Boek over abt Frederik van Hallum in it Frysk

De Vitae fan Freark fan Hallum- troch Klaas Bruinsma
Hallum, Freed 6 july is de presintaasje fan it boek Freark fan Hallum, oarspronklik yn it Latyn skreaun troch kanunnik Sibrandus Leo (1528-1583) en no streekrjocht fan it Latyn oersetten yn it Frysk troch Klaas Bruinsma (1931).

It boek beskriuwt it libben fan earwearde pater Frederik van Hallum (1125-1175) de stichter en de earste abt fan it kleaster Mariëngaarde, de tún fan de Hillige Maria, sa’t er it kleaster neamde by de stichting yn 1163. Freark wie der abt fan 1163 oan’t 1175.
Yn 1575 hat Sibrandus Leo fan it Promonstratenzer-kleaster (orde fan Prémontré) fan Mariëndal te Lidlum by Tsjummearum yn de Vitae Fretherici it libben fan Freark beskreaun. Dit is as in wûnder bewarre bleaun by de reformaasje fan 1580.
Klaas Bruinsma hat mear as 30 titels oersetten út ferskate talen sa as it Gryksks, Latyn, Midflaamsk, Spaansk, mar ek Midnederlânsk nei it Frysk. Under oare de trije trageedzjes fan Sofoklês: Filoktêtês, Kening Oidipoes en Oidipoes yn Kolonos, wêrmei hy yn 1993 de Obe Postmapriis wûn.
Yn 2007 ûntfong Bruinsma de Sulveren Anjer fan it lanlik Prins Bernardfonds.

Utjouwerij DeRyp fan de Gerben Rypma Stifting út Blauhús is troch Klaas Bruinsma frege
Freark fan Hallum yn boekfoarm út te jaan en de  presintaasje yn Hallum plakfine te litten.

Elkenien is freed 6 july 15.00 oere wolkom yn de Sint Maartentsjerke fan Hallum.

Bruinsma sil sels oan it wurd, der is myzyk en in koarte lêzing oer de betsjutting fan Freark foar Hallum.

N.B. Friese heiligen Siardus en Frederik worden nog steeds vereerd in Vlaanderen!

Hallum online en AlleFriezen.nl

De digitale activiteiten voor de genealogen met interesse in (Noordoost) Friesland blijven zich maar uitbreiden.

De actieve Anton Musquetier meldt dat hij van Hallum vrijwel alle kerkboeken gefotografeerd heeft en online heeft gezet op zijn site http://www.altijdstrijdvaardig.nl/
Het betreft o.a.:
Invt. nr. 1
Sloten van rekeningen 1617-1652.
Lidmaten 1617-1630 en 1689.
Overledenen 1617-1626, 1629, 1630 en 1634.
Gedoopten 1617-1643, 1646-1653 en 1655.
Getrouwden 1617-1639.
Huwelijksgeboden 1617-1643.
Kopie van een Koopakte en reversaal van het Armhuis jaar 1617.
Handelingen en Lidmaten 1630-1643, 1646-1689
Invt. nr. 2
Lidmaten 1689-1749, 1734-1772.
Handelingen 1790-1792, 1797, 1808-1837.
Verkiezingen van kerkeraadsleden 1700-1837
Invt. nr. 3 Doopboek 1772-1812
Invt. nr. 4 Doopboek 1812-1852
Invt. nr. 5 Trouwboek 1772-1934
Invt. nr. 6 Lidmatenboek 1772-1934
Invt. nr. 7 Lidmatenboek 1772-1934
Invt. nr. 8 Kerkvoogdijrekeningboek 1674-1697
Invt. nr. 9 Kerkvoogdijrekeningboek 1698-1732
Invt. nr. 10 Kerkvoogdijrekeningboek 1732-1754 met voorin enige losse akten
Invt. nr. 11 Kerkvoogdijrekeningboek 1755-1785 een aantal losse bladen ontbreken
Invt. nr. 12 Kerkvoogdijrekeningboek 1797-1813
Invt. nr. 13 Kerkvoogdijrekeningboek 1813-1825
Invt. nr. 14 Kerkvoogdijrekeningboek 1826-1847
Invt. nr. 15 Kerkvoogdijrekeningboek 1848-1878
Invt. nr. 16 Contracten en andere losse stukken betreffende Kerk- en armvoogdij van Hallum 1663-1875
Invt. nr. 17 Administratie der bewaarschool te Hallum 1862-1902 inliggend: Staten en Kwitanties over 1902
Invt. nr. 18 Administratie en Rekeningboek van gecommitteerde tot de slatting van de Hallumer Lange Vaart over de jaren 1815-1817
Invt. nr. 19 Grafschriften van Wanswerd, Hoogebeintum en Blija met als oudste jaartal 1532
Invt. nr. 19, Contracten en andere losse stukken, waar een verband met de kerk en armvoogdij niet blijkt 1662-1865, Waarschijnlijk afkomstig uit de particuliere verzameling van Notaris Cannegieter er worden in de aantekeningen jaartallen genoemd vanaf het jaar 1397 enz.
Invt. nr. 186 Doopboek 9 Mei 1658 tot 18 December 1681
Invt. nr. 187 Doopboek 13 Mei 1683 tot 16 Juni 1709
Invt. nr. 188 Doopboek Mei 1772 tot 16 Juni 1812
Invt. nr. 189 Doopboek 16 Juni 1709 tot 20 April 1772
Invt. nr. 189 Trouwboek 23 Oktober 1796 tot 30 december1810
Invt. nr. 190 Trouwboek 24 Februari 1656 tot Mei 1699
Invt. nr. 191 Trouwboek 31 Augustus 1699 tot 3 Augustus 1766
Invt. nr. 192 Trouwboek 14 September 1766 tot 3 Mei 1772
Invt. nr. 193 Trouwboek 31 Mei 1772 tot 3 Maart 1811

De oudste acte betreft dus een document met grafschriften uit 1532 in inventarisnummer 19! Misschien iets voor sneuper Hessel de Walle?

Verder lanceerde Tresoar kortgeleden de nieuwe site www.AlleFriezen.nl
Op deze site is niet alleen een groot deel van de reeds bestaande genealogische database met Burgerlijke Stand-gegevens beschikbaar (dus van 1811 en later en nog geen DTB-gegevens van voor 1811) maar ook een scan van het originele document!
In het project werkt het Historisch Informatiecentrum Noordoost Friesland (http://www.hicnof.nl/ ) mee en is Schiermonnikoog beschikbaar, maar helaas zijn de gescande gegevens van de Dongeradelen, Kollumerland, Ameland en Dantumadeel nog niet beschikbaar. Die getranscribeerde gegevens moet u dus voorlopig nog even via Tresoar blijven raadplegen.
Wel zijn ook de gegevens van Ferwerderadeel als scan online, waarmee dus voor een plaats als Hallum, in combinatie met de scans op de site van Anton Musquetier en een deel van de transcriptie van het dagboek van Catharina Schrader (haar Hallumer periode), een zeer rijke online bron is ontstaan!

Voorouders Lourens Alma Tadema kwamen uit Hallum/Holwerd

Vanaf oktober 2016 organiseert het Fries Museum een grote tentoonstelling van de kunstschilder Lourens Alma Tadema. Hij wordt wel de beroemdste Fries genoemd, maar daar is lang niet iedereen het mee eens. Hij emigreerde immers op jeugdige leeftijd naar Engeland en liet zich ook tot Engelsman naturaliseren. Als eerbetoon aan zijn werk kreeg hij de ridderlijke titel van Sir toegekend: Sir Lawrence Alma-Tadema en werd hij als lid van de Royal Academy of Arts begraven in de Londense St. Paul's Cathedral.

Waar kwamen dan zijn voorouders vandaan? 
Het spoor leidt in eerste instantie richting Dronrijp en Bolsward, waar het gezin waarin Lourens ter wereld kwam woonde. Lourens werd in 1836 in Dronrijp geboren als zoon van Pieter Tadema en Hinke Brouwer. In feite was Alma zijn tweede voornaam!

In een recent onderzoek dat ik deed voor een artikel over de Dokkumer familie Tadema, waar o.a. het VOC-opperhoofd in India Nicolaas Tadema deel van uit maakte, vond ik geen enkele connectie met de kunstzinnige Lourens.
Via AlleFriezen.nl kwam ik ook niet verder dan een Zacharias Jeltes. Bij zo'n bijzondere voornaam moet je toch even stilstaan. Het kwartje viel toen ik een oud nummer van Gens Nostra uit 1993 digitaal doorbladerde. Naast interessante artikelen over de genealogie Heeringa en diverse andere Friese families, kwam ik daarin een genealogie Tadema tegen met Lourens: De familie Tadema uit Holwerd!

Daar waar de Tadema families uit Dokkum en Kollum hun familienaam ontlenen aan de Tadema state in Oostrum of Kollum (Genealogysk Jierboekje 1981, pag. 87-108), en die naam ook al vanaf de 16e eeuw gebruikten, daar baseert de familie van de kunstschilder Lourens zijn familienaam op het patroniem van ene Taede.
De oudst gevonden voorvader was:
Taede Taedes, woonde te Hallum als meijer op plaats 58 (1640), aangenomen als lidmaat april 1629, maar behoorde in 1646 tot de leden die lange tijd niet aan het avondmaal hadden deelgenomen, overleden waarschijnlijk begin 1675.

De volgende generatie o.a. de gelijknamige zoon:
Taede Taedes de jonge (ook genoemd Taede Taedes Jongha/Jongma), geboren (Hallum?) ca. 1635, bierbrouwer te Holwerd (1663), trouwt (1) Hallum 2-1-1659 Jetske Wytses, van Hallum; trouwt(2) Holwerd 3-5-1663 Elisabeth Huber, geboren Dokkum 4-2-1643, overleden Franeker 1699, dochter van Zacharias Huber, notaris en secretaris van West Dongeradeel, en Sjoukje Jensma.

Zacharias Taedes uit Holwerd ging als eerste in deze familie de naam Tadema voeren, vandaar ook de titel van het artikel in Gens Nostra. De auteur, drs. K. Terpstra, wijst in dat artikel op de artistieke verbanden in de kwartierstaat van Lourens met zijn neven, de bekende schilders Taco en Hendrik Willem Mesdag en zilversmeden Brouwer (Genealogysk Jierboekje 1983, pag. 60-69).. En hoewel de eerste generaties allemaal Nederlands Hervormd waren komen in latere generaties ook diverse doopsgezinden voor.

Het moge duidelijk zijn: de voornaam Zacharias kwam uit de familie Huber, van de bekende Dokkumer jurist Ulrik Huber!

Recent werd door het Fries Museum het portret van Frederika Reijnders uit Leeuwarden gerestaureerd. Zij werd in 1839 geboren als dochter van Izaak Reijnders en Catharina Anna van Wicheren.

Update: Als liefhebber van portretten meld ik graag deze andere portretten die Alma Tadema aan het begin van zijn carriere maakte:
Sientje Tadema: dochter van Zacharias Jeltes Tadema en Klaaske Canter Visscher. Zij was muzieklerares.

Marie Josephine Jacoba van Marcke de Lummen, in particulier Fries bezit. Zie ook deze afbeelding. Zij was gehuwd met Louis Kufferath, een componist, dirigent en pianist.

Geschiedkundige aantekeningen Hallum door D. Cannegieter

Dat voor genealogen met voorouders in Hallum internet een walhalla van digitale bronnen is heb ik al eerder geconstateerd.
Tresoar heeft nu ook het boekwerk van Geschiedkundige aantekeningen van Hallum door D. Cannegieter in de Digicollectie gezet.

Zo staat er van de vele states die in Hallum stonden een beschrijving in, zoals Goslinga, Sytthiema, Gerbranda, Feitsma, Ondersma en Donia.
Daarnaast Stemdragende plaatsen, Geestelijken, Liefdadigheidsinstellingen en Beroemde personen.
Het geheel wordt gecompleteerd met Afschriften van oude brieven, Register van de Aanbreng 1511, 1540 en de Stemkohieren van 1640, 1670, 1698 en 1728.

Mooi materiaal om een genealogie van een historische context te voorzien!

Aaltje Johannes Stoltz, 1809-1857, geportretteerd te Hallum

In Sneuper 14 (December 1990) in de tijd dat ons verenigingsblad nog getypt en gestencild werd, verscheen een zwart-wit foto van een getekend en gekleurd portret van Aaltje Johannes Stoltz, geboren op 5 juni 1809 te Stiens. Dit staat op het originele portret geschreven. Tevens staat hierbij vermeld: Uitgetekend te Hallum, den 30 oktober, zijnde toen 11 jaren, 5 maanden, 3 weken en 5 dagen. Dochter van Johannes Samuels Stoltz en Aantje Pieters Sipma, wonende te Hallum.
Aaltje is gekleed in de toen geldende dracht voor deze streek. In deze tijd is het nauwelijks voor te stellen dat een 11-jarig meisje zo gekleed zou gaan. Aaltje Johannes Stoltz huwde op 14 mei 1836 te Ternaard met Yme Houkes Bergmans, geboren te Holwerd op 17 oktober 1806 en overleden te Holwerd op 24 maart 1858.
Aaltje is overleden te Holwerd op 10 december 1857.
Het portret was ten tijde van het artikel in Sneuper 14 in het bezit van mevrouw Yneke de Jager in Bellflower, California.

Pieter Doekes van Bil, opperstuurman van Dirk Hartog in 1616

Een jaar of 10 geleden vemeldde ik terloops al eens op onze website, op de pagina Noord-Oost Friezen in de VOC (1616-1791): Vanaf de oprichting van de VOC (in 1602) waren Friezen in dienst van deze multinational. Zo was de opperstuurman van De Eendracht, die in 1616 onder leiding van schipper Dirk Hartogs de Australische kust ontdekte, Pieter Doekes van Bil (Het Bildt).

In dit Dirk Hartog jubileumjaar 2016 wordt er met name in Australië weer de nodige aandacht besteed aan deze (welhaast vergeten) vroege ontdekking van het continent, waarvan de Britten claimen dat James Cook de eerste was, in 1770!
Koning Willem Alexander en koningin Maxima bezoeken Australië van 31 oktober tot 4 november.

Wendy van Duivenvoorde, maritiem archeoloog aan de Australische Flinders University en Nederlandse, liet via Twitter weten dat er een boekje is uitgegeven over Dirk Hartogs: Marking our history, celebrating our future, Dirk Hartog in Western Australia (1616), te downloaden als pdf.

Het leek me goed in dit kader weer eens aandacht te vragen voor de Fries die vermoedelijk de Eendracht aan de kolderstok bij en langs de Australische kust heeft gestuurd. Nadat eerst de namen van schipper Dirk Hartogs (die s hoort bij het patroniem: zoon van Hartog) en opperkoopman Gillis Miebais, waarschijnlijk al aan boord, vrij diep gegraveerd waren op een platgeslagen tinnen bord, zijn, veel minder diep, de namen van de onderkoopman Jan Stins en van opperstuurman Pieter Doekes van Bil mogelijk op het allerlaatste moment toegevoegd. Hij wilde het buitenkansje natuurlijk niet missen om vereeuwigd te worden op dit nieuwe continent!
En hij had gelijk: hedentendage, dus 400 jaar later, is hetzelfde bord nog in het Rijksmuseum te Amsterdam te bewonderen! Het werd in 1697 namelijk ter plekke vervangen door een ander tinnen bord met inscriptie van Willem de Vlamingh van Vlieland met zijn schip de Geelvinck.

Als je iets zoekt over mensen in de Friese gemeente Het Bildt, een polder die in 1505 met name door mensen uit Zuid-Holland, Zeeland en Brabant is ingepolderd (vandaar dat er geen Fries gesproken wordt maar Bildts), dan kom je al snel uit bij Kees Kuiken. Hij had echter niet direct informatie over Pieter Doekes. Wel adviseerde hij archieven in Amsterdam eens te proberen, vanwege de connectie met de VOC.
Dirk Hartogs was bijvoorbeeld op 5 februari 1611 in Amsterdam getrouwd met Meijnsje Abels. Hij werd daarbij geassisteerd door zijn moeder Grietje Jans en Meijnsje door haar vader Abel Alberts. In 1618 keerde Dirk terug uit Azië maar overleed al in 1621 op 38-jarige leeftijd in Amsterdam. Voordat hij naar Azië ging met de VOC voer hij oa (in 1611-1613) op Archangelsk, Gdansk, Duinkerken en Genua met zijn schip Dolfijn voor koopman Wessel Schenck te Amsterdam. Hij maakte ook eerdere reizen met de VOC naar Azië (1607-1609).

In de Ondertrouwactes van Amsterdam in het Stadsarchief vinden we zowaar ook Pieter Doekes van Bil. Twee keer zelfs. Eerst in 1611, als hij met Lobbetje Willems trouwt, en na terugkeer uit Azië in 1618, als weduwnaar, met Ebeltjen Frederix of Vreex.

De (lastig te lezen) teksten van de actes luidden als volgt (met dank aan Reinder Tolsma):
(De voorgaande acte is gedateerd 15 Juny 1611. Deze vermelding is niet specifiek gedateerd).
1611
Pieter Dockes.
Compareerden als voren Pieter Doekessz van Bild van Nieuwezyl vaerend(s)
gezel, oud 23 jaeren. wonende op de Wael geassisteert met ..Annetje (?)
..Sijtzes(?) procedeeren ter eenre ende Lobbetje Willems haer assistentie hebbende (?)
van Marten Pieters verklarende by vijf jaeren ......(weduwe geweest?)
te hebben wonende inde Jonkerstraet ter ander zijde

Met Nieuwezyl zal het huidige Nieuwebildtzijl bedoeld zijn, waarvan de oude benaming inderdaad Nieuwe zijl (=sluis) was. Een bevestiging van het feit dat met 'van Bil' inderdaad het Bildt bedoeld is. In Friesland werd die benaming in de 17e eeuw wel vaker gebruikt weet ik uit eigen ervaring. Zie bv deze vermelding van Andries Jans van 't Bil in 1621. En in 1634 trouwde Rembrandt natuurlijk op het Bildt, in Sint Annaparochie.
Met de Wael zal de Oude Waal in Amsterdam Centrum bedoeld zijn. De Jonkerstraat is daar vlakbij.
Hij ondertekent met zijn handtekening.

De acte van 1618:
Den 29sten november 1618
Pieter Doekessz.
Compareerden als vooren Pieter Doukess van Bil wedr van
Lobbetje Willems, stuerman, wonende op Boomsloot ende Ebeltjen
Vreex, oud 35 Jaren, de coster belast des .......(Jongmans ?) vader
consent aff tehalen, wonende op Boomsloot ...... mit
Siertjen Rippes hare moeder
In margine:
de coster (?) verclaert des Jongmans dochters vader consent
Zowel Pieter als Ebeltie ondertekenen met hun handtekening (Pieter Doeckes en Ebeltie Vrederickx)

Deze acte bevestigt dat Pieter inmiddels weduwnaar was geworden en dezelfde is als uit de acte van 1611. Inmiddels wonende aan de Boomsloot, de huidige Recht Boomssloot of Krom Boomssloot, niet ver van zijn oude adres aan de Oude Waal.
De doop (hij moet rond 1588 geboren zijn) en het begraven van Pieter Doekes van Bil heb ik nog niet kunnen vinden. Zodra ik meer informatie heb zal ik het aan dit blogartikel toevoegen.

Update: In het Burgerboek van Leeuwarden wordt in 1642 Pijtter Doeckes, schipper, ingeschreven met als geboorteplaats Hallum (Ferwerderadeel). Het lijkt wat aan de late kant voor onze Pieter (hij zou dan ongeveer 54 zijn geweest) maar het zou kunnen! Hallum is ook het eerstvolgende dorp ten oosten van Oude Bildtzijl, slechts op zo'n 3 kilometer afstand en daarmee op slechts een kleine 6 kilometer van Nieuwe Bildtzijl.

Update 2: Mogelijk is dit zijn overlijden in Leeuwarden in 1656 (bron: Historisch Centrum Leeuwarden):

Aanvulling op de Stadsbegraafboeken ca. 1550-1805: PIJTER DUCKES Naam     PIJTER DUCKES Datum overlijden     00-08-1656 Datum begraven     15-08-1656 Opmerkingen     schipper Signatuur/pag     GI-40/45
Dat leidt dan ook tot zijn vermelding als lid van het Leeuwarder Grootschippersgilde en mogelijk derde huwelijk: Leden van Groot-Schippersgilde ca. 1554-1823: PIJTER DUCKES Naam     PIJTER DUCKES Herkomst     HALLUM (*) Lid     0-0-1642 Gestorven     00-08-1656 Baargeld     15-08-1656 Bron / pagina     GI-40 / 45 Opmerkingen     burger 22-1-1642; 1653 x Trijntie Geerts Trouw en ondertrouw Leeuwarderadeel (Noord en Zuid) 1594-1812 Naam Bruidegom     Pieter Doeckes Naam Bruid     Trijntie Geerts Gebeurtenis     x Trouwplaats     Kornjum Trouwdatum     31-07-1653 Opmerkingen     zy:m.a lwn
Kijken we dan verder bij AlleFriezen dan vinden we notabene dat deze Pieter Doekes ten tijde van zijn huwelijk in 1653 als 'wonende te Dokkum' wordt vermeld!
Trouwregister Gerecht Leeuwarden Bron: DTB Trouwen Soort registratie: DTB inschrijving trouwen Datum: 25-06-1653 Soort akte: ondertrouw Bijzonderheden: hij is schipper Bruidegom: Pieter Doeckes wonende te Dokkum Bruid: Trijntie Geerts Trouwregister Hervormde gemeente Leeuwarden Bron: DTB Trouwen Soort registratie: DTB inschrijving trouwen Datum: 30-07-1653 Soort akte: attestatie afgegeven Bruidegom: Pieter Doeckes wonende te Dokkum Bruid: Trijntie Geerts Aanvulling door Jan Faber, Historisch Centrum Leeuwarden: Ik ben even in de materie gedoken, doch gegeven het feit dat uit de Amsterdamse ondertrouwinschrijving d.d. 15 juni 1611 (eerste huwelijk met Lobbetje Willems) blijkt dat hij op dat moment 23 jaar oud was, varensgezel, zijnde geboren te Nieuwe(bildt)zijl, moet hij wel rijkelijk op jaren zijn geweest wanneer hij in Leeuwarden voor de derde keer in 1653 in het huwelijk treedt met Trijntje Geerts. Wat ook voor een hoge leeftijd pleit is dat ik in de jaren 1653-1656 geen dopeling met als vader Pieter Doekes in de Leeuwarder doopboeken heb aangetroffen. Wel curieus is dat Pijter Doeckes bij zijn huwelijk in 1653 woonachtig was te Dokkum, terwijl er in 1664 en 1672 gelijknamige personen, waarvan er tenminste één grootschipper was, in deze stad huwden. Uit deze huwelijken zijn te Dokkum ook kinderen ten doop gehouden. Ik geef toe dat het niet onmogelijk is dat we te maken hebben met één en dezelfde persoon, temeer daar Hallum en Nieuwe Bildtzijl tamelijk dicht bij elkaar in de buurt liggen. Ook het feit dat Pijter Duckes  reeds in 1656 is overleden kan er op duiden dat hij reeds een gevorderde leeftijd moet hebben gehad. Anderzijds heerste in 1656 ook de pest in Leeuwarden, die met name onder de Leeuwarder schippers (25 doden) behoorlijk wat slachtoffers heeft gemaakt (zie het artikel van Harm Nijboer in de Vrije Fries van 1995: https://friesgenootschap.nl/de-vrije-fries/de-slaande-ingel-gie-om-de-aldehou-eat-oer-de-pest-yn-ljouwert/ Verder heb ik helaas geen aanknopingspunten in de Leeuwarder archieven kunnen vinden, waarmee onomstotelijk kan worden aangetoond dat de varensgezel/stuurman uit Amsterdam en de Leeuwarder grootschipper één en dezelfde persoon zijn geweest.

Noordoost-Friezen in Signalementenregister Amsterdam

Als je voorouders heel braaf waren, dan is de kans groot dat er niet veel in de archieven te vinden is

dat kleur aan je stamboom geeft. Civiele en Criminele Sententies zijn bijvoorbeeld in Friesland prachtige bronnen voor smeuige verhalen.
Maar ook in het Stadsarchief Amsterdam liggen archiefstukken die je plotseling aan een foto kunnen helpen van een voorouder die je nog nooit gezien hebt!
Zo kan er gezocht worden in het Signalementenregister (1880-1917), o.a. op geboorte-locatie. Ik heb het wel eens eerder gedaan maar ik heb de indruk dat er nu meer te vinden is.
Op Dokkum vind je dan (zie ook illustratie hiernaast van Anne Glas, geboren 1879 te Dokkum):
Clewits, Gerrit Folkert 07-10-1887 / Dokkum
Glas, Anne 13-06-1879 / Dokkum
Hellema, Igle of Willem - / Dokkum
Hellinga, Lieuwe 05-01-1874 / Dokkum
Kampstra, Tjisse 04-10-1874 / Dokkum

Uit andere plaatsen in Noordoost-Friesland:
Kiensha (Kienstra ?), Joseph Jans Georgius 06-02-1870 / Doekum
[de] Vos, IJuze 20-10-1887 / Dokkum
Kingma, Lieme, 28-05-1863 / Anjum gem. Oostdongeradeel
Ozinga, Berend 15-03-1863 / Kollum
[van der] Ploeg, Paulus 24-12-1883 / Hallum
Schaafsma, Cornelis 20-04-1858 / Hallum
Visser, Ary 09-08-1892 / Kollum
[de] Jong, Jan 30-07-1862 / Ferwerd
Postma, Egbert 05-02-1863 / Ferwerd (Fr.)
Landmeijer, Mintje 20-04-1854 / Engwierum
Bosch, Folkert 04-04-1871 / Dantumadeel
[van der] Bij, Alle 16-04-1890 / Dantumadeel
[van der] Meulen, Popke 29-03-1889 / Dantumadeel
Altena, Bintje Geerts - / Nes
Bos, Jan Pieter - / Nes
Dekema, Ate, 23-07-1881 / Metslawier
Dekema, Ate Freeks, 23-07-1851 / Metolawier
[van der] Werff, Sijtze 15-06-1873 / Veenwouden
Zwaagstra, Rinze Wijbes,geboorteplaatsAkkerwoude
Schoorstra, Pieter Willems,geboorteplaatsTernaard (vermeld als Schoonstra)

U kunt dus de signalementskaart met foto online bestellen bij het Stadsarchief Amsterdam, direct vanaf uw computer.

Friezen in Alba Amicorum Koninklijke Bibliotheek

Ons lid Hilda Bouta heeft een lijst samengesteld van Friezen in de Alba Amicorum in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Daar zijn albums verzameld, waarin veelal studenten van de hogescholen en universiteiten in Europa hun vrienden lieten schrijven. Een netwerk opbouwen, zouden we tegenwoordig zeggen. Een student beperkte zijn studie meestal niet tot een plaats. 
Er zijn albums van Friese studenten en er zijn Friese studenten die erin geschreven hebben. Bij deze lijst staan drie dingen: 
1. wie schreef in het album, 
2. in welke plaats 
3.wie was de eigenaar.


Soms staan er geschilderde wapens of een portret bij. Deze worden dan op de lijst vermeld. Soms staat er een schets of een korte spreuk. Maar ook een raadsel of filosofische verhandeling.  Het is heel interessant om te bekijken

Ik heb al diverse keren over die albums geschreven op het blog, oa over de Friese Alba Amicorum in de Leidse Universiteitsbibliotheek.

Inwoners uit Noordoost Friesland zitten er niet veel bij in de Alba Amicorum van de KB; Gerlacus Bolta uit Morra, Ernst Goslinga uit Hallum, Haring en Syds Sytzama eveneens uit Hallum. 

Maar velen hebben wel hun familiewortels in dit gebied: Aebinga in Ee en Blija, Burmania in Stiens, Camminga in Oudkerk en Ferwerd, Eysinga uit Oenkerk en Rinsumageest, Grovestins in Hardegarijp, Holdinga in Anjum, Meckema in Ee en Kollum, Oenema in Dantumawoude, Tjarda-van Starckenborg uit Rinsumageest. 

Er zijn ook veel beroemde mensen die in de albums hebben geschreven, bv, Hugo de Groot, Ubbo Emmius, Gomaris, Bezius, Ernst-Casimir van Nassau, leden van de familie van Solms. 

Zie de Index op onze site met Friezen in Alba Amicorum KB. 

Aanvullingen of artikelen over dit onderwerp zijn welkom!

Registres Civiques Friesland online

Tresoar meldt vandaag op zijn forum dat de Registres Civiques van Friesland online zijn gezet. Met dank aan de FAF, de vrienden van de archieven in Friesland (met als voorzitter ons lid P.F. Visser)!
Registres civiques zijn registers van stemgerechtigden, samengesteld in 1811 en 1812. U zult hier dus alleen namen van mannen boven de 21 jaar tegenkomen. Ze bevatten de voornamen, patroniemen en achternamen, beroepen, geboortedata (soms alleen het jaar), een inschrijfnummer van de stemgerechtigden, soms woonplaatsen en adressen en een enkele keer een overlijdensdatum.
Deze database is aan de hand van de op de studiezaal aanwezige nadere toegangen 8.29 en 8.30 door vrijwilligers van de FAF samengesteld. Naast de inhoud van de registres civiques bevatten deze nadere toegangen tevens een bewerking van een lijst van stemgerechtigden van Minnertsga en een bewerking van een lijst van inwoners van het kanton Dronrijp. De volledige inhoud van de nadere toegangen is in de database opgenomen (zie toegang halverwege deze pagina). Dit is een mooi voorbeeld uit Dokkum, met een adres en geboortedatum: Registre civique Dokkum, Mairie: Dokkum, Woonpl.: Dokkum, Lageweg nr. C26, Inschrijfnr.: 5266, Naam: Andries Oedzes Brouwer, Beroep: brasseur, bierbrouwer, Geboren: 13 mei 1742, Bron: Archieven gewestelijke besturen 1795-1813, Origineel: Tresoar, BRF (toegang 8) nr. 3631. Piet de Haan vult aan: Andries noemde zich eerst Feenstra omdat hij afkomstig was uit Veenwouden of misschien omdat hij daar vervener geweest was. In Dokkum werd hij brouwer maar noemde zich in het brouwersgilde eerst wel Feenstra maar later werd de familienaam toch Brouwer. De laatste boer van de bekende Dokkumer IJsherberg was Siebe Brouwer, de nazaat van Andries Oedses.
De stemgerechtigden van de mairie Leeuwarden zijn niet in deze klappers opgenomen dus komt u hen ook niet in deze database tegen. Deze stemgerechtigden kunt u terugvinden op de website van het Historisch Centrum Leeuwarden http://www.historischcentrumleeuwarden.nl/.

De registres civiques van Friesland zijn lang niet allemaal bewaard gebleven. Slechts van het arrondissement Leeuwarden is een deel bewaard gebleven. Het gaat hierbij om de volgende (soms incomplete) kantons:

* Bergum (mairieën Bergum, Dantumawoude, Hardegarijp, Oenkerk, Oostermeer, Rinsumageest en Veenwouden)

* Buitenpost (mairieën Augustinusga, Buitenpost en Burum)

* Dokkum (incompleet)

* Dronrijp * (mairieën Berlikum, Marssum, Menaldum, Oosterend en Wommels)

* Franeker (mairieën Almenum, Franeker en Minnertsga **)

* Hallum (mairieën Blija, Ferwerd, Hallum, St. Annaparochie, St. Jacobiparochie en Vrouwenparochie)

* Leeuwarden (mairieën Leeuwarden, Huizum, Jelsum, Stiens en Wirdum)

De originelen zijn te vinden in de archieven van de gewestelijke besturen 1795-1813 (BRF). Het op de studiezaal aanvragen van de originelen heeft weinig zin daar de gegevens integraal zijn overgenomen.

* Lijst van inwoners.
** Lijst van stemgerechtigden.

Helaas woonde mijn familie rond 1811 in Niawier en Anjum, welke blijkbaar niet bewaard zijn gebleven. Wel is het leuk om te zien dat geboortedata van voor 1811 vermeld worden en de beroepsnaam ook in het Frans, zoals boulanger voor bakker, journalier voor dagloner en paysan voor boer.
Al met al weer een leuke bron voor genealogen dankzij die kleine grote man uit Frankrijk, Napoleon.

De directe link naar de database.

Genealogysk Jierboek 2012 verschenen bij Fryske Akademy

Zaterdag j.l. werd het nieuwe Genealogysk Jierboek 2012 gepresenteerd bij de Fryske Akademy met o.a. een bijdrage van ruim 100 bladzijden door Jan Anema, Pieter Nieuwland en Simon Wierstra over voornamelijk doopsgezinde families van de gemeente Blija/Holwerd/Visbuurt (onder Ternaard).
Het jaarboek van 363 pagina's is verkrijgbaar bij Afûk in Leeuwarden voor 33,50 en online te bestellen.

De inhoud van het 2012 boek:

1) Yn memoriam: Reid van der Ley, door Melle Koopmans en Jarich Renema.
2) Kwartierstaat kinderen van Jacob Simons Kuiper († 1782) en Maria Esges († 1782) doopsgezinden uit Harlingen, door Mr. O. Schutte.
3) De familie Rienks, Sipma, Blijstra en Koopmans. Jan Anema, Pieter Nieuwland en Simon Wierstra over voornamelijk doopsgezinde families van de gemeente Blija/Holwerd/Visbuurt (o/Ternaard).
4) Parenteel Bocke Bockes. Aanvankelijk vnl. het oosten van Leeuwarden maar later eigenlijk door bijna heel Friesland.......
Familienamen: Boekema, van der Hoek, van der Ploeg, Bokma , Boonstra, Visser, Bijlsma, Kuipers, de Boer, Wiersma, van der Velde, Pettinga, Hiemstra enz., door Jarich Renema.
5) Wapenregistraties, inclusief de wapens in de Laurentiuskerk van Kimswerd, door de Fryske Rie foar Heraldyk.

Diverse teksten zijn in het Fries. Als voorbeeld de eerste pagina van het artikel over de familie Rienks (met dank aan ons lid Simon Wierstra):
Rienks, Sipma, Blijstra en Koopmans, fjouwer stagen út itselde laach
By de namsoannimming fan 1811/1812 namen trije bruorren de namme Rijnks oan, letter meastentiids stavere as Rienks. It wiene Johannes Rienks Rienks (1740-1821), Thys Rienks Rienks (±1751-1829) en Symon Rienks Rienks (1753-1827). Fan Thys, dy’t yn Aldebiltsyl wenne, is gjin akte, omdat de registers fan It Bilt ûntbrekke. Fan beide oaren, dy’t yn Hallum (Ferwerderadiel) wennen, is wol in akte. Alle dragers fan de namme Rienks of Rijnks skaaie út dizze trije bruorren.
    It wiene mennisten, alteast yn de 17e en 18e ieu, wat it ûndersyk in stik lêstiger makket. Mennisten waarden ommers net doopt as bern, mar earst op belidenis en dan wiene se meastentiids al sa’n 18-25 jier âld. Slimmer noch is, dat der gjin nammen fan âlden opjûn wurde. Neffens de wetten fan foar 1795 moast in houlik sletten wurde òf yn de herfoarme tsjerke (foar 1816 ‘grifformearde’ tsjerke neamd), of foar it gerjocht fan de gritenij. De trouboeken fan Ferwert foar 1772 ûntbrekke en lang net alle mennistehouliken binne yn de proklamaasjeboeken optekene. Sadwaande ûntbrekke yn dizze genealogy net allinnich de measte bertedata, mar ek in protte troudata. Jong ferstoarne bern binne alhiel net te finen, wat it lêstich makket om de ferneaming fan de bern te folgjen. Ferneaming is in wichtich helpmiddel by it fêststellen fan in filiaasje.
    Yn 1955 publisearre G. Terpstra syn Famyljeboek fan de Rienksen,  in mânsk boek dat yn 1950 foarôfgien wie troch in lytser boekje fan syn hân.  Terpstra lit de genealogy begjinne mei in Oense Rienx, boer te Hallum, en jout him as soan Rienk Oenses, dy’t yn 1671 te Blije trout mei Hiltje Tietes. Dit soene de âlden wêze fan Johannes Riencks (±1680-1751/52), boer te Ferwert, de pake fan de trije bruorren dêr’t dit artikel mei begjint. Dit allegearre kin net wier wêze. Om te begjinnen fernuveret it jin, dat de nammen Oense en Tiete nearne by de neiteam werom komme en dat der gjin ferklearring is foar it ferskinen fan de namme Johannes. Wichtiger noch is dat it Oense Rienx-folk ta de greate (‘grifformearde’) tsjerke hearde. En ta beslút kaam Rienck Oenses by syn houlik fan Marrum, dêr’t hy doopt is yn 1641 as soan fan Oense Isbrandts. Beide Oenses kinne hiel wol besibbe wêze, mar fan Terpstra syn opstelling doocht dus neat. Wy moatte foar de stambeam op ’e nij úteinsette mei Johannes Riencks.
1 G. Terpstra, Famyljeboek fan de Rienksen (Ljouwert 1955).
2 G. Terpstra, De Rienksen, stambeam fan de famylje Rienks (Ljouwert 1950).

N.B. Er zou sprake van zijn dat de Fryske Akademy zijn indexen op de Genealogyske Jierboeken online gaat zetten. Dat zou een mooie stap zijn!

Historisch Tijdschrift Fryslan over Eerste Wereldoorlog

Hij voerde de eenheidsworst (vaste prijs voor vlees waaraan kruiden, zout en suiker was toegevoegd) in en loodste in juni 1918 de Scheurwet door het parlement. De minister van Landbouw, Nijverheid en Handel in het kabinet Cort van der Linden, Folkert Evert Posthuma, werd het symbool van de rantsoenering, voedselschaarste en honger tijdens de Eerste Wereldoorlog. In Friesland hadden ze er weliswaar minder last van dan in de Randstad maar tegen het einde van WO1 begonnen ze er in het Heitelan ook genoeg van te krijgen. Dokkumer Cees Bangma laat de gebeurtenissen in een uitgebreid artikel de revue passeren.
Ons lid Dr. Arjen Dijkstra laat in de rubriek Wurk Under Hannen zien hoe volgens Dr. Oebele Vries de Friese Staten veel ouder dan gedacht zijn. Al omstreeks 1425 waren er vergaderingen waar men 'stemmen en staten' kende, dus ruim voor de Saksen het rond 1500 voor het zeggen kregen in Friesland.
In Plekken en Verhalen vertelt Hans Koppen over Hepkema's Boschjes, weldoen met groen. In de buurt van Heerenveen werd vanaf 1912 door krantenman Hepkema en Jonkheer Van Beijma thoe Kingma gelegenheid gegeven om van de natuur te (blijven) genieten.
De Friese predikanten Petrus Nauta en Pieter Bootsma bekeken met eigen ogen het leven in de Brabantse garnizoenen, waarover Nauta een boekje schreef. In het artikel van Kerst Huisman wordt de optie naar voren gebracht dat de anonieme plaatsen X en IJ op Tilburg en Hilvarenbeek zouden kunnen slaan.
Het Friestalige artikel Fryslan foar de Friezen van Doeke Sijens verhaalt over het Jongfryske Mienskip dat op Tweede Kerstdag 1918 een Winterkongres hield. Douwe Kalma en Rintje Sybesma waren de oprichters in 1915.
Geart de Vries schreef een artikel over Een Belgische invasie in Gaasterland. Met de veerboot Enkhuizen-Stavoren kwamen de Belgen aan zetten hun tenten op bij de boerderij van Sjoerd de Vries.
De rubriek Uitvinders en Pioniers gaat in op scheepsontwerper Folkert van Loon in Loeflijnen en buiglinealen. Jan van Zijverden beschrijft de ontwerpen en de man die door Wopke Eekhoff  'een genie' werd genoemd.
Als laatste artikel De handpin van Hallum, een 11,1 centimeter lange zilveren pin met een handje die in de terp Jouswier in Hallum werd gevonden. De pin is gemaakt tussen 400 en 700 na Chr. Is het een Koninklijk of Kerkelijk symbool?

We vragen ook nog even aandacht voor ons eigen boek dat in de rubriek Boeken Kort wordt beschreven: Op de Praatstoel 2, oral history in Noordoost-Friesland vanaf 1850. U kunt het nog bij ons bestellen, slechts 20 euro excl. portokosten voor 408 blz hardcover met vele foto's (af te halen in Dokkum of Oosternijkerk.

Recht van zwanenjacht in Friesland

Je kunt het je tegenwoordig nauwelijks voorstellen als je de imposante witte zwanen in de lucht of op het water ziet, maar in vroeger tijden werden ze als delicatesse gegeten! Net zoals het vangen van eenden via eendenkooien was het vangen van zwanen de gewoonste zaak van de wereld.

In de middeleeuwen waren in Holland de graven degenen die het recht hadden om op zwanen te jagen. In Friesland lag het wat anders omdat daar zowel de edelmannen als vrije boeren (eigenerfden) het recht hadden zwanen te houden. In 1399 werd in het zoen van Albrecht van Beieren met de Friezen vastgelegd dat 'elc man zwanen ende Vogelen te houden nae synre genuechte'. Rond 1500 stelde Albrecht van Saksen de eis dat 'alle die swaenen den hertog zouden worden toegewezen' maar daar gingen de Friezen niet mee akkoord. Wel wordt voor het eerst een pluimgraaf aangesteld die toezicht moet houden op de zwanenhouderij.

In de Zuidwesthoek van Friesland was de zwanenhouderij iets van de gewone man maar in Oostergo hadden alleen de edellieden het recht. De jurist Botte van Holdinga uit Anjum schreef tussen 1564 en 1570 in zijn 'De origine antiquitate et situ Phrisiae' dat de families Cammingha, Eisinga, Tjaerda en Holdinga de rechten daar in handen hadden. Leest u er het aardige Friese boekje van Tsj. Gs. de Vries 'It boek fan de swan, swannejacht en swannemerken yn Fryslan' maar verder op na. Zoals gezegd werd in het westen van Friesland op veel grotere schaal aan zwanenjacht gedaan. In Noordoost Friesland hebben we maar enkele voorbeelden:
- Burgum: Groustins state, Sminia
- Dantumawoude: Botnia state, Donia state
- Driesum: Rinsma state (overigens in eigendom geweest van Dirk Scheringa)
- Anjum: Holdinga state
- Hallum: Tjaerda
- Ee: Obma state (3 juli 1766: Finale palmslag van Obma-State, een heerlijke boerehuizinge met vrije zwanejacht te Ee, thans in huringe bij Tiete Jans. Kroniek van Friesland, G. Wumkes.)
- Rinsumageest: Eisinga state, Tjaerda state

In Tresoar liggen nog diverse zwanenboeken, waarin prachtige afbeeldingen staan van de merken op de zwanenpoten en snavels die elke eigenaar op zijn eigen manier, als een soort huismerk, aanbracht. Hiermee kon worden vastgesteld wie de rechtmatige eigenaar was. In de schatkamer van Tresoar staat een voorbeeld uit het zwanenboek uit 1529 van pluimgraaf Nicolai.

Onder inventarisnummers 304 en 305 zijn er ook nog andere zwanenboeken, meestal van recentere datum, bij Tresoar aanwezig. Deze zijn gedeeltelijk in bezit van het Fries Genootschap. Welhaast alleen met merken uit Westergo.

Zo is er nog:
- een boekje dat eigendom is geweest van Goslick Heerma, grietman van Wonseradeel, anno 1574.
- Een boekje van Barthold Tjaerda van Starkenborgh, anno 1635.
- Een boekje met als titel 'Swaene-boeck Anno 15..' met merken van Tjerk en Pieter van Heerma en Burmania.
- Een in perkament gebonden boekje van 22 pagina's met als titel 'Swane Boeck'.
- Een door Frans Machet ondertekend boekje uit het Eysinga archief, anno 1638.
- Het jongste zwanenboek van 55 pagina's is er een met als laatst ingeschrevene J.M. van Beyma thoe Kingma, die in 1847 overleed. De familie Kingma heeft vanwege het zwanenrecht ook een zwaan in het familiewapen en is gelieerd aan de familie Fogelsangh.

In het aardige boek Vincken moeten vincken lokken: vijf eeuwen vangst van zangvogels en kwartels wordt gemeld dat de populariteit van zwanevlees taande door de zware verteerbaarheid.

In een door Anny Bokkinga gemaakt overzicht van Pensiën, komt voor in Deel 1 (2654) 1592-1595, Gedeputeerde Staten, GF 50: Hidde Frericx zn, opzigter van de swanejachten te Westergoe, 12v, 15, 15v.
Als illustratie verwijs ik graag naar een van de mooiste schilderijen in het Rijksmuseum te Amsterdam, De bedreigde zwaan, van Jan Asselijn.


Update: Reinder Postma meldt bij het zwanenrecht nog de volgende aanvulling:
De familie Fogelsangh in Burum (op Eisingastate) en in Veenklooster op Fogelsanghstate hadden ook het zwanenrecht. In het Fries museum is nog een originele zilveren zwanenring met het wapen Fogelsangh (1647) aanwezig. Het aardige is dan ook nog eens dat daarop een zwaan staat afgebeeld. Lees het boek van Reinder Postma, Douwe van der Meer en Kees Kuiken over de familie Fogelsangh en hun zwanenrecht, Van Fûgelsang tot Fogelsanghstate.

Update: bericht in de krant van zaterdag 5 juli 2008: Koningin Elizabeth laat de derde week van juli de zwanen langs de Theems weer tellen. Een overblijfsel van het recht op zwanenjacht !

Zie ook Genealogysk Jierboek 1994 pag. 91 e.v. Zwanenrecht/jacht. En het proces om de "Broeckster Jacht". Hein Walsweer, De Broekster Rouckema's, "Desen allen ende meer anderen".

11en30 juli 2012 met interessante namen

Het blad op A5 formaat van de NGV Friesland, 11en30, bevatte deze keer, ondanks het gemeentewapen van Gaasterland op de cover, diverse bijdragen die spelen in Noordoost-Friesland.

Een nieuw lid stelt zich voor met een link naar Klaas Andries Wijnsma uit Veenwouden (1790-1826) die als Fries in het leger van Napoleon diende en Jacoba Bakker, die met haar man Etienne Babois meereisde (!) en een verslag bijhield van de veldtocht naar Rusland (dat dus bewaard is gebleven en op de site van wijlen ons lid Paasman als pdf staat).

Een ander artikel behandelt een huwelijksakte tussen twee kinderen van ongehuwde moeders: Hendrik van der Veer, kolonist/koemelker, geboren op 17 mei 1815 te Dokkum die op 16 juli 1842 te Dokkum trouwde met Eelkje Spits, geboren op 22 augustus 1813 te Dokkum. Het beroep kolonist zal wel slaan op de koloniën in Drente van de Maatschappij van Weldadigheid.
Hendrik was de zoon van Anna Maria (Marijke) Kramer uit Dokkum die in 1790 huwde met Christiaan Reder. Zij was weer een dochter van Carel Kramer en Albertje Nicolaas Hes.
Eelkje Spits was dochter van Jacobje Frederiks Teysel, geboren in 1792 te Dokkum en overleden in 1834 te Ommerschans (ziehier de link naar de kolonist). Jacobje was de dochter van Frederik Jacobs Teysel en Marijke Johannes uit Dokkum. Hendrik overleed in 1875 te Oostrum als echtgenoot van Eelkje Cornelis Dijkstra, die de dochter bleek te zijn van Cornelis Dijkstra en Jacobje Spits! De vraag is nog waarom Hendrik de achternaam Van der Veer droeg (bij Eelkje lijkt het me duidelijk).

In het artikel Friezen bij de VOC heeft Antonia Veldhuis uitgerekend dat tussen 1700 en 1798 ca 9200 Friezen bij de VOC gingen (962 uit Dokkum, waarvan 444 in dienst overleden). Het impliceert dat er tussen 1600 en 1700 misschien nog meer Friezen bij de VOC waren. Toen had de VOC immers nog een minder slechte naam. Antonia heeft blijkbaar nooit onze aloude webpagina met Noordoost-Friezen in de VOC gezien want dan had ze kunnen weten dat er wel degelijk ooit een Friese VOC-er ter dood is veroordeeld: Jeronimus Cornelisz, de onderkoopman van de Batavia die in 1629 werd opgehangen na een grote moordpartij op de Abrolhos eilanden voor de westkust van Australië.

Leuk is de vermelding van Pieter Bloemsma uit Dokkum die twee keer niet kwam opdagen bij de afvaart van een VOC-schip (in 1788 en 1790) en daartussenin wel. In 1792 voer hij weer uit om al in 1793 te repatriëren. Mogelijk is dit dezelfde:

Overlijdensakte Ferwerderadeel (mairie Hallum),  1812
Aangiftedatum 6 oktober 1812, blad nr. 10
Pieter Rochus Bloemsma, overleden 4 oktober 1812, 49 jaar, man
Zoon van Rochus Pieters Bloemsma en Pietje Lieuwes
Gehuwd met Antje Klazes Blom. 

Onze eendenkooienkenner Gerard Mast maakt een uitstapje naar Mantgum van waaruit hij het spoor terug volgt van o.a. Harmen Jans Kooystra, die de achternaam al vanaf 1797 voerde. Het bleek dat zijn vader kooiker te Warten was.
De heer Henk Tak uit Veenwouden laat zien hoe binnen éen geslacht zes familienamen voorkomen, afstammend van Pijter Heins, zoon van Heine Doedes en Baukje Pieters uit Wouterswoude: Meindertsma (Ee), Talma (Valom), Jellema (Dantumawoude), Sandijk (Wouterswoude), De Haan (Ee). Hij publiceerde ook een boek De Jellema's fan 'e Dockumerwalden, ter inzage bij Tresoar en het Streekarchief in Dokkum.
In een ander artikel schetst de heer Tak de afkomst van de familienaam Palma, o.a. aangenomen door Sybe Jans te Ternaard en zijn zoon Ynse Sybes te Marrum. De publicatie Stamboom Palma van Ternaard ligt ook ter inzage bij Tresoar en het Dokkumer Streekarchief.

Dr. Lambooij publiceert weer over kloosterleven

Friesland wordt over het algemeen niet zo snel met een rijk kloosterleven geassocieerd. Toch zijn er nog diverse bronnen uit de kloostertijd bewaard gebleven. Herman Lambooij publiceerde enkele jaren geleden al de kroniek van het Premonstratenzer klooster Mariëngaarde bij Hallum, Vitae Abbatum Orti Sancte Marie: vijf abtenlevens van het klooster Mariëngaarde in Friesland.

Onlangs kwam hij met een tweede publicatie op dit gebied, Sibrandus Leo en zijn abtenkronieken van de Friese premonstratenzer kloosters Lidlum en Mariëngaarde, de publieksversie van zijn dissertatie waarmee hij aan de Universiteit van Leiden promoveerde. Zijn promovendus was professor Hans Mol. Het Friesch Dagblad schreef er een positieve recensie over. Uitgeverij Verloren brengt hiermee een Latijnse bron uit 1575 in modern Nederlands onder de aandacht van een breed publiek.

De Premonstratenzers werden ook wel Norbertijnen genoemd en hulden zich in witte gewaden. Dit in tegenstelling tot de Cisterciënzer monniken die zich in grijze pijen hulden, de zogenaamde schiere monniken. Schiermonnikoog heeft aan hen nog de naam te danken.
In de late middeleeuwen ontstond een partijenstrijd tussen de witheren, die van de vrije handel hielden en hun naam gaven aan de Vetkopers, versus de conservatievere schiere monniken ofwel Schieringers. Zie hiervoor ook de informatieve site van Tresoar.

Het grootste klooster in Noordoost Friesland was het bekende cisterciënzer klooster Klaarkamp in Rinsumageest. In onze regio kunnen liefhebbers ook het mooie Kloosterpad lopen of het prachtige Burmaniapad.

Tresoar publiceerde enkele jaren geleden ook een kleurrijk boekje over het getijdenboek van klooster Thabor bij Sneek. Details hierover in de Schatkamer van Tresoar.

Dokkumers in oud fotoboek fotograaf Fuchs

In het magazine Gen. van het CBG staat een artikel over de klanten van Leeuwarder fotograaf

Eduard Fuchs.
Hij opende in 1859 een fotografisch atelier in Leeuwarden aan de Grachtswal. In 1864 verhuisde hij naar de Vleesmarkt.

Een album met zo'n 250 afbeeldingen is bij het RKD terechtgekomen.

Er staan mensen op uit oa Ternaard, Dokkum, Stiens, Hallum, Rottevalle en Ureterp.

Wie herkent voorouders uit bv. de families Van der Leij, Andringa de Kempenaer, Tolsma, Bloembergen, Wigersma, Barneveld, Minnema van Haersma de With, Van Harinxma thoe Slooten , Jorritsma en Sevenster.

Almanak Ferwerd uit 1653 in digicollectie Tresoar

In de digicollectie van Tresoar is de gescande versie van een Almanak van Ferwerd uit 1653 opgenomen. Officieel heet deze de Oprechten Ferwerder almanach over het jaer 1653. Door Joannes Petri, Gheadmitteerde Landm, van het Hof van Friesland en Proc.post.
Blader eens lekker door deze Ferwerder almanak heen!

Van Hallum was al eerder een almanak uit 1779 in de Digicollectie opgenomen.

Scans DTB Ee en Engwierum online

De onvermoeibare Anton Musquetier heeft weer een mooie bron voor sneupers uit Noordoost Friesland gedigitaliseerd. De Doop-, Trouw- en Begraafboeken van de dorpen Ee en Engwierum van 1659 tot 1812 zijn in eerste instantie bereikbaar via de site www.altijdstrijdvaardig.nl en zullen later ook via de site van Tresoar online komen.
Via de database van Tresoar kon natuurlijk al langer gezocht worden in de DTB maar daaraan zijn geen scans van de originelen gekoppeld.
Over enige tijd zullen ook de lidmatenboeken van Ee en Engwierum aan de site worden toegevoegd.

Al eerder werden de volgende kerkboeken van plaatsen in Noordoost Friesland gedigitaliseerd:

▪Aalsum-Wetsens-1772-1812

▪Anjum-1684-1812

▪Akkerwoude-Murmerwoude-Veenwouden-1602-1812

▪Birdaard-Janum-1645-1796

▪Blija-Hogebeintum-1611-1980

▪Dantumadeel-Trouwen-Gerecht-en-Doopsgezinden-1796-1809   

▪Dantumawoude-Driesum-Wouterswoude-1697-1898 en tot 1834 ook Zwaagwesteinde

▪Dokkum-1605-1829     

▪Ferwerd-1654-1934

▪Hallum-1532-1934 en Doopsgezind Hijum

▪Holwerd-Diaconierekeningen-1749-1823

▪Marrum-Westernijkerk-1619-1962

▪Reitsum-Genum-Lichtaard-1717-1980

▪Rinsumageest-Sijbrandahuis-1628-tot-29 maart 1812

▪Wanswerd-Jislum-1686-1977

Haije kwam als symposiumbezoeker en ging weg als ridder

Op 24 april 2015 dacht onze voorzitter Haije Talsma naar een mini-symposium over elektrische vaartuigen te moeten in zijn woonplaats Burdaard. Het pakte iets anders uit. In plaats van zelf een toespraak te moeten houden, naam de burgemeester van Ferwerderadiel, Wil v.d. Berg het woord. De toespraak over elektrisch varen kon Haije ongebruikt in zijn zak steken.
Na een uitvoerige rede van v.d. Berg over de verdiensten van Haije in het bestuurlijke leven werden Haije de versierselen behorende bij Ridder in de Orde van Oranje Nassau opgespeld. Haije herpakte zich daarna (op zijn geheel eigen wijze) snel en schudde een nieuwe toespraak uit zijn mouw!
Een impressie van Haije’s staat van dienst:
Van 2006 tot en met 2014 was Haije wethouder van de gemeente Ferwerderadiel met de portefeuilles Ruimtelijke Ordening, Volkshuisvesting, Openbare Werken, Milieu en Duurzaamheid en Recreatie en Toerisme.

Onder zijn verantwoordelijkheid heeft de gemeente op het gebied van ruimtelijke kwaliteit een belangrijke kwaliteitsslag gemaakt. Met de inzet op ruimtelijke kwaliteit rondom de herstructurering van Burdaard, de Lytse Buorren in Marrum en de bouw van het woonzorgcentrum Offingaburg in Hallum heeft de gemeente Ferwerderadiel in 2010 de eerste Anita Andriesen Prijs gewonnen.

Ook heeft Haije zich ingezet voor een duurzame gemeente en voor de Stichting Lokale Enerzjy Ferwerderadiel. Hij stond aan de basis gestaan van LEF. LEF is een breed platform voor initiatieven op het gebied van hernieuwbare energie, dat anders dan de overheid ook zelf “bedrijfsmatige” zaken kan oppakken. Dit initiatief heeft al snel landelijke bekendheid gekregen en heeft als inspiratiebron voor andere gemeenten gediend.  Ook is Haije nu al enige tijd voorzitter van de Stichting Elektrisch Varen Friesland, deze stichting heeft als doelstelling het stimuleren van elektrisch varen in de provincie.

Sinds 1970 is Haije daarnaast al actief op kerkelijk gebied, zo was hij actief in het jongerenwerk, was hij diaken en voorzitter van de diaconie van de toenmalige Gereformeerde kerk in Burdaard.

Ook op cultureel gebied was Haije actief, zo was hij medeoprichter en bestuurslid van de Stichting Ruurd Wiersma in Burdaard en was hij eveneens medeoprichter en voorzitter van de Stichting Molen De Zwaluw in Burdaard. 

Hallumer Almanak 1779 geschonken aan Tresoar

Tresoar meldt de schenking door de Stichting Vrienden van Tresoar van De Oprecht Nieuw Hallumer Almanach foar 1779 als bijzondere aanwinst voor de collectie. Volgens het titelblad is de almanak geschreven door Maayke Jakkelis, maar die dame was geen bestaande persoon maar een personage dat in een vorige almanak werd opgevoerd. Maayke was een parmantige boerin uit Hallum, die naar Leeuwarden afreist om de intocht van prins Willem V mee te maken. Maar daar komt het niet van; ze laat zich kussen door een jonge officier. Het verhaal van Maayke Jakkelis trok veel lezers; dat is waarschijnlijk de reden dat zij als schrijver van de almanak is opgevoerd.

De echte auteur van de almanak blijft anoniem, maar het was een publiek geheim dat het een dominee uit Dokkum, Feike de Boer, was.

Het is een wonder dat een almanakje als dit bewaard is gebleven; ze werden meestal weggegooid als er weer een nieuwe uitkwam. Er is verder iets opmerkelijks aan dit exemplaar van de almanak, er is namelijk een stuk bij ingenaaid. Het toegevoegde is Jonge Lieuws Boosk , een lichtvoetige toevoeging bij de meer zakelijke informatie van de almanak. De gehele almanak is in gescande vorm beschikbaar via de Tresoar website.

Friezen in Archief van Verenigde Doopsgezinde Gemeente van Amsterdam

Het Stadsarchief van Amsterdam heeft al veel documenten gedigitaliseerd maar had deze tot dit

Bron: Stadsarchief Amsterdam

jaar nog achter een digitale betaalmuur zitten.
Dat is inmiddels niet meer zo en bovendien kun je nu zelfs vragen of ze bepaalde documenten digitaal beschikbaar willen stellen, zonder extra kosten.

Zo kwam ik op een pagina binnen hun website waar de Inventaris van het Archief van Verenigde Doopsgezinde Gemeente van Amsterdam wordt weergegeven. Het gaat dan met name om Gemeente Lam en Toren (1668-1801).
In een alfabetische lijst is te zien vanuit welke plaatsen doopsgezinde broeders een brief schreven naar Amsterdam voor attestatie.
Daarin diverse plaatsen uit (Noordoost) Friesland:

Ameland (Jan Jacobs gemeente, Vlaamse gemeente, Waterlandse gemeente), respectievelijk 19, 21 en 38 bestanden.

Dantumawoude, met 6 brieven

Dokkum, met 2 brieven: uit 1722 (over Sijmon Johannes, getekend door Gerlof Johannis, Anne Thomas en Kornelis Jans, de schrijver) en 1731 (over Aukjen Douwes, getekend door Jan Clases en Cornelis Jans)

Hallum (binnenkort)

En ook:
Het Bildt
Bolsward
Franeker
Harlingen
Heerenveen
Joure
Koudum
Molkwerum
Nijezijl
Sloten
Stavoren
Terhorne
Terschelling
Vlieland
Woudsend