van Paulus Baukes als kastelein in 'het Wapen van Oostdongeradeel', o.a. 2-10-1773, 3-8-1774, 23-11-1782, 7-12-1782 en 11-1-1783.
Op 29 mei 1784 wordt er een verkoping aangekondigd 'ten Huize van de Wed. Paulus Baukes'. Paulus Baukes is dus overleden en de zaak wordt voortgezet door Vroukje Hiddes. Ook in 1788 wordt er nog een verkoping gehouden bij de "Wed. Paulus Baukes".
Froukje Hiddes is overleden op 28 januari 1810 te Dokkum, 85 jaar oud. Ze wordt begraven in Dokkum in graf L67.

De herberg 'Het Wapen van Oostdongeradeel' was gelegen buiten de Halfmaanspoort bij Dokkum onder Oostrum en had twee beneden- en twee bovenkamers. Verder een keuken, bleek, put en regenwatersbak. Het bezat een vrije doorgang voor de gevel en was gebouwd op één bunder grond. Ten noorden van de herberg lag het bouwland van Jan Idses Idsardi, ten oosten op nr.40 lag het huis van Oeds Brouwer, ten westen lag de stadsgracht en ten zuiden liep de dijk (naar Oostrum), De herberg heeft thans weer wat van zijn "oorspronkelijke" functie terug, want het is tegenwoordig een restaurant, gelegen aan het Oostelijk Bolwerk van de stad Dokkum. Dit restaurant heet tegenwoordig "De IJsherberg" en ligt aan de Harddraversdijk. De herberg is o.a. in bezit geweest van de familie Boomsma, distelateurs in Dokkum.
Vanaf 1976 was het de openbare bibliotheek van Dokkum. « De Sneuper 60, september 2001 »
Overigens is er binnen de Dokkumer stadspoorten nog een herberg met dezelfde naam "Het Wapen van Oostdongeradeel" geweest. Deze stond bij de Aalsumerpoort en gebruikte deze naam in ieder geval vanaf 1778 tot in 1806. Een directe concurrent van Paulus Baukes!

Piet de Haan en Streekarchief Noordoost Fryslân delen historische huizeninformatie met Fryske Akademy

Kadastrale perceelnummer & bijbehorende 18e eeuwse reeelkohiernrs

In het verleden had menig huis in de Dokkumer binnenstad een eigen naam, zoals ‘De Blauwe Valck’, ‘de Swarte Ruiter’ of ‘de Toorn van Babilonien’. Maar waar bevonden deze panden zich? En wie waren de eigenaren en bewoners door de eeuwen heen?  
Piet de Haan zocht het uit. Daarvoor moest hij verschillende historische bronnen aan elkaar verbinden op basis van voormalige huis- en

perceelnummers. ‘Dat was niet makkelijk, omdat de registratie van huizen door de eeuwen heen steeds veranderde. Zo sluiten huidige huisnummers niet aan op die van de negentiende eeuw, maar ook het kadaster is weer anders opgezet dan de  achttiende-eeuwse reëelkohieren.’

De Haan heeft zijn informatie op 13 februari 2017 overgedragen aan de Fryske Akademy, die het zal betrekken in HISGIS. In deze digitale toepassing is de oudste kadastrale kaart uit 1832 de basislaag. Momenteel zijn daarin kadastrale gegevens te raadplegen, maar binnenkort zal dit uitgebreid worden met informatie over Dokkumer huizen, eigenaren en bewoners uit de periode van 1750-1850. Onder meer zal de bekende kaart van Smedema uit 1788 hierin betrokken worden. Ook het Streekarchief Noordoost Fryslân is verheugd met de samenwerking. Archivaris Tjeerd Jongsma: ‘We liepen al langer met het idee om de door onze vrijwilligers verzamelde gegevens digitaal beschikbaar te maken. HISGIS is hiervoor bij uitstek een geschikt platform.’

Dokkum is onderdeel van het grotere project ‘Fryslân 1750-1900: personen en percelen’ , waarmee de Fryske Akademy HISGIS uitbreidt met nieuwe gegevens over huiseigenaren en -bewoners van Friese steden en dorpen. Het project is onderdeel van het door de provincie Fryslân gefinancierde digitaliseringsprogramma Redbot. Projectleider Hans Mol: ‘Door voormalige huisregistraties aan elkaar en het oudste kadaster te verbinden is het mogelijk om de geschiedenis van onze voorouders te

Fragment uit het reëelkohier van 1789,P.de Haan

vertellen tot op het microniveau van huizen. Denk aan informatie uit volkstellingen en bevolkingsadministraties, waarin niet alleen de namen van mensen zijn opgenomen maar hun beroepen, leeftijd, inkomen en religie. Een wereld gaat open voor zowel de lokaal geïnteresseerden als historici en andere wetenschappers.’
Naar verwachting zal HISGIS Dokkum medio 2017 officieel gepresenteerd worden.

Voor meer informatie over  ‘Fryslân 1750-1900: personen en percelen’ zie: https://www.fryske-akademy.nl/undersyk/undersykstemas/macht-besit-en-romte-yn-fryslan/fryslan-1750-1900-persoanen-en-perselen/

Lezing Piet de Haan met virtuele rondvaart door Dokkumer Binnendiept

Uitnodiging lezing van de heer Piet de Haan.
Titel:  “Door het Dokkumer 'Binnendiept'”

De lezing wordt gehouden op woensdag 16 november aanstaande.
Aanvang om 20.00 uur, in de Doopsgezinde Kerk aan de Legeweg te Dokkum

Oranjewal

“Virtuele rondvaart door het Binnendiept”

1700-1800
Langs Wortelhaven, Westersingel, Oranjewal en Oostersingel.

Inhoud lezing:

Waarschijnlijk loopt u zonder het te weten wel eens over de 'Oude Suipmarkt'. Langs het 'Kleine Keerweder' of door de 'Hoofdstraat' of misschien betaalt u parkeergeld op de plaats waar ooit 'De Blauwe Valck' stond.
Zelfs voor mensen die de straten van Dokkum goed kennen is het niet eenvoudig om huizen en andere gebouwen uit de periode 1700-1830 aan te wijzen op een moderne stadsplattegrond. Want, waar staat een gebouw dat in oude documenten zonder straatnaam, huisnummer of kadastrale aanduiding vermeld wordt?

Eind 2015 slaagde Piet de Haan erin om dit probleem op te lossen. Hij deed dit door het kadaster van 1832 en de oude archieven van vóór 1832 aan elkaar te koppelen. Voor deze koppeling is belangstelling getoond door prof. dr. Hans Mol van de Fryske Akademy die een soortgelijk provinciaal project gestart is en waarvoor hij onlangs 'Dokkum' gevraagd heeft om medewerking.

In de lezing op 16 november zullen vele bijzonderheden die zich afspeelden langs het Dokkumer Binnendiept uit de periode 1700-1830 de revue passeren!

Wij verwelkomen u graag woensdag de 16e!

Dokkum in kadastraal perspectief is nu gratis te downloaden

Dokkum in kadastraal perspectief bevat de bewoners en gegevens van alle panden en percelen in de binnenstad van Dokkum van het Kadaster van 1832 tot ongeveer 1970.
De historische Dokkumer binnenstad spreekt velen aan. De neven Eimert Smits Azn. en Eimert Smits F.Azn. speurden 10 jaar lang in archieven en kadaster naar alle mogelijke gegevens over eigenaars en bewoners van alle panden in de binnenstad vanaf 1832. Het resultaat van dat onderzoek werd uitgegeven door de stichting Historia Doccumensis in een luxe bewaarcassette, met alle gegevens op CD die zo gebruikt konden worden voor eigen onderzoek. Minstens zo uniek zijn de 76 tekeningen van de straatwandbeelden in de binnenstad anno 1945: uitgevoerd op schaal 1: 200 in (uitvouwbare) tekeningen per straat.

In de beknopte handleiding is een index van de huidige huisnummering opgenomen, gekoppeld aan de kadasternummers en straatwandbeelden.

In overleg met samenstellers de heren Smits heeft het bestuur van de stichting Historia Doccumensis onlangs besloten de inhoud van ‘Dokkum in kadastraal perspectief’ digitaal beschikbaar te stellen via de website:

• Dokkum in kadastraal perspectief [PDF/16,4MB]
• Handleiding Dokkum in kadastraal perspectief [PDF/2,7MB]
• Minuutplan kadaster 1832 [PDF/3,5MB]

Dokkumer bewonersgeschiedenis op unieke wijze in beeld

Koppeling Pre-kadastrale gegevens Dokkum met kadaster 1832 kan bewonersgeschiedenis sinds 1711 reconstrueren.

Jarenlang monnikenwerk door sneuper Piet de Haan, in samenwerking met het Streekarchief te Dokkum, heeft geresulteerd in een unieke koppeling van Pre-kadastrale gegevens met het kadaster van 1832.

Archivaris Tjeerd Jongsma van het Streekarchief te Dokkum is zeer ingenomen met de resultaten van de redacteur van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland. De Haan is er onlangs in geslaagd om belastingboeken van 1805 van geheel Dokkum binnen de grachten te koppelen met het kadaster van 1832. Daarvoor wroette hij door meer dan 1.000 koopbieven, proclamaties, notariële akten en advertenties.
Hierdoor is het mogelijk geworden om de gehele woning - en bewonersgeschiedenis van Dokkum vanaf 1711 tot de dag van vandaag te reconstrueren.
Eerder slaagde Reinder Tolsma uit Oosternijkerk er al in om ook nog eens 88 Dokkumer percelen uit 1585 aan 1711 te koppelen.

Het resultaat is dat nu duizenden aan- en verkopen uit voorgaande eeuwen aan het kadaster gekoppeld kunnen worden. Dat het de gehele stad betreft is uniek voor Friesland en wellicht voor heel Nederland.
Zo is er in het septembernummer 2015 van De Sneuper een artikel over de Dokkumer zeeheld Dooitzen Eelkes Hinxt, van wie vastgesteld kon worden dat hij woonde aan de huidige Diepswal 33, een oud huis met een hengst als gevelsteen!
Volgens Jongsma en De Haan is deze manier van aanpak mogelijk ook op andere plaatsen in Fryslân toepasbaar.
In de loop van het jaar zal gewerkt worden aan het beschikbaar stellen van de gegevens voor het grote publiek.

Naar aanleiding van het persbericht dat we eerder deze week verzonden werd Piet de Haan door journalist Wytse Vellinga van Omrop Fryslan geïnterviewd. Dat doet Vellinga trouwens standaard met alleen een iPhone + microfoon (prachtig)!
Piet vertelde daarbij ook dat, naar een idee van Jelle Arjaans van de Stichting Historia Doccumensis en de straatnamencommissie van de gemeente Dongeradeel, nu overwogen wordt bordjes met oude huisnamen in de Dokkumer binnenstad terug te plaatsen.
U kunt het interview voor Omrop Fryslan met beeld en geluid nakijken via het online bericht getiteld Dokkumer huzen krije histoaryske namme werom!

Ook de Leeuwarder Courant schonk middels een kort artikel aandacht aan dit prachtige werk van Piet, met steun van archivaris Tjeerd Jongsma en Reinder Tolsma.

Zaterdag 17 oktober 2015: 14de Friese Genealogische Contactdag

Op zaterdag 17 oktober 2015 vindt de veertiende editie van de Friese Genealogische Contactdag plaats in Tresoar in Leeuwarden. De Contactdag staat in het teken van het thema  van de Maand van de geschiedenis 2015 ‘Tussen droom & daad’ vrij vertaald ‘Van berg papier tot publicatie’.

Stand Historische Vereninging NOF op vorige Contactdag.

Veel genealogen verzamelen jaren met veel plezier bergen papier met namen, maar hikken aan tegen het schrijven van een publicatie. Op deze dag worden bouwstenen aangereikt voor een verantwoorde, lezenswaardige genealogische publicatie. Naast aandacht voor deze problematiek, is er op de Contactdag de theatrale aftrap van het Grutte Pier-project, waarin genealogisch onderzoek de start vormt van een ‘theaterevent’.

Grafstenenkenner en lid van onze vereniging Hessel de Walle draagt bij met een lezing over wat grafstenenonderzoek en heraldiek kunnen toevoegen aan een genealogische publicatie en tenslotte volgt een presentatie van AlleFriezen 3.0. De digitale toegang ’Zoeken naar voorouders’ van Tresoar wordt opgenomen in AlleFriezen.nl;  de huidige digitale toegang tot de Friese historische akten van de burgerlijke stand en het bevolkingsregister. Wat betekent deze integratie voor de gebruikers?

De 14de editie van de Genealogische Contactdag belooft een dag vol kennisuitwisseling en ontmoeting te worden. Zeker dertig standhouders, waaronder het Centraal Bureau voor Genealogie, HISGIS, verenigingen (zoals de Historische Vereniging Noordoost Friesland) en particulieren, staan klaar met hun  informatie.
De organisatie van deze contactdag ligt in handen van het Genealogysk Wurkferbân van de Fryske Akademy, de NGV-afdeling Friesland, Tresoar en FAF.
14de Friese Genealogische Contactdag
Locatie:        Tresoar, Boterhoek 1, 8911 DH Leeuwarden
Datum:        zaterdag 17 oktober 2015, 10.00-16.00 uur
Toegang:    gratis

Kijkt u voor het programma op www.tresoar.nl, www.fryske-akademy.nl of www.ngvfriesland.nl.
Voor meer informatie neemt u contact op met Gosse van der Plaats (voorzitter werkgroep 14de Friese Genealogische Contactdag ), mobiel: 06-13788311

Dokkumer kaart uit 1550 bewijst nut bij archeologische opgraving middeleeuwse binnenhaven

Kaart Dokkum 1550, Van Deventer

Uit archeologisch onderzoek tussen het Zuiderbolwerk en de Strobossersteeg in Dokkum blijkt dat de structuren van een oude middeleeuwse binnenhaven nog in de grond aanwezig zijn. Ter hoogte van parkeerterrein de Acht Zaligheden zijn onder andere kademuren, grachtvulling, beschoeiing en oudere terplagen ontdekt, die erop wijzen dat er op deze plek ooit een gracht met een binnenhaven is geweest. Via ’t Nauw kwam de gracht uit op de Baantjegracht.

De gracht met binnenhaven staat aangegeven op een historische tekening van 1550 (van Van Deventer). De gracht is dus vóór 1550 en waarschijnlijk in de middeleeuwen aangelegd, toen Dokkum nog een belangrijke zeehaven was. Naast de kademuren en beschoeiing zijn er bij de recente graafwerkzaamheden ook verschillende voorwerpen zoals aardewerkscherven en objecten van leer en glas aangetroffen. Deze voorwerpen dateren van na 1500 en zijn daar vermoedelijk met het dempen van de gracht terecht gekomen. Uit historische kaarten blijkt dat de gracht aan het begin van de 20e eeuw is gedempt.

In een periode dat vaarwegen de belangrijkste verbindingen waren, zal deze haven een belangrijke functie hebben gehad voor het omliggende gebied in het zuidelijke deel van de binnenstad. Op een kadastrale kaart uit 1832 is zichtbaar dat langs de Strobossersteeg vooral gebouwen voor de opslag van goederen stonden. Aan het begin van de 20e eeuw stonden er acht (kleine) woningen, oftewel acht zaligheden, aan de Strobossersteeg. Deze naam is later gebruikt voor het huidige parkeerterrein.

Het archeologisch onderzoek werd uitgevoerd in verband met de aanleg van ondergrondse containers

Kademuur

aan de Strobossersteeg en riolering bij parkeerterrein de Acht Zaligheden. Vanwege de diepe graafwerkzaamheden die hiermee gepaard gaan en de historische locatie waarop deze plaatsvinden, was een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Het onderzoek werd uitgevoerd onder leiding van archeoloog Elma Schrijer van ingenieursbureau MUG.

Update: Piet de Haan meldt: over de 'gevonden gracht'. Dat dempen gebeurde al voor 1887 en niet in de 20e eeuw. Het was ook niet een verrassende vondst. Het dempen is eigenlijk een combinatie van enerzijds de volksgezondheid die toen op kwam en anderzijds de ruimte die de stad Dokkum nodig had. Dit doodlopende stuk van het grachtje met stilstaand water was een open riool. Niet veel later werd de gracht, zeg maar het open riool, op de Oostersingel ook gedempt.
Je kunt op de kaart van Van Deventer ook zien dat dit oorspronkelijke grachtje niet direkt met de Ee in verbinding stond. Pas ruim ten westen van de stad kon je in de Ee komen. Later, na of bij de aanleg van de Bolwerken werd er een direkte verbinding gemaakt met het Klein Diep. Dit grachtje had niet echt een naam maar komt wel eens voor als Binnendiep net zoals als het kleine grachtje in het noordelijke deel van de stad. Vandaag de dag noemen ze het verbindingsgrachtje  'De Wortelhaven'.

De huurders en eigenaren van Noord-Friesland Buitendijks vanaf 1511

Uit het onderzoek van Marjan Vroom naar de landschapsgeschiedenis van Noord-Friesland Buitendijks bleek dat het agrarische gebruik van deze kwelder in ieder geval terug gaat tot de vijftiende eeuw en waarschijnlijk zelfs tot de twaalfde eeuw.

Belangrijke bronnen hiervoor waren belasting- en andere registers. De eerste registratie om grondbelasting te kunnen heffen heet het Register van den Aanbreng.
Het “Register van den aanbreng van 1511 en verdere stukken tot de Floreenbelasting” is in 1880 opnieuw uitgegeven en in te zien bij Tresoar. Het register beschrijft in welk dorp de huurders woonden, hoeveel grond ze totaal gebruikten en wat de huurwaarde van die grond was. Bovendien is ook vermeld van welke “landheer” de grond werd gehuurd. Er zijn slechts enkele van deze registers bewaard, waaronder die van Ferwerderadeel (Holwerd staat hier ook bij). Marjan heeft de eigenaren en de huurders van het buitendijkse gebied in 1511 in een document op de website gezet.

De Stemkohieren zijn een politieke stemadministratie en bevatten per boerderij informatie over eigenaren en gebruikers. De stemcohieren van 1640, 1698 en 1728 zijn opgenomen in HISGIS. Dit is een Historisch Geografisch Informatie Systeem, waarin ruimtelijke informatie in de vorm van kaarten is verbonden met gegevens uit Kadaster, Floreenkohieren, Stemkohieren en andere bronnen. De Fryske Akademy leidt dit landelijke project (www.hisgis.nl).
Ook hiervan heeft Marjan de gebruikers en eigenaren van percelen in de kwelder in een document beschikbaar gesteld.

Op de site van de Fryske Akademy staat ook van Achtkarspelen een transcriptie van het Register van de Aanbreng.
DBNL heeft nog een scan online met oa Kollumerland en op pag.225 enkele uittreksels uit de Proclamatieboeken van Oostdongeradeel rond 1687.

Update: In Sneuper 114, juni 2014 komt een artikel over de drinkdobben door Marjan Vroom.

Dokkum in Kadastraal Perspectief en andere bronnen online

De schoolvakanties voor de regio Noord zitten er op maar de Historische Vereniging Noordoost Friesland heeft niet stilgezeten. Er zijn weer enkele interessante bronnen voor genealogisch en streekhistorisch onderzoek gedigitaliseerd en toegevoegd aan de rubriek Archief/Indexen op onze website. De bestanden zijn als pdf online gezet, wat in eerste instantie wat zwaar kan zijn voor het downloaden maar daarna heeft u dan ook een prachtig bestand met historische gegevens, dat via Ctrl F prima te doorzoeken is.
Via Reinder Postma ontving ik een overzicht van Lotelingen in Kollumerland voor het leger van Napoleon. Dit is in feite een verrijkte versie van een overzicht wat wijlen Jan Paasman maakte voor de site Friezen onder Napoleon bij Tresoar.
Via een online antiquariaat schafte ik het Friestalige boekje Nammen út âlde Liifrinteregisters yn Fryslân (1624-1809) aan dat ooit door de ongehoord actieve genealoog R.S. Roarda werd gemaakt. De pdf is een verzameling scans van de toelichting en namenlijsten die geheel Friesland bestrijken. Wanneer in vroeger tijden stad en provincie geld nodig hadden werd er vaak een lijfrentelening uitgeschreven. In 1575 begint de stad Leeuwarden daar al mee en in 1624 schrijft de provincie Friesland haar eerste lijfrentelening uit tegen een rentepercentage van 14%. Bij Tresoar moeten zo'n 40 lijfrenteregisters bewaard zijn gebleven, waarvan de oudste van 1663 is. Vanaf 1750 wordt de beschrijving uitvoeriger met ouderdom en namen van deelnemer en soms ouders of alleen moeder. Kijk ze maar eens rustig door deze namenlijsten van Friese lijfrente-inschrijvers.
Maar de mooiste bron heb ik voor het laatst bewaard: de tekst van de publicatie van de neven Eimert Smits Dokkum in Kadastraal Perspectief. Deze tekst bevat vele namen van huiseigenaren en bewoners van panden in de stad Dokkum. De uitklapbare panoramische tekeningen van straatbeelden/gevels zitten er niet bij. Daarvoor kunt u nog steeds het boek met CD en de genoemde geveltekeningen aanschaffen via stichting Historia Doccumensis. Hiermee heeft u de bewoners en gegevens van alle panden en percelen in de binnenstad van Dokkum van het Kadaster van 1832 tot ongeveer 1970 in een luxe bewaarcassette met: een CD-rom met 970 pagina’s tekst en 85 oude ansichtkaarten, een overzichtskaart met de kadasternummers van 1832, 76 straatwandbeeldtekeningen van de toestand in 1945 en een overzichtskaart. En dat alles in een fraaie bewaarcassette met groot formaat 22 x 31 x 4 cm.
Prachtig om te zien hoe bekende Dokkumer middenstandsfamilies vaak decennialang in het zelfde pand hun nering uitoefenden of zich steeds verder ontwikkelden met nieuwe handel en uitbreidingen. En bovenal een prachtige bron om uw genealogie mee aan te vullen.
Veel sneupplezier en als u op basis van deze bronnen een mooi verhaal of artikel hebt ontvangen we deze graag voor publicatie in De Sneuper! En die kleurenuitgave ontvang je natuurlijk vier keer per jaar als je lid bent of wordt (dat kan eenvoudig online via dit aanmeldformulier)!
Bovendien bent u dan welkom op onze komende ledendag, in het teken van Eendenkooien, op zaterdag 13 oktober in Engwierum en Ee.
Het bijbehorende boek over de Friese kooiker Jacob Bodes kunt u nader bekijken en bestellen via http://sneuperdokkum.blogspot.nl/2011/11/levensloop-van-de-friese-kooiker-jacob.html

Update: De Stichting Historia Doccumensis wilde niet dat de pdf met tekst van Dokkum in Kadastraal Perspectief online blijft staan, dus hebben we deze per 24 oktober 2012 (helaas) weer van de site moeten verwijderen. Ik ben persoonlijk van mening dat het voor de verkoop van de publicatie juist goed zou zijn, maar daar geloofden de heren niet in.

Friestalig boerderijenboek Pleatsen yn Eastdongeradiel online

Reinder Tolsma schreef in 1989 een doorwrocht Friestalig boek over boerderijen in Oostdongeradeel en enkele in Westdongeradeel (Nes). Van het boek zijn 500 exemplaren gedrukt maar het is inmiddels uitverkocht. Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Friese Maatschappij van Landbouw, afdeling Oostdongeradeel - Schiermonnikoog (1889-1989) werd destijds een werkgroep van onze vereniging in stelling gebracht om vooronderzoek te doen. De werkgroep was twee jaar bezig en bestond uit de leden Jaap Heeringa, K. de Graaf, Dick de Jager, Eimert Smits en Douwe Zwart. De foto's werden verzorgd door H. Sterk uit Metslawier.

De 58 boerderijen van de leden van de Friese Maatschappij van Landbouw in onze regio in 1989 werden op verzoek van het bestuur beschreven. Het bestuur bestond in 1989 uit A. Oosterhof (voorzitter), P. Jensma (skriuwer/ponghâlder), A. Boomsma (twade skriuwer), W.H. Bakker en P. Meindersma.
Dat heeft dus geresulteerd in een beschrijving van 55 boerderijen in de gemeente Oostdongeradeel en nog 3 uit de gemeente Westdongeradeel (uit het dorp Nes).
Van sommige boerderijen begint de beschrijving al voor 1500, dat is bijvoorbeeld het geval als zo’n boerderij van oorsprong in het bezit was van een klooster, andere boerderijen hebben duidelijk een jongere geschiedenis. De beschrijving is opgehangen aan bepaalde jaren, bijvoorbeeld 1511 (Floreenregister), 1640 (Stemcohier), 1832 (Kadaster).
Het boek wordt afgesloten met een aantal bijlagen waaronder boedelinventarissen(1582), overzicht van huurprijzen, huurcontracten(1556,1805), voorwaarden en bestek voor het bouwen van een boerderij (1779) en een overzicht van familierelaties tussen boerengeslachten.
Een register (pdf) maakt het geheel toegankelijk.

De beschreven boerderijen staan in:
Aalsum – 3
Anjum – 8
Ee – 12
Engwierum – 12
Jouswier – 3
Metslawier – 3
Morra – 4
Nes (WD) – 3
Niawier – 2
Oosternijkerk – 3
Oostrum – 4
Paesens – 1

Omdat er nog regelmatig vraag naar het boek is en het voor vele sneupers met voorouders die een boerderij in de Dongeradelen bezaten interessant is, kwamen we op het idee een digitale versie beschikbaar te stellen. Het was nog even wat werk de oude diskette met onleesbaar geworden bijzondere tekens (vooral de in het Fries veel voorkomende letters met een dakje zoals û en â) weer goed te krijgen, maar het is uiteindelijk met hulp van Jaap Sip Faber gelukt!

De tekst kunt u nu geheel online op onze vereningingswebsite bekijken (zoek in de tekst naar namen via Ctrl F): Pleatsen yn Eastdongeradiel. Met dank aan Reinder Tolsma!

Nu maar eens kijken hoe we het eveneens Friestalige, door de Fryske Akademy uitgegeven, Skiednis fan Eastdongeradiel (geschreven door wijlen Samme Zijlstra) kunnen digitaliseren. Wie helpt?