Franse Fries Babois in Ezumazijl

In een recent blogartikel over 11en30 van de NGV Friesland noemde ik de Fransman Etienne Babois die diende in het leger van Napoleon. Hij had zijn vrouw Jacoba Bakker bij zich, die waarschijnlijk als marketentster met de troepen meetrok. Zij hield een dagboek bij van de terugtocht uit Rusland van Polotsk in Wit-Rusland naar Keulen (1812-1813), die ze overleefden ondanks het feit dat Babois gewond was geraakt in de strijd. Jacoba stond haar mannetje getuige deze passage in haar aantekeningen: Ik reed voorop, mijn agter mijn. Wij waren juist een berg afgekomen. De grenadier was wat agter uit en de boer zat aan de weg of wilde hij iets doen. Toen zijde mijn man op het vrans tegen mijn, Coba denk er om die man heeft geen goed in ’t zin. Pas gezegd of hij op mijn aan en smeed mijn met een ruk van ’t paard en wilde de buikriem losmaken zo met met mijn paard voort maar mijn man liet hem zagtjes van zijn paard glijden en gaf mijn zijn dikke stok en zijde: bate don la bouger maar ik smeet de stok zo ver ik hem kon krijgen en scheurde zo stijf aan de toom dat het beest zijn bek begon te bloeden en ik riep aan de grenadier en toen hij van verre de grenadier zag komen koos hij het hasepad en ik behield het vette conjak zo noemen ze daar een klijn paard. Zo kwamen wij des avonds laat in Wilnau een grote knappe stad de hoofdstad van Polen en hielden den 20 rustdag en vonden daar onse kolonel die had ook den 18 Augustus een wonde bekomen aan zijn been.
Het dagboek is in particulier bezit. Wijlen heer Paasman heeft het dagboek als pdf op de door hem opgezette website Friezen onder Napoleon vermeld, maar wist destijds niet dat de man van Jacoba Bakker genoemde Etienne Babois was.
Van onze leden Doede Douma en Reinder Tolsma kreeg ik aanvullende informatie.
Doede Douma uit Metslawier kwam met een gezinsstaat van Etienne Jans Babois:
Etienne Jans Babois, zoon van Jan (Jean) Babois en Anna Duron (Durand), herbergier, wonende te Ezumazijl, is geboren rond 1784 te Montreal (Frankrijk) Ardeche, is overleden op vrijdag 28 oktober 1825 te Ezumazijl. Overleden in huis nr.96, copie van overlijdens akte.  Etienne werd ongeveer 41 jaar.
Hij koopt in 1816 een huis te Ezumazijl  no 196 voor 200 gulden van Theunis Klazes Eintema en Baukje Lieuwes te Ezumazijl.
In 1818 koopt Etienne een kamer  zolder en een regenbak in een huis te Ezumazijl van Jan Roelofs Dijkstra voor 48 gl.
In 1822 verkoopt Diederik Hendriks Kroonstra een huis te Anjum voor 50gl. aan Adolf Hemminga te Ezumazijl wonende en Etienne was Sessionaris.
In 1824 koopt Etienne een huis,Bakkerij en Herberg te Ezumazijl voor 1201 gl,van Sape Cornelis Westra en Corneliske Cornelis beiden te Ezumazijl.
In 1828  Cessie kapitaal  van 1201 gl.    Sape Cornelis Westra met zijn vrouw Corneliske Cornelis te Ezumazijl  Cedent. en Jacoba Bakker Schuldenaar  en Harke Gorter te Kollum Censsionus
In 1829 verkoopt  en beleent  Jacoba wed.van Etienne voor 379 g aan Martinus Klaver te Dokkum.
In 1829 verkoopt Jacoba Bakker een huis en herberg voor 1404 gl.
In 1830 verkoping van levende have van Jacoba Bakker voor 91 gl.
Etienne was gehuwd met Jacoba Johanna Bakker.  Jacoba, wonende te Harlingen, is geboren in 1790, is overleden op zondag 27 maart 1859 te Harlingen.  Jacoba werd 69 jaar.

Volgens de trouwakte van zoon Jan woont Jacoba in Harlingen.

Van Etienne en Jacoba zijn zes kinderen bekend:

1    Johanna Etienne Babois is geboren op woensdag 1 september 1813 te Harlingen, is overleden op dinsdag 27 mei 1817 te Ezumazijl.  Johanna werd 3 jaar, 8 maanden en 26 dagen.

2    Johanna Etienne Babois is geboren op donderdag 26 februari 1818 te Ezumazijl, is overleden op vrijdag 22 mei 1868 te Harlingen.  Johanna werd 50 jaar, 2 maanden en 26 dagen.
Johanna trouwt op donderdag 15 augustus 1844 te Harlingen op 26-jarige leeftijd met Geert de Wit.

3    Jan Etiennes Babois, arbeider, wonende te Anjum, is geboren op maandag 13 december 1819 aldaar, is Ned. Hervormd gedoopt, is overleden op maandag 17 mei 1858 Overleden in huis nr.108.copie van overlijdens akte.  Jan werd 38 jaar, 5 maanden en 4 dagen.

Deze Jan Babois wordt vermeld in het boekje"swart mar leaflijk" geschreven door L. van der Zweep (later inspecteur bij het Lager Onderwijs te Amsterdam) bij het 100 jarig bestaan van de gereformeerde kerk van Lioessens. Deze Babois was een van de eerste mensen van de Chr.Afgescheidenen van Lioessens.

Jan trouwt op donderdag 13 december 1849 te Metslawier. Copie van huwelijks akte op 30-jarige leeftijd met de 25-jarige Janke Jans de Haan, dochter van Jan Reinders de Haan en Aaltje Jans Posthumus.  Janke, arbeidster, is geboren in 1824 te Oosternijkerk, is overleden op maandag 15 mei 1882 te Dokkum.  Janke werd 58 jaar.

4    Maria Theresa Babois is geboren op zaterdag 30 juni 1821.

5    Pierre Etienne Babois, Koetsier, is geboren op dinsdag 2 september 1823 te Ezumazijl, is overleden op zondag 27 januari 1895 te Makkum.  Pierre werd 71 jaar, 4 maanden en 25 dagen.
Pierre was gehuwd met Jeltje van Assen.  Jeltje is geboren rond 1823.

6    doodgeboren zoon Babois is doodgeboren op donderdag 5 januari 1826 te Ezumazijl.

Reinder Tolsma uit Oosternijkerk kwam met een scan uit het Tolsma-Lamminga-boek. Hierin wordt gemeld dat Etienne Babois in de Franse tijd gelegerd was als soldaat in Anjum. Vervolgens werd Etienne herbergier te Ezumazijl.
Zoon Jan Babois werd zijn opvolger als herbergier bij de sluis te Ezumazijl en later in Hotel De Prins te Makkum (eveneens gelegen aan een sluis!). Dochter van Pierre Babois en Jeltje van Assen, Jacoba Babois trouwde met Jacob Riemers Lamminga. Zij hadden een bakkerij in Minnertsga.

En blijkbaar wonen er hedentendage ook nog nakomelingen van Etienne Babois in Noordoost Friesland, zoals oud-veehouder Henk Babois uit Burum.

Update: Ook onze leden die het online netwerk met genealogische gegevens op Werelate bijhouden hebben info over de familie Babois (deels op basis van dit artikel).
Update 2: Via Linda Moes kregen we informatie dat in de familie Babois bekend is dat in 1816 Etienne Babois geprobeerd heeft zijn naam te wijzigen in Steven Laagbos. (Ba(s)= Laag, Bois=Bos).

Filmpjes musea Noordoost-Friesland online

Via het samenwerkingsverband Markant Friesland tonen de cultuurhistorische instellingen in Noordoost-Friesland zich onder éen noemer aan het publiek.
Naast de al vrij bekende musea als Admiraliteitshuis te Dokkum en Fiskershuske te Moddergat zijn er nog vele, wat kleinere, pareltjes die een bezoekje waard zijn. Om alvast een eerste indruk te krijgen voordat u op pad gaat zijn er van alle bezienswaardigheden korte filmpjes gemaakt die nu via YouTube te bekijken zijn.
Ga maar eens kijken hoe verrassend en leuk deze pareltjes van Noordoost-Friesland zijn!

11en30 juli 2012 met interessante namen

Het blad op A5 formaat van de NGV Friesland, 11en30, bevatte deze keer, ondanks het gemeentewapen van Gaasterland op de cover, diverse bijdragen die spelen in Noordoost-Friesland.

Een nieuw lid stelt zich voor met een link naar Klaas Andries Wijnsma uit Veenwouden (1790-1826) die als Fries in het leger van Napoleon diende en Jacoba Bakker, die met haar man Etienne Babois meereisde (!) en een verslag bijhield van de veldtocht naar Rusland (dat dus bewaard is gebleven en op de site van wijlen ons lid Paasman als pdf staat).

Een ander artikel behandelt een huwelijksakte tussen twee kinderen van ongehuwde moeders: Hendrik van der Veer, kolonist/koemelker, geboren op 17 mei 1815 te Dokkum die op 16 juli 1842 te Dokkum trouwde met Eelkje Spits, geboren op 22 augustus 1813 te Dokkum. Het beroep kolonist zal wel slaan op de koloniën in Drente van de Maatschappij van Weldadigheid.
Hendrik was de zoon van Anna Maria (Marijke) Kramer uit Dokkum die in 1790 huwde met Christiaan Reder. Zij was weer een dochter van Carel Kramer en Albertje Nicolaas Hes.
Eelkje Spits was dochter van Jacobje Frederiks Teysel, geboren in 1792 te Dokkum en overleden in 1834 te Ommerschans (ziehier de link naar de kolonist). Jacobje was de dochter van Frederik Jacobs Teysel en Marijke Johannes uit Dokkum. Hendrik overleed in 1875 te Oostrum als echtgenoot van Eelkje Cornelis Dijkstra, die de dochter bleek te zijn van Cornelis Dijkstra en Jacobje Spits! De vraag is nog waarom Hendrik de achternaam Van der Veer droeg (bij Eelkje lijkt het me duidelijk).

In het artikel Friezen bij de VOC heeft Antonia Veldhuis uitgerekend dat tussen 1700 en 1798 ca 9200 Friezen bij de VOC gingen (962 uit Dokkum, waarvan 444 in dienst overleden). Het impliceert dat er tussen 1600 en 1700 misschien nog meer Friezen bij de VOC waren. Toen had de VOC immers nog een minder slechte naam. Antonia heeft blijkbaar nooit onze aloude webpagina met Noordoost-Friezen in de VOC gezien want dan had ze kunnen weten dat er wel degelijk ooit een Friese VOC-er ter dood is veroordeeld: Jeronimus Cornelisz, de onderkoopman van de Batavia die in 1629 werd opgehangen na een grote moordpartij op de Abrolhos eilanden voor de westkust van Australië.

Leuk is de vermelding van Pieter Bloemsma uit Dokkum die twee keer niet kwam opdagen bij de afvaart van een VOC-schip (in 1788 en 1790) en daartussenin wel. In 1792 voer hij weer uit om al in 1793 te repatriëren. Mogelijk is dit dezelfde:

Overlijdensakte Ferwerderadeel (mairie Hallum),  1812
Aangiftedatum 6 oktober 1812, blad nr. 10
Pieter Rochus Bloemsma, overleden 4 oktober 1812, 49 jaar, man
Zoon van Rochus Pieters Bloemsma en Pietje Lieuwes
Gehuwd met Antje Klazes Blom. 

Onze eendenkooienkenner Gerard Mast maakt een uitstapje naar Mantgum van waaruit hij het spoor terug volgt van o.a. Harmen Jans Kooystra, die de achternaam al vanaf 1797 voerde. Het bleek dat zijn vader kooiker te Warten was.
De heer Henk Tak uit Veenwouden laat zien hoe binnen éen geslacht zes familienamen voorkomen, afstammend van Pijter Heins, zoon van Heine Doedes en Baukje Pieters uit Wouterswoude: Meindertsma (Ee), Talma (Valom), Jellema (Dantumawoude), Sandijk (Wouterswoude), De Haan (Ee). Hij publiceerde ook een boek De Jellema's fan 'e Dockumerwalden, ter inzage bij Tresoar en het Streekarchief in Dokkum.
In een ander artikel schetst de heer Tak de afkomst van de familienaam Palma, o.a. aangenomen door Sybe Jans te Ternaard en zijn zoon Ynse Sybes te Marrum. De publicatie Stamboom Palma van Ternaard ligt ook ter inzage bij Tresoar en het Dokkumer Streekarchief.

Zeventiende eeuwse hypotheekboeken Tietjerksteradeel online

Andrys Stienstra, webmaster van Tresoar, meldde op het Tresoar-forum: Sinds kort is de Collectie Pieter Nieuwland uitgebreid met een uittreksel op het eerste 13-tal hypotheekboeken uit het archief van de Nedergerechten Tietjerksteradeel. Het gaat om ca. 5700 inschrijvingen met ca. 26.000 persoonsnamen.

In de hypotheekboeken staan financiële verplichtingen genoteerd, zaken waarvoor we nu gewoonlijk naar de notaris gaan. Hierbij valt te denken aan gewone geldleningen, schuldbekentenissen, borgstellingen, huurcontracten etc. De hypotheekboeken bevatten afschriften van aktes die meestal door een notaris, secretaris of andere officiële functionaris zijn opgemaakt en daarna op de secretarie ter registratie werden aangeboden. Slordigheden in het overnemen zijn hierdoor helaas niet uitgesloten.

Ik kende de uittreksels van Nieuwland wel van de leeszaal bij Tresoar maar deze online versie maakt het zoeken een stuk gemakkelijker en ook de transcripties/uittreksels zelf zijn zeer helder en duidelijk. Af en toe vermeldt Nieuwland zelfs wat extraatjes die hij over de situatie kende, zoals N.B. Wellicht de oorsprong van het zgn. Lichtmisbrood / Ljochtmisbrea; een lopen is een inhoudsmaat van 83,3 liter. Of: ...daar zij een perceel land van de verkoper Sipke "becomen hebben op Lantschaps contracten" (zal wel onderhuur zijn).
Ook voor genealogen met familie in omliggende gemeenten is deze database interessant. Er komen bv heel wat vermeldingen voor van personen uit Dokkum en andere plaatsen in Noordoost-Friesland.
Ook staan op dezelfde zoekpagina databases met gegevens uit de Speciekohieren 1748-1805 en een collectie Persoonsgegevens.
Probeer het maar eens uit via http://www2.tresoar.nl/nieuwland/

De Vrije Fries 2011 over Universiteit van Franeker

Het nieuwe nummer van De Vrije Fries, nummer 91 van 2011, gaat over de opkomst en teloorgang van de Universiteit van Franeker (1585-1811).
In 2011 werden tentoonstellingen gehouden in Museum Martena in Franeker (met vele professorenportretten) en in Tresoar (met een nagebouwde bibliotheek uit begin 17e eeuw). Beide heb ik bezocht en ik moet zeggen dat ze erg interessant waren.
Ook werd er in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en de Fryske Akademy een congres getiteld 'Verdwenen maar niet vergeten' georganiseerd. De lezingen van die dag zijn grotendeels in deze editie opgenomen, aangevuld met enkele losse artikelen.
Zoals de redactie in het voorwoord al aangeeft was de opheffing in 1811 een bijna tragische onafwendbaarheid.
De Vrije Fries ontvangt u als lid van het het Koninklijk Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur
Ook  krijgt u dan het blad Fryslan 6 keer per jaar in de bus!

De inhoudsopgave van De Vrije Fries 2011, nummer 91:
- Onderwijs en wetenschap in de Franse tijd, Wijnand Mijnhardt
- Verlichte kaalslag in Europa? De academische herstructurering rond de Revolutietijd en haar gevolgen, Willem Frijhoff
- Dalende studentenaantallen en de ondergang van de Franeker academie, Pieter Caljé
- Arm Franeker. Adriaan Gilles Camper en het echec van de lobby voor de Franeker Universiteit, Klaas van Berkel
- Fries met de Friezen. Prof. J.W. de Crane (1758-1842) en zijn aangenomen vaderstad, Philippus Breuker
- Eene inrigting van den tweeden rang. Het Rijks Atheneum te Franeker (1815-1843), E. Wybenga-Van Aken
- Twee eeuwen met, twee eeuwen zonder. De Franeker Universiteit voor en na 1811, Goffe Jensma
- Schoolprestaties Fryslan. De invloed van het ontbreken van een universiteit in Fryslan op de schoolprestaties, Hester de Boer
- Een overzicht van de geleerdheid in Friesland in het jaar 1807, Philippus Breuker
- Jaarverslag Koninklijk Fries Genootschap over 2010.

Boek over Politieke cultuur en staatsvorming in Friesland, 1600-1640

Uitgeverij Verloren publiceert een boek van Hotso Spanninga getiteld Gulden Vrijheid? Politieke cultuur en staatsvorming in Friesland, 1600-1640
'Eendracht maakt macht', was het devies van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Die eendracht, onmisbaar in de geldverslindende strijd tegen Spanje, was echter niet vanzelfsprekend, zo blijkt uit de opstelling van de Friezen.
Zij stelden hun eigen belang boven het algemeen belang, niet alleen op grond van de herwonnen Friese Vrijheid, maar ook uit onmacht. Nergens waren de regenten zo krachteloos wat betreft belastingheffing als in Friesland. De achterstand in de Friese betalingen aan de oorlogskas van de Republiek werd hierdoor onaanvaardbaar groot.  
Hotso Spanninga beschrijft hoe de Staten-Generaal in een ultieme poging het weerspannige gewest tot de orde te roepen, in 1635 de Raad van State naar Leeuwarden stuurden. Anderhalf jaar lang probeerde deze Raad de Friezen tot betaling te dwingen. Bestuurlijke hervormingen moesten de losgeslagen politieke cultuur beteugelen om ook voor de toekomst werkbare verhoudingen tussen Friesland en zijn bondgenoten te scheppen.
Hotso Spanninga promoveerde aan de Universiteit van Leiden op 28 juni 2012 op dit onderwerp. De inhoudsopgave is ook online te lezen via de site van de Leidse Universiteit (pdf).

Vele Friese handen voor Volkstelling 1744?

We zitten natuurlijk niet stil bij de Historische Vereniging Noordoost Friesland. Zoals eerder gemeld wordt er door een kleine projectgroep in samenwerking met het Streekarchief in Dokkum gewerkt aan de digitale ontsluiting van de Mairieboeken uit de Franse tijd.
De redactie is druk met het samenstellen van zo mooi en gevarieerd mogelijke nummers van De Sneuper in kleur en de diverse specialisten zijn continu bezig hun verzameling aan oude foto's uit de regio (Jan de Jager) of informatie over eendenkooien (Gerard Mast) te vergroten.
Maar dat blijft natuurlijk een kleine groep ten opzichte van de ruim 500 leden die we in den lande hebben.

In Sneuper 106 schreef ik al over zogenaamde crowdsourcing projecten als velehanden.nl
En nu doet zich ook een praktische mogelijkheid voor voor een dergelijk project met alleen Friese gegevens. Vanachter uw eigen computer in uw vrije tijd meehelpen aan het digitaal ontsluiten van de Volkstelling 1744 van Friesland. Dat is notabene een project dat we zelf aangezwengeld hebben na het winnen van een prijsvraag van Tresoar via Twitter. De oude lijsten met namen zijn weliswaar digitaal gefotografeerd maar ze zijn daarmee nog niet doorzoekbaar! Dat kan pas als de namen op een gestructureerde wijze zijn overgenomen in een spreadsheet. En dat is best eenvoudig. Vandaar bij deze een oproep van Tresoar voor vrijwilligers:

Wilt u meehelpen met het invoeren van de Volkstelling 1744 ?

Begin dit jaar bereikte Tresoar de mijlpaal van 1000 volgers op Twitter. Ter gelegenheid daarvan werden volgers in de gelegenheid gesteld om hun digitaliseringswensen in te dienen. Op 26 maart werd daaruit geloot. De winnaar was @sneuperdokkum die graag de Volkstelling uit 1744 gedigitaliseerd zou willen zien. Dat is inmiddels klaar en de foto's van de vier delen zijn op 4 mei in de Digicollectie geplaatst.

Nog mooier zou het zijn als er aan de foto's ook een database gekoppeld zou kunnen worden met daarin de namen en overige gegevens van de personen die in de volkstelling genoemd worden. Daar is in het verleden al eens een begin mee gemaakt en de eerste 5 gemeenten zijn al ingevoerd. Voor de overige 36 gemeenten willen wij graag een beroep doen op vrijwilligers.
Voelt u ervoor om één van de onderstaande gemeenten voor uw rekening te nemen? Neem dan contact op met Aly de Boer (adeboer@tresoar.nl). U ontvangt dan van ons een Excel-bestand waarin de gegevens ingevoerd kunnen worden, met een invoerinstructie. Invoeren kunt u gewoon thuis doen aan de hand van de foto's van de Volkstelling zoals ze in de Digicollectie getoond worden.
Houd voor updates over dit project ook het Tresoar forum in de gaten!

Stand van zaken:

Nog in te voeren gemeenten:

deel 1:
Ferwerderadeel
Westdongeradeel (update: in bewerking, P. de Haan)
Oostdongeradeel
Kollumerland c.a.
Dantumadeel (update: in bewerking, JW Kooistra)
Achtkarspelen (update: in bewerking, S. Wagenaar)
Tietjerksteradeel
Smallingerland
Idaarderadeel
Rauwerderhem

deel 2:
Menaldumadeel
Franekeradeel
Barradeel
Baarderadeel
Hennaarderadeel
Wonseradeel
Wymbritseradeel (in bewerking)
Het Bildt

deel 3:
Aengwirden
Haskerland
Schoterland
Lemsterland
Opsterland
Stellingwerf Oosteinde
Stellingwerf Westeinde

deel 4:
Leeuwarden
Bolsward
Franeker
Sneek
Dokkum
Harlingen
Stavoren
Sloten
Workum (in bewerking)
IJlst
Hindelopen

Reeds ingevoerd:

Leeuwarderadeel
Gaasterland
Hemelummer Oldevaart
Doniawerstal
Utingeradeel


Omschrijvinge van familiën in Friesland
Wegens klachten over de slechte handel en scheepvaart werd door de Staten overwogen of de z.g. havenpachten zouden kunnen worden afgeschaft. In plaats daarvan zou een jaarlijkse quotisatie op de huisgezinnen geheven worden. Om de opbrengst van deze quotisatie vooraf te kunnen beoordelen, werden ingevolge resolutie van 13 maart 1744 alle grietenijen en steden aangeschreven staten in te zenden. Deze staten zijn als volgt samengesteld: van ieder hoofd van een huishouden werd de naam genoteerd, het aantal personen waaruit het huishouden bestond, of het huishouden vermogend of "insolvent" dan wel "gealimenteerd" was en de aangeboden vrijwillige bijdrage ter vervanging van de havenpachten. Nagenoeg de hele bevolking is op deze staten terug te vinden, zodat met recht van een volkstelling kan worden gesproken.

De Volkstelling van 1744 (4 delen) is gefotografeerd door vrijwilligers van de FAF en is te vinden in de Digicollectie. Zie bv Deel 4 met de stad Dokkum.

Update: Na de oproep hebben zich al 2 vrijwilligers gemeld die Achtkarspelen en Dantumadeel op zich gaan nemen. Wie pakt de Dongeradelen en Dokkum op?
Update 2: Piet de Haan pakt Westdongeradeel op. Nu Oostdongeradeel en Dokkum nog!
Update 3: Uit de lijst op het Tresoar Forum blijkt dat nu ook Oostdongeradeel en Dokkum en Kollumerland uitgewerkt gaan worden. Mooi resultaat voor Noordoost Friesland! Nu Ferwerderadeel nog.

Sneuper 106, juni 2012, in teken Van Aylva

Het tweede nummer van De Sneuper in kleur, nummer 106, staat deze keer in het teken van Hans Willem baron van Aylva. Het coververhaal behandelt de na een internationale speurtocht gevonden portretten van de ontzaglijke generaal, zijn familie en wapenfeiten, zoals zijn deelname (als aanvoerder van het Friese smaldeel) aan de Tocht naar Chatham in 1667.
Over de uitspraak van de adellijke achternaam is een apart artikel opgenomen waarin Hessel de Walle en Simon Wierstra de degens kruisen.
Hilda Bouta legt de verbinding met de stinzenplanten in Friesland en de kastelen te Waardenburg en Neerijnen. Interessante verhalen uit de familiegeschiedenis Rypperda, de Dokkumer pompmakers en een herenhuis van Helder completeren het geheel weer tot een prettig leesbaar verenigingsblad!

Inhoudsopgave Sneuper 106, juni 2012:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
Schilderijen van Hans Willem baron Van Aylva, H. Zijlstra
De uitspraak van de achternaam Aylva, H. de Walle
Stinzenplanten Neerijnen en familie Van Aylva, H. Bouta

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
Sjoerd Folkerts Rypperda ( deel 2 ), T. de Zeeuw

RUBRIEKEN & COLUMNS
COLUMN: Dokkum Moordstad, A. Hansma
INGEBOEKT: Het herenhuis van Helder (1733). W. Banga
HERALDIEK: Heraldische wapens, J. Broersma
DIACONIEREKENINGEN: de pomp, P. de Haan
INGEBOEKT: Vier eeuwen Kingma in de Oostergo
DIGITAAL & ACTUEEL & VARIA
DIGITAAL: Website en blognieuws, H. Zijlstra
VARIA: Wat staat er te geschieden (agenda)


Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid via dit online formulier.

Maaltijd te Dokkum met prinses Juliana

Het Nationaal Archief heeft een online database met 40.000 foto's beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van applicaties die hier leuke dingen mee doen. Op het zoekwoord Dokkum diverse interessante foto's, veel Bonifatius, een enkel Dokkumer Lokaaltje, wat Elfstedentocht, burgemeester Van Tuinen en zelfs toenmalig (november 1946) prinses Juliana aan de maaltijd in het mooie stadhuis te Dokkum uit het archief van Elsevier.
Ga zelf ook maar eens sneupen in deze online bron: http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/fotocollectie/zoeken/q/serie_collectie/Fotocollectie%20Anefo

Poppo van Burmania (1603-1676) boek op komst?

Poppo van Burmania (1603-1676), "Enege gedenckwerdege geschiedenissen tot naerichtinge der naekomelingen beschreven door jr. Poppo van Burmania dewelke hij eendeels gesien, over- ende bijgewesen is, anderdeels van geloefswerdege mannen gehoort ende verstaen heeft alles nae den olden stijl"

In dit geschrift doet deze Friese militair verslag van veldtochten tegen de Spanjaarden, Fransen en Zweden, zijn deelname aan een expeditie naar Lübeck, veldtocht op het eiland Fünen in 1659 (onder admiraal Michiel de Ruyter) en allerlei gedenkwaardigheden uit de loopbaan van de auteur, binnen- en buitenlands nieuws en notities betreffende ouders en andere familieleden. Uitgave voorbereid door Wiebe Bergsma. http://www.egodocument.net/edities-op-komst.html

Portret Poppe van Burmania (1635/1640, Jan Jansz de Stomme, Fries Museum). Man ten halven lijve staand, naar rechts gedraaid. Golvend blond haar, tot op schouders hangend. Snor en sikje (schuttersbaard). Gekleed in geel leren kolder, bedekt door een borstkuras van zwart metaal. Goudbruin gestreepte mouwen van vest met wijd openstaande mouwsplitten, waaruit de witte hemdsmouwen tevoorschijn komen. Slappe rechthoekige kraag van wit kant met gelobde rand, hals en bovenstuk borstkuras bedekkend. Sjerp, goud- en zilverdraad geborduurd, loopt van linker schouder over borstkuras naar rechter heup. In zwarte lijst met vergulde bies in dagkant.

De Friese adellijke militair Poppo van Burmania (1603-1676) heeft meer dan vijftig jaar gediend in het Staatse leger. Over zijn leven als militair heeft hij een kroniek geschreven onder de titel Enege geschiedenissen. Die 'Geschiedenissen' bevatten niet alleen zijn belevenissen als militair, maar bieden soms ook nieuwe informatie over uiteenlopende zaken als de pest, walvissen, anecdotes, patronage en het dagelijkse leven. Wiebe Bergsma heeft de tekst toegankelijk gemaakt door middel van een uitvoerige inleiding en dito annotatie. Eind 2009 zal de kroniek in druk verschijnen. Dat meldt de website van de Fryske Akademy. Dat zal wel enigszins vertraagd zijn, maar ik ben toch zeer benieuwd naar het eindresultaat.
Voor prachtige afbeeldingen van de Burmania familie zie de Beeldbank Leeuwarden.

Visbuurt in Heimwee naar Nederland

Bij de boekhandel zag ik een aardig boekje van wijlen Martin Bril liggen: Heimwee naar Nederland.
Het viel me direct op dat de cover (met de Groninger Bril zelf op de voorgrond) een kaartje van Noordoost-Friesland als achtergrond heeft. Ik dacht dat er iets over Moddergat in zou staan, maar na wat bladeren zag ik dat er een hoofdstukje over Visbuurt (onder Ternaard) in staat. Bril heeft blijkbaar ooit overwogen een te koop staand huisje aldaar aan te schaffen en beschrijft hoe hij de omgeving ervaart.
Leuk leesvoer voor deze zomer. Voor een krappe 15 euro te koop.
Overigens schreef ons redactielid Eimert Smits ooit ook een aardig boekje over de geschiedenis van de Visbuurt.

De paus en de Dokkumer kloostermop

Nee, het gaat hier niet om een grap die een Dokkumer aan de paus vertelde. Sinds kort staat zowel een tekst- als beeldarchief van het ANP online. Op zoekwoord Dokkum deze aardige foto van Lodewijk Damsma en vrouw die paus Johannes Paulus (Karol Wojtila) in 1984 een gevonden steen van een klooster uit de Dokkumer contreien (de Bonifatiusbron?) aanbieden.

Zoekt u zelf ook eens in het ANP Historisch Archief.

Overigens is in de Kerk van de Friezen in Rome een muur gebouwd van door Lodewijk Damsma verzamelde kloostermoppen.

Monumenten van Geschiedenis en Kunst Noordoost Friesland online

Ze staan al een tijdje online en ik had ze ook al opgenomen in de lijst van Andere relevante sites op het Sneuper blog. Maar echt aandacht had ik er nog niet aan besteed. Het vuistdikke papieren exemplaar over de Dongeradelen uit de serie van Herma van den Berg, Monumenten van Geschiedenis en Kunst, Noordelijk Oostergo, heb ik inmiddels op onze ledendag weggegeven. Dat scheelt weer een stukje boekenplank.
Het mooie aan de boeken in deze serie is de uitgebreide behandeling van monumenten in de dorpen van Noordoost Friesland. Zowel qua tekst, tekeningen als foto's. De correctheid van de historische beschrijvingen is lang niet altijd optimaal maar laat niet verlet dat het een prachtige Fundgrube is voor stamboomonderzoekers met familie in ons werkgebied. Van de serie zijn de exemplaren over de Dongeradelen, Ferwerderadeel en Dantumadeel volledig online gezet en doorzoekbaar:

- Noordelijk Oostergo. Dongeradelen 
Dit betreft de dorpen
a De gemeente Westdongeradeel Overzichtskaart
Bornwird
Brantgum
Foudgum
Hantum
Hantumhuizen
Hantumeruitburen
Holwerd
Moddergat
Nes
Raard
Ternaard
Waaxens
Wierum
B De gemeente Oostdongeradeel Overzichtskaart
Aalzum
Anjum
Ee
Engwierum
Jouswier
Lioessens
Metslawier
Morra
Niawier
Nijkerk
Oostrum
Paesens
Wetzens

- Noordelijk Oostergo. Ferwerderadeel
Dit betreft de dorpen 
Birdaard
Blija
Ferwerd
Genum
Hallum
Hogebeintum
Jislum
Lichtaard
Marrum
Reitsum
Wanswerd

- Noordelijk Oostergo. Dantumadeel
Dit betreft de dorpen
Birdaard
Broeksterwoude
Damwoude, Akkerwoude
Damwoude, Dantumawoude
Damwoude, Murmerwoude
Driesum
Janum
Rinsumageest
Roodkerk
Sybrandahuis
Valom
Veenwouden
Wouterswoude
Zwaagwesteinde

Erik Spoelstra, hoofdcoach NBA-team Miami Heat

Kortgeleden schreef ik na mijn bezoek aan Boston en een basketbalwedstrijd in de NBA-playoffs van de Boston Celtics over de blonde speler Greg Stiemsma. Zoals bij vele namen herkende ik aan de achternaam al dat hij roots in Noordoost-Friesland moest hebben, en dat bleek ook te kloppen.
Vandaag las ik over de basketbalfinale van de Eastern Conference (de clubs aan de oostkant van de USA) waarin Boston Celtics speelt tegen topclub Miami Heat (met LeBron James), met als hoofdcoach Erik Spoelstra. Ik dacht meteen hetzelfde: die heeft vast ook roots in Noordoost-Friesland.
Spoelstra is een Friese naam die met name in het Fries-Groningse grensgebied voorkwam. Een goede vriend en neef van mijn vader Douwe was Thijs Spoelstra uit Kommerzijl, die als KNIL-militair omkwam in Nederlands-Indië.
Op Wikipedia zag ik tot mijn verbazing dat Erik Spoelstra (opvolger van de legendarische coach Pat Riley) "the first Filipino-American head coach in the NBA" zou zijn. Zijn uiterlijk lijkt dat ook te bevestigen, maar na even doorlezen zag ik dat weliswaar zijn moeder Filipijnse is maar zijn vader, Dutch-Irish-American Jon Spoelstra, die manager was bij de NBA voor de Portland Trail Blazers, Denver Nuggets, Buffalo Braves and New Jersey Nets, en kleinzoon van wijlen Watson Spoelstra, een sportverslaggever uit de buurt van Detroit. In dit lemma staat grootvader Watson Spoelstra niet gelinkt maar ook hij heeft een eigen pagina op Wikipedia.
Hier wordt vermeld dat Watson "Waddy" Spoelstra geboren werd op 5 April 1910 in Grand Rapids (aha dat is een bekende 'Friese emigrantenstad'!) en overleed op 20 Juli 1999 in Pinellas, Florida. Hij was een sportverslaggever voor Associated Press en The Detroit News en voorzitter van de Baseball Writers Association of America in 1968. Na zijn pensioen richtte hij de Baseball Chapel op, een christelijke organisatie voor professionele honkballers, die hij leidde van 1973 tot 1982.
Hij studeerde aan Hope College waar hij basketbalde en honkbalde en topscorer aller tijden van het basketbal werd. Hij studeerde af in 1932 om vervolgens als sportverslaggever te gaan werken.
Kort na de geboorte van Watson Spoelstra verhuisden zijn ouders naar Holland, Michigan (ook een bekende emigrantenstad met heel veel Friezen), waar zijn vader overleed toen hij 4 jaar oud was. Zijn moeder was Jennie Spoelstra-Dyke (geboren rond 1880) en hij had een 4 jaar oudere zus, Frances. Hij werd opgevoed in een strikt Nederlands gereformeerde discipline waarbij sporten op zondag taboe was. Via de radio op de veranda van de buren kon hij toch echter regelmatig naar sport luisteren. Als bijbaantje werkte hij als student voor de krant Holland Sentinel.
Ik heb nog niet kunnen vinden hoe nu precies de lijn naar Friesland loopt, maar mogelijk kunnen de lezers deze keer eens helpen met de genealogische puzzel!

Update: Al binnen een paar uur 2 reacties van lezers met de 'oplossing'. De voornaam Watson is een veramerikanisering van de naam Watse of Waatse (Spoelstra). Het aardige is dat ik zelf ook nog verre familie van hen ben!
Afstamming hoofdcoach van Miami Heat, Erik Spoelstra:
1 Erik Spoelstra, geboren op 1 november 1970.

Generatie 2 (ouders)
2 Jon Spoelstra.
Hij trouwde met
3 Elisa Celino, geboren in San Pablo, Laguna in the Philippines.

Generatie 3 (grootouders)
4 Watson (Waddy) Spoelstra, geboren op 5 april 1910 in Grand Rapids, Kent County, Michigan, USA. Waddy is overleden op 20 juli 1999 in Pinellas, Florida, USA, 89 jaar oud.
Hij trouwde met
5 Jean Murphy. Jean is overleden in februari 1998.

Generatie 4 (overgrootouders)
8 Klaas Spoelstra, geboren op 28 juni 1875 in Niezijl, Netherlands. Klaas is overleden in 1914, 38 of 39 jaar oud.
Hij trouwde met
9 Elizabeth Jane (Jennie) Dyke, geboren in 1879 in Michigan, USA. Jennie is overleden op 1 maart 1946, 66 of 67 jaar oud.

Generatie 5 (betovergrootouders)
16 Waatse Sjoerds (Watson) Spoelstra, geboren op 7 maart 1836 in Burum, Netherlands. Watson is overleden op 27 mei 1914 in Grand Rapids, Kent County, Michigan, USA, 78 jaar oud.
Hij trouwde, 28 jaar oud, op 1 oktober 1864 in Grootegast met de 26-jarige
17 Douwina (Dena) Kramer, geboren op 29 maart 1838 in Stroobos, Netherlands. Dena is overleden op 30 november 1919 in Grand Rapids, Kent County, Michigan, USA, 81 jaar oud.
Zij emigreerden in 1881 met hun 6 kinderen vanuit de gemeente Grijpskerk naar Amerika:
1 Froukje Spoelstra [1.1], geboren op 24 januari 1867 in Niezijl, Netherlands.
2 Sjoerd Spoelstra [1.2], geboren op 9 februari 1869 in Niezijl, Netherlands.
3 Anktje (Anna) Spoelstra [1.3], geboren op 18 juli 1871 in Niezijl, Netherlands. Anna is overleden in 1944 in Grand Rapids, Kent County, Michigan, USA, 72 of 73 jaar oud.
4 Douwe Spoelstra [1.4], geboren op 27 maart 1873 in Niezijl, Netherlands.
5 Klaas Spoelstra, geboren op 28 juni 1875 in Niezijl, Netherlands. Volgt 1.5.
6 Trientje (Tena) Spoelstra [1.6], geboren op 13 november 1879 in Niezijl, Netherlands. Tena is overleden op 7 december 1952 in Grand Rapids, Kent County, Michigan, USA, 73 jaar oud.

Generatie 6 (oudouders)
32 Sjoerd Jans Spoelstra, geboren in Augustinusga ca. 1784, Netherlands.
Hij trouwde op 16 mei 1818 met
33 Ankje Lieuwes van der Tuin, geboren in Visvliet, Netherlands.

34 Douwe Jans Kramer.
Hij trouwde met
35 Vroukje Johannes van der Mei.

Generatie 7 (oudgrootouders)
64 Jan Brugts Spoelstra (ca. 1755-1820). Hij nam op 27 december 1811 voor zijn familie (o.a. zoon Sjoerd) de achternaam Spoelstra aan te Augustinusga (scan).
Hij trouwde met
65 Trijntje Sjoerds.

66 Lieuwe Wichers Tuinstra.
Hij trouwde met
67 Grietje Dirks.

Update 2: Klaas Jansen zette op Facebook via Pinterest de foto's van graven van Watson Spoelstra en Douwina Spoelstra (Kramer) 
En via deze link krijg je een overzicht van het voorgeslacht van Watson Spoelstra:
http://www.werelate.org/wiki/Person:Watson_Spoelstra_%281%29

Friestalig boerderijenboek Pleatsen yn Eastdongeradiel online

Reinder Tolsma schreef in 1989 een doorwrocht Friestalig boek over boerderijen in Oostdongeradeel en enkele in Westdongeradeel (Nes). Van het boek zijn 500 exemplaren gedrukt maar het is inmiddels uitverkocht. Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Friese Maatschappij van Landbouw, afdeling Oostdongeradeel - Schiermonnikoog (1889-1989) werd destijds een werkgroep van onze vereniging in stelling gebracht om vooronderzoek te doen. De werkgroep was twee jaar bezig en bestond uit de leden Jaap Heeringa, K. de Graaf, Dick de Jager, Eimert Smits en Douwe Zwart. De foto's werden verzorgd door H. Sterk uit Metslawier.

De 58 boerderijen van de leden van de Friese Maatschappij van Landbouw in onze regio in 1989 werden op verzoek van het bestuur beschreven. Het bestuur bestond in 1989 uit A. Oosterhof (voorzitter), P. Jensma (skriuwer/ponghâlder), A. Boomsma (twade skriuwer), W.H. Bakker en P. Meindersma.
Dat heeft dus geresulteerd in een beschrijving van 55 boerderijen in de gemeente Oostdongeradeel en nog 3 uit de gemeente Westdongeradeel (uit het dorp Nes).
Van sommige boerderijen begint de beschrijving al voor 1500, dat is bijvoorbeeld het geval als zo’n boerderij van oorsprong in het bezit was van een klooster, andere boerderijen hebben duidelijk een jongere geschiedenis. De beschrijving is opgehangen aan bepaalde jaren, bijvoorbeeld 1511 (Floreenregister), 1640 (Stemcohier), 1832 (Kadaster).
Het boek wordt afgesloten met een aantal bijlagen waaronder boedelinventarissen(1582), overzicht van huurprijzen, huurcontracten(1556,1805), voorwaarden en bestek voor het bouwen van een boerderij (1779) en een overzicht van familierelaties tussen boerengeslachten.
Een register (pdf) maakt het geheel toegankelijk.

De beschreven boerderijen staan in:
Aalsum – 3
Anjum – 8
Ee – 12
Engwierum – 12
Jouswier – 3
Metslawier – 3
Morra – 4
Nes (WD) – 3
Niawier – 2
Oosternijkerk – 3
Oostrum – 4
Paesens – 1

Omdat er nog regelmatig vraag naar het boek is en het voor vele sneupers met voorouders die een boerderij in de Dongeradelen bezaten interessant is, kwamen we op het idee een digitale versie beschikbaar te stellen. Het was nog even wat werk de oude diskette met onleesbaar geworden bijzondere tekens (vooral de in het Fries veel voorkomende letters met een dakje zoals û en â) weer goed te krijgen, maar het is uiteindelijk met hulp van Jaap Sip Faber gelukt!

De tekst kunt u nu geheel online op onze vereningingswebsite bekijken (zoek in de tekst naar namen via Ctrl F): Pleatsen yn Eastdongeradiel. Met dank aan Reinder Tolsma!

Nu maar eens kijken hoe we het eveneens Friestalige, door de Fryske Akademy uitgegeven, Skiednis fan Eastdongeradiel (geschreven door wijlen Samme Zijlstra) kunnen digitaliseren. Wie helpt?

Porselein van het Burgerweeshuis in Dokkum

Via Jaap Sip Faber kregen we een aanbod binnen van een aantal porseleinen serviesdelen. Museum Admiraliteitshuis te Dokkum zou een mooie bestemming zijn. Aanbiedster van de spullen was de dochter van mevrouw Styntje Sytema. Styntje Sytema, de dochter van Krijn Sytema, heeft het porselein destijds gekregen van Rinze Epema en Tiete Sytema (Krijn zijn zus) die destijds Vader en Moeder waren in het Burger Weeshuis te Dokkum.

De nog in leven zijnde dochter van Styntje Sytema wilde het porselein graag schenken aan een Museum in Dokkum zodat het goed bewaard blijft.

Zij schreef hierbij onderstaande tekst over het weeshuis:

“Waar wij als jonge meisjes ons brood op aten tussen de middag en dan weer terug fietsten naar Holwerd.

Blauw porselein van Burgerweeshuis Dokkum

Het porselein stond voor de sier in de kast in de grote opkamer, wat nu restaurant de Refter is.

Toen het weeshuis opgeheven is hebben we dit porselein gekregen van Tante Tiete Sytema

Mag nu als pronkstuk in het museum staan in Dokkum.

Het porselein stond dus ergens tussen 1920-1940 in de pronkkast, het is helaas niet bekend of het ook daadwerkelijk gebruikt is in het weeshuis of waar het vandaan komt.

Burgerweeshuis te Dokkum

We hopen dat jullie dit porselein een mooi plekje kunnen geven in het museum, of anders dat het goed bewaart blijft in het depot voor eventueel later gebruik in tentoonstellingen over het weeshuis."

Achter de schermen bij digitalisering Mairieboeken Dongeradeel

Er wordt al enige tijd door diverse leden van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland hard gewerkt aan de digitale ontsluiting/ indexering van de Mairieboeken (gemeenten in de Franse Tijd) van diverse gemeenten in Dongeradeel. Vele handen maken immers licht werk.

Een daarvan is Gerrit de Jong. Elke week komt hij trouw een middag puzzelen, om de handschriften te ontcijferen. Normaal zie je hem niet, als hij ermee aan het werk is, want hij zit dan niet in het openbare deel van het Streekarchief in Dokkum. 

Hilda Bouta nam een kijkje achter de schermen en maakte bijgaande foto. 

Gerrit de Jong aan het werk in het Streekarchief Dokkum

Een applausje voor alle vrijwilligers die werken aan deze digitalisering waar weer vele sneupers plezier aan gaan beleven!

Enige tijd geleden heb ik voor het schrijven van het artikel Kozakken in Noordoost-Friesland in 1813 (Sneuper 98, September 2010) ook gebruik gemaakt van deze bron. Met name Reinder Tolsma heeft toen handmatig veel voor mij uitgezocht.

Nadat het Nederlandse grondgebied in 1810 werd ingelijfd bij Frankrijk werd ook hier de Franse bestuurlijke indeling van departementen en mairiën ingevoerd. De voormalige grietenijen werden verdeeld in kleinere mairiën en hebben gefunctioneerd vanaf 1811 tot en met 1816. De verdeling was als volgt:
Westdongeradeel 
mairie Holwerd
mairie Nes
mairie Ternaard

Oostdongeradeel mairie Anjum
mairie Ee
mairie Metslawier
Dokkum blijft hierna buiten beschouwing. De hoeveelheid stukken uit deze periode is meer dan in Oost- en Westdongeradeel en was bovendien een voortzetting van de bestaande archieven. Het blijft wel een mogelijkheid voor 'een tweede ronde'.

De archieven van de mairiën zijn niet groot, maar wel interessant. De nieuwe indeling betekende als het ware een toename van de bureaucratie en daarmee een toename van het aantal archiefstukken, zeker in vergelijking met de archieven van de voorgaande grietenijen.
De archiefstukken vormen daarmee ook het begin van de (huidige) gemeentelijke archiefvorming.
Met name de correspondentie van de maire vormt het belangrijkste en meest interessante onderdeel van deze archieven.

Verschijningsvorm is divers :
Ingebonden
Los in een omslag

Toegankelijkheid:
Alleen beschreven vanuit een archivistisch standpunt.
Niet toegankelijk op onderwerp of naam/namen.
Alleen bekend via een eigentijdse chronologische index

Voor het zoeken van specifieke stukken nu is eigenlijk doorbladeren en doornemen noodzakelijk.
Indien het bovengenoemde toegankelijker gemaakt kan worden door indexeren op naam/namen, onderwerp/trefwoorden, korte beschrijving, dan vergemakkelijkt het zoeken naar specifieke onderwerpen en krijgen we gedetailleerdere kennis over dit tijdvak

WESTDONGERADEEL
Mairie Holwerd
270-211 indices op de ingekomen stukken
270 1812-1814
271 1814-1816(ontbreekt)
272-273 registers met afschriften van verzonden stukken
272 1811-1815
273 1815-1816
Mairie Nes
276 Ingekomen stukken (voornamelijk betreffende militaire zaken) 1811-1813
276a Agenda op de ingekomen stukken,1812-1816
277 Register met afschriften van verzonden stukken aan de prefect,1812-1816
Mairie Ternaard
279-280 Agenda's op de ingekomen stukken
279 1811-1814
280 1815-1816
281-282 Registers met afschriften van verzonden stukken
281 1812-1814
282 1814-1816

OOSTDONGERADEEL
Mairie Anjum
195-198 Ingekomen stukken,1811-1815
195 1811-1812
196 1813
197 1814
198 1815
200 Register van door maire en schout verzonden stukken,1812-1816
Mairie Ee
216 Notulen van de municipale-later gemeenteraad, 1812-1816
217- 221 Ingekomen stukken,1811-1816
217 1811-1812
218 1813
219 1814
220 1814-1815
221 1815-1816
222-223 Agenda's op de ingekomen stukken, 1811-1816
222 1811-1812
223 1813-1814
224 Register van ingekomen aanschrijvingen van de hogere overheid, 1812-1815
225-226 Register van ingekomen stukken van prefect en gouverneur, 1813-1816
225 1813-1814
226 1814-1816
227- 229 Registers van door maire en schout verzonden stukken,1812-1816
227 1812-1814
228 1814-1816
229 1815-1816
Mairie Metslawier
Agenda op ingekomen stukken, 1811-1816
Register van door maire en schout verzonden stukken,1812-1816

Greg Stiemsma, Boston Celtics speler met Anjumer roots

Afgelopen week was ik voor mijn werk in New York en Boston. Gelukkig kon ik in Boston op zondagmiddag en -avond ook nog het Museum of Fine Arts en een basketbalwedstrijd van de Boston Celtics bezoeken.
Het museum heeft een groot gebouw met vele zalen, met een mooie mengeling van oude en moderne kunst. Er is een behoorlijke collectie zeventiende eeuwse Nederlandse meesters maar, anders dan normaal, vond ik de 'contemporary art' interessanter. Het is veel uitdagender en verrassender dan de voorspelbare landschappen en portretten uit de Gouden Eeuw. Een aparte tentoonstelling was gewijd aan het werk van de moderne prentenmaker Alex Katz. Heel mooi!

De basketballers van de Boston Celtics (met sterspelers Kevin Garnett en Paul Pierce) speelden een thuiswedstrijd in de TD Arena tegen de Atlanta Hawks, voor de play-offs van de NBA. In een tot de nok toe gevuld stadion kwamen de Celtics vrij gemakkelijk aan een 101-79 zege en daarmee een 3-1 stand in de Best of Seven serie. Inmiddels hebben ze met 4-2 de volgende ronde bereikt tegen de Philadelphia 76'ers die verrassend de favoriete Chicago Bulls uitschakelden.
Prachtig om te zien hoe het Amerikaanse publiek reageert op de rondlopende cameramensen als ze in beeld zijn op de jumboschermen.
Een opvallende speler in het team van Boston Celtics was de 2.11 lange Greg Stiemsma. Niet alleen was hij een van de weinige blanke en blonde spelers op het veld, ook zijn achternaam kwam me bekend voor. Bij het dorp Anjum in Noordoost Friesland ligt het buurtschap Stiem. In 1811 was er éen persoon die de naam Stiemsma als achternaam aannam in Friesland, te Anjum. Het was Uilke Douwes, met de kinderen:
Yme 33 jaar, te Anjum en kindskinderen: Uilke 6 jaar, Douwe 2 jaar, Wikjen 1 jaar.
Twee van zijn zoons noemden zich Stiemstra. De naam Stiemsma komt met name in Noordoost Friesland voor maar ook in de USA omdat er emigratie plaatsvondt.
De familie-genealogie is dan ook uitgezocht door ene William Stiemsma.

Greg Stiemsma is een eerstejaars NBA-speler, een rookie zoals de Amerikanen zo iemand noemen. Hij is 26 jaar, geboren in Randolph, Wisconsin, en speelde al bij 2 verschillende Turkse profteams alvorens hij 'gedraft' werd in de USA. Het publiek gebruikt al bijnamen als 'Steamroller' en 'The Dutch Steamer' en ik zag zelfs prikkelende t-shirts met 'Stiemsma, the other white meat'. Hij is vooral een sterke, hardwerkende blocker en verdediger, die de nodige rebounds pakt.

Reinder Tolsma schrijft in zijn Friestalige boerderijenboek 'Pleatsen yn Eastdongeradiel' (binnenkort integraal online op onze website!) over de oorsprong van de familieboerderij:
 6. BEWENNERS:      L.K. van Dijk, F. van Dijk-Veltman
    ADRES:          Healbeamswei 12 (Google maps)
    WENPLAK:        Eanjum
    PLEATSNAMME:    -
    FLOREENNUMER:   21
    GRUTTE YN 1640: 46 pm
    GRUTTE YN 1988: 34 HA
    YN GEBRUK AS:   Boupleats
    HUZING:         Kop-hals-romp 1806
    EIGNER:         L.K. van Dijk

Yn de Floreenkohieren stiet dizze pleats altiten  fermeld as lizzende "Op Stiem" en "In het  Vogellandt".  Hoewol't der leafst fiif pleatsen op Stiem leine, wie dizze pleats de iennichste mei de fermelding In  het  Vogelland.  Hjir sil it bûtendyks lân mei bedoeld wêze efter dizze pleats. De Guozzepolder bygelyks waard ek wol Vogelland neamd. Op âlde kaarten en yn guon boeken wurdt dizze pleats noch wolris betize mei it âlde Jeppema. Dit moat in fersin wêze want Jeppema lei tusken dizze pleats en Eanjum yn  (it heechje dat fan Jepma oerbleau, is noch wol yn it lân te sjen).
1640. Mooglik hat dizze pleats yn it  skiere  ferline  it eigendom west fan it kleaster Weert ûnder Moarre. In  register fan it kleasterguod út 1640 seit nammentlik fan de pleats fan Freerck Clasen, grut 46 pm, dat dy  ôfkomstich wie fan it kleaster Weert. It Stimkohier fan itselde jier lit sjen dat dizze Freerck Clasen buorke op dizze  pleats op Stiem en yndied 46 pm lân hie. Hjir moat  dus  deselde pleats mei bedoeld wêze en dan  hat  Freerck  dizze  âlde kleasterpleats fan de Steaten fan Fryslân oerkocht. In foargonger fan Freerck wie Dirck Johannes dy't yn 1618 as hierboer op de pleats siet.  Yn  1592  wurdt  Tijaerdt Roeleffs neamd. Hy moat foar elk fan de 46 pm dy't hy yn gebrûk hat, 12 stuorren betelje en de Steaten bepale dat  hy yn 1593 in ferheging tastean moat ta 14 stuorren  foar elke pûnsmjit. Dit lân fan kleaster Weert soe weromgean kinne op de  130 pm dy't Popke Monick yn 1511 fan it kleaster hiert. Ek in pear lytse stikjes yn ferskate oare  pleatsen  binne dan fan Weert. Folslein wissichheid is net te krijen  al  soe de pleats "Monnikhuis" ûnder Iesumsyl  (dizze  pleats  is wat der oerbleau fan Popke Monick syn pleats)  in  oanwizing jaan kinne: dy pleats leit net sa fier ôf.
1714. Ek dizze pleats rekket nei 1700 yn  hannen  fan  de  famylje Bergsma. It measte lân wurdt dan oan oare eigners trochferkocht en sa moat hierboer  Johannes  Alberts syn hier oan seis ferskillende lânhearren  betelje.  Meiinoar is hy 292 gûne kwyt foar de 50 pm lân dy't by  de  pleats hearre.
1760. Pytter Pytters kin mei de helte minder ta: 155  gûne. Hy hat 8 kij op de pleats en 4  hynders.  Syn  boulân makket dat jier 33 pm út en dat is  jierren  lang  wakker gelyk. De measte hierboeren buorkje mar in tsiental jierren op de pleats en meitsje dan wer plak foar in oar. Wat krekt de reden west hat, is net mear út te finen  mar  it soe best ris te meitsjen ha kinne mei in  te  hege  hierpriis dy't mear wie as de pleats opbringe koe.
1805. Dat feroaret om 1800 hinne. As Claes Jacobs yn 1805 fan de pleats giet, komt Yme Uilkes nei Stiem. Hy lit  yn 1806 in nije pleats bouwe en syn soan mei de earste stien lizze: "1806/ Den 17 april/ heeft Uilke Ymes/ den eersten steen/ gelegt aan dit gebouw", stiet op de  stien  yn  de foargevel. As Yme Uilkes yn 1811 in famyljenamme kieze moat, is  syn kar wol dúdlik: Stiemsma! Sa'n fyftich jier hat de famylje Stiemsma doe noch op dizze pleats buorke foar't de Van Eysinga's it eigendom oernaam ha. Doe kaam der ek wer in hierboer op de pleats en  ferskynden der wer yndruk meitsjende nammen ûnder de lânhearren, lykas Baron Mr. Wilco Julius van Welderen Rengers.  Dizze hat yn 1904 de boel nochris fernijd. Nei  de  soan  Johan Edzart kaam de pleats yn hannen fan in bernsbern:  Aletta Catharina.
    Bewenners:
    1805   Uilke Ymes Stiemsma
    1818   Yme Uilkes Stiemsma
    1828   Wikjen Stiemsma
    1858   Doede Jacobs van Eizinga
    1880   Thomas Gerrits Bouma (gie nei Amearika)
    1881   Jacob Holwerda
    1886   Emme Reinders Fokkema
    1891   Douwe Johannes Leegstra
    1892   Pieter Otto's de Vries
    1902   Bote Atzes Koudenburg
Fetje Botes Koudenburg kaam nei de dea fan har heit op de pleats (1912). Fetsje wie troud  mei  Minne  Lieuwes  van Dijk en sa kaam de earste boer mei de namme Van  Dijk op Stiem terjochte, in famylje dy't oant hjoeddedei ta  hjir buorket. Yn 1954 kaam Lieuwe Klazes van Dijk  (in  omkesizzer  fan Minne Lieuwes)op de pleats en hy hat dizze âlde pleats op Stiem yn 1976 oerkocht fan de famylje Van Welderen Rengers.

Het is ook interessant om op de naam Stiemsma in de Geografische Database van www.hisgis.nl te zoeken. Je vindt dan veel bouwland rond Anjum.

Update: Klaas Jansen heeft de genealogie van Greg Stiemsma in kaart gebracht, te beginnen bij zijn grootvader Gerrit Stiemsma.

Volkstelling 1744 Friese elfsteden online

Tresoar schreef naar aanleiding van de mijlpaal van 1000 volgers op het Twitterkanaal @Tresoar een verloting uit waarbij volgers een digitaliseringswens konden indienen. Met ons eigen verenigingsaccount op Twitter https://twitter.com/sneuperdokkum diende ik twee verzoeken in.
De ene betrof het scannen van de Criminele Sententies van voor 1700 (die lopen terug tot diep in de 16e eeuw) en de andere betrof de Volkstelling van 1744 in Friesland.
Het was aardig om te zien dat dit laatste verzoek als winnende uit de verloting kwam. En inmiddels is ook al door vrijwilligers van de FAF de Volkstelling van 1744 voor alle 11 Friese steden voltooid en online gezet.

Omschrijvinge van familiën in Friesland
Wegens klachten over de slechte handel en scheepvaart werd door de Staten overwogen of de z.g. havenpachten zouden kunnen worden afgeschaft. In plaats daarvan zou een jaarlijkse quotisatie op de huisgezinnen geheven worden. Om de opbrengst van deze quotisatie vooraf te kunnen beoordelen, werden ingevolge resolutie van 13 maart 1744 alle grietenijen en steden aangeschreven staten in te zenden. Deze staten zijn als volgt samengesteld: van ieder hoofd van een huishouden werd de naam genoteerd, het aantal personen waaruit het huishouden bestond, of het huishouden vermogend of "insolvent" dan wel "gealimenteerd" was en de aangeboden vrijwillige bijdrage ter vervanging van de havenpachten. Nagenoeg de hele bevolking is op deze staten terug te vinden, zodat met recht van een volkstelling kan worden gesproken.
De Volkstelling van 1744 (4 delen) is  te vinden in de Digicollectie.

Specifiek kunt u voor Dokkum ook direct naar het Dokkumer Volkstellingsregister 1744.

Voor Westdongeradeel, Oostdongeradeel, Dantumadeel, Kollumerland en Ferwerderadeel kunt u direct naar een ander deel van de scans.

Aanvulling Piet de Haan: 

Dokkum is volgens mij de enige stad waar de beroepen bij de namen staan! Ook bij de gemeenten in Noord oost Friesland staan zover ik het heb nagezien slechts hier en daar een beroep. In de rest van Friesland steeksproefsgewijs gemeenten nagezien maar ook daar slechts een enkel beroep bij de namen.

De Dokkumer volkstelling is tevens een mooie aanvulling op de Burgerboeken.

De familie Lodeizen te Dokkum

Op 23 juli 1791 wordt in het Burgerboek van Dokkum ingeschreven: Fredrik Lodoijsen, afkomstig uit Herpen in het vorstendom Waldeck.
Hij is de stamvader van de familie Lodeizen waaruit een stamboom ontsproot waarin o.a. de dichter Hans Lodeizen voorkomt evenals diverse artistieke personen uit de huidige generatie. Op 21 november 1852 huwde te Dokkum August Fredrik Lodeizen met Ymkjen ten Berg.

Het Burgerboek van Dokkum is een mooie bron voor genealogen. Via de site van Tresoar kunt u een zoekopdracht ingeven die in alle beschikbare Friese burgerboeken zoekt.
Maar via onze eigen site is er een lijst beschikbaar met alle gegevens van het Dokkumer Burgerboek die op diverse manieren gesorteerd is, zoals op Achternaam, Voornaam, Patroniem, Beroep, Plaats van herkomst. Dan zie je toch soms namen die zodanig verbasterd zijn dat je ze via een gewone zoekopdracht niet gevonden had.
Daarom vind ik lijstjes vaak veel handiger dan zoekmachines.