Hidde de Vries in gevecht met kaperkapitein Jean Bart, 1694

Maritiem Digitaal bevat voor de Friese zeegeschiedenis enkele pareltjes. Ik vond de afbeelding van een gevecht tussen Hidde de Vries en de beruchte Duinkerker kaperkapitein Jean Bart. Op het schilderij staat hun gevecht in het midden. De Vries, schout bij nacht van de Friese Admiraliteit, staat als D vermeld en Jean Bart als 1. Zo te zien ligt Hidde de Vries aan lijzijde, gezien de uit het Noordwesten komende wind. Dan heeft Bart (ook wel bekend als Jan Baert) hem dus letterlijk de loef afgestoken, wat me niet zo gunstig lijkt in dit geval. Ze komen ook zodanig dicht langszij dat er mogelijk met enterhaken contact kan worden gemaakt en er man tot man gevechten met zwaarden en pistolen ontstaan.

En als ik even verder kijk bij het Wikipedia-lemma van Hidde de Vries dan blijkt ook dat hij in dit gevecht door een pistoolkogel in de borst gewond raakt en gevangen genomen wordt. Uit het verslag van Jean Bart blijkt dat De Vries diverse verwondingen had, ook een musketschot in de arm en twee sabelwonden in het hoofd. Korte tijd later overlijdt hij aan zijn verwondingen in Duinkerken. Hij was de bevelhebber aan boord van het linieschip Prins Friso. Hidde was trouwens niet de zoon van de bekende Friese admiraal Tjerk Hiddes de Vries maar van Sjoerd Hiddes de Vries, een broer van Tjerk.

Het schilderij is in bezit van het Maritiem Museum Rotterdam en toont de slag die op de Noordzee plaatsvond. Hoewel Maritiem Digitaal het niet bij de afbeelding vermeld gaat het zeer waarschijnlijk om de Slag bij Texel op 29 juni 1694, tijdens de Negenjarige Oorlog (een oorlog van 1688 tot 1697 tussen Frankrijk en o.a. de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden).

In 1694 heerste er hongersnood in Frankrijk, waarop besloten werd Hollandse koopvaardijschepen geladen met graan en de door de Hollanders gekaapte Franse koopvaardijschepen aan te vallen. Ondanks zijn lichtere uitrusting lukte het de Franse vloot onder leiding van Bart de Hollandse vloot te verslaan. Er vielen vele doden en gewonden aan Hollandse kant en de graanvloot ging verloren. Jean Bart werd als een held onthaald in Frankrijk. Geen wonder dat deze verloren slag in de Nederlandse geschiedenis in de vergetelheid is geraakt.

Hoe Van der Woud in Fanderwud veranderde

Mijn achterneef Hetto mailde me gisteren met een nieuw artikel voor ons verenigingsblad De Sneuper. Als het een beetje mee zit kan deze al in het maartnummer geplaatst worden. Vandaag las ik het pas goed door en ontdekte dat hij een nieuwe tak van onze stamboom had ontdekt. Wat was het geval? Onze overgrootvader Bauke had een zus, Baukje, die getrouwd was met Gerrit Oebeles van der Woud. Toen rond 1889 de arbeidsperspectieven in Noordoost Friesland slecht waren en de Argentijnse regering gratis land en de overtocht aanbood besloot de familie te emigreren. En dat deden diverse families uit Noordoost Friesland. Vandaar dat ook weer vrij veel van onze leden onderzoek doen naar de Emigratie naar Argentinië. De nakomelingen van Gerrit van der Woud zullen wel snel gemerkt hebben dat Spaanstaligen de v als een b uitspreken. Men ging er toe over om de naam als Fanderwud te schrijven, wat waarschijnlijk fonetisch in het Spaans het dichtst bij de oorspronkelijke naam lag. Over de details van de familie kunt u dus binnenkort in de Sneuper meer lezen. Inclusief foto van een Van der Woud, sorry Fanderwud,  die sterk op mijn vader lijkt.

De Sneuper als social magazine op de iPad

Rond april 2010 werd de iPad van Apple op de Nederlandse markt geïntroduceerd. Na de al langer bekende iPhone, een telefoon met mobiele internetverbinding en een zogenaamd touchscreen (aanraakscherm), was dit van een zes keer zo groot formaat. Hiermee werd het veel plezieriger om op een los scherm een krant of magazine te lezen. Er waren al diverse E-readers op de markt, zoals de Kindle, maar de iPad biedt meer mogelijkheden. En de gebruiksvriendelijkheid, voor jong en oud, is groot. Via de App-store van Apple kun je kleine applicaties downloaden, apps, die vanaf het scherm van de iPad na een keer aanraken snel opstarten en doen waar ze voor bedoeld zijn. Dat klinkt logisch maar velen zullen beamen dat dat bij een gewone computer of laptop met Windows en de Microsoft-software lang niet altijd het geval is.
Vooral uitgevers zijn de afgelopen maanden bezig geweest om hun publicaties toegankelijk te maken via speciale apps, die vaak gratis of voor een klein bedrag worden aangeboden. De te downloaden kranten of magazines kosten vaak wel een klein bedrag per los nummer, meestal iets goedkoper dan de papieren versie. De uitgever hoeft natuurlijk ook niets te meer te drukken en te distribueren.
Wat kunnen we er als Historische Vereniging Noordoost Friesland nu mee? Een budget voor het ontwikkelen van een speciale app hebben we niet, dus we kijken naar gratis opties. Daarbij willen ook gewoon wat uitproberen in deze nieuwe omgeving met nieuwe mogelijkheden. Er zijn nog maar weinig genealogen en historici met een iPad dus we beginnen rustig.
Een van de gratis apps die snel in beeld kwam was Flipboard. Deze app maakt van je Social Media, zoals Twitter of Facebook, een zogenaamd Social Magazine. Hiermee kun je als het ware bladeren door de berichten, inclusief foto's en filmpjes, met een veeg van je vinger over het scherm. Maar goed, je moet dus eerst wel bv een Twitter account hebben en onderhouden als vereniging. Om daar niet teveel tijd aan kwijt te zijn kun je via Twitterfeed de RSS feed van je website of blog naar je Twitter account leiden. Daar ben ik dan ook mee begonnen in de loop van 2010. Naast de RSS feed kun je ook nog gewoon handmatig Twitter berichtjes (maximaal 140 tekens) de wereld insturen. En het aardige van Twitter is dat je herkenbare volgers krijgt.
Een iPad is door zijn hoge resolutie met name geschikt voor het tonen van beeld, zoals foto's en fimpjes. Artikelen die voor een dergelijk medium worden geschreven zullen dan ook vaak, net als bij een blog, relatief kort zijn.  Daarmee is het een mooie aanvulling op een papieren tijdschrift zoals De Sneuper, met langere teksten en de nodige verdieping, en een website, met vaak statische informatie.
Het is trouwens niet zo dat alleen de iPad van Apple (volgende maand wordt overigens al een verbeterde versie met camera gelanceerd) dergelijke mooie dingen kan doen. De concurrentie zit niet stil en lanceert binnenkort vergelijkbare mobiele schermen of heeft dat al gedaan (bv Samsung met de Galaxy Tab). De apps van die aanbieders zijn gebaseerd op Android, een systeem van Google. Dat zal de komende tijd dan ook de grootste strijd voor marktaandeel worden: Apple versus Google. Enfin, tijd voor een kleine demonstratie, middels een kort YouTube-filmpje.

Lidmatenboeken Noordoost Friesland weer online

In november was ik er ogenschijnlijk wat voorbarig mee, toen Tresoar om technische redenen besloot tijdelijk een uitgebreide versie van de gedigitaliseerde lidmatenboeken online te plaatsen. Tot dan waren de bestanden alleen via het interne computersysteem van Tresoar te raadplegen. Maar nu is het dan toch zover dat met name de gemeenten in Noordoostelijk Friesland in de Tresoar database doorzoekbaar zijn op lidmaten. Het betreft grofweg de periode 1700-1850.

Wat kun je zoal aantreffen in de lidmatenboeken? Ten eerste natuurlijk of en wanneer men lid was van een kerkgenootschap, in het geval van Friesland bijna altijd de Hervormde. Maar daarnaast is het ook een rijke bron voor vermeldingen van verhuizingen (met attestatie overgekomen van of vertrokken naar), overlijdens (meestal vermeld met de term obiit) en andere bijzonderheden. Zo vind ik ook diverse Friezen op het woord Indië: mannen die met de VOC meegingen of er juist van waren teruggekeerd. Zo vermeld het lidmatenboek van Holwerd (Westdongeradeel) in 1756 de komst en het vertrek van Pieter Kok:
- In januari 1756 ingekomen van Yperen.
- Op 22 november 1756 vertrokken naar Ned. Oost-Indië met het schip Leymuiden van kapitein Winkelman. Vreemd genoeg vermeld de VOC database voor die reis alleen een Johan Kok uit 'Nassou Dielenburg'.

Lidmatenboek Dokkum, 1770: Andreas Muller.
- Op 3 februari 1770 belijdenis
Opm. : vertrokken naar Oost Indie.
Volgens de VOC-database ging Andreas scheep als konstabelsmaat op 2 november 1770 met de Vrouwe Geertruida van de kamer Amsterdam.

Lidmatenboek Dokkum, 1740: Adrianus Bergsma, mr. oud advocaat fiscaal Ned. Indie
- Op 1 november 1740 ingekomen van Batavia.
Adrianus Bergsma was zelfs commandeur van de VOC retourvloot en kreeg hiervoor van de Heren 17 een gouden penning aan een ketting. De inscriptie op de penning, in bezit van het Geldmuseum te Utrecht, luidt: ALZO D’ HEER MR ADRIANUS/BERGSMA GEWESENE ADVOCAET/ FISCAAL VAN NEDERLANDS/ INDIEN ALS COMMANDEUR/ DE RETOURSCHEEPEN VAN DE/ NEDERLANDSCHE GEOCTROYEERDE/ OOSTINDISCHE COMP. ONDER/ ZYNE VLAGGE GEWEEST ZYNDE/ IN DEN JAARE 1740 IN GOEDE/ ORDRE BEHOUDEN IN DE HAVENE/
DEZER LANDEN HEEFT OVERGEBRAGT/ WORD HEM DEZE MEDAILJE EN/KETTINGH TOT EEN GEDAGTENISSE/ VEREERD/. Deze wordt ook afgebeeld en toegelicht in de studie van Richard Wagner. Ook de gouden ketting en penning van de Dokkumer Deen Jan de With wordt er in beschreven.
Adrianus Bergsma vertrok in 1734 samen met neef Eyso de Wendt (ook een van oorsprong Deense familie) op de Kerkwijk en repatrieerde in 1740 met de Gunterstijn.

Lidmatenboeken zijn dus prachtige bronnen om uw genealogie mee te verrijken!

Friezen in het leger van Napoleon

De geroutineerde sneuper kent de site al jaren maar toch lijkt het me een goed idee weer eens aandacht te besteden aan de site Friezen in het leger van Napoleon. Deze site werd jaren geleden opgezet door ons lid Jan Paasman, die helaas in 2007 overleed. Gelukkig werd erkend dat de site zeer waardevol was en besloot ons aller Tresoar de privé-site te integreren in zijn eigen site. Om de introductie te citeren: Het was zijn bedoeling met deze website een wegwijzer te geven bij het zoeken naar militairen in de periode 1795-1810 en wel in het bijzonder naar die militairen die in de periode 1810-1813 in Franse krijgsdienst waren.

Zeker 70% van de Friezen die aan de veldtochten deelnamen overleefde het niet.

Bijzonder is dat er diverse brieven bewaard zijn gebleven van soldaten die hun ontberingen en avonturen aan het thuisfront rapporteerden. Deze brieven zijn als transcriptie op deze site opgenomen! Een mooi voorbeeld is de liefdesbrief van Romke Eelkes Zandstra aan zijn vriendin Sjoukje Hendriks in Eestrum (zie afbeelding).

De database met namen van de soldaten in het leger van Napoleon staat op de Tresoar-site.

In het verleden hebben we voor de oude Sneuper site ook wel eens lijstjes van soldaten uit Noordoost Friesland gemaakt die ik van Paasman kreeg en, met name vanwege de Franse schrijfwijzen van Nederlandse namen, soms het zoeken makkelijker maken.
Een mooie aanvulling, hoewel gruwelijk van aard, is de interessante infographic over de enorme verliezen van Napoleon bij de rivier Berezina. Hieruit blijkt o.a. dat tijdens de helse overtocht van de rivier op de terugtocht de temperatuur rond minus 20 lag. En dat met een uitgeput en uitgehongerd leger! Napoleon had met zijn mannen vrijwel geheel Moskou geplunderd en de buit op karren met zich meegesleept, maar de snel intredende strenge winter bleek desastreus.
Over de gruwelijke terugtocht bestaat ook een rijk geillustreerde website.

Symposium Watersport in Nederland goed bezocht

Afgelopen vrijdag werd in het Aljemint te Leeuwarden het Symposium Watersport in Nederland, Geschiedenis van een Nederlandse uitvinding, gehouden. In een goed gevulde zaal werd een beeld geschetst van de ontwikkeling van de Nederlandse watersport vanaf de 17e eeuwse plezierjachten tot de huidige tijd. Onder auspiciën van de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy werd namens voorzitter Jan de Vries de middag geopend.

Waterland Nederland was vier eeuwen geleden de bakermat van het spelevaren. Daarom mag zonder overdrijving worden beweerd dat de pleziervaart, waar ook ter wereld, een Nederlandse uitvinding is. Om heel precies te zijn, een Amsterdamse.
Pleziervaart begon rond 1600 toen voor het eerst kooplieden een scheepje lieten bouwen waarmee enkel voor het genoegen werd gezeild. Dat was iets nieuws, en tevens een exorbitante luxe. Varen diende immers tot dan toe voor de oorlog, voor de visvangst, of het goederen- en personenvervoer.
Vanaf het midden van de 19de eeuw ontstonden de eerste watersportverenigingen in Nederland.
Opgericht door heren uit de ‘beschaafde stand’ die tevens de besturen vormden. Friesland, maar ook ‘Holland’, kende toen al een traditie van hardzeilen. Maar met de komst van de verenigingen kreeg dit wedstrijdzeilen een formeler karakter en groeide het uit tot een nationale sport. Gedurende de 20ste eeuw evolueerde de watersport geleidelijk tot massarecreatie, niet het minst dankzij de komst van de motorboot. De pleziervaart maakte vanaf het begin van de jaren zestig tot aan de recessie van de jaren tachtig een explosieve groei door. Welvaartsgroei, de standaardisering van de jachtbouw en een hedonistische leefstijl, droegen hier flink aan bij.

Anno 2011 is de pleziervaart in Nederland een belangwekkende industrie waarin meerdere miljarden euro’s omgaan. Zo telt ons land al gauw 400.000 pleziervaartuigen en is Nederland koploper als het gaat om de bouw van megajachten. Twee poten schragen de moderne watersport: een maritiem cluster en een vrijetijdscluster.
Dat vier lange eeuwen spelevaren naast een lange jachtbouwgeschiedenis ook een rijke cultuurgeschiedenis heeft nagelaten spreekt vanzelf. De organisatoren willen met dit programma een aantal aspecten van de geschiedenis van de pleziervaart verkennen.

Eerde Beulakker gaf in zijn presentatie een beeld van de popularisering van de watersport onder het motto 'Doet u mij maar een boot'. Elisabeth Spits van Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam concludeerde dat de boeier wel als meest succesvolle Friese scheepstype gezien mag worden en Geert Dijks van de HISWA schetste in sneltreinvaart een volledig beeld van de Nederlandse watersport in de afgelopen eeuw en de richting waarin het zich ontwikkelt. Jack van den Berg van de Marrekrite sloot de dag af met zijn presentatie over dit unieke Friese samenwerkingsverband.
Het programma kunt u hier nog even nalezen. De resultaten van dit symposium zullen in de loop van dit jaar gepubliceerd worden.

Het volgende symposium van de Werkgroep Maritieme Geschiedenis van de Fryske Akademy zal weer ingaan op het Sonttolproject, dat rond die tijd online zal staan! Hier werd tijdens het symposium van 2010 al een introductie van gegeven.

Lezingenserie over twee eeuwen Franse invloed in lage landen

Tresoar organiseert in samenwerking met boekhandel De Tille in Leeuwarden een lezingenserie over de Franse tijd in Friesland, getiteld 1811, Friesland in Frankrijk. Uiteraard vanwege het jubileumjaar 2011, 200 jaar na dato.

Het programma van dit Studium Generale - 1811, Friesland in Frankrijk:

Woensdag 2 februari: Prof. dr. Niek van Sas

Van Sas zal in zijn inleiding aandacht schenken aan de internationale verwikkelingen van het Franse Keizerrijk en aan de ontwikkelingen in de Nederlandse politieke situatie. Hij poogt de specifieke betekenis te bepalen van de Inlijving(sjaren) in het geheel van de Bataafs-Franse periode en in de modernisering van Nederland.

Van Sas is hoogleraar Geschiedenis aan de universiteit van Amsterdam

Woensdag 9 februari: Dr. Jacques Kuiper
In zijn inleiding, waarin de politieke en bestuurlijke ontwikkelingen in Friesland tijdens de inlijving worden geschetst, zal Kuiper aan de hand van concrete voorbeelden nagaan welke impact de Franse aanwezigheid op het dagelijks leven in Friesland heeft gehad.

Jacques Kuiper promoveerde in 2002 met zijn dissertatie ‘Een revolutie ontrafeld’ over de Bataafse revolutie in Friesland. Momenteel is hij free-lance historicus.

Woensdag 16 februari: Dr. Marie-Christine Kok Escalle

Mevrouw Kok zal in haar inleiding ingaan op de vraag of er in de Franse Tijd sprake is van ‘verfransing’ van de Noordelijke Nederlanden op het gebied van taal en cultuur ? Ook zal zij aandacht besteden aan de wederzijdse beelden die Fransen en Nederlanders van elkaar hebben, aan de rol van het Frans in de opvoeding van de elites, aan de invloed van de Franse scholen op het Nederlandse schoolsysteem, aan de ontwikkeling van een Nederlands identiteitsbesef in spiegelbeeld of in contrast met Frankrijk.

Mevrouw Kok is Universitair Hoofddocent Franse cultuurkunde aan de universiteit van Utrecht.

De bijeenkomsten zullen worden geleid door prof. Yme Kuiper, hoogleraar religieuze en historische antropoligie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De bijeenkomsten worden gehouden in Tresoar en beginnen om 20.00 uur. De toegangsprijs bedraagt € 5 per avond, € 12.50 voor alle lezingen. Kaartverkoop bij Boekhandel Selexyz De Tille, info.tille@selexyz.nl

Friese Genealogische Contactdag op zaterdag 1 oktober 2011

13e FRIESE GENEALOGISCHE CONTACTDAG

THEMA ‘200 JAAR FAMILIENAMEN’

zaterdag 1 oktober 2011, van 10.00 uur tot 16.00 uur

op de locatie TRESOAR, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum

Boterhoek 1 (tegenover de Oldehove), 8911 DH LEEUWARDEN

De NGV Friesland kondigt aan: de 13e Friese Genealogische Contactdag op zaterdag 1 oktober 2011 op de locatie Tresoar, Boterhoek 1 te Leeuwarden. Met een presentatie van diverse historische verenigingen, organisaties en onderzoekers.

Het evenement zal van 10.00 tot 16.00 uur geopend zijn voor het publiek.

Het aantal bezoekers van de vorige Friese Genealogische Contactdagen bedroeg ruim 400 bezoekers.

Zoals bekend wordt sinds 1983 periodiek een Friese Genealogische Contactdag georganiseerd, afwisselend door de Stichting Vrienden van de Archieven in Friesland (VAF), het Genealogysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy (GWF), Stichting Fries Documentatie Centrum voor genealogie en geschiedenis (Friedoc) en de Afdeling Friesland van de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV). Een leuke gelegenheid om ook eens je online genealogische contacten in het echt te ontmoeten!

Geschiedenis Online Prijs 2010 naar Anne Frank en Hasselt

Vandaag vond de uitreiking plaats van de Geschiedenis Online Prijs 2010 van het Historisch Nieuwsblad. In de filmzaal van het Stadsarchief Amsterdam werden in 4 categorieën de winnaars bekend gemaakt en tevens de overall winnaar.
In de categorie musea won het Anne Frank Huis, die ook overall winnaar werd. Genant was dat er niemand van deze organisatie aanwezig was om de prijzen in ontvangst te nemen. En dat terwijl het museum nota bene op loopafstand van het Stadsarchief ligt.
In de categorie Archieven was het Gelders Archief de winnaar, met name door de moderne vormgeving en toepassing van 2.0 technieken die participatie van bezoekers mogelijk maakt.
In de voor ons meest interessante categorie, we waren immers genomineerd, won de Historische Vereniging Hasselt. Met name vanwege de helderheid en enkele mooie onderdelen, zoals een tijdslijn met lokale gebeurtenissen door de eeuwen heen. Ze hadden dan ook een jaar of 5 geleden een (onbezoldigde) professionele vormgever aan hun site laten bouwen, en dat kun je ook wel zien. Dat de site maar eens in de zoveel weken ge-update wordt is voor de jury blijkbaar geen probleem.
Het juryrapport prees ons blog om het uitgebreide gebruik van 2.0 mogelijkheden (sociale media) zoals filmpjes op YouTube, foto's op Flickr en Picasa, sheets op Slideshare, Twitter en de gratis software van het blog. En inderdaad, met een budget van 0 euro komen we een heel eind. Maar (op zich terechte) kritiek was er op de vormgeving van onze site. Niet helder genoeg en ook weinig echt vormgegeven. Dus, bij deze een oproep: is er een vormgever in de Dokkumer contreien (of een fan daarvan) die eens het blog onderhanden wil nemen? Aanmelden via onze mail.
Voor de jurering van de Historische Verenigingen kunt u hier nog even de geluidsfile downloaden (ruim 9 MB en zet de luidspreker wat harder want de opname is vrij zacht). Waarbij je dus op het eind de juryvoorzitter letterlijk hoort zeggen: "We hebben het visuele laten prevaleren boven het sociale". U zult begrijpen: I rest my case.
De laatste categorie, themasites, werd gewonnen door 5 eeuwen migratie, een site van migrantenorganisaties die op een mooie manier diverse bronnen van culturele erfgoedinstellingen ontsluit.
De aanmoedigingsprijs van 2500 euro ging naar het Nederlandsche Leger 1939-1940, een hobbysite van een echtpaar archeologen.

De Slag in de Sont, 1658

In een eerder bericht meldde ik al de opfrisbeurt van Maritiem Digitaal. Ik ben altijd geneigd om even te zoeken op maritieme onderwerpen die me interesseren, zoals bijvoorbeeld de Admiraliteit van Friesland. En dan vind ik o.a. De Slag in de Sont, 1658.

Dit is voor Friese en maritieme sneupers om diverse redenen een interessant schilderij. Enerzijds vanwege de intensieve Sontvaart die Friese schepen eeuwenlang voeren maar ook vanwege de betrokkenheid van de Friese marine. Vandaar dat ik hier ook integraal de beschrijving uit de database overneem van het schilderij dat in het bezit van het Maritiem Museum Rotterdam is:

Het penschilderij laat ons een algemeen beeld zien tegen het eind van de Slag in de Sont. De Noordenwind komt van rechts, de zon van voren. Centraal op de voorgrond, gezien aan bakboord, ligt een galjoot onder zeil, waarschijnlijk het galjoot van Willem van de Velde. Links, gezien aan stuurboord, ligt de ‘Prinses Albertina’ (36 kanonnen) onder bevel van kapitein Auke Stellingwerf. Op de spiegel zien we een vrouwenfiguur geflankeerd door engelen. Het schip (dat in 1653 werd gebouwd voor de Admiraliteit van Friesland) is in gevecht met een Zweeds admiraalschip. Rechts op de voorgrond ligt prominent het brandende wrak van een brander. Achter dit wrak is een inbeslaggenomen Zweeds schip te zien, waarvan alleen de hoofdmast nog staat. Dit schip is mogelijk de ‘Wismar’. Bij de boeg aan stuurboord, gezien aan bakboord komt een Nederlands schip tegenmoet. Dit is mogelijk de ‘Breda’, varend onder bevel van kapitein Adriaan Bruynsvelt (die in de slag omkomt). Op de achtergrond is de vlag te zien van kapitein D. Verveen, aan boord van de ‘Zon’. Nog verder naar achter, net boven de rook uit, zijn de vlaggen te zien van ‘De Halve Maen’ en de ‘Eendracht’ van Jacob van Wassenaer. Rechts is nog net het achterschip van een Zweeds schip te onderscheiden. Geheel rechts op de achtergrond zien we kasteel Kronborg. 

In juni 1667, tijdens de Tocht naar Chatham hield de (half-)broer van de omgekomen Adriaan, de inmiddels tot Friese schout-bij-nacht bevorderde, Hendrik Bruynsvelt (Leeuwarden 1609- Harlingen ca. 1678) op de Prins Hendrik Casimir (300 matrozen, 60 soldaten en 72 kanonnen) een journaal bij waarin de schermutselingen op de Medway, een zijrivier van de Theems, werden beschreven. Het Friese eskader van 8 schepen stond onder leiding van luitenant-admiraal Hans Willem baron van Aylva uit Holwerd. De Prinses Albertina fungeerde in deze slag overigens als brander en had dus blijkbaar haar loopbaan er op zitten (zie o.a. De Navorscher 1898).

Willem van de Velde de oude (zijn gelijknamige zoon en schilder was de jonge) schilderde meerdere schilderijen tijdens de Slag in de Sont, o.a. schilderijen die nu in het bezit van Rijksmuseum en Amsterdam Museum (de nieuwe naam van het Amsterdams Historisch Museum) zijn.

Maritiem digitaal vernieuwd

Op 5 november 2010 presenteerde ik tijdens de Workshop Online Maritieme bronnen voor de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Fryske Akademy o.a. Maritiem Digitaal. Dit is een gezamenlijke database van een aantal belangrijke maritieme musea, waarin gegevens kunnen worden opgezocht over voorwerpen en literatuur die zich in deze musea bevinden. Ik vond op dat moment echter dat er nog behoorlijk wat niet goed werkte aan de database. Ook het bijbehorende blog was al maanden niet bijgewerkt.

Een deel van de interessante maritieme websites en databases die tijdens de workshop werden behandeld is begin deze week overgenomen op de lijst van Links van het online Sonttolproject.
En daarom bekeek ik weer eens de sites die ik al een tijdje niet meer bezocht had. Waaronder dus Maritiem Digitaal. Tot mijn verrassing bleek dat de site een complete re-styling had ondergaan. Niet alleen de lay-out is verbeterd, ook de mogelijkheid om als bezoeker van de site te participeren is mooi gefaciliteerd. Daarnaast zag ik links naar 3 maritieme blogs die (weer) actief lijken te zijn.
Al met al dus met name voor maritieme onderzoekers en sneupers waarvan de voorouders op het water actief waren (en dat kan al snel in Noordoost Friesland) een bron die beslist weer eens bekeken moet worden: Maritiem Digitaal !

Fryslân over drankmisbruik en -bestrijding

Het eerste nummer van de 17e jaargang, januari 2011, van het Historisch Tijdschrift Fryslân viel deze week al weer op de mat. Deze keer richt het themanummer zich op drankmisbruik en de bestrijding daarvan.
Zo is er een artikel over Drankmisbruik in Jeneverland in de 19e eeuw. Vooral de marktplaatsen Leeuwarden en Sneek schroefden het gemiddelde van Friesland op tot ver boven het Nederlands gemiddelde.
In 'Brandewyn toarst' komen 19e eeuwse Friese schrijvers aan bod die het drankmisbruik probeerden te voorkomen, zoals de bekende Waling Dijkstra en Tsjibbe Gearts van der Meulen.
De strijd tegen de drank in Friesland laat zien dat Friesland de blauwe provincie bij uitstek werd en in 1935 een groot aantal leden had van de Nederlandse Vereeniging tot Afschaffing van sterken drank.
De socialisten, rood, en geheelonthouding, blauw, hoorden bij elkaar  in de ogen van Jouke Frieswijk.
Al meer dan 50 jaar strijdt Doede Boon tegen de drank als chauffeur van de blauwe bus. En Jeanine Otten van het Hannemahuis te Harlingen doet het Geheim van Talma uit de doeken.
Verder ook diverse losstaande artikelen, zoals Bij het graf van Meint Hylkes Bottema (1890-1918) in Eastermar.
Plekken met Verhalen gaat over Een stoepa bij Hantum, van het Boeddhistisch Studie- en Meditatiecentrum Karma Deleg Chö Phel .
In Uitvinders en Pioniers komt Roelof Boltje (Easterlittens 1902- Zwolle 1972) voor het voetlicht met zijn hydraulische bodemschuiver, waarmee zelfs het Braziliaanse strand van Copacabana in Rio de Janeiro verbreed is!
Het laatste artikel beschrijft het stille Keimpetille, ook wel Kingmatille, tussen Franeker en Dronrijp.
Op de achterpagina toch ook nog een interessant stukje voor de Noordoost Friese sneupers: een grote foto met beschrijving van de handzetter van de Dockumer Courant, Douwe Popke Douma (1924-1982), in de rubriek Verdwenen Beroepen.

Mooi Tijdschrift Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft vier maal per jaar een tijdschrift uit. Hierin leest u alles over de actuele ontwikkelingen op het gebied van de erfgoedzorg.

Op de website staat het archief van het Tijdschrift met de links naar de pdf-versies. Zo zag ik al snel boeiende artikelen, zoals bijvoorbeeld de vondst van 69 oude paardengeraamtes, het ontwerp van de Amersfoortseweg door Jacob van Campen, Malende monumenten, Holwerd krimpt en Maritieme archeologie in Azië.
In het huidige Winternummer 2011 interessante artikelen over Scheepsrampen rond Texel (met een aardige wrakkendatabase van het Machuproject ), De radiotelescoop van Dwingeloo en een vondst van 1417 stukjes brons in een sloot bij de terp van Hallum uit de Romeinse tijd!

En een abonnement op het groot-formaat tijdschrift kunt u gratis aanvragen!

Oude beelden Dokkum in Fries Filmarchief

Het is zinvol regelmatig databases te checken op nieuwe inhoud. Zo keek ik weer eens in het bestand van het Fries Filmarchief.

Bij zoeken op Dokkum vond ik een behoorlijk aantal nijsgjirriche filmpjes, van tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook van daarvoor en daarna. Enkele steekwoorden:

• IJsmarathon, 1963
• De Lauwerszee is dicht
• Lijn Leeuwarden-Dokkum
• Compilatie Dokkum, NFF 2001
• Sport in Friesland, ca. 1950
• Wintersport in Friesland, 1940-1948
• Dokkum, Bolwerk met woningen en molen.
• Koninklijk bezoek aan Friesland, deel 1 en deel 2, 1950
• zicht op diverse bebouwing en brug in Dokkum vanaf binnenwater
• Kinderen maken eendekorven, 1940-1950
• Elfstedentocht 1954 (g), 1960-1970
• Elfmerentocht, 1947-1951
• 20 mensen gefusilleerd bij Dokkum - Woudweg 1945 (22 januari) / Prins - Dokkum, Motorrit nationale feestdag, Schaatswedstrijd, 1945-1947
• Barkmeijer Stroobos/ Harlingen 700 jaar/ afgraving markt Dokkum/ Lauwersmeer
  
  Reinder Postma tipte ook nog deze site: Oorlog in blik. Als je dan in het zoekvenster Kollum intypt, komt de film van dhr. Numan uit Kollum die hij rond de bevrijding in onze regio heeft gemaakt, getiteld De bevrijding van Noordoost Friesland, in Metslawier en Oostmahorn, maar ook Kollum en Dokkumer Nieuwezijlen.

Stichting Kluften en Waarden beheert Historisch Archief Grijpskerk

Sneuper Tymen Wierstra, lid van onze vereniging, is voorzitter van de Stichting Kluften en Waarden. Doelstelling van de stichting is het ijveren voor het behoud van het culturele erfgoed, meer in het bijzonder het behoud van monumenten en beeldbepalende panden en waardevolle landschapselementen in en rond Grijpskerk. Een speciale activiteit is geweest de oprichting van het "Historisch Archief Grijpskerk e.o" in september 2006. De voornaamste reden daartoe was om te voorkomen dat waardevol materiaal verloren gaat. 
Zowel mijn vader Douwe als grootvader Anne Zijlstra (1885-1952) werden geboren op De Waarden bij Grijpskerk. De familie De Waard had en heeft hier veel bezit in een gebied dat is opgebouwd uit polders en vaarten. Anne was dienstknecht op de boerderij van de familie De Waard.
In dit aan Noordoost Friesland grenzende Groningse gebied, het Westerkwartier, zijn in de loop der eeuwen heel wat gemengde Fries-Groningse huwelijken gesloten. In de Lidmatenboeken zie je waar mensen met attestatie vandaan kwamen. Ook uit de provincie verbannen kleine criminelen bleven vaak in het grensgebied hangen. Misschien is dat ook wel een van de redenen waarom de bewoners van het grensgebied vaak emotioneel van aard zijn.
In het Westerkwartier zijn diverse Historische Verenigingen actief die samenwerken in een verband van Samenwerkende Historische Verenigingen Westerkwartier.

Wapenboek Hesman en Genealogysk Jierboek 1993

Als je het in Noordoost Friesland over oude familiewapens en hun afbeelding hebt dan verwijs je bijna automatisch naar het Genealogysk Jierboek van 1993 van de Fryske Akademy. Daarin worden door leden van het Genealogysk Wurkferban fan de Fryske Akademy 340 wapens beschreven en afgebeeld van burgers en boeren, gebaseerd op het originele manuscript/wapenboek van Gerrit Hesman. Het onderzoek is gebaseerd op doop- en trouwboeken van Dokkum, autorisatieboeken, weesboeken en proclamatieboeken van Dokkum, het burgerboek van de stad Dokkum, opschriften van graven in de Grote Kerk te Dokkum en het handschrift van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Na het overlijden van haar eerste man, Ernst Willem Cramer, hertrouwde ze in 1713 met goudsmid en burgemeester van Dokkum, Thomas Higt (een artikel met portretten van alle leden van het gezin Higt-Schrader stond in Sneuper 91). Zij vermeldde, als tijdgenoot, Gerrit Hesman als 'verver en schilder'.  

Van het Genealogysk Jierboek 1993 staat een aardige index online. Daarvan is het alleen jammer dat het geen afbeelding van familiewapens bevat. Maar daar is nu een oplossing voor!
Tot mijn vreugde tipte sneuper Tjeerd Inia over de opname van het gescande Wapen-, en Vlaggenboek van Hesman in de database van Historisch Centrum Leeuwarden: http://www.beeldbankleeuwarden.nl/

Zo is het burgerwapen van Catharina Schrader (toen getrouwd met Ernst Cramer) te vinden met een volledige beschrijving (die ik nog niet kende): In blauw een zilveren wolk, komende uit de linkerschildhoek, waaruit komt een arm van natuurlijke kleur met een zilveren scheermes met zwart handvat in de hand, om het mes heen gekronkeld een bruine slang met de kop naar links, boven de slangenkop een antiek kroontje van goud, 1708.

Overigens is een ander mooi standaardwerk over familiewapens online De wapens van den tegenwoordigen en den vroegeren Nederlandschen Adel, uit 1890, van Johannes Rietstap.

Registres Civiques Friesland online

Tresoar meldt vandaag op zijn forum dat de Registres Civiques van Friesland online zijn gezet. Met dank aan de FAF, de vrienden van de archieven in Friesland (met als voorzitter ons lid P.F. Visser)!
Registres civiques zijn registers van stemgerechtigden, samengesteld in 1811 en 1812. U zult hier dus alleen namen van mannen boven de 21 jaar tegenkomen. Ze bevatten de voornamen, patroniemen en achternamen, beroepen, geboortedata (soms alleen het jaar), een inschrijfnummer van de stemgerechtigden, soms woonplaatsen en adressen en een enkele keer een overlijdensdatum.
Deze database is aan de hand van de op de studiezaal aanwezige nadere toegangen 8.29 en 8.30 door vrijwilligers van de FAF samengesteld. Naast de inhoud van de registres civiques bevatten deze nadere toegangen tevens een bewerking van een lijst van stemgerechtigden van Minnertsga en een bewerking van een lijst van inwoners van het kanton Dronrijp. De volledige inhoud van de nadere toegangen is in de database opgenomen (zie toegang halverwege deze pagina). Dit is een mooi voorbeeld uit Dokkum, met een adres en geboortedatum: Registre civique Dokkum, Mairie: Dokkum, Woonpl.: Dokkum, Lageweg nr. C26, Inschrijfnr.: 5266, Naam: Andries Oedzes Brouwer, Beroep: brasseur, bierbrouwer, Geboren: 13 mei 1742, Bron: Archieven gewestelijke besturen 1795-1813, Origineel: Tresoar, BRF (toegang 8) nr. 3631. Piet de Haan vult aan: Andries noemde zich eerst Feenstra omdat hij afkomstig was uit Veenwouden of misschien omdat hij daar vervener geweest was. In Dokkum werd hij brouwer maar noemde zich in het brouwersgilde eerst wel Feenstra maar later werd de familienaam toch Brouwer. De laatste boer van de bekende Dokkumer IJsherberg was Siebe Brouwer, de nazaat van Andries Oedses.
De stemgerechtigden van de mairie Leeuwarden zijn niet in deze klappers opgenomen dus komt u hen ook niet in deze database tegen. Deze stemgerechtigden kunt u terugvinden op de website van het Historisch Centrum Leeuwarden http://www.historischcentrumleeuwarden.nl/.

De registres civiques van Friesland zijn lang niet allemaal bewaard gebleven. Slechts van het arrondissement Leeuwarden is een deel bewaard gebleven. Het gaat hierbij om de volgende (soms incomplete) kantons:

* Bergum (mairieën Bergum, Dantumawoude, Hardegarijp, Oenkerk, Oostermeer, Rinsumageest en Veenwouden)

* Buitenpost (mairieën Augustinusga, Buitenpost en Burum)

* Dokkum (incompleet)

* Dronrijp * (mairieën Berlikum, Marssum, Menaldum, Oosterend en Wommels)

* Franeker (mairieën Almenum, Franeker en Minnertsga **)

* Hallum (mairieën Blija, Ferwerd, Hallum, St. Annaparochie, St. Jacobiparochie en Vrouwenparochie)

* Leeuwarden (mairieën Leeuwarden, Huizum, Jelsum, Stiens en Wirdum)

De originelen zijn te vinden in de archieven van de gewestelijke besturen 1795-1813 (BRF). Het op de studiezaal aanvragen van de originelen heeft weinig zin daar de gegevens integraal zijn overgenomen.

* Lijst van inwoners.
** Lijst van stemgerechtigden.

Helaas woonde mijn familie rond 1811 in Niawier en Anjum, welke blijkbaar niet bewaard zijn gebleven. Wel is het leuk om te zien dat geboortedata van voor 1811 vermeld worden en de beroepsnaam ook in het Frans, zoals boulanger voor bakker, journalier voor dagloner en paysan voor boer.
Al met al weer een leuke bron voor genealogen dankzij die kleine grote man uit Frankrijk, Napoleon.

De directe link naar de database.

Aankondiging boek De oorlog een gezicht gegeven, deel 2

Sneuper Reinder Postma kondigt een nieuw boek aan over de Tweede Wereldoorlog in Noordoost Friesland. Het voornemen is dat in april  DE OORLOG EEN GEZICHT GEGEVEN deel 2, Kollumerland in de periode ‘40 – ‘45, zal verschijnen met een uitbreiding naar de Indiëgangers.

Dit deel twee staat volledig op zich zelf en is los van deel 1 te lezen (de aankondiging van het vorige deel meldden we hier ook op het blog). Het voornemen is dat het 33 nieuwe verhalen zal bevatten over allerlei verschillende onderwerpen, rond de 240 pagina’s en met ca. 200 foto’s geïllustreerd.
Enkele teksten stonden eerder in het Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland, de meeste zijn helemaal nieuw en niet eerder gepubliceerd.

De verhalen spelen zich af in de gemeente Kollumerland of het zijn inwoners uit de gemeente Kollumerland die elders iets hebben meegemaakt in de oorlog. Bewoners komen aan het woord uit plaatsen als Augsbuurt,Munnekezijl,Westergeest,Kollumerzwaag, Zwagerbosch/ Veenklooster,Kollum, Burum, Oudwoude,Westergeest / Triemen, Kollumerpomp en Zandbulten.

In vrijwel alle gevallen hebben betrokkenen of nabestaanden van betrokkenen een bijdrage geleverd bij het tot stand komen van de verhalen zodat er min of meer ego-documenten met grote historische waarde zijn ontstaan.

Dit deel twee is nog meer een samenwerking van Reinder Postma en zijn vrouw Yvonne te Nijenhuis

Ook nu is het mogelijk van te voren op dit boek in te tekenen, wie het boek van te voren bestelt, betaalt de intekenprijs van 25 euro.

Na het verschijnen zal de prijs 27,50 euro bedragen.

Bestellen kan door een mail te sturen of te bellen naar Reinder Postma in Oudwoude.

Ons verenigingswapen

Op de oude website van de Historische Vereniging Noordoost Friesland te Dokkum hebben we het wel eens toegelicht, maar dat zal velen ontgaan zijn. Daarom als opfrisser een uitleg over het ontstaan en de betekenis van ons verenigingswapen:
In 1994 kreeg de vereniging door de Fryske Rie foar Heraldyk een eigen verenigingswapen toebedeeld. Dit wapen, hierboven rechts, wordt sindsdien gebruikt als logo van de vereniging. De officiële beschrijving, zoals opgesteld door de Fryske Rie foar Heraldyk, is als volgt:

"In een rood schild een zilveren golvende keper; over alles heen twee gekruiste ganzeveren van goud. Het schild is gedekt met een herautenkroon."

De grondslag van het wapen is de golvende keper, die ontleend is aan het wapen van Dongeradeel (links). De kleur rood is overgenomen uit het wapen van Oostergo, want in dat deel van Friesland doet de vereniging met name haar onderzoek. De ganzeveren staan voor schrijven en het geschrevene. Het goud van de veren wijst erop dat de oude teksten voor de vereniging van grote waarde zijn. De herautenkroon wijst erop dat de vereniging de kennis van genealogie, heraldiek etcetera wil uitdragen. Dit werd voorheen door herauten gedaan.

Het ontwerp van het verenigingswapen is afkomstig van dhr. A.B. Dull tot Backenhagen en R.H. Postma, leden van de Fryske Rie foar Heraldyk.

Dat ook vele gewone burgers uit de omgeving van Dokkum een familiewapen hadden bewijst het Genealogysk Jierboekje van 1993. Hierin worden door leden van het Genealogysk Wurkferban fan de Fryske Akademy 340 wapens beschreven en afgebeeld van burgers en boeren, gebaseerd op het originele manuscript/wapenboek van Gerrit Hesman. Hij werd gedoopt op 8 september 1661 te Dokkum en overleed aldaar in 1715/1716. Hesman huwde Baukje Snip op 17 april 1702 en na haar overlijden met Antje Jacobs op 13 februari 1707. Zijn vader had het vreemde beroep van klokkentreder van Dokkum (op 6 oktober 1666). Een klokkentreder brengt met de benen vanaf een dwarsbalk de kerkklokken in beweging. Op 15 oktober nam ene Leendert Klaases dit over (Gens Nostra 1972, p. 117, waarin ook beschreven het voor- en nageslacht van Hesman). Het onderzoek is gebaseerd op doop- en trouwboeken van Dokkum, autorisatieboeken, weesboeken en proclamatieboeken van Dokkum, het burgerboek van de stad, opschriften van graven in de Grote Kerk te Dokkum en het handschrift van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij vermeldde, als tijdgenoot, Gerrit Hesman als 'verver en schilder'. De namen kunt u nakijken in onze rubriek Indexen en het boekje is nog te bestellen via de website van het Genealogysk Wurkferban van de Fryske Akademy te Leeuwarden.

Overigens schreef Hesman ook nog een kroniek over Dokkum t/m het jaar 1711.

De betekenis van het wapen van de stad Dokkum vindt u hier.

Diaconie van Dokkum kleedde dienstmeid Caatje Jans

Ons redactielid Piet de Haan is bezig een deel van de Diaconieboeken van de Hervormde Kerk te Dokkum (1795 t/m 1846) te transcriberen. Dit levert al weer mooie staaltjes oud proza en leuke inkijkjes in het dagelijks leven op.
Zo betaalde de diaconie bijvoorbeeld de kleding voor meisjes die als dienstbode aan het werk gingen.
In 1804 lezen we het volgende:
Betaalt aan Caatie [Catharina] de dogter van Jan Lourens tot uitrissing om in de dienst te gaan.

1 paar hoosen, een paar schoenen: 3 . 10 . 0
voor een jak maaken: 0 . 14 . 0
voor vragt naar Harlingen: 0 . 10 .0

aan Anne Lutjes een paar schoenen: 0 . 15 . 0
Voor deselwe een scholdoek uit de lom[mert] : 1 . 10 . 0

De DTB boeken van de Ned. Hervormde Kerk Dokkum (DTB 191), dopen, geboortejaar 1777, doopjaar 1777 vermelden over Caatje Jans: Dopeling: Catharijna Jacoba. Geboren op 19 augustus 1777 in Dokkum. Gedoopt op 24 augustus 1777 in Dokkum. Dochter van Jan Lourens en Tjietske Jacobus. Getuige: Marike Christoffels, gehuwd met Harmen Bok.

Piet laat door het combineren van diverse bronnen zien hoe hij onderzoek doet:
De gang van zaken:

1. In november 1808 moeten de bure mannen in de Torenstraat opdraven om Louw Jans te kisten. Louw Jans is een zoon van Jan Louwrens en Tjitske Jacobus. De jongen is ongehuwd. De datums kloppen maar er is een klein leeftijdsverschil tussen geboortedatum en overlijdens leeftijd. De rekening daarvoor op 31 oktober geeft een Lou Jans weduwe aan. Let ook op de spelling die de twee diakenen gebruiken. Ik denk dat diaken de Vries de moeder bedoelde waar een laken voor gekocht werd. Mogelijk hebben de buurvrouwen daar het hennekleed [doodskleed] van gemaakt.

2. Op 30-05-1809 in de kist leggen van de dochter van Jan Louws in de Toornstraat. Er is een overlijden van een Lolkje Jans in de begraafboeken van Dokkum. Er is ook een Lolkje Jans als dochter van Jan Louwrens en Tjitske Jacobus. De datums kloppen maar ook hier een klein leeftijdsverschil. Het moeten wel dezelfde Lolkjes zijn. Dat zo betekenen dat de familie in de Toornstraat woonde.

3. Op 28-10-1809 is er het afleggen in de Toornstraat van de wed. Jan Louwes. Op 27-10-1809 is er inderdaad een overlijden van Tjitske Jacobs 60 jaar oud. Dat moet dus Tjitske Jacobus de moeder van Lolkje Jans en van Catje Jans zijn. Tjitske Jacobus is weduwe en dat klopt ook want Jan Louwrens is daarvoor in september overleden terwijl hij bij het overlijden van Lolkje in mei daarvoor nog leefde.

4. Er zijn twee huwelijken van een Jan Louws of Lourens. De Jan Louwes gehuwd met Tjitske Jacobus is tussen het overlijden van dochter Lolkje en vrouw Tjitske overleden en dat maakt het huwelijk met het zwarte lettertype de juiste combinatie.

5. Er zijn,om het moeilijk te maken, overlijdens van de twee vrouwen van de twee Jan Louws heel kort achterelkaar. Omdat de [zwarte] Jan Lourens op 28 september 1809 overlijdt kunnen alle rekeningen voor die datum met de vermelding ‘de wed. van Jan Louw etc’ toegeschreven worden aan het rode team.

6. De overlijdensdata van de [zwarte] echtgenote is bekend. Tussen haar overlijdens gegevens zitten enkele rekeningen (zie de eerste posten van de lijst uit het diaconieboek hieronder) van het andere huwelijk want daar is dan nog sprake van de wed.

Dokkum, huwelijken 1773

Vermelding: Bevestiging huwelijk op 16 mei 1773
Man : Jan Lourens afkomstig van Dokkum
Vrouw : Tjitske Jacobus afkomstig van Dokkum
Opmerking : hij is mastmaker [daarom een uit de familie Bok als doopgetuige ?]

Dokkum overlijden/begraven 1809
Overleden: Jan Louws, oud 66 jaar
Datum : 28 september 1809
Plaats : Dokkum

Dokkum overlijden/begraven 1809
Overleden: Tjitske Jacobs, oud 60 jaar
Datum : 27 oktober 1809
Plaats : Dokkum
Opm. : De overledene was weduwe en gealimenteerd

Dokkum, huwelijken 1802
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 21 februari 1802
Man : Jan Lauws afkomstig van Dokkum
Vrouw : Jietske Joukes afkomstig van Dokkum

Dokkum overlijden/begraven 1801
Overleden: Jan Lourens, oud 48 jaar [geb rond 1753]
Datum : 1 februari 1801
Plaats : Dokkum

Dokkum overlijden/begraven 1809
Overleden: Jitske Joukes, oud 61 jaar [geb rond 1747]
In leven gehuwd met Jan Louws
Datum : 24 december 1809
Plaats : Dokkum

Dokkum overlijden/begraven 1809
Overleden: Jitske Joukes, oud 61 jaar
Datum : 24 december 1809
Plaats : Dokkum
Opm. : De overledene was weduwe en laat vier kinderen na

Dokkum, dopen, geboortejaar 1777, doopjaar 1777
Dopeling: Catharijna Jacoba
Geboren op 19 augustus 1777 in Dokkum
Gedoopt op 24 augustus 1777 in Dokkum
Dochter van Jan Lourens en Tjietske Jacobus
Getuige: Marike Christoffels, gehuwd met Harmen Bok


Overlijdensakte Dokkum, 1813
Aangiftedatum 14 september 1813, blad nr. 11
Kaatje Jans, overleden 14 september 1813, 29 jaar, vrouw
Dochter van Jan Louwrens en Tjitske Jacobus
Gehuwd

Dokkum, dopen, geboortejaar 1780, doopjaar 1780
Dopeling: Lolkje
Geboren op 16 april 1780 in Dokkum
Gedoopt op 23 april 1780 in Dokkum
Dochter van Jan Lourens en Tjietske Jacobus
Getuige: Pijtje Meinderts, gehuwd met Jacob Alderts


Dokkum overlijden/begraven 1809
Overleden: Lolkje Jans, oud 27 jaar
Datum : 30 mei 1809
Plaats : Dokkum
Opm. : De overledene was ongehuwd

Dokkum, dopen, geboortejaar 1783, doopjaar 1783
Dopeling: Lourens
Geboren op 9 juli 1783 in Dokkum
Gedoopt op 13 juli 1783 in Dokkum
Zoon van Jan Lourens en Tjietske Jacobus
Getuige: Hiltje Johannes, gehuwd met executeur Poutsma


Dokkum overlijden/begraven 1808
Overleden: Lourens Jans Braaksma, oud 23 jaar
Datum : 8 november 1808
Plaats : Dokkum
Opm. : De overledene was ongehuwd
Blz. Diaken of rendant

De vermeldingen in het Diaconieboek van Dokkum tussen mei 1802 en eind 1809:
(06 05 1802 is 6 mei 1802, 216 en 260 zijn bladnummers. 2.15.0 betekent 2 guldens, 15 stuivers en 0 centen. De naam aan einde van de regel is van de diaken of rendant.)

06 05 1802 216 Geleverd an de weduwe van Jan Louwes tot Leeuwarden voor haar dogter 2 hemden
2. 15. 0
Dito een rok. 2 . 10 . 0, 4 . 25 . 0 Geert F. Bleker
03 05 1803 260 Aan Jan Louws weduwe 2 doeken één á 28 één 16 st[uvers] 2 . 4 . 0 S. Halbertsma
09 05 1803 260 Betaald aan Jan Eilerts voor een paar nieuwe muilen voor Jan Louws weduwe. 1 . 10 . 0 S. Halbertsma
12 05 1803 261 Aan Jan Louws weduwe tot ondersteuning in haar siekte. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
12 05 1803 261 Aan Jan Louws weduwe tot ondersteuning in haar siekte. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
13 05 1803 261 Voor dezelve [Jan Louws weduwe] een korf turf. 0 . 7 . 0 S. Halbertsma
15 05 1803 261 Aan Jan Louws weduwe tot ondersteuning in haar siekte. 0 . 6. 0 S. Halbertsma
19 05 1803 262 Aan Jan Louws wed. in haar siekte. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
20 05 1803 262 Aan een korf turf voor denzelve [aan Jan Louws wed. ] 0 . 7 . 0 S. Halbertsma
20 05 1803 262 Tot ondersteuning [aan Jan Louws wed. ] 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
24 05 1803 263 Aan Jan Louws weduwe een korf turf. 0 . 7 . 0 S. Halbertsma
25 05 1803 263 Aan deselve [Jan Louws weduwe] tot ondersteuning. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
27 05 1803 263 Aan Jan Louws weduwe. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
05 06 1803 264 Aan Jan Louws weduwe tot ondersteuning in haar siekte. 0 . 6 . 0 S. Halbertsma
08 06 1803 265 Aan Jan Lous weeduwe tot ondersteuning in haar sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
08 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] 1 korf turf. 0 . 7 .0 L. J. Jouwstra
09 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] in ha sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
11 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] in haar sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
12 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] 1 korf turf. 0 . 7 . 0 L. J. Jouwstra
14 06 1803 265 Aan deselfde ond[er]stand. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
16 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] 1 k[orf] turf. 0 . 7 . 0 L. J. Jouwstra
16 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] in haar sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
17 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] in haar sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
18 06 1803 265 Aan deselfde [Jan Lou weduwe] in haar sikte 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
19 06 1803 265 Aan deselfde. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
21 06 1803 266 Aan Jan Louws weeduwe tot ondersteuning in haar sikte. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
22 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]1 k[orf] turf. 0 . 7 . 0 L. J. Jouwstra
23 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe] tot onderstand 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
24 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe] tot onderstand 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
25 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe] tot onderstand 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
26 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]1 k[orf] turf. 0 . 7 . 0 L. J. Jouwstra
26 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
30 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]tot onderstand. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
31 06 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]tot onderstand. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
02 07 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]tot onderstand. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
03 07 1803 266 Aan deselfde [Jan Lous weduwe]tot onderstand. 0 . 6 . 0 L. J. Jouwstra
17 01 1804 285 Aan Jan Louws wed. 18 elle linnen tot het bekleden van de deeken a 3 ½ sts. 3 . 3 . 0 S. Halbetsma
17 01 1804 285 [Aan Jan Louws wed.] aan geern 0 . 4 . 0 S. Halbetsma
31 01 1804 287 Voor het overbrengen van een korf turf voor de wed. Jan Louws. 0 . 0 . 12 S. Halbetsma
14 11 1804 312 Betaalt aan Caatie [Catharina] de dogter van Jan Lourens tot uitrissing om in de dienst te gaan.
1 paar hoosen, een paar schoenen: 3 . 10 . 0
voor een jak maaken: 0 . 14 . 0
voor vragt naar Harlingen: 0 . 10 .0
aan Anne Lutjes een paar schoenen: 0 . 15 . 0
Voor deselwe een scholdoek uit de lom[mert]: 1 . 10 . 0 6 . 19 . 0 L.J. Jouwstra
19 11 1804 313 Voor een lommert seetel [stoel] afkomstig van de weduwe Jan Lourens voor een himd. 1 . 2 . 0 L.J. Jouwstra
22 11 1804 314 Voor de Catje Jans de dogter van Jan Lous tot uitrising om de dienst na Harlingen aan kleedasie. Betaald volgen. Quitansie. 5 . 6 . 12 L.J. Jouwstra
22 11 1804 314 Aan deselve [Catje Jans ] voor fragt naa Harlingen aan de schipper. 0 . 10 . 0 L.J. Jouwstra
31 12 1804 315 Aan Johannes Sijbes voor een bruinen rok ten gebruik van de dochter Jan Louws. 3 . 10 . 0 S. Halbetsma
04 02 1805 317 Aan de dochter van Jan Louws wed. een rok 4 . 5 . 0
het maaken van een doek 0 . 1 . 0
het maaken van een hemd 0 . 4 . 8
een paar schoenen en hoozen 3 . 3 . 0 7 . 13 . 8 A. Beintema
11 04 1806 349 Aan Jan Lous wed. voor turfgeld twee stui[vers] 0 . 2 . 0 S.L. Huizinga
09 09 1807 389 Aan de weed. Jan Louws tot onderstand. 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
11 09 1807 389 Aan dezelve [weed. Jan Louws tot onderstand] 1 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
12 09 1807 389 Aan dezelve [weed. Jan Louws tot onderstand] 0 . 2 . 0 Lijkle van der Nagel
16 09 1807 389 Dezelve [Weed. Jan Louws] tot onderstand. 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
19 09 1807 389 Aan de weede. Jan Louws tot onderstand. 1 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
20 09 1807 389 Aan dezelven [weede. Jan Louws] tot onderstand. 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
23 09 1807 389 Aan dezelven [weede. Jan Louws] tot onderstand. 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
25 09 1807 390 Aan de weedu. Jan Louws. 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
27 09 1807 390 Aan de weedu. Jan Louws 0 . 4 . 0 Lijkle van der Nagel
30 12 1807 396 Aan een paar klompen voor de dogter van Jan Louws wd [weduwe] 0 . 5 . 0 N. Bouma
31 10 1808 412 Een laken gekogt voor Lou Jans weduw. 0 . 15 . 0 Pijter Feddes de Vries
09 11 1808 414 Aan de bure mannen in de Torenstraat voor het afleggen en in de kist van Louw Jans 2 vlessen jenever. 0 . 18 . 0 P. v.d. Meulen
09 11 1808 414 Aan de bure vrouwen voor het maken van Hinnekleed. [betreft overlijden Louw Jans] 1 . 0 . 0 P. v.d. Meulen
12 11 1808 414 Voor het graft maaken. [betreft overlijden Louw Jans] 1 . 5 . 0 P. v.d. Meulen
20 02 1809 420 Betaald een vandel bier gebruikt bij het opdragen van Lou Jans ijn de maand nov. gebruikt. 1 . 10 . 0 P. F. de Vries
30 05 1809 425 Aan de buure vrouwen van de Toornstraat voor het af en in de kiste leggen van de dogter van Jan Louws.[betreft Lolkje Jans] 1 . 0 . 0 Joh. J. Beekmans
30 05 1809 425 Aan de buure mannen voor het inbrengen van de kist een vles jenever.[betreft het overlijden van de dochter van Jan Louws] 0 . 9 . 0 Joh. J. Beekmans
02 06 1809 426 Aan de doodbegravers. [betreft het overlijden van de dochter van Jan Louws] 1 . 5 . 0 Joh. J. Beekmans
05 06 1809 426 Aan S. Hansma voor ¼ ton bier geleverd aan de buuren van de Toornstraat.[betreft het overlijden van de dochter van Jan Louws] 1 . 10 . 0 Joh. J. Beekmans
24 10 1809 434 Aan de wed. Jan Louwes betaalt tot onderstand in haar ziekte. 0 . 6 . 0 Alle R. Gorter
28 10 1809 435 Betaalt voor de wed. Jan Louwes wegens het lossen van een ongemaakt hemd dat zij in de lommert of bank van lening had verzet. Met de rente. 1 . 1 . 0 Alle R. Gorter
28 10 1809 435 Betaalt aan de buirevrouwen van de Toornstraat wegens het afleggen & in de kist leggen van de wed. Jan Louwes 1 . 0 . 0 Alle R. Gorter
28 10 1809 435 Betaalt aan de buuremannen van de Toornstraat wegens het kist in brengen van de wed. Jan Louwes. 0 . 9 . 0 Alle R. Gorter
28 10 1809 435 Betaalt aan de kinders van de wed. Jan Louwes ½ # zeep het schoonmaken van eenige goederen van wijlen haar moeder. 0 . 4 . 4 Alle R. Gorter
30 10 1809 435 Betaalt aan de wed. H. IJ. van der Werff voor 1 vandel bier.[betreft overlijden van de wed. Jan Louwe] ? Alle R. Gorter
30 10 1809 435 Aan de buuren van de Toornstraat voor het ter kerkhof brengen van het lijk van de wed. Jan Louwes. 1 . 10 . 0 Alle R. Gorter
30 10 1809 436 Betaalt voor een doek gekogt nog bij het leven van de wed. Jan Louwes en tot dienst van deselve. 0 . 10 . 0 Alle R. Gorter
31 10 1809 436 Betaalt aan de kinders van de wed. Jan Louwes tot onderstand. 0 . 16 . 4 Alle R. Gorter
02 11 1809 436 Aan de doodbegravers van het lijk van wed. Jan Louwes. 1 . 5 . 0 Alle R. Gorter
04 11 1809 436 Aan de kinders van de wed. Jan Louwes 0 . 6 . 0 Alle R. Gorter

Zo ziet u maar hoe rijk de boeken van de diaconie, ofwel Diaconieboeken, aan informatie kunnen zijn en hoe dat een mooie aanvulling op een genealogie of streekhistorie kan zijn.
Binnenkort in de Sneuper en op dit blog meer informatie over de transcriptie van de Dokkumer Diaconieboeken.