Boek Vier Eeuwen Kingma in de Oostergo

Ons lid Jan Kingma heeft onlangs een familieboek uitgegeven, getiteld Vier Eeuwen Kingma in de Oostergo. Het formaat van het boek is 21 x 28 cm en heeft 237 bladzijden.

De tekst op de achterzijde:

In 1612 woont in het dorp Janum, in de provincie Fryslan, Johannes Pitersz Kingma. Hij is de stamvader van vele Kingma's in het kwartier Oostergo. 

De nakomelingen van Johannes Pitersz Kingma zijn in dit boek in kaart gebracht. Johannes Pitersz Kingma is geboren in Zweins en afstammeling van Jelle Kingum (ca 1450-1538). Met dit boek wordt dan ook een bijdrage geleverd aan het in beeld brengen van de nakomelingen van Jelle Kingum.

Tevens gaat het in dit boek over mijn voorouders. Van bovengenoemde Johannes Pitersz Kingma tot en met mijn pake Jan Kingma (1901-1985) wordt de gezinssamenstelling beschreven, de woonplaatsen, het beroep en de kerkelijke gezindte. Een familiegeschiedenis van tien generaties in Fryslan.

Van dit boek hebben we de namenindex online staan op onze site. Dat zouden meer auteurs moeten doen, want zo kan elke genealoog makkelijk zien of er familieleden in deze uitgave voorkomen!

Het boek is bij de auteur te bestellen, via de mail . Prijs 25 euro excl. verzendkosten.

De lijkstatie van Ernst Casimir te Leeuwarden in 1633

In de online collectie van het Rijksmuseum te Amsterdam bevindt zich een rij tekeningen van de begrafenisstoet (lijkstatie) van Ernst Casimir, die op 3 januari 1633 te Leeuwarden in de Jacobijner Kerk werd begraven (op 2 juni 1632 was hij al gesneuveld bij Roermond!). Het geeft een prachtig overzicht van de intimi van de graaf van Nassau-Dietz, stadhouder van Friesland (vanaf 1620) en na 1625 ook stadhouder van Groningen en Drenthe. Met name de jonkers uit Friesland en Groningen komen in beeld, met daarbij afgevaardigden van de diverse bestuurscolleges (waaronder de Admiraliteit te Dokkum). De ervaring leert dat de afbeeldingen behoorlijk waarheidsgetrouw zijn. Om de namen op de afbeeldingen voor een breder publiek toegankelijk te maken heb ik ze hieronder per plaat op een rijtje gezet.Veel van de Friese adel is terug te vinden op de genealogische pagina's van ons lid Simon Wierstra.
Plaat 1
Ernestus Casimirus Constant
Stadsgezicht van Roermunde
De Guarde van Sijn Genade
Plaat 2
Jr Pieter van Harinxma
Het Hof Gesin van sijn Gen.
Plaat 3
De Trompetters
Jr Zeino Joachim van Wesefeld
Jr Maurits van Ripperda
Jr Jan van Echten
Jr Wigboldt Ripperda van Peijse (Peize)
Jr Oriclius (Orck) van Doijem
Plaat 4
Jr Haring Onna van Sythiema
Jr Syds van Emingha
Jr Ulbe van Aylva
Jr Douwe van Roorda De Burg-Graeff
Jr Gerrold van Juckama
Jr Sicko van Grovestins
Jr Homme van Camstra
Plaat 5
Jr Watze van Camminga
Jr Douwe van Aylva
Jr Douwe van Ockama
Jr Epo van Douma
Jr Julius van Harinxma
Jr Tialling van Eysinga
Jr Schelto van Aebinga
Jr Laes van Glins
Plaat 6
Jr Rempt Rengers ten Post
Jr Charles de Unia
Jr Siouck van Wijnia
Jr Jurgien van Burmania
Jr Julius van Eysinga
Jr Abbo van Bootzma
Jr Ate van Hettinga
Jr Boiocko van der Wengen
Jacques van Oenama Lieutenant Colonel
Schelto van Aijsma Lieutenant Colonel (Van Aitzema)
Plaat 7
Wilhelm Vrij-Heer toe Schwartzenburg etc
Jr Bartelt Entens Ridt Meester
De Heere Overste Jacob van Roussel
De Heere Georg Vrij Heer toe Schwartzenburg en Hogenlantsbergh
Jr Poppo van Burmania Hof-Meester van sijn Genade
De Hellebardiers van sijn Genade
Plaat 8
De Heere Overste Georg Lijauckema
De Heere Thomas Ferentz Collonel
Overste Caspar van Eusum heer toe Nijen-Oordt etc (Van Ewsum van Nienoord)
De Heere Idzaert van Eminga Collonel
De Hellebardiers van sijn Genade
Plaat 9
Jan Michels picquer en Rust mr (een pikeur is iemand die paarden traint. Michels was getrouwd met Tietske Gerkes Hoptilla)
Sijn Genade Graeff Henric van Nassau Gouverneur van Friesland etc
Jr Pieter van Eysinga
Jr Julius van Meckema
Jr Achatius van Hohenfeldt
Jr Ruerdt van Juckema
Sijn Genade Graeff Willem Frederik van Nassauw etc
Jr Johan Sickinge toe Warffum
Jr Duyrt van Berum
Graeff Hendrick van Nassau
Gesante van Graeff Johan Lodewich van Nassau
Ges van Graeff Wilhelm van Nassau
Plaat 10
Gesante van Graeff Lodewich Henrich van Nassau etc
Gesante van Prince Excellentie van Orangien
Gesante van Graeff Henrich van den Berghe
Gesante van den Hertogh van Brunswijck
Gesante van sijn Con Majest van Denemercken
Gesante van den Hertogh van Holsteijn
Gesante van den Hertogh van Lunenburch
Gesante van sijn Gen van Brederode
Gesante van sijn Gen van Culenborch
Gesante van de Graeff van Oldenburch
Gesante van de Graeff van Oost Frieslandt
Gesante van de Graeff van Styrum sluijtende de rouw
Plaat 11
De Hoogh Mogh Heeren Staten Generael
De H Mogh Heeren Raden van State
De Ed Mogh Heeren Staten van Hollandt en West Frieslandt
2 Camer Boden en 2 lopende Boden der Staten van Frieslandt
Plaat 12
Edele ende Moghende Heeren Staten der Landschappe van Ooster-Goo van weghen Wester-Goo
Plaat 13
van weghen de Seven Wolden
Plaat 14
van weghen de Steden
Plaat 15
Heeren Staten van Groeningen en Om-Landen
Deurwaerders van Frieslandt
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Frieslandt
Hare Ed Mogh Clercquen
Camer Booden van Frieslandt
Plaat 16
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Stad Groeningen en Om-Landen
Deurwaerders
De E:M Heeren Raden Provinciaal van den Hove van Frieslandt
Hare E:M Substituyt en Onder Greffier
Plaat 17
De Edele Moghende Heeren Ghedeputeerde Staten van Drenthe
De E:M Heeren Gecommitteerde Raden ter Admiraliteijt in Frieslandt
De E:M Heeren Reken Meesters van Frieslandt
De E:M Heeren Reken Mrs van Stad Groeningen en Omlanden
Plaat 18
De Magistraet der Stadt Leeuwarden
De Heeren Gecommitteerde uijt de Magistraten der respective Steden van Frieslandt (Bolswart, Franeker, Harlinghen, Ylst)
De Heere Wolter Schonenborgh Drost van 't Oldampt
Jr Edzart Rengers ten Post Drost van Wedde
De Pedellen
Plaat 19
De Heeren Professores van d'Academie van Franeker (zo te zien 10 man, dus zeer waarschijnlijk Maccovius, Winsemius, Verhel, Rhala, Bernardus Schotanus, Meinardus Schotanus, Pasor, Fullenius, Van Dam en Wybinga)
De Heeren Gecommitteerde Professores van d'Academie tot Groeningen
De Pedel
De Predicanten der Stadt Leeuwarden
Krijghs Raedt van Frieslandt
Krijghs Raedt van Groeningen

Had ik net alle namen overgetypt van de afbeeldingen, kom ik er achter dat in januari Martin Engels al iets dergelijks met de Begrafenis van Ernst Casimir gedaan heeft en eerlijk gezegd beter en uitgebreider! Daarnaast heeft hij zelfs een overzicht van waar de Friese adel woonde in 1632.

Er is echter nog genoeg te sneupen naar afbeeldingen van Friese adellijken en eenvoudige medewerkers van de Nassau-familie aan het Friese Stadhouderlijk hof. Zo zijn er ook afbeeldingen of lijsten van de begrafenisstoet/lijkstatie van Willem Lodewijk in 1620, Frederik Hendrik in 1647, Willem Frederik in 1664, Johan Willem Friso in 1712 en Maria Louisa in 1765.

Van die Lijkstatie van Willem Frederik van Nassau-Dietz, in december 1664 te Leeuwarden zijn 25 aansluitende prenten gemaakt, door schilder Frans Carree. Vele Friese notabelen, waaronder Gajus Broersma, Douwe Aylva van Loo, Aulus van Haersma en de Dokkumer burgemeester Willem van Uma passeren wederom de revue.

Een volgende keer meer over de afbeeldingen van begrafenisstoeten in Friesland. Ook daarbuiten, bijvoorbeeld bij de begrafenis van Michiel de Ruyter in 1676, zullen Friese notabelen en zeelieden zijn afgebeeld!

Hidde Dirks Kat na Groenlandavontuur nog Sontvaarder

De Amelander commandeur ter walvisvaart Hidde Dirks Kat is bekend geworden door zijn verslag van de schipbreuk in 1777 met de brik Jufvrouw Klara nabij Groenland. Na een epische overlevingstocht over Groenland met hulp van de lokale Inuit bereikt hij na 2 jaar ongeschonden de bewoonde wereld. Zijn Dagboek eener reize ter walvisch- en robben-vangst gedaan in de jaren 1777 en 1778 staat inmiddels integraal online. Het schip van Kat was een van de veertien schepen die in het ijs vast raakten, waaronder ook Het Witte Paard van collega-commandeur Marten Jans, ook van Ameland. Deze schreef eveneens een verslag, genaamd Kort, doch echt-verhaal van Commandeur Marten Jansen: weegens het  verongelukken van zyn schip, genaamd het Witte Paard, en nog negen andere scheepen, dewelke alle verongelukt zyn, in Groenland, door de bezetting van't west ys, ten jaare 1777 

Een alfabetische lijst van alle Groenlandse en Straat Davis commandeurs werd in 1770 uitgegeven.

Wat minder bekend is dat Kat, ook al tijdens zijn Groenlandavontuur, werkte voor de Hamburgse reder Rowohl en ook met zijn familie in Hamburg woonde. Hij voer met name op de Baltische staten en dus vind je hem ook in de online overzichten van ons onvolprezen Sonttolproject! In feite bevoer hij de gehele Europese kuststrook, van Rusland tot Portugal, totaan Lissabon toe. Zie hier zijn passages van de Sont, met vermelding van de vertrek- en aankomstplaats, naast thuishaven Hamburg. In 1770 voerde hij blijkbaar nog niet de familienaam Kat.
23-7-1770 Hidde Dircks, Hamborg, Hamborg - Narwa
28-7-1779 Hidde Dircks Katt, Hamborg, Hamborg - Kønigsberg
16-9-1779 Hidde Dircks Katt, Hamborg, Kønigsberg - Lissabon
26-7-1780 Hidde Dircks Katt, Hamborg, Hamborg - Kønigsberg
11-8-1780 Hidde Dircks Katt, Hamborg, Kønigsberg - Lissabon
13-3-1781 Hidde Dircks Katt, Hamborg, Lissabon - Memel
23-7-1784 Hidde Dirks Katt, Hamborg, Riga - Schiedam

Het legde Hidde geen windeieren want uiteindelijk keerde hij als een welvarend, rondbuikig, man op zijn oude dag terug naar zijn geboorte-eiland Ameland, waar hij in 1824 te Hollum overleed. Zijn grafsteen is bewaard gebleven en er is een standbeeld voor hem opgericht. In 2008 werd op Ameland een boekje uitgegeven waarin de dagboeken van Hidde Dirks Kat en Marten Jansen zijn opgenomen (nog wel antiquarisch verkrijgbaar).

Waar komen de blogbezoekers vandaan?

In Google Analytics kan ik de statistieken volgen van het online bezoek aan het blog van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland. Gemiddeld komen er rond de 100 bezoeken per dag. Hieronder enkele grafische weergaven van het totaal gedurende de afgelopen maand en een geografische verdeling.
Het zal niet verbazen dat de meeste bezoekers uit Nederland komen, zo'n 92% van het totaal. De provincie die het hoogst scoort is uiteraard Friesland (bijna 30%), gevolgd door Noord-Holland (bijna 19%). Verrassend genoeg is Amsterdam de plaats die de meeste bezoeken levert, gevolgd door Dokkum. Al met al geen hele opvallende zaken, maar toch leuk om af en toe te bekijken.

De algemene statistieken van de afgelopen maand

De bezoeken verdeeld over landen.

Bezoeken verdeeld over de provincies

Bezoeken per plaats in Nederland.

Scherprechter was te zwak om Jan Binnes te onthoofden (1797)

Via de website van het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) zag ik dat de historische vereniging van Leeuwarden, Aed Levwerd, de eerste tien nummers van haar verenigingsblad Leovardia van 2000-2002 online had gezet. Weliswaar in een formaat dat voor zoekmachines niet te verwerken is (via Google zul je de inhoud dus ook niet vinden), maar vrij goed om van het scherm te kunnen lezen. De pagina's zijn bijvoorbeeld gemakkelijk te vergroten.
Helaas staat er nog niet de jaargang bij waarin ik ooit een artikel publiceerde over een Perzische dief die in herberg de Ooievaar werd opgepakt omdat hij er met de diamanten van zijn baas uit Amsterdam vandoor was gegaan naar Leeuwarden.
Wel kwam ik een interessant artikel tegen in Leovardia 4, maart 2001, over de scherprechtersfamilie Van Gorcum die zowel in Leeuwarden als Groningen het zwaard hanteerden om ter dood veroordeelden het hoofd af te hakken. Toen echter op 18 februari 1797, na het Kollumer Oproer, een van de oproerkraaiers, Jan Binnes, op het schavot onthoofd moest worden was de toen reeds 70-jarige scherprechter Van Gorcum (je mocht hem geen beul noemen!) te zwak om het zware zwaard nog te hanteren. Justitiemedewerker Hendrik Gjalts (Zandberg, ook geschreven als Sanberg, San(d)burg) wierp zich op als vrijwilliger en kreeg na afloop de complimenten voor zijn puike werk. Dit specifieke artikel staat ook als aparte transcriptie op de site van HCL. Pikant detail is dat Hendrik Gjalts tijdens het Kollumer Oproer zelf heeft moeten optreden tegen de oproerkraaiers en dus in feite zijn persoonlijke wraak mocht nemen. In het boek van B.K. van der Veen dat verslag doet van de schermutselingen rond het Kollumer Oproer wordt hij maar liefst 11 keer genoemd.

Over het Kollumer Oproer hebben we al vaak gepubliceerd en vele leden van onze vereniging doen er onderzoek naar. Onlangs hebben we nog enkele transcripties van verhoren online gezet o.a. die van Eeuwe Ennes (Wiersma). De volledige verzameling is in te zien op het Streekarchief in Dokkum.

Jeronimus trilogie stripboeken voltooid

De Ondergang van de Batavia met als hoofdrolspeler de in Dokkum opgegroeide Jeronimus Cornelisz is ook in stripboekvorm verschenen. De titel is dan eenvoudigweg: Jeronimus.
Onlangs kwam het derde en laatste deel van de trilogie uit. Meteen kocht ik bij de befaamde stripboekenwinkel Lambiek in Amsterdam een exemplaar. Als ondertitel heeft dit deel 3: Batavia's Kerkhof. Wel behoorlijk aan de prijs (bijna 25 euro), maar dan heb je ook wat.

Elk plaatje is een schilderij waarop met veel gevoel voor drama de gruwelijkheid van de Batavia stranding en het gedrag van Jeronimus Cornelisz wordt weergegeven. Verbazingwekkend genoeg wordt vrijwel de gehele verhaallijn van het boek van Mike Dash gevolgd, uiteraard niet zo gedetailleerd maar wel realistisch. Alhoewel...dat Jeronimus zo'n Spaans uiterlijk zal hebben gehad lijkt me sterk, gezien zijn Friese moeder, Sytske Douwes uit Burgum.
Dat geschiedenis via een beeldverhaal echter meer gaat leven is wel zeker. Een aanrader voor iedereen die van (maritieme) geschiedenis en stripboeken houdt!
Zie ook de recensie.

Dokkum in wintertooi

Van onze verslaggever ter plaatse Henk Aartsma

Jong en oud in Dokkum beleven dankzij de inspanningen van het bestuur en de leden van de Koninklijke IJsclub Dockum weer veel schaatsplezier op de ijsbaan. De IJsclub is opgericht in 1840, en daarmee de oudste van Nederland en misschien wel van de wereld! Ook op de Dokkumer stadsgrachten, Zuider Ee en het Grootdiep wordt er inmiddels volop geschaatst.

In een koek en zopie tent kunnen de schaatsliefhebbers tijdens een korte pauze genieten van een beker met heerlijke warme chocolademelk. Een dun laagje sneeuw, dat als een wit kleed over de stad is gespreid, maakt het winterse beeld compleet.

Boek ´Het herenhuis van Helder (1773) aan de Dokkumer Ee´ uitgereikt

Ihno Dragt geeft uitleg aan burgemeester Waanders

Afgelopen woensdag heeft directeur-conservator Ihno Dragt van Museum het Admiraliteitshuis in Dokkum het boek ´Het herenhuis van Helder (1773) aan de Dokkumer Ee´ uitgereikt aan burgemeester Marga Waanders van de gemeente Dongeradeel. De uitreiking vond plaats in de  burgemeesterskamer in het stadhuis van de gemeente Dongeradeel in Dokkum.

Het boek gaat over een Fries topinterieur uit de 18de eeuw dat gelukkig een herbestemming vond in de burgemeesterskamer (bij restauratie in 1938-1942). Het vaak droeve lot van Friese interieurs staat momenteel sterk in de belangstelling (onder andere symposium vorig jaar oktober in Fries Museum). Sytse ten Hoeve, oud-directeur van het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek, heeft een bijdrage geleverd aan het boekje.

Over het boek: Het herenhuis van Helder (1773) aan de Dokkumer Ee.

De rijke houthandelaar Jan Helder (1727-1807) liet in 1773 een fraai herenhuis bouwen op een plek even buiten de omwalling van de stad Dokkum aan de vaarweg naar Leeuwarden. Hij was toen al wat ouder en weduwnaar maar nieuw geluk wachtte hem in de vorm van een huwelijk datzelfde jaar met de weduwe Dieuwke Jelles. Bevestiging huwelijk op 3 januari 1773 in Rinsumageest: Jan Jansen Helder afkomstig van Sijbrandahuis, Dieuke Jelles afkomstig van Oudkerk. Voor de inrichting keek Helder niet op een dubbeltje: prachtig houtsnijwerk en een monumentale schouw met een groot tegeltableau waren er onderdeel van.

Achterkant boek Het herenhuis van Helder 1773

Het herenhuis van Helder bestaat niet meer, maar een deel van de inrichting bleef gespaard en werd in 1938 gebruikt om de nieuwe burgemeesterskamer in het stadhuis mee in te richten. Het prachtige tegeltableau van de hand van de Harlinger Pals Karsten, dat tot de top van de 18e-eeuwse Friese tegelbeschildering behoort, heeft altijd al de nodige aandacht getrokken. Hier wordt het door Ihno Dragt, directeur van het Dokkumer streekmuseum, uitgebreid beschreven.

Maar dat het houtsnijwerk, besteld door Jan Helder, van de hand van de getalenteerde Yge Rintjes is, dezelfde die het snijwerk in de raadzaal van het stadhuis maakte, dat werd nog niet eerder gepubliceerd. Dit is de verdienste van Sytse ten Hoeve, oud-directeur van het Fries Scheepvaartmuseum te Sneek. Men had daardoor in 1938 niet in de gaten hoezeer de bouwfragmenten uit het herenhuis van Helder in het stadhuis op hun plaats waren. Overigens was Yge Rintjes een katholiek 'beeldsnijder' uit Leeuwarden die 8 juli 1764 in Dokkum trouwde met Martha Ages (zijn derde huwelijk). Nakomelingen voerden de familienaam Damsma. De preekstoel en het doophek in rococostijl in de Grote of Martinuskerk in Dokkum zijn ook van de hand van Yge Rintjes.

Toevalligheden in plaats van beleid spelen helaas maar al te vaak een rol bij het behoud van monumentale Friese interieurs. Veel ging voorgoed verloren door desinteresse of onkunde. Soms vonden onderdelen buiten Friesland een plaats, zoals een Dokkumer bedsteden-/kastenwand die zich nu in de directeurskamer op paleis Het Loo in Apeldoorn bevindt. Deze kastenwand uit ca 1770 in rococo-stijl, van de hand van Johannes Laases Hardenberg, is in 1911 door de toenmalige rijksbouwmeester weggehaald uit het voormalige Dokkumer hoofdpostkantoor, dat ooit woonhuis was van de bekende burgemeestersfamilie Fockema (Johannes, Daam, Eelco). Het lot van dergelijke interieurs staat momenteel weer volop in de belangstelling. Belangrijk is vooral kennis, bij een breed publiek, over wat er was en nog is. Deze rijk geïllustreerde publicatie kan daar zeker aan bijdragen.

Rijk geïllustreerd, 84 pagina’s, verkrijgbaar in het museum voor € 14,50. Verzendkosten 3,-. Bestellen via info@museumdokkum.nl

Lezing en boek De admiraliteit in Dokkum 1597-1645

Op woensdag 15 februari 2012 zal de lezing De Admiraliteit in Dokkum 1597-1645 door museumdirecteur Ihno Dragt in drukvorm te koop zijn.

Formaat 22x22 cm; 44 pagina's full color; prijs € 10.

Heeft u interesse, dan is  het boekje te koop op 15 februari  tijdens de Lezing die Dragt geeft in de Doopsgezinde Kerk aan de Legeweg te Dokkum. Vanaf 19.30 uur bent u welkom. De lezing begint om 20 uur en duurt ongeveer 1 uur. Zie voor meer details van de lezing in de Kalender op de site van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland. Waarschijnlijk zal het boekje naderhand ook te koop zijn in de boekwinkel van Museum Admiraliteitshuis aan de Diepswal (indien nog voorradig).

Zie ook het Notulen- en resolutieboek 1599, van het zeekantoor voor convoyen en licenten, Admiraliteit van Friesland te Dokkum, van de hand van secretaris Johannes Saeckma. Op de site van Martin Engels staat eveneens een transcriptie over het jaar 1601.

Fraai is ook de afbeelding van de begrafenisstoet in januari 1633 bij het overlijden van Ernst Casimir, graaf van Nassau-Dietz te Leeuwarden, met de leden van de admiraliteit (Heeren Gecommitteerde Raden ter Admiraliteijt) en rekenmeesters van Friesland (o.a. Hector van Bouricius).
Het is me niet geheel duidelijk wie de specifieke raadsleden van de Friese Admiraliteit kunnen zijn. Eimert Smits Fazn vermeld in zijn publicatie De Friese Admiraliteit boven water de volgende personen in de periode 1626-1639 (in ieder geval de laatste 5 in de lijst lijkt me het meest logische):

6 Jan.1626    Willem van Zuylen van Nyevelt    1626/1639/1
1 April 1626  Johan Cloot                      1626/1639/6
1 April 1626  Wilhelmus Verrucius              1626/1639/5vo
10 Juni 1626  Steven Stevensz Laeckervelt      1626/1639/11
18 Juli 1626  Dirck Lubbers Lubbertsen         1626/1639/13vo
23 April 1627 Geert Roeloffs                   1626/1639/23
19 Mei 1627   Dr.Hero Wiarda                   1626/1639/25
16 Juni 1627  Willem van Viersen               1626/1639/27vo
26 Juni 1627  Sibrant Bungha                   1626/1639/28
2 juli 1627   Sixtus Abensones Beuma           1626/1639/28
28 Maart 1628 Willem Ubbena toe Enum          1626/1639/34
28 Maart 1628 Rudolph Wicheringe               1626/1639/34
4 Mei 1629    Gerrit Claesz Brouwer            1626/1639/39vo
24 Juli 1629  Reyn Evertsz                     1626/1629/52vo
22 April 1630 Willem Ubbena toe Enum           1626/1639/72
10 Maart 1631 Cornelis Heermans                1626/1639/86vo
20 Maart 1631 Gijsbert van Aersma              1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Douwe van Hottinga               1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Frederick Groustins              1626/1639/87vo
20 Maart 1631 Sybrant Osinga (Dokkum)          1626/1639/87vo

Loden kistplaatjes als genealogische bron

Enige jaren geleden, najaar 2007, hield onze vereniging een bijeenkomst met excursie in Rinsumageest.
In de kerk was een bijzondere uitstalling van loden kistplaatjes. Bij de begrafenis werd er blijkbaar op de doodskisten een loden plaatje bevestigd waarop een inscriptie gezet kon worden. De houten kisten vergaan natuurlijk in de loop der tijd, maar de loden plaatjes niet. Van bijgaande afbeelding bijvoorbeeld: Eelk van Frittema,sterfdatum: 6 september 1638, dochter van Reinier van Frittema en Saapke Pieters van Cammingha; gehuwd met Sieds Scheltes van Tjaarda.

Details van de inscripties zijn inmiddels opgenomen in de database van Hessel de Walle met Friese inscripties tot het jaar 1811. Een prachtige bron voor genealogen trouwens!
Niet alleen de loden plaatjes maar natuurlijk ook de tekst van de grafsteen in de kerk wordt in de database vermeld.
Van Hector van Bouricius is in Leeuwarden zowel een schilderij als een kistplaatje bewaard gebleven die te Leeuwarden werd gevonden bij opgravingen op het Oldehoofster kerkhof, toen de parkeergarage werd gebouwd.
Wilt u eens door onze online verzameling bladeren dan kan dat op ons Flickr-account.

Gens Nostra januari 2012 met Fries tintje

Het maandblad van de NGV, Gens Nostra, opende zijn editie van januari 2012 met een interessant artikel van de hand van Martha Kist. Het toont een mooie combinatie van archief-speurwerk in online bronnen en het bezoek van fysieke archieven. In Op zoek naar het graf van Haye Johannes Kramer (1798-1838). Een moderne zoektocht naar een zeeman uit het begin van de 19e eeuw wordt beschreven hoe deze Lemster Fries uiteindelijk in de buurt van de Kaapverdische eilanden een zeemansgraf vond. En dat tot op de precieze kaartcoördinaten!
Eerst werd online bij de Memories van Successie van Tresoar gevonden dat hij in 1838 was overleden op het marinefregat Diana. Meer informatie over dit fregat werd gevonden via www.archieven.nl en via www.dekrantvantoen.nl (zoektermen: 1838, fregat Diana). Ook op de site van het Scheepvaartmuseum werd aanvullende info gevonden. Op Maritiem Digitaal staat verder nog een afbeelding.
In de marine-archieven van het Nationaal Archief in Den Haag bleek verder het scheepsjournaal van de Diana bewaard gebleven te zijn. Hierin werd vermeld dat Kramer op 9 oktober 1838 om 9 1/4 uur was overleden. Ook stonden de coordinaten vermeld van de plaats van overlijden op zee en zijn zeemansgraf (zie eerdere link naar Google Maps).

In de rubriek afgebeelde oude foto's in Gens Nostra herkennen we o.a. familie van Anton Musquetier, met 2 prachtige kleurenfoto's van portretschilderijen van zeeman en vice-admiraal Daniel Musquetier en Neeltje Maria Vetter. De schilderijen zijn in 1829 gemaakt door Cornelis Cels en eigendom van het Frans Hals museum te Haarlem.
Ook zijn er mooie oude foto's uit ca. 1860 afgedrukt van het Hindelooper echtpaar Feike Jacobs Kooij en An Draaijer (Syl-Ame, ofwel sluis-grootmoeder) die aan de schutsluis te Hindeloopen woonden.

Huwelijksakte Hindeloopen, 1860
Man   : Feike Jacobs Kooy, oud 22 jaar, geboren te Hindeloopen
Ouders: Jacob Jans Kooy en Trijntje Jacobs de Konck
Vrouw : An Andries Draayer, oud 20 jaar, geboren te Hindeloopen
Ouders: Andries Doedes Draayer en Tietjen Gerbens Fekkes
Datum : 10 juni 1860, akte nr. 4. 

Het januarinummer bevat de volgende artikelen:
- Martha Kist. Op zoek naar het graf van Haye Johannes Kramer (1798-1838) Een moderne zoektocht naar een zeeman in het begin van de 19e eeuw.
- Cor de Graaf. Dat heeft zo'n jongen toch niet nodig, Breuhaus de Groot.
- Hans Wendte. De nakomelingen van soldaat Johan Valentijn Reith (1726-1808)
- Harmen Snel. Overpeinzingen van een archivaris (3) De 'versluierde' doop. Of gewoon falsificatie?
- P.A.T. Miebies. 'Mededelingenrubriek onder verantwoordelijkheid van het Hoofdbestuur.
(hierin o.a. Zilveren speld voor Aad de Fouw, Gilles Bek, Theo Roose, J. Uitenbogaart en W.J. van der Horst-Harkema. Tiende Duitslanddag op 4 febr. en Heraldisch Compendium op Hogenda)
- P. Klaaren. Het portret van ... Feike Jacobs Kooij en An Draaijer
- Paul Harthoorn. Uit het bezit van het NGV-verenigingscentrum: Zijn Laatste brief? Een brief van Pieter Gem (1747-1783), vanuit Kaap de Goede Hoop tijdens zijn tussenstop met de VOC. Hij werd tijdens een opstand van Chinezen aan boord vermoord. Hij was inmiddels luitenant zeeman op het VOC-schip Java.
- Dirk Jan van Werkum. Het portret van ... Abraham Judel Cohen en Sosina Eliazer Rosen
- Ton Hokken. Project Sailing Letters[interview met Nicoline van der Sijs, oproep mee te helpen met het transcriberen van de brieven]
- Cor de Graaf. Rubriek GensData. De website vpnd.nl
- Anton Musquetier. Het portret van Daniel Musquetier en Neeltje Maria Vetter
- L.F. van der Linden. Jaarverslag van de hoofdredacteur van Gens Nostra over 2011 !!!
- Arie Jan Stasse. Bij de kwartierstaat van vaderskant van Hella Haasse (1918-2011)
- Rubriek boekrecensies.
- Rubriek nakomers.
- Anneke Bos-Bliek. Het portret van ... Abraham Stoppels

Met de Goddeloaze singel in de kerk

Van onze verslaggever ter plaatse Piet de Haan
Roodkerk, 23 januari 2011, zondagmiddag 15.00.
Parkeren een beetje een probleem en al een lange rij wachtende belangstellenden. Onder de toren van de kerk worden de kaartjes verkocht en vooral geteld  ‘want dat moet van de brandweer dan weten ze hoeveel mensen er binnen zijn’. Maar misschien zijn de kaartjes ook wel nodig om bij brand weer naar buiten te mogen gaan. Het kerkje van Roodkerk is afgeladen vol. Zoals het in een kerk betaamt zal er deze middag uitvoerig over het goddeloze worden gesproken. Niet in een gebruikelijke éénmans uitvoering maar twee sprekers zullen voor een stevige preek van twee uur gaan zorgen. Dominees zijn het niet maar beiden bezitten wel de gave des woords. Ze zullen vertellen over de Goddeloaze Singel. Het oeroude klooster- verbindingspad tussen Drachten en het roemruchte klooster Claercamp bij Rinsumageest en het bûtenfjilt, het gebied rondom de oude singel.

De lichten gaan uit en rasverteller Douwe Kootstra verhaald ‘uit het blote hoofd’ over oude sagen en legenden uit het gebied van de Goddeloaze singel. Douwe laat moeiteloos duivels en dieven voor de preekstoel langs paraderen.
Dan is het de beurt aan oud boswachter Jacob Bijlsma. Hij woont in het goddeloze tolhuis maar maakt met behulp van ‘lichtbeelden’ korte metten met de duisternis. Op het scherm laat hij de pracht en praal van in het bûtenfjilt voorkomende planten en dieren zien. Zo gaan duisternis en licht de gehele middag hand in hand.
Aan het einde gaan de lampen aan en de overwinnaar is zoals het in een kerk betaamt, het licht. Een uiterst tevreden publiek. Het ging er in als de bekende preek in de ouderling. Al met al een prachtige middag maar bij de uitgang wacht toch weer…….. de duisternis

Zoekt u ook eens in de Verhalenbank naar het verhaal van de Goddeloze Singel.
Er is ook een blogartikel: http://wiepkoehoorn.blogspot.com/2011/01/moordverhalen-rond-het-goddeloos.html

Gemeentearchief van Kollumerland mooie bron voor sneupers

Naast het archief voor de provincie Friesland, Tresoar, en het streekarchief in Dokkum voor een deel van Noordoost Friesland (Dongeradelen, Ameland en Schiermonnikoog) hebben enkele omliggende gemeenten ook nog een eigen archief.
Zo is er in Kollum het gemeentearchief van Kollumerland. Ze hebben dus een eigen site maar ook via Fries Archiefnet krijgen we wat meer inzicht in wat dit archief te bieden heeft.
Zo is er een heel aardig fotoarchief van prenten vanaf 1900. Foto's van monumentale gebouwen (Fogelsangstate, Oostenburg), industrie (oa Barkmeijer Stroobos, drukkerij Banda), kerken, molens en luchtfoto's van dorpen.

In het gemeente-archief zijn nu ook al verschillende particuliere archieven opgenomen, zoals o.a.: archief van de Ned. Herv. Gemeente te Augsbuurt, Kollum en Kollumerzwaag 1722-1906 en het archief van dr. F.J.Fokkema te Westergeest 1878-1963.
Belasting-archieven zijn er bv van:
- Lijst van eigenaren (en meiers) van de pondematen land gelegen onder Burum, opgemaakt naar het floreenregister van Kollumerland, 1738. 1 katern.
- Register van huisgezinnen met het aantal personen opgemaakt voor de vrijwillige contributie ingevolge de resolutie van de Staten van Friesland van 14 maart 1739, 1744. 2 katernen.
- Overzicht samengesteld ter voorbereiding van een nieuw dijksfloreenregister van Kollumerland, 1746. 1 katern.
- Ingekomen stukken betreffende het innen van de 50ste penning, 1747-1748. 1 omslag.
- Reststaten, staten houdende opgave van de floreenschatting liggend op de pastorielanden te Kollum, 1747-1749. 1 omslag.
- Proces-verbaal van het nazien der rekeningen in de dorpen Kollum en Oudwoude door de generaal-ontvanger der floreenschattingen, 1748. 1 omslag.
- Stukken houdende een schriftelijke besomming van lands- en dijksflorenen betreffende de dorpen Augsbuurt en Kollum, 1757-1758. 1 omslag.
- Staat van taxatie van huurwaarde van huizen in Kerkebuuren, 1793. 1 stuk.

En wat te denken van het archief van de armenzorg met o.a.:
- Kollumer Loterijboek betreffende de armen- en wezenzorg, 1692. 1 deel
- Koopbrief voor de voogden en voorstanders van het weeshuis te Kollum van vier pondematen grasland bij de Zandwielen onder Kollum afkomstig van jonkheer Epo van Aylva en zijn huisvrouw, 1693. 1 stuk.
- Akte van overeenkomst tussen de armvoogdijen van Burum en Kollum inzake opname van personen in het weeshuis te Kollum, 1739. 1 omslag. N.B. Met twee 19e eeuwse afschriften
- Koopakten voor de armvoogden van Kollum, 1746, 1810. 1 omslag.
- Verkoop van een huis c.a. te Kollum door Jan Wessels onder Burum, 1746.
- Verkoop van een huis c.a. te Kollum door Jetske Jans, e.v. Bote Willems, 1810.
- Verkoop van een huis c.a. te Kollum door Aafke Rinzes wed. v. Jacob Tjebbes, 1810.

Zoekt u voor meer details online via het overzicht op Fries Archiefnet.

Op afspraak kunt u dit archief bezoeken. Telefoon: (0511) 45 88 88. E-mail: gemeente@kollumerland.nl

Kortom, een bron die door velen mogelijk over het hoofd gezien wordt maar verrassende vondsten kan opleveren. Laat het ons weten als u iets moois vindt of een artikel voor De Sneuper wilt insturen!

Dirk Zijlstra werd Don Diego in Argentinië

De familie Zijlstra, moeder Mientje, Dirk en vader Taeke in 1889 voor vertrek.
Bron:lanacion.com.ar

Toen de Stichting Geslachten Zijlstra nog bestond werd er jaarlijks een boekwerk uitgegeven met zowel genealogieën als verhalen. Zo stond er ook een keer een verhaal in over Emigratie naar Argentinië. Eind jaren 80 van de 19e eeuw heerste grote armoede in Noordoost Friesland. Vele jonge mannen waren werkeloos en zagen de toekomst in hun dorp niet meer zitten.
Toen er dan ook berichten kwamen dat in Argentinië gratis grond te krijgen was en dat de reis er naar toe ook nog gratis was trokken velen uit onze regio de stoute schoenen aan. Een van hen was Dirk of Durk Zijlstra uit Dokkumer Nieuwezijlen (bij Engwierum) die als 10-jarige met zijn ouders Taeke Taekes Zijlstra (gardenier) en Mientje Jans Pors en o.a. zijn broers Hendrikus en Hermanus naar het beloofde land trok. Vanuit de haven van Amsterdam vertrokken zij met de SS Leerdam. Dirk werd als landbouwer en grootgrondbezitter Don Diego Zijlstra, Hendrik werd Don Enrique en Hermanus werd Don German, een ogenschijnlijk forse vooruitgang in aanzien (alleen die prachtige Spaanse namen al).
Don Diego verwerft bekendheid door het medeoprichten van de kolonie Coöperativa Rural Limitada Alfa nabij Tres Arroyos. In 1999 werden zijn memoires gepubliceerd als boek: Cual Ovejas sin Pastor (Als schapen zonder herder), Tres Arroyos: Asociación Amigos del Museo Municipal José A. Mulazzi.

De genealogie van deze familie Zijlstra is gepubliceerd onder de familieletters DJ (Engwierum) in de bekende jaarlijkse Verantwoordingen van de Stichting Geslachten Zijlstra. De voorouders van het gezin van vader Taeke en zoon Diego hebben generaties lang als sluiswachter of sluiswachtersknecht op de Dokkumer Nieuwezijlen gewerkt. Geen wonder dat ze zich Zijlstra (van de sluis) gingen noemen. De oudst bekende voorvader gaat terug op ene Melis Takes uit Nes die rond 1700 huwt aldaar en zeker 5 kinderen kreeg (waarschijnlijk is hij degene die in het Lidmatenboek van Nes vermeld wordt in 1712: Man: Melis Taakes, Vrouw: Jancke Flippes, Woonplaats: Nes.)
Via Paesens komt de familie in Nieuwezijlen terecht met de eerst bekende sluiswachter in de familie: Jan Taekes Zijlstra, mr.timmerman, sluiswachter, gedoopt 30 januari 1763 te Paesens, overleden w.s.1841 (persoonlijk lijkt me deze logischer: Overlijdensakte Weststellingwerf, 1833, Aangiftedatum 15 maart 1833, akte nr. 13, Jan Teekes Zijlstra, overleden 14 maart 1833, 70 jaar, man, Weduwnaar), zoon van Take (Taeke) Melis en Liskje Meinderts.
Trouwt in de Hervormde kerk op 24 februari 1788 te Metslawier Antje Dirks Wybalda, gedoopt 30 maart 1766 Metslawier, overleden 1 oktober 1826 op de Nieuwe Zijlen onder Engwierum.

Vooral in 1889 vertrok een grote groep emigranten, waaronder ook een zus van mijn overgrootvader, Baukje Zijlstra die met Gerrit van der Woud was getrouwd. Hedentendage leven nog nazaten van deze familie in Argentinië onder de verbasterde naam Fanderwud (zie ook het artikel in Sneuper 101).
Uit het gezin van Taeke Taekes Zijlstra en Mientje Jans Pors gingen niet alle kinderen mee naar Argentinië. De oudste broer Take (Taco) Zijlstra trouwde op 8 augustus 1889 te Groningen, terwijl hij sergeant in garnizoen in Groningen was, met Berendine Maria Hemmes. Taco werd geboren op 17 maart 1864 te Dokkumer Nieuwe Zijlen. Tweede broer Jan bleeft ook in Nederland. Hij werd geboren op 25 maart 1867 te Dokkummer Nieuwe Zijlen en overleed op 21 december 1943, en werd begraven te Haren, Gr. Hij huwde Johanna Mulder, geboren 19 september 1869, overleden 18 februari 1956, begr. Haren, Gr.
Zus Anna Justina Zijlstra, geboren 2 maart 1869 te Dokkumer Nieuwe Zijlen, overleed al jong, op 14 maart 1873 te Dokkumer Nieuwe Zijlen.

Er leven nog nazaten van Don Diego Zijlstra in de gereformeerde gemeenschap in Tres Arroyos die nog behoorlijk Nederlands is, zoals beschreven wordt in de scriptie van Jacqueline Kolen uit 2009. Sommige mensen luisteren er zelfs nog dagelijks naar Nederlandse muziek van Marianne Weber en Jantje Smit...
Ons lid Tymen Wierstra onderhoudt een zeer uitgebreide website over Emigratie naar Argentinie, voor als u nog wat meer wilt lezen over de achtergronden van dit fenomeen. Misschien vindt u zelfs nog een verloren familielid in de overzichten met emigranten!

Met dank aan Louis Vosmeijer voor de gegevens van de familie Zijlstra uit de bestanden van de voormalige Stichting Geslachten Zijlstra.

Friese Alba Amicorum in Leidse Universiteitsbibliotheek

Een paar weken geleden was ik in de Universiteitsbibliotheek van Leiden. Deze oudste universiteit van Nederland (1575) had vroeger een redelijk innige band met de Universiteit van Franeker (1585). Ook vond er een regelmatige uitwisseling van professoren plaats. Veel studenten studeerden eerst een tijdje in Franeker of die andere verdwenen universiteit, Harderwijk, om vervolgens af te studeren in Leiden (of bv Oxford, zoals Sixtinus Amama). Sowieso werd er vaak langs diverse universiteiten gereisd en dan werd er op verzoek door studievrienden of gewoon interessante professoren een stukje in het vriendenalbum, het Album Amicorum, geschreven.
Daar zijn nog vrij veel exemplaren van bewaard gebleven. Tresoar heeft een aardige collectie Alba Amicorum, o.a. die van Suffridus Saarda uit 1604 te Franeker. Deze sluit mooi aan op een Album Amicorum van Matthias Franckena uit 1605 te Leiden waarin deels de zelfde scribenten staan. Het bevat 108 bijdragen, voornamelijk ingeschreven door medestudenten en professoren te Franeker (1605-1606), Erfurt (1607), Leiden (1609), Orleans, Angers (1609-1610), Londen en Oxford (1610). Ik heb foto's van het album mogen maken en ons lid Piter van Tuinen is momenteel bezig de inhoud, in het Latijn en 'Nederlands', te bestuderen. Mogelijk leidt dit tot een mooi artikel voor ons verenigingsblad De Sneuper.

Een ander prachtig Album Amicorum in de Leidse UB is die van Sixtus Brunsvelt uit de jaren 1654-1656. Hij studeerde in Franeker en Groningen en was dominee te Joure, Sneek, Harlingen en Leeuwarden, waar hij in 1683 overleed. Wopke Eekhoff moet het album (met ingeplakte bijdragen) ook in bezit hebben gehad, in ieder geval heeft hij er een uitgebreid achtergrondcommentaar over Brunsvelt in geschreven. Er staan 34 bijdragen in uit Franeker, Groningen, Leeuwarden en Leek. Het aardige is dat er ook een Friestalig vers in staat, en wel van Gijsbert Jacobs, beter bekend als Gijsbert Japickx!
Als er iemand belangstelling heeft dit album te transcriberen (veel Latijn), laat het dan even weten!

Een recenter Album Amicorum bij Tresoar is van de Dokkumer Hector Livius van Altena.

Van Franeker is bekend dat er erg veel Hongaren studeerden, er is zelfs een plakkaat in de Franeker binnenstad dat daar aan herinnert. Van de Hongaar Franciscus Pariz Papai is het Album Amicorum uit 1711-1726 bewaard en online ontsloten.
Soms werden er prachtige tekeningen gemaakt in het Album, zelfs in kleur, en vaak werd ook een familiewapen in mooie kleuren achtergelaten bij de heilwens.
De Universiteit van Leiden heeft het Album Amicorum van Janus Dousa zelfs als facsimile opnieuw uitgegeven.

De Koninklijke Bibliotheek heeft maar liefst elf Alba Amicorum van de Friese familie Van Harinxma Thoe Slooten gedigitaliseerd, evenals bladzijden uit Alba Amicorum met bv tekeningen van Rembrandt en Clusius.
Over het Album van de Fries Poppe van Feitsma uit ca 1573 schreef ik al een eerder blogartikel.

Voorwaar een mooie aanvulling op je genealogie als er iemand in je familie is die een dergelijk album bijhield!

Bauke van der Pol over Dokkum, VOC en India

Bauke van der Pol toont zijn publicatie De VOC in India

Van onze verslaggever ter plaatse, Henk Aartsma

Bauke van der Pol gaf afgelopen woensdag tijdens de bijeenkomst van Broodje KK in de Posthoorn te Dokkum een lunchlezing over ds. Johannes Canter Visscher, die in opdracht van de V.O.C. in de periode  van 1717 tot 1723 als predikant in Cochin op de Malabarkust van Zuid-India werkte.Uit die periode zijn 37 brieven bewaard gebleven. Van der Pol heeft deze brieven in hedendaags Nederlands vertaalt en samen gebracht in het boek "Mallabaarse brieven" Jacobus (Canter) Visscher is in 1692 in Dokkum geboren, waar zijn vader geneesheer was en tevens voorganger bij de Arminianen. Later woont de familie in Harlingen. Jacobus studeert theologie in Franeker en voltooit zijn studie in Leiden.
Recent heeft Van der Pol ook het boek De VOC in India het licht doen zien, met prachtige afbeeldingen van het Nederlandse erfgoed dat bewaard gebleven is.

Aandachtig publiek bij de lezing

Werelate en Noordoost-Friesland online

Een van de leden van onze vereniging, Klaas Jansen, heeft een groot deel van zijn genealogische database online gezet via een platform dat werkt volgens het principe van een Wiki (net zoals het bekende Wikipedia). Dit gratis toegankelijke platform heeft als URL www.Werelate.org
Naast zijn eigen gegevens heeft Jansen het initiatief genomen alle huwelijken vanaf 1811 van de gemeente Dongeradeel, waarvan Dokkum tegenwoordig de kern is, online te plaatsen op Werelate. Daarbij worden ook de ouders van het echtpaar meegenomen. Momenteel zijn 1811-1850 en 1923 van Oostdongeradeel ingevoerd. Hulp bij het invoeren van de overige huwelijken en Westdongeradeel/Dokkum is nog steeds welkom!
Nu zult u denken: dat staat toch allemaal al online in de database van Tresoar of AlleFriezen.nl? Wat is dan nog het voordeel van de gegevens op Werelate?
Het grootste voordeel is het leggen van de relaties met andere personen. Bij een zoekopdracht in genoemde online Friese databases krijg je alleen het individuele huwelijk, terwijl bij Werelate de gegevens, daar waar mogelijk, gelijk in het netwerk gekoppeld worden.
Verder is het een gebruiksvriendelijk systeem, waarin je gemakkelijk je eigen stamboom creëert via een upload van een GEDCOM-bestand, de standaard-taal voor genealogische programma's zoals Aldfaer. Onze nieuwe webmaster Jaap-Sip Faber heeft een handleiding voor het uploaden van GEDCOM-bestanden op onze website gezet en tegelijkertijd diverse genealogische programma's voor u op een rijtje gezet.
Het mooie is dat binnen Werelate gelijk gecontroleerd wordt of er mogelijke doublures of connecties zijn, die vervolgens gelinkt kunnen worden. Ook kunnen fouten gecorrigeerd worden door andere bezoekers die met de betreffende persoon bezig zijn en kan degene die de informatie online heeft gezet vervolgens weer zien wie de correctie heeft gemaakt. En daarop kun je automatisch per email alert gemaakt worden.
Door het initiatief van Klaas Jansen en het aanhaken van enkele andere genealogen uit Noordoost Friesland is inmiddels het netwerk van gegevens voor leden van onze vereniging al zeer uitgebreid en daardoor interessant. De kracht van het netwerk ligt natuurlijk ook in de samengevoegde inspanningen van individuele sneupers. Dat voorkomt een potpourri aan gegevens op websites van individuele genealogen die qua lay-out steeds anders zijn en daarnaast vaak in onbruik geraken.
Het systeem van de Wiki voorkomt juist dat zaken dubbel worden ingevoerd of eeuwig incorrect online blijven staan.
Maar goed, je kunt er lang en breed over kletsen, de beste manier om te begrijpen wat het voordeel van een genealogische site als Werelate.org is, is het zelf te bekijken. En mogelijk zelfs een bijdrage te leveren! Mocht je, als (potentieel) Sneuper-lid, nog vragen hebben stuur dan een E-mail naar de helpdesk van onze vereniging.

De grootschippersfamilie Tal uit Dokkum

Vele generaties lang heeft de familie Tal uit Dokkum gevaren op de landen rond de Oostzee. Het aardige is dat daardoor in de online Sonttol registers steeds meer informatie over de familie beschikbaar komt.
Al eerder meldde ik eens op dit blog dat Jan Gerrits Tal in 1727 door de beroemde Dokkumer vroedvrouw Catharina Schrader op de wereld werd geholpen.
In de Beeldbank Leeuwarden, waarin de collectie van het Wapenboek Hesman gedigitaliseerd is, komt het familiewapen Tal voor. Het zal niet verbazen dat hier prominent een schip op is afgebeeld. De beschrijving: Tal, Gerrit Jansen: in zilver een zeilend schip van natuurlijke kleur met twee masten, waarvan het zeil van de achterste mast is opgerold, het schip varend op een zee van natuurlijke kleur.
Periode    1708 - 1708
Literatuur: Genealogysk Jierboek 1993, uitg. Fryske Akademy; blz. 73, nr 47.
Geboren te Dokkum en gestorven voor 1681. Gehuwd te Dokkum op 3 november 1664 met Baeffke Claeses. Dokkum, huwelijken 1664
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 3 november 1664
Man       : Gerryt Jansen afkomstig van Dokkum
Vrouw     : Baeffke Clases afkomstig van Kollumerzijl
Opmerking : koopman.
Opvallend is dat het afgebeelde schip met bezaanmast en zijzwaarden een platbodem is, geschikt voor de ondiepe Waddenzee. Het vertoont gelijkenis met de replica van de Wierumer Aak die enkele jaren geleden is nagebouwd en in de winter in Dokkum aan de Diepswal ligt.
De achternaam Tal is weliswaar al ruim voor 1811 gebruikt, lang niet alle vermeldingen in het Sonttol register zijn met deze naam. Grootschipper Gerrit Jans Tal (dit moet de kleinzoon zijn van de gelijknamige grootschipper met het familiewapen) wordt zelfs op heel veel verschillende manieren gespeld en vermeld in de periode 1735-1745: Gerrit Jans, Gerrit Jantzen, Gerrit Jansen Fal (sic!), Gerhard Jansen. En niet alleen vanuit thuishaven Dockum, maar ook Bockum (typfoutje), mogelijk zelfs Worckum, Embden, Groningen, Ameland en Amsterdam. Maar er kan natuurlijk ook sprake van een naamgenoot in dezelfde tijd zijn.
Dokkum, huwelijken 1723
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 17 januari 1723
Man       : Gerrit Jansen Tal afkomstig van Dokkum
Vrouw     : Maike Isaaks afkomstig van Dokkum
De eerder genoemde Jan Gerrits Tal die in 1727 werd geboren is hun zoon. Dat hij ook grootschipper werd bewijst zijn huwelijksinschrijving:
Dokkum, huwelijken 1764
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 1 januari 1764
Man       : Jan Gerryts Tal afkomstig van Dokkum
Vrouw     : Antje Ennes Veldkamp afkomstig van Dokkum
Opmerking : hij is grootschipper.
De vader van Antje was ook grootschipper op de Oostzee, getuige de vele vermeldingen van deze Enne Veltkamp en vele broers of neven, in de Sonttol registers.
Deze Jan Gerryts Tal had een broer Isaac Gerryts Tal (gehuwd met Sijtske Dirks van Helder en toen van beroep kastmaker) die scheepsbeschieter werd en een zus Trijntje, getuige deze doopvermelding bij zoon Gerrijt (in 1766 en 1770 waren ook al, waarschijnlijk jong overleden, jongens met die naam gedoopt): Dopeling: Gerrijt.Geboren op 26 februari 1776 in Dokkum. Gedoopt op 29 februari 1776 in Dokkum. Zoon van Jan Gerrijts Tal en Antje Ennes Veldkamp. Getuige: Trijntje Gerrijts Tal, gehuwd met Eelke Cornelis (Claversma).
In 1800 overlijdt de oude Jan: Dokkum overlijden/begraven 1800. Overleden: Jan Gerryts Tal, oud 70 jaar.
Datum    : 12 mei 1800.

De Amsterdamsche Courant van 15 januari 1780 meldt vanuit London dat het schip de Sibbelina Hillegonda met schipper J.Gerrits Tal is opgebracht.

Het lijkt dat de jonge Jan uit Dokkum is vertrokken want in 1811 is er niemand in Friesland die de achternaam Tal aanneemt. Er is echter een vermelding in het Lidmatenboek Anjum/Oostdongeradeel, 1838:
Jan Hendrik Tal - Op 18 februari 1838 ingekomen van Scheveningen - In juli 1838 vertrokken naar Dokkum. Wat er daarna met hem gebeurd is mij niet duidelijk.

Gezellige middag met als thema 'Oud Dokkum' in het Bolwerk

Van onze verslaggever ter plaatse, Henk Aartsma
De Lokale Activiteiten Commissie Dokkum organiseerde afgelopen donderdag een middag met als thema 'Oud Dokkum', in het Bolwerk te Dokkum.  
Jan de Jager en Piet de Haan, beiden lid van de HistorischeVereniging Noordoost Friesland waren deze middag aanwezig om de senioren te laten genieten van de oudste film van Dokkum, die in 1923 werd gemaakt, en een fotopresentatie met unieke foto's van de vele bijzondere Dokkumer plekjes die in de loop van de tijd uit het Dokkumer straatbeeld zijn verdwenen.

Piet de Haan ontvangt een bloemetje

Jan de Jager presenteert oude foto's van Dokkum.

Database Ottema-Kingma stichting uitgebreid

Een online bron die nog niet zo bekend is bij Friese sneupers is de database van de Ottema-Kingma stichting (OKS). Hoewel vaak op de achtergrond blijvend is de collectie van de stichting groot en uniek. Wat de stichting in het kort doet: De OKS ving haar werkzaamheden aan in 1955 na het overlijden van notaris Nanne Ottema en heeft tot doel "Het bevorderen van kunst- en cultuurhistorie in Friesland". De OKS heeft ruim 30.000 objecten in haar bezit, welke aan talloze musea en erfgoedinstellingen in Friesland in bruikleen zijn gegeven, waaronder het Princessehof en het Fries Museum in Leeuwarden.
Medio december 2011 is de online database uitgebreid met beschrijvingen en afbeeldingen van de keramische collectie die aan Keramiekmuseum Princessehof in bruikleen is gegeven. Het gaat hier om 14.670 objecten die nu allen tot in detail zijn te bekijken, variërend van Aziatische keramiek tot Nederlands en Fries porselein en aardewerk.
Uiteraard heb ik eens even gekeken wat er van Dokkum in de collectie aanwezig is. In het veld Vervaardiging Plaats voerde ik de plaatsnaam in met o.a. dit resultaat:
Diverse zilveren voorwerpen, waaronder gildelepels en huwelijkslepels. Voor de genealogen is het altijd leuk om te puzzelen van wie de initialen op de lepels zijn.
Zo is een gildelepel uit 1705 van de Dokkumer zilversmid Pieter Jilderda mogelijk van de in dat jaar getrouwde meester schoenmaker Sape Hendriks Banga en Jeltje Baukes
Een lepel met de initialen FR en JA, rond 1740 gemaakt door zilversmid Douwe Snip zou wel eens van het volgende echtpaar kunnen zijn: Feike Ronner en Janke Arjens. Zij trouwden in 1745.

Gaat u zelf ook eens sneupen in de online collectie van de Ottema-Kingma stichting, en laat ons weten als u wat moois vindt.