Fragmentengebouw Rijksmuseum bevat traptoren Franeker Ockingastins

Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft een gebouw, tegenwoordig de Philipsvleugel genoemd, dat vele oude bouwelementen bevat van poorten en gevelstenen uit geheel Nederland. Het wordt ook wel het Fragmentengebouw genoemd.
Het gebouw is door architect Pierre Cuypers opgebouwd uit bouwfragmenten van andere monumenten in Nederland die aan het einde van de 19de eeuw op grote schaal werden gesloopt. Het Rijksmuseum wilde de fragmenten bewaren voor de Nederlandse architectuurgeschiedenis en dus kwamen ze uit het hele land naar Amsterdam. Zo zijn ook in de naastgelegen tuin de Heerepoort van Groningen en de Bergpoort uit Deventer terechtgekomen, evenals beelden uit de tuin van Bosch en Hoven, een buitenplaats bij Haarlem, fragmenten van de afgebroken Amsterdamse Regulierspoort en de waterpoort van Gorinchem. Naast grote tuinvazen van Landgoed Enghuizen bij Lochem, een zuilenrij van de Onze Lieve Vrouwenkerk in Edam, Stadhouderspoort van het Haagse Binnenhof, Poortgebouw van het Duitse Huis in Utrecht, en een toegangshek van buitenplaats Over-Amstel zijn ook vele oude gevelstenen in de diverse muren ingemetseld. Bekijkt u de fotoserie in het online foto-album maar eens.

Traptoren Ockingatins, Fragmentengebouw Rijksmuseum

Tot mijn verrassing is er ook een deel van een oude Friese stins ingebouwd, namelijk de traptoren van de Ockingastins in Franeker die ook als ingang fungeerde. Aan de binnenzijde is de gemetselde wrongtrap nog bewaard. Waarschijnlijk is ook de basis van het rechthoekige gebouw waaraan de traptoren vastzit afkomstig van de Ockingastins (ongetwijfeld gelieerd aan de adellijke Friese familie Van Ockinga). Het draagt namelijk dezelfde blauw-bordeauxrode luiken voor de ramen.
De stins werd ook wel Ockinga-huis genoemd en was een groot diep huis van twee verdiepingen boven kelders, aan de straat bekroond met een trapgevel. Het uiterlijk van Ockingahuis is bekend uit de Franeker stadsplattegronden van de 16de en 17de eeuw. 

Aan de binnenzijde van het Fragmentengebouw zijn de bogen uit het trappenhuis van het Constantijn Huygenshuis uit Den Haag en de 16e eeuwse muur van het Kasteel van Breda van graaf Hendrik III van Nassau geïntegreerd.
Dus hoewel enorm veel states en stinzen in Friesland zijn afgebroken, is er notabene in Amsterdam nog een restant bewaard gebleven.

In tegenstelling tot de gebouwen (alleen de Schierstins in Veenwouden is over van de 700 Friese middeleeuwse torenkastelen, naast enkele states zoals Popta) zijn gelukkig wel veel elementen uit de interieurs van de Friese states bewaard gebleven, zoals oude schilderijen, porselein en meubilair. Door de toenemende digitalisering van museumcollecties vinden we daar steeds meer van terug, zoals u met enige regelmaat in ons verenigingsblad De Sneuper en op ons blog kunt lezen!

De historie beleven: Slag bij Noordhorn 29 en 30 augustus 2015

In de 80-jarige oorlog zijn er maar weinig open veldslagen geleverd in het Noorden des lands: bij Visvliet, bij Noordhorn en de bekende Slag bij Heiligerlee. Op 30 september 1581 werd het Staatse leger bij Noordhorn verslagen door de Spanjaarden. Hun troepen trokken zich terug op de schans bij de Bomsterzijl (nu Niezijl). Daardoor werd de doortocht van de Spaanse troepen naar het ‘vrije’ Friesland voorkómen.
Pas 13 jaar later lukte het de “Opstandelingen” om de Stad Groningen te veroveren: de Reductie van Groningen, waardoor het hele gewest Stad en Lande zich nu bij de 6 andere gewesten aansloot tot de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden.

Deze Slag bij  Noordhorn wordt binnenkort nieuw leven in geblazen:

Enkele honderden Re-enactors zullen op zaterdag 29 en zondag 30 augustus de strijd aangaan op het terrein tussen het dorp en de Friesestraatweg. Veel deelnemers komen uit Nederland, en een aantal uit Duitsland, Tsjechië, Engeland. Heel bijzonder zijn de MacKays, die als Schots regiment in kilts optreden, de Cavalerie 1588 uit Bergen op Zoom en de hier bekendere naspeelgroepen uit Bourtange.  Er zal heftig strijd geleverd worden door piekeniers en musketiers, met kanonnen en zwaarden en ruiters te paard.

Zaterdag wordt het evenement om half 10 feestelijk geopend bij Molen Fortuna door Burgemeester Swart en de Commissaris van de Koning, de heer M. van den Berg. Hierbij wordt een herdenkingsplaquette, die gemaakt is door beeldend kunstenaar Fiona Zondervan, onthuld en de nieuwe tentoonstelling in de Molen Fortuna geopend.

Voorafgaand aan het strijdgewoel zal er een Hagenpreek worden gehouden bij het Slagveld. Een Hagenpreek is een godsdienstoefening in de open lucht die gehouden werd in de 16e eeuw toen er voor de protestanten geen plaats in de reguliere kerken was. Bij deze Hagenpreek en in het dorp zullen de hele dag vele bewoners uit het Westerkwartier in kostuum figureren.

Op zaterdag is er in het dorp ook een Historische Markt met ambachtelijke demonstraties en creatieve stands en streekproducten. Verder wordt eind van de middag en ´s avonds een concert gegeven door een blokfluitensemble met muziek uit de 80-jarige oorlog. Op zondag zijn er Historische Kinderspelen waar kinderen kennis kunnen maken met spelletjes uit de tijd van de 80- jarige oorlog. Beide dagen is het Historische Kampement met alle soldaten en entourage te bezichtigen op het weiland achter het dorpshuis.

Kaartverkoop
Er is beperkt toegang tot het slagveld, er worden veel bezoekers verwacht daarom wordt geadviseerd tijdig een toegangskaartje te kopen. Een kaartje voor het bijwonen van de Slag en de Hagenpreek kost € 3,50 per dag. De toegang tot het Historisch Kampement en de andere activiteiten in het dorp is gratis. Voor meer informatie en de online kaartverkoop: http://schansenkrijg.nl/slagbijnoordhorn/ticketverkoop/

Voor het programma zie onderstaand of zie http://schansenkrijg.nl/slagbijnoordhorn/
=======================================================================================
Programma
zaterdag 29 augustus:
8.00 tot 21.00 uur Historisch Kampement aan de Noorderweg toegankelijk voor het publiek.
9.30  feestelijke opening evenement met Burgemeester Swart en Commissaris van de Koning Max van de Berg bij de Molen Fortuna
10.00 tot 16.00 Historische markt in de Langestraat
10.30 uur Slagveld geopend voor publiek
10:30 tot 16.00 uur: bezichtiging nieuwe tentoonstelling over de schansenkrijg in de Molen Fortuna. 
11.00 uur Hagenpreek (Slagveld) en demonstraties Re-enactors (kampement)
13.30 tot 15.00 uur Slag bij Noordhorn
16.30 en 20.00 uur Muziek uit de 80-jarige oorlog (Doopsgezinde Kerk)

Zondag 30 augustus
9.00 tot 16.00 uur Historisch Kampement toegankelijk voor publiek
10.30 uur Slagveld geopend voor publiek en start Historische Kinderspelen in de Langestraat,
10:30 tot 16.00 uur: bezichtiging nieuwe tentoonstelling over de schansenkrijg in de Molen Fortuna. 
11.00 uur Hagenpreek (Slagveld) en demonstraties Re-enactors (kampement)
13.30 uur Slag bij Noordhorn (tot 15.00 uur)
16.00 Afsluiting

=======================================================================================
Achtergrondinformatie
Het project ´Verschanst in het Westerkwartier´ wordt georganiseerd door Stichting Schansenkrijg Westerkwartier, een samenwerkingsverband van vele vrijwilligers uit de regio Westerkwartier (Zuidhorn, Niekerk, Niezijl, Kommerzijl, Noordhorn) maar ook met ervaren re- enactors uit het hele land van bv. de Slag bij Heiligerlee.
Naast het naspelen van de Slag en Hagenpreek wordt ook gewerkt aan een permanente tentoonstelling over de Slag en de 80-jarige oorlog, in de Molen Fortuna is een fietsroute uitgebracht in het kader van de schansenroute en wordt een toeristisch informatiepunt opgezet. We doen archeologisch en historisch onderzoek, ontwikkelen educatieve workshops voor de basisscholen in de regio en er wordt een stripverhaal gemaakt om de Slag letterlijk in beeld te brengen. Verder is er een website opgezet rondom al deze activiteiten en wordt een documentaire gemaakt over de Slag bij Noordhorn. Het project heeft de Tine Cleveringh-Meijer prijs 2015  gewonnen als ‘een mooi amateurinitiatief en een veelzijdig project vanwege de samenwerking met lokale verenigingen, duurzaamheid en kwaliteit door de educatieve onderdelen’.
De uitvoering wordt ondersteund in de vorm van subsidie door de Provincie Groningen (PLG/SEV fonds en Evenementenbudget), Gemeente Zuidhorn, Activiteitenbudget Verhalen van Groningen, het Coöperatiefonds Rabobank Noordenveld West Groningen, het Prins Bernhard Cultuurfonds Groningen, de Nederlandse Aardolie Maatschappij, het J.B. Scholtenfonds, het Fonds voor de Landbouw Groningen, het  Gebiedsfonds Westerkwartier, het Leefbaarheidsfonds Wold en Waard en St. Koren- en Pelmolen Fortuna.

Deense kunstschilder Martinus Rorbye tekende Friese poorten in 1834

In de Dokkumer trekschuit.

In De Sneuper 118 van juni 2015 publiceerden we een coverartikel over Per trekschip naar Dokkum. Een van de illustraties bij het artikel van architect Broor Adema was een tekening van de Deense schilder Martinus Rorbye, die als jongeman een beurs kreeg om een reis door Europa te maken. Hij kwam daarbij eind mei 1834 per schip door Dokkum, Leeuwarden en Harlingen.
In de Dokkumer trekschuit schetste hij schipper Jan Thijses Feenstra en de jongen Pieter Bernardus Boomsma.

Het Statens Museum for Kunst in Kopenhagen heeft een deel van zijn collectie gedigitaliseerd en via een online database beschikbaar gemaakt voor het grote publiek. Nu blijkt die database niet eenvoudig te doorzoeken. Zowel de bewoording is vaak nogal vreemd alsook de techniek achter de zoekfunctie (je vindt niet altijd wat er letterlijk in staat).
Als je op de naam van de kunstenaar zoekt, Martinus Rørbye, dan vind je nog het meest maar ook weer veel te veel. Al bladerend kom je dan toch interessante dingen tegen en bij sommige afbeeldingen staan dan weer 'gerelateerde afbeeldingen'.
Zo vond ik uiteindelijk afbeeldingen van de Franeker poort in Harlingen en de Wirdumer poort in Leeuwarden. Van die laatste zijn er meer, en ook enige losse figuren en voertuigen.
Vreemd genoeg staan er geen afbeeldingen in van of in Dokkum, terwijl we toch de afbeelding kennen van de mannen in de Dokkumer trekschuit.

Toen ik op ons Twitter-account @Sneuperdokkum enkele afbeeldingen postte reageerde journalist Erwin Boers van de Leeuwarder Courant. Hij was blij verrast met de afbeeldingen en vermoedde dat ze onbekend waren. En dat bleek inderdaad. Zowel mensen van het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) als Jeanine Otten van het Hannemahuis in Harlingen kenden de tekeningen niet. Zelfs kenner van Friese poorten, Anjo Veeman had ze nooit eerder gezien.
Er zijn wel diverse afbeeldingen van Leeuwarder stadspoorten bekend, maar niet deze die vlak voor de afbraak gemaakt zijn. Voor Harlinger stadspoorten gold hetzelfde. Alleen in Sneek is nog een van de vier waterpoorten bewaard gebleven.
Boers publiceerde een mooi artikel over mijn vondst met afbeeldingen in de Leeuwarder Courant van 13 augustus 2015.

Rechts: waterpoort van het Schavernek. Links de Vrouwenpoort, Leeuwarden

Navraag bij Ihno Dragt van het Museum Admiraliteitshuis te Dokkum leerde dat de Dokkumer tekening rond het jaar 2000 bij het Deense veilinghuis Bruun Rasmussen geveild werd. Op die veiling werden ook afbeeldingen van andere Leeuwarder stadspoorten verkocht!

Helaas stonden niet alle afbeeldingen (slecht 5 van de 8, bij dit artikel) in de veilingcatalogus afgebeeld zodat we nu (nog) niet weten of er wellicht ook nog een tekening van een Dokkumer stadspoort is gemaakt door Martinus Rørbye.

Hopelijk komen we daar ooit nog achter als ze weer uit een privé-collectie tevoorschijn komen!

Voor de liefhebbers nog even de in de database van SMK gevonden tekeningen op een rijtje:
Wirdumer poort, Leeuwarden.
Figuren en voertuigen (waarschijnlijk bij Wirdumer poort).
Andere tekening Wirdumer poort, Leeuwarden.
Mannetje, (waarschijnlijk bij Wirdumer poort).
Franeker poort, Harlingen.

Update: Twaalf jaar na de schets in de Dokkumer trekschuit schilderde hij (in 1846 dus) dit zelfde tafereel, in combinatie met twee mensen in de roef die hij nabij Harlingen had geschetst.

Friese poorten/bruggen in catalogus Bruun Rasmussen, 2000.

14e Friese Genealogische Contactdag, 17 oktober 2015

Op zaterdag 17 oktober 2015 vindt de 14e Friese Genealogische Contactdag plaats bij Tresoar in
Leeuwarden. Toegang gratis!

Het motto van de dag is: Tussen droom en daad (Thema van de Maand van de Geschiedenis oktober 2015).
Van berg papier tot publicatie.


Wat is er te doen?
Informatie uitwisseling, ontmoeting en meer:
Centraal Bureau voor Genealogie, Friese DNA sporen, familiewapens, verenigingen en particulieren met ontzettend veel genealogische informatie,
HISGIS Fryslân (kaartendatabase), katholieke roots, Mormonen enz. enz.

30 standhouders staan voor u klaar op deze 14e Friese Genealogische Contactdag. De Historische Vereniging Noordoost Friesland is ook van de partij.

Lezingen
10.00 uur Opening door de heer dr Hanno Brand, directeurbestuurder van de Fryske Akademy met aansluitend (theatrale) aftrap van het Grutte Pier project. (Hoe een genealogische publicatie de start vormt van een theaterevent.)

11.00 uur Medewerker van Tresoar. Van berg papier tot publicatie. Bouwstenen voor een verantwoorde, lezenswaardige genealogische publicatie (Veel genealogen verzamelen jaren met veel plezier bergen papier “woorden” maar hikken aan tegen een publicatie (daad). Zonder publicatie dreigt de cyclus van archiefbezoek tot uiteindelijk “het ronde archief”.)

12.30 uur De heer drs Hessel de Walle in samenspraak met de Grafstenencommissie van het Genealogisch Wurkferbân van de Fryske Akademy. Wat kunnen het Grafstenenonderzoek en de Heraldiek bijdragen aan een genealogische publicatie.

12.45 uur Rondleiding schatkamer Tresoar maximaal 15 personen.
Vooraf opgave bij inschrijfbalie van Tresoar.

14.00 uur Presentatie AlleFriezen.nl 3.0 De zoekpagina “Zoeken naar voorouders” van Tresoar wordt opgenomen in Allefriezen.nl.
Wat betekent deze wijziging voor de gebruikers?

14.00 uur Rondleiding schatkamer HCL maximaal 15 personen.
Vooraf opgave bij HCL.

De naastgelegen Afûkboekwinkel en het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) zijn deze dag geopend.
Zie ook: www.tresoar.nl; www.fryskeakademy.nl; www.ngvfriesland.nl

Fryske Google Translate week van 21-26 september 2015

Mede-redacteur Jacob Roep van De Sneuper kreeg een email waarin studenten en mensen die Fries

kunnen schrijven worden opgeroepen aan een goed doel deel te nemen.
Op initiatief van de provincie Fryslân wordt er een Google Translate week georganiseerd.
Doel is, dat er op de website van Google Translate die week door zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk Engels (losse woorden en zinnen) in het Frysk vertaald worden. Want alleen als er genoeg Engels-Friese koppelingen zijn, kan het Frysk in Google Translate opnomen worden.
Voor deze 'oersetslach' is de hulp nodig van alle Friezen die een aardig woordje Frysk kunnen schrijven.
Al in 2012 deed ik in een blogartikel (Kan Google het Frysk redden?) een oproep en in 2014 weer.
Daarom de rest van dit artikel in de oorspronkelijke Friese tekst:

Op sneon 26 septimber 2015, de lêste dei fan de Fryske Google Translate Wike en tagelyk Europeeske taledei, wolle wy mei safolle mooglik fan ús (âld-)studinten en (âld-)dosinten, mar dus ek mei jim en gâns oaren, yn Grins byinoar komme, yn in moaie 'oersetomjouwing'. It doel is om dy deis mei-inoar in grut tal wurden oer te setten. Hoefolle oft dat wurde kinne, hinget fansels ôf fan it tal meidoggers en de dregens fan de oersetgefallen. Mar ús ambysjes binne heech. Wy dogge it net foar minder, en de saak is it wurdich.

It oersetten duorret fan likernôch 10.00 oant 16.00 oere. Fansels hoege jim net de hiele tiid oer te setten – as jim in pear oerkes meidraaie, is dat ek al prachtich – mar it mei wol. Foar kofje, tee en in lunch wurdt soarge. Om de dei sa memorabel mooglik te meitsjen én te soargjen dat jim manmachtich opsetten komme, meitsje wy fan dizze 'Fryske Google Translate Dei' in treffen fan alle universitêre en HBO-studinten en dosinten Frysk. Soks is dan tagelyk in prachtige gelegenheid om te netwurkjen.

Jim kinne jim opjaan troch foar 1 septimber in mail te stjoeren nei Willem Visser (w.visser@rug.nl). Yn 'e rin fan septimber krije alle meidoggers neiere ynformaasje.

Publicatie en middag over professor Tony Feitsma in Brantgum

Onze secretaris Arjen Dijkstra uit Nes, ook secretaris van het Feitsmafûns, meldt via een dubbel persbericht:

Publicatie over prof. Tony Feitsma
Op zondag 30 augustus wordt in Brantgum een bundel gepresenteerd over prof. dr. Anthonia (Tony) Feitsma (1928-2009). Het boek, Wittenskip en Beweging, bevat een elftal beschouwingen van vooraanstaande wetenschappers over het werk van de voormalige hoogleraar Fries. Feitsma was niet alleen lange tijd professor Fries in Amsterdam (VU en UvA), maar ook een vurig strijdster voor de Friese taal; daarbij meed ze de confrontatie zeer zeker niet. Bovendien was Tony Feitsma in de zestiger jaren een van de oprichters van de FNP (Fryske Nasjonale Partij). In – letterlijk – duizenden stukken heeft Feitsma in kranten, tijdschriften en boeken geschreven over het Fries en de maatschappelijke positie ervan. Verder heeft ze in de zeventiger jaren gepoogd een eigen Friese spelling te introduceren, die sterk afweek van de gangbare. De bundel bevat als bijlage een volledige lijst van al haar artikelen. Wittenskip en Beweging is een uitgave van Uitgeverij Wijdemeer, op initiatief van het Feitsma Fûns ('Fûûns fwar it Frysk').

Middag rondom Tony Feitsma
Op zondagmiddag 30 augustus vindt in Brantgum het Bûter yn 'e brij-festival plaats. Het "festival", een initiatief van het Feitsma Fûns ('Fûûns fwar it Frysk') is bedoeld voor iedereen die prof. dr. Tony (Anthonia) Feitsma (1928-2009) kende of zich anderszins voor haar interesseert. Maar ook iedereen die het Fries een warm toedraagt is van harte welkom op deze bijeenkomst over een van de vurigste strijders die het Fries ooit heeft gekend.
Op de bijeenkomst zullen prof. dr. Goffe Jensma (hoogleraar Fries aan de RuG) en Meindert Reitsma (voorzitter van Skanomodu, de nieuwste organisatie voor Friese jongeren) uitleggen wat Tony Feitsma voor hen betekent (heeft). Musicus Hindrik van der Meer zal ervoor zorgen dat het met veel muziek en liederen een vrolijke middag wordt. Ook zullen de bezoekers kunnen zien welke projecten het Feitsma Fûns, door Feitsma zelf bij leven opgericht, tegenwoordig steunt en in het verleden al heeft gesteund.
Op deze middag zullen ook twee publicaties worden gepresenteerd. Wittenskip en Beweging is een wetenschappelijke bundel waarin vooraanstaande wetenschappers het werk van Tony Feitsma onder de loep leggen. Beweger en Wittenskipper is een fraaie uitgave van posthume brieven aan Tony Feitsma door voormalige kennissen en collega's. Het programma op 30 augustus begint om 14.00 uur (inloop vanaf 13.30); de toegang is gratis. Voor meer informatie en voor opgave, zie www.feitsmafuns.nl.

Historisch Tijdschrift Fryslan met focus op einde Franse tijd, 1813-1815

Het zomernummer van Historisch Tijdschrift Fryslan (nr.4, juli/augustus 2015) heeft speciale aandacht voor het einde van de Franse tijd: de chaos van 1813-1815.

Op 20 juni 1789 begint de Franse Revolutie die voor heel Europa, en dus ook Friesland, grote gevolgen zal hebben. Uiteindelijk blijken samenleving en overheden schoksgewijs een nieuw tijdperk ingecatapulteerd te zijn, maar ondertussen waren er de verschikkingen van de napoleontische oorlogen die Europa in doffe armoede stortten. Friesland krijgt daar zijn deel van, en ontkomt evenmin aan de conscriptie, de dienstplicht. De website van Jan Paasman is daar een duidelijk bewijs van.
Aanvankelijk worden de Fransen gezien als bevrijders uit een verstijfd ouderwetse samenleving met een autoritaire regering. Ook in Friesland worden vrijheidsbomen geplant. Maar als het land financieel wordt leeggezogen en van zijn jongemannen beroofd, slaat de stemming om. In 1813-1815 volgen de gebeurtenissen in het verarmde land elkaar snel op, maar één ding is zeker: Napoleon mag nooit terugkomen, de Fransen zijn gehaat. Dat deze emoties ook in Friesland sterk spelen, bleef lang onbekend. Maar het leed werd er wel degelijk gevoeld, zo blijkt uit twee langere bijdragen in deze Fryslân. Friezen bleken verre van nuchter en gedwee te zijn. Anne Pieters Bosma uit Kollum vertelde na de Slag bij Waterloo dat 'het uitspattende bloed des Prinsen zulk een hevige drift bij onze dapperen verwekte, dat de woede tot de hoogste mate steeg'.
Nog onlangs hadden we een uitgebreid verhaal over de Fransman Babois in De Sneuper en al wat langer geleden over Kozakken in Noordoost-Friesland.

Van heel andere orde zijn de lotgevallen van de familie Canter Visscher (uit Dokkum) in het Verre Oosten, die Bauke van der Pol in een mini-serie beschrijft, in dit nummer deel een. In De Sneuper en op ons blog hebben we al diverse keren aandacht besteed aan de Canter Visschers en de publicaties van Van der Pol.

Nelleke IJsennagger bericht over onderzoek van het NLR naar de goudschat van Dronryp, waar met een electronenmicroscoop op het goud werd ingezoomd.
Omrop Fryslan maakte een documentaire over de Friese goudschatten.

Van meervoudige tragiek is het verhaal over de korte schrijverscarrière van Riemer Riemersma, geboren in Zwaagwesteinde. Tevergeefs zocht hij aandacht voor de onbegrepen droefheid van de Friese soldaten die deelnamen aan de Politionele Acties.

Een kort verslag van de Algemene Ledenvergadering van het Koninklijk Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur wordt gecombineerd met een beschrijving van de lezing van Paul Borghaerts over de bouwgeschiedenis van boerderijen in de Greidhoek. Dendrochronologisch onderzoek toonde aan dat een schuur in Reahus nog originele eikenhouten spanten en dakgordingen had uit 1595!

De boekbespreking van Jan van Zijverden gaat over Boerenbloed, een boek van Kees Kooman over de ontwikkeling van melkquota, megastallen en het verdwenen idyllische platteland. Hij interviewde zes boeren in de omgeving van zijn woonplaats Ee. Interessant dus ook voor onze leden, deze nieuwe geschiedenis.

In de rubriek Historici in Friesland komt Hans Mol aan het woord, die o.a bekend is van zijn werk aan HISGIS.

Dokkum, bolwerk van het noorden

In 1954 gaf de Fryske Akademy, ter gelegenheid van het 'Bonifatiusjaar' een boekje uit met de Friestalige titel Dokkum, Bolwurk fan it Noarden. Dit boekje hebben we nu als scan online gezet, als Deel 1 en Deel 2.
Na een inleiding van J.J. Kalma volgt een groot aantal artikelen (in het Fries en soms in het Nederlands) die de historie van Dokkum belichten. Over de naam Dokkum, het leven en de legende van Bonifatius, muziekmakers en het Dokkumer stadszegel. Ook het Dokkumer klooster en Dokkum als land- en zeestad en vestingstad komen aan de orde.
H.T. Obreen heeft het over de Dokkumer secretaris aan het einde van de 16e eeuw, Buwe van Jeltinga.
Er worden diverse afbeeldingen getoond, o.a. Dokkum op de kaart van Blaeu rond 1650.
In de loop der eeuwen hebben diverse vreemdelingen Dokkum beschreven tijdens hun reizen en die worden dan ook samengevat in een artikel. De beroemde Latijnse School van Dokkum komt aan bod in een verhaal over het onderwijs in Dokkum in de 17e eeuw. Verder komt het Dokkumer raadhuis aan de orde en Epo Sjuk van Burmania als burgemeester in 1738.
De Dokkumer vroedvrouw Catharina Schrader kan uiteraard niet ontbreken in dit Dokkumer historie-overzicht evenals kunstschilder Gosling Posthumus. Kijkt u op pagina 4 nog maar even naar de Inhoudsopgave.

Andere recent gescande boekwerkjes over de historie van (Noordoost-)Friesland:

- Nammen ut earder tiid. Namenlijst van mensen die voorkomen in de bijlagen Criminele Sententies Hof van Friesland, door RS Roarda.

- Salt wetter, swiet wetter. Over de zoetwatervoorziening door de eeuwen heen in met name Noordoost Friesland, door Ihno Dragt.

- De voormalige Admiraliteitsbehuizingen te Dokkum, door W.H. Keikes.

- It boek fan de swan. Swannejacht en swannemerken yn Fryslan, door Tsj. de Vries.

- Korte geschiedenis van het dorp Wetzens, door W.T. Keune.

- Geschiedenis van de Hervormde Kerk te Paesens.

- Vinea Domini, kerkgeschiedenis van Aalzum-Wetzens, door dominee J. ter Steege.

Friese mummies en reconstructie hoofd uit boomkistgraf

Recent was ik cultureel op stap in Friesland met zoon Berend. Als eerste bezochten we het plaatsje Wieuwerd, bij sommigen bekend van de Friese mummies en voormalige vestigingsplaats van de Labadisten. Uiteraard had ik van beide wel gehoord en summier iets gelezen, maar ter plekke poolshoogte nemen is toch altijd het leukste.

In de zomermaanden is de kerk van Wieuwerd vrijwel de gehele week open. Wel moet je eerst even op een belletje drukken, naast de kerkdeur, waarna enige minuten later de koster verschijnt. Hij opent de kerk en is ook degene die uitleg geeft over de historie van kerk en grafkelder.
Die grafkelder werd ooit in 1609 gebouwd voor de familie Van Walta, maar het is de vraag of die (nog) wel in de grafkelder liggen. De kelder is namelijk verkocht aan een andere rijke familie, Van Sommelsdijck.
Een timmerman vond in 1765 nog 11 gestapelde kisten met gedroogde lijken. Rond 1800 zijn er echter 7 door medewerkers van de Universiteit van Franeker voor 'wetenschappelijke doeleinden' meegenomen en aldus verloren gegaan. Momenteel zijn er dus nog 4 kisten met mummies te bekijken. De grafkelder heeft aan beide zijden een luchtrooster, dat vermoedelijk de mummificerende droge luchtstroom veroorzaakt. Een halve eeuw geleden zijn als test nog een aantal dode dieren aan het plafond van de kelder gehangen, waaronder een papegaai en een kip. Ook die zijn op natuurlijke wijze gemummificeerd!
De mummies en hun kist dragen kleine bordjes met summiere informatie. Zo zou de Labadiste goudsmid Stellingwerf erbij liggen en een 14-jarig kind die aan TBC is overleden. 
Om een indruk te krijgen van de bezienswaardigheden is deze video over de mummies van Wieuwerd de moeite van het bekijken waard.

Die Labadisten, die zich in 1675 op het Waltaslot vestigden, waren trouwens een interessante groep religieuzen. Prominenten als de Friese geleerde Anna Maria van Schurman, de beroemde autodidactische verloskundige Hendrik van Deventer en de tekenares van schitterende planten en insecten, Maria Sybilla Merian, maakten er deel van uit.
Alleen hierom al is Wieuwerd een bezoekje waard en dat terwijl de wellicht nog uitzonderlijker goudschat van Wieuwerd normaliter in Leiden bij het Rijksmuseum voor Oudheden ligt! De schat moet rond 630 begraven zijn. De goudschat bestaat bijna geheel uit sieraden. In een aantal hangers zijn gouden munten verwerkt, die afkomstig zijn uit uiteenlopende plaatsen. Er zijn munten bij die geslagen zijn in Constantinopel, Ravenna, Viviers, Arles, Marseille, Sevilla en Maastricht.

In het Fries Museum te Leeuwarden is momenteel een prachtige tentoonstelling gaande: Goud, gevonden schatten uit de Middeleeuwen. De goudschat van Wieuwerd is hier in bruikleen nu ook te zien! En dat niet alleen. Ook de reconstructie van de dame uit het boomkistgraf van Hogebeintum is nu gereed en kijkt u priemend aan vanuit een vitrine. Oog in oog met de terpdame! Genoeg redenen dus om deze zomer ook eens cultureel op stap te gaan in Friesland.

Najaarsbijeenkomst zaterdag 24 oktober 2015 op Ameland

In de jaarvergadering van 2015 hebben we onze plannen gedeeld over een najaarsbijeenkomst op

Ameland.  Zo’n dag vraagt iets meer logistieke aandacht en brengt hogere kosten met zich mee dan een reguliere bijeenkomst. Uw deelname moet daarom echt van te voren bekend zijn.

Voorlopige programma
9.30         boot vanaf Holwerd
11.00         aankomst in Buren bij het Juttersmuseum
12.00         lunch, gevolgd door een lezing
13.30         met de bus naar Hollum
13.45         aankomst in Hollum bij museum Sorgdrager
15.15         bezoek aan de Nederlands Hervormde Kerk van Hollum/gelegenheid tot bijpraten en bezichtigen van de kerk en begraafplaats.
16.00         verzamelen bij de bus en vertrekken naar de pier bij Nes.
16.30         boot richting Holwerd

Uiteraard zorgen we op de boot en onderweg op het eiland voor koffie, thee en een versnapering.

Kosten
De kosten zijn nog niet volledig bekend. Deelname aan de dag bedraagt maximaal € 30.  
De vereniging draagt bij in een deel van de kosten. Als de deelname bekend is, wordt het definitieve bedrag vastgesteld.

Opgeven
Wij stellen het op prijs, dat u voor 1  augustus 2015 bij ons aangeeft of u mee wilt met deze dag.
Er is die dag ook een wandeltocht op het eiland, dus wij moeten plaatsen reserveren op de boot.

Dit kan via onderstaande strookje of door het opgeven per e-mail op secretaris@hvnf.nl. Uiteraard kunt u hier ook een langer verblijf op Ameland aan vast knopen. Geef dat dan wel even door!

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - -- - -
Hierbij geef ik mij op voor de najaarsbijeenkomst op 24 oktober 2015.
o    Ik kom met ….. personen
o    Ik ben in het bezit van een museumjaarkaart              (zo ja, dan graag aankruisen)
o    Ik kom op eigen gelegenheid naar Ameland en terug                 (zo ja, dan graag aankruisen)

Naam:  ……………………………………………………..

Woonplaats: ……………………………………………….

E-mailadres:………………………………………………...
Verstuur dit strookje voor 25 juli 2015 naar:  A. Dijkstra, Keatsbuorren 4a, 9143 VZ, Nes (D) of per email zoals hierboven vermeld.

Schilderij met zicht op Dokkum of Oostmahorn?

Bij het Engelse veilinghuis Bonhams werd ooit een schilderij geveild met een intrigerende beschrijving: Pieter Cornelis Dommersen (Dutch, 1834-1908)
'Near Dokkum, Holland'
signed 'P.C. Dommersen' and dated 1895 (lower right), inscribed on reverse
oil on panel
30.4 x 40.7cm.(12 x 16in.)

Het suggereert dus dat de schilder Pieter Cornelis Dommersen in 1895 een zeegezichtje schilderde in de buurt van Dokkum, dat natuurlijk in Friesland ligt en niet in Holland!
De geboren Utrechter heeft ook een schilderij gemaakt van een straat in Winschoten in 1889, dus hij had blijkbaar wel connecties in het noorden.

Maar op de skyline van Dokkum lijkt de achtergrond niet. Is het misschien een poging om Anjum met zijn NH kerk op de achtergrond te verbeelden vanaf de Lauwerszee bij Oostmahorn? Daar lijkt de skyline weer te groots voor bebouwd te zijn. Wel deed het me denken aan een Gravure van Gaspar Bouttats van de schans bij Oostmahorn in 1674 (inclusief de galg waarvan bekend is dat die bij Ezumazijl stond).
Zal het dan een fantasierijke voorstelling vanaf de Lauwerszee zijn? Ik betwijfel het, maar als u er een mening over heeft, dan hoor ik het graag.

Zaterdag 17 oktober 2015: 14de Friese Genealogische Contactdag

Op zaterdag 17 oktober 2015 vindt de veertiende editie van de Friese Genealogische Contactdag plaats in Tresoar in Leeuwarden. De Contactdag staat in het teken van het thema  van de Maand van de geschiedenis 2015 ‘Tussen droom & daad’ vrij vertaald ‘Van berg papier tot publicatie’.

Stand Historische Vereninging NOF op vorige Contactdag.

Veel genealogen verzamelen jaren met veel plezier bergen papier met namen, maar hikken aan tegen het schrijven van een publicatie. Op deze dag worden bouwstenen aangereikt voor een verantwoorde, lezenswaardige genealogische publicatie. Naast aandacht voor deze problematiek, is er op de Contactdag de theatrale aftrap van het Grutte Pier-project, waarin genealogisch onderzoek de start vormt van een ‘theaterevent’.

Grafstenenkenner en lid van onze vereniging Hessel de Walle draagt bij met een lezing over wat grafstenenonderzoek en heraldiek kunnen toevoegen aan een genealogische publicatie en tenslotte volgt een presentatie van AlleFriezen 3.0. De digitale toegang ’Zoeken naar voorouders’ van Tresoar wordt opgenomen in AlleFriezen.nl;  de huidige digitale toegang tot de Friese historische akten van de burgerlijke stand en het bevolkingsregister. Wat betekent deze integratie voor de gebruikers?

De 14de editie van de Genealogische Contactdag belooft een dag vol kennisuitwisseling en ontmoeting te worden. Zeker dertig standhouders, waaronder het Centraal Bureau voor Genealogie, HISGIS, verenigingen (zoals de Historische Vereniging Noordoost Friesland) en particulieren, staan klaar met hun  informatie.
De organisatie van deze contactdag ligt in handen van het Genealogysk Wurkferbân van de Fryske Akademy, de NGV-afdeling Friesland, Tresoar en FAF.
14de Friese Genealogische Contactdag
Locatie:        Tresoar, Boterhoek 1, 8911 DH Leeuwarden
Datum:        zaterdag 17 oktober 2015, 10.00-16.00 uur
Toegang:    gratis

Kijkt u voor het programma op www.tresoar.nl, www.fryske-akademy.nl of www.ngvfriesland.nl.
Voor meer informatie neemt u contact op met Gosse van der Plaats (voorzitter werkgroep 14de Friese Genealogische Contactdag ), mobiel: 06-13788311

Fries erfgoed website RedBot.frl online

Tot 2018 wordt er door twaalf Friese organisaties intensief samengewerkt aan het digitaliseren vanFries cultureel erfgoed. De Fries erfgoed hub RedBot.frl is vanaf nu de online portaal voor informatie over digitaal Fries cultureel erfgoed.
Denk daarbij aan atlassen, schilderijen, museumcollecties, films en foto's, monumenteninformatie, juridische stukken, notariële akten, Friese literatuur en publicaties in tijdschriften en kranten of prenten en tekeningen. Het prestigieuze meerjarenproject dat al eerder in het nieuws kwam onder de titel Deltaplan Digitalisering Cultureel Erfgoed wordt gefinancierd vanuit het provinciale investeringsprogramma Wurkje foar Fryslân.

De site waar alles te lezen is over de voortgang van het project en de oplevering van deelprojecten is op 30 juni gelanceerd met zowel een Friestalige als Nederlandse versie. RedBot is een verwijzing naar de oude Friese koning Radboud - in het Fries Redbad - een roemruchte en nogal strijdlustige koning. In ons digitale tijdperk herleeft hij onder de naam RedBot. Nu zorgt hij er namelijk voor dat de Friese cultuur de hele wereld kan veroveren, want dat is precies wat RedBot voor ogen heeft: “zorgen dat het gedigitaliseerde cultureel Fries erfgoed voor iedereen overal ter wereld online ontsloten wordt”. De site waarop nu vooral nog nieuws over de voortgang van het project te vinden is wordt in de toekomst het portaal voor digitaal Fries erfgoed.

Een jaar voorbereiden
De provincie Fryslân gaf in mei 2014 groen licht voor het project. Vanaf die tijd is er vooral gewerkt aan de voorbereidingen. Het samenstellen van een bestuurlijke raad, technische mogelijkheden verkennen, aanbestedingen uitschrijven en prestaties en contracten met de verschillende samenwerkingspartners vastleggen. Bij tijd en wijle een complex project dat door Bert Looper - directeur van erfgoedbewaker Tresoar - als projectleider aangestuurd wordt.
Twaalf samenwerkingspartners uit vooral de culturele hoek gaan binnenkort van start met de digitalisering. Op 16 juni is het contract met Museumfederatie Fryslân getekend. Deze organisatie coördineert de digitalisering van de collecties van circa 30 Friese musea. Ook het Fries Film Archief is inmiddels gestart met de digitalisering van historisch beeldmateriaal.

Banen voor Friezen
Het geld dat beschikbaar is gesteld – vijf miljoen euro - moet in het kader van het programma Wurkje foar Fryslân voor een groot deel worden besteed aan het versterken van Friese werkgelegenheid op korte termijn. Er is inmiddels een aantal mensen aan de slag, maar zakelijkheden als contracten en aanbestedingen zitten een snellere inzet van Friese werknemers wat in het vaarwater. Daar komt met de ingebruikname van de speciaal gebouwde scanstraat en de getekende contracten nu snel verandering in. Binnenkort start het bedrijf GMS dat de scanstraat bouwt met de werving van Friese medewerkers.

Namenindex en Intekenvoordeel boek Windscheppen op Ameland

Zoals we reeds in een eerder blogbericht meldden publiceert onze eindredacteur Warner B. Banga samen met de Amelander kenner Douwe de Boer het nieuwe boek Windscheppen op Ameland. Hierin worden alle bekende molens die ooit op Ameland hebben gestaan uitgebreid en kleurrijk beschreven.

Voor de geïnteresseerden en snelle beslissers hebben we zowel een Namenindex van het boek Windscheppen op Ameland, als een intekenvoordeel waarover u hieronder en op de afbeeldingen/bonnen kunt lezen.
Details:
- 144 bladzijden
- formaat 21 x 21 cm
- geheel full colour
- met namenindex molenaars
- paperback €15,-
- hardcover €22,50

Intekenvoordeel
U ontvangt de hardcover voor €20 i.p.v. €22,50 en de paperback voor €12,50 i.p.v. €15,- als u nu intekent. Stuur een e-mail met uw adresgegevens en het aantal exemplaren naar bestel@wijdemeer.nl. Deze intekenactie is geldig tot 1 september 2015.

Lees meer: http://www.amelanderhistorie.nl/products/windscheppen-op-ameland/

Cornelis Witteveen en de zeilvaart langs de westkust van Europa

Ons lid Ane G. Witteveen uit Lauwersoog heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de schippers in

zijn familie. Het resultaat daarvan heeft hij gepubliceerd in een mooi vormgegeven hardcover boek op A4-formaat, geproduceerd bij Andeko, die ook ons blad De Sneuper maken.

Hoofdpersoon van het boek is Cornelis Witteveen, die 300 jaar geleden geboren werd in Noordwolde, grietenij West-Stellingwerf. Hij ontwikkelde zich van een handelsman bij het heidevolk langs de rivier de Linde tot een koopvaarder bij het zeevolk langs de Zuiderzee te Lemmer.
Vanuit een genealogische invalshoek is getracht zijn activiteiten in de vrachtvaart en toegespitst op de handel naar het Oostzeegebied, met daarbij zijn belevingswereld in de zeilvaart van die jaren, zo duidelijk mogelijk en integraal in beeld te brengen.
Na voltooiing van het onderzoek lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat we hier te maken hebben gehad met een van de actieve reders langs de westkust van Friesland in de 18de eeuw.

Al eerder schreef Ane een coverartikel voor De Sneuper over voorouder Barteld Witteveen die naar Spitsbergen voer als stuurman op de Willem Barendsz.

De Sont speelt een grote rol in de schippersfamilie omdat diverse telgen met name op de Oostzee voeren als koopvaardijschipper en daarbij de tol in de Sont passeerden.

Er is zelfs een zilveren beker bewaard gebleven, in de collectie van het Fries Scheepvaartmuseum, uit 1782 toen Cornelis Witteveen ontvanger-generaal van Lemsterland was en deze als geschenk van ene F.G. Gerken ontving.

Van de kleine oplage is voor de liefhebber nog een exemplaar te verkrijgen door een  mail te sturen aan Ane G. Witteveen
Na een betaling van 25 Euro ( kostprijs plus verzendkosten ), op rekening NL 32 RABO 0363072225 ten  name van A.G Witteveen, zal deze worden toegestuurd.

De Sneuper 118, juni 2015, met trekschuit, Spitkeet en schilderijen

Het zomernummer van 2015 van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 118, heeft als coververhaal 'Met de trekschuit naar Dokkum'. Architect en lid Broor Adema beschrijft, met prachtige oude illustraties (oa een tekening van trekschipper Feenstra en een jonge Dokkumer uit 1834 door de beroemde Deense kunstenaar Martin Rorbye), hoe de trekschuit rond 1650 opkwam in onze regio na de aanleg van de Stroobosser Trekvaart (een financieel debacle trouwens).

Deel 2 van het verhaal over de aannemersfamilie Egas uit Holwerd wordt gelardeerd met oude familiefoto's en Mattie Bruining vertelt ons over Kwartierherhaling in haar familie.
Jan Kooistra neemt ons mee naar de molen De Welkomst te Akkerwoude, die helaas nu niet meer bestaat. Harmen Dates Westerlaan, geboren op 17 mei 1874 te Akkerwoude was de laatste molenaar aan de Molenweg.

Onze huis-heraldicus Rudolf Broersma beschrijft deze keer de dorpswapens van Hantum en Hiaure, waar we de afgelopen voorjaarsvergadering hielden.
Jan de Vries brengt de Spitkeet in Harkema onder de aandacht. Het openluchtmuseum geeft u een mooi inzicht in het harde leven van vroeger. Interessant voor een zomers bezoek!

Sneuper Simon Koorn ontdekte via zijn familie-onderzoek Gulmans dat er 200 jaar geleden in Ternaard een epidemie van Rot- en Zenuwkoorts heerste die in de Visbuurt begon!
Ihno Dragt komt met een schitterende schenking van twee pendanten, schilderijen, aan museum Admiraliteitshuis. Afgebeeld zijn Duco Ant(h)on(ius) de Kampherbeke (Kampferbeek / Campferbeck) von Eichstorff (Dokkum, 18 sept 1771 - 1 maart 1829) en Hendrina Geertruid Suiderbaan (Dokkum 16 sept 1772 - 11 maart 1837), dochter van de Dokkumer stadssecretaris Boote Suiderbaan.
Onze vaste rubrieken staan weer vol met onderhoudende verhalen en verrassende foto's.

Zo is De Sneuper 118 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit nummer van De Sneuper dat binnenkort bij de leden op de mat valt (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen, laat het ons weten!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Met de trekschuit naar Dokkum, Broor Adema
- Korenmolen De Welkomst, Akkerwoude, Jan Kooistra
- Spitkeet Harkema, Jan de Vries
- Rot- en Zenuwkoorts in Ternaard, Simon Koorn

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- De familie Egas uit Holwerd, deel 2, Klaas Egas
- Kwartierherhaling (Bijlsma, Renkema, Meines), Mattie Bruining
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt
- HERALDIEK: wapen en vlag van Hantum en Hantumhuizen, Rudolf Broersma
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA
- Digitaal verhaal: Genealogie-boeken en (Friese/Amelander) ramen, Hans Zijlstra
- Ingeboekt: Ontsnapt aan het bloedbad, Waalse Furie in Dokkum 1572
- Herdruk Geschiedenis van Dokkum. U kunt nog intekenen!

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum, Oosternijkerk en Amsterdam zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 

Onze najaars-ledendag is in oktober 2015 op Ameland. Nadere informatie volgt binnenkort!

Onderzoek in gescande archieven VOC in Indonesië

Recent werd de Groninger Henk Niemeijer geïnterviewd door TV- en radiorubriek van

AvroTros: Eenvandaag. Hij vertelde daarin dat er momenteel, met steun van de particuliere Cortsstichting en met behulp van het Nationaal Archief, een grote hoeveelheid documenten uit de VOC-archieven die in Batavia, het huidige Jakarta, zijn opgebouwd wordt gescand. En al vrij snel na het scannen staan de documenten ook online.
Al eerder blogde ik over een document waarin beschreven werd hoe een VOC-schip bij Ameland strandde.

De gedigitaliseerde archieven van Arsip Nasional Republik Indonesia (ANRI) beslaan grofweg de periode 1600-1800 en zijn eenvoudig te doorzoeken met een zoekveld waarin de zoekterm kan worden ingevoerd. In de resultaten kunt u dan doorklikken naar de bijhorende scans met uitgebreider teksten, die u dan zelf moet transcriberen.
Wat kunt u zoal vinden over VOC-opvarenden uit onze regio?

- De familie Canter Visscher bijvoorbeeld met diverse familieleden (20 resultaten).
- Ene Ruurt Johannes de Vries, die voor bigamie naar Nederland werd teruggezonden, 7 Nov 1774. Bij Tresoar vind je iemand met die naam die stuurman is en in 1762 en 1765 kinderen in Dokkum laat dopen.
- Den lieutenant collonel Gerardus Beilanus de Wendt over Bantamse rebellen, 1750
- Kollumer Eyso de Wendt in VOC archief Indonesie: 1755, fol. 37.
- Tot commandeur derselve aangesteld Abel Tasman, met ad­sistentie van den piloot majoor Frans Visser, 13 Jan.1644
-  Zuyderlanden aan volk v Abel Jansz. Tasman, ten dien eynde uytgeweest zijnde, 1 maand gagie te vereeren, 21 Dec 1643.
- Commando daarover zal Martin Gerrits de Vries (uit Harlingen), met adsistentie van Frans Visser, voeren, 17 October 1644.

Als u zelf ook een mooie vondst doet, laat het dan weten of schrijf er een artikel over!

Zoekakten.nl mooie bron voor familieonderzoekers

De meeste van ons kennen wel het werk van de Mormonen uit Salt Lake City die wereldwijd

genealogische bronnen hebben gescand en online beschikbaar hebben gesteld via www.familysearch.org
Het is echter niet vanzelfsprekend dat men gemakkelijk zijn weg in deze rijke online bron kan vinden.
Maar er zijn initiatieven om dit voor Nederlandse onderzoekers wat te vereenvoudigen. In eerste instantie was er Genver.nl en tegenwoordig is deze service te vinden via de website Zoekakten.nl

Wat kunt u zoal vinden voor Friesland?
De toegevoegde waarde zit hem met name in de scans van de DTB boeken en Huwelijkse bijlagen.
Via Overzicht Plaatsnamen kunt u een lijst van Friese plaatsen vinden via het tabje FR.
Als u dan bijvoorbeeld Kollum aanklikt heeft u een keuze uit Dopen, (Onder)Trouwen, Trouwbijlagen en Lidmaten. Als u het cirkeltje bij Dopen aanklikt ziet u dat deze beschikbaar zijn over de periode 1696-1794, 1696-1811 en 1696-1812. Burgerlijke Stand-data zijn niet beschikbaar voor Kollum maar die staan al op Tresoar.nl en AlleFriezen.nl.
Vervolgens krijgt u bij het verder klikken de scans te zien die u kunt vergroten en doorbladeren.
Uiteraard werkt het bij andere Friese plaatsen op een vergelijkbare manier.

Daarnaast heeft u via www.Tresoar.nl al vele bronnen in digitale vorm beschikbaar. In Alle Friezen kunt u zelfs de bijbehorende akte van de Burgerlijke Stand digitaal opvragen.

Anton Musquetier scande daarnaast ook vele kerkboeken (DTB) uit onze regio, zodat die eenvoudig per computer zijn door te bladeren.

Ons eigen Streekarchief te Dokkum vindt u met o.a. unieke scans van oude foto's via www.HICNOF.nl 

Op landelijk niveau is de Archiefzoeker van Erik Hennekam een goed startpunt, ook als u specifieke personen zoekt.
En vergeet het Nationaal Archief in Den Haag niet met prachtige bronnen over VOC, WIC etc.

Zoeken op naam of plaats in oude kranten, boeken en tijdschriften levert vaak interessante artikelen op via Delpher.
Voor recentere gegevens, bijvoorbeeld grafstenen, is www.graftombe.nl een mooie bron.
En Inscripties in Friesland voor 1811 vindt u in de onvolprezen database van Hessel de Walle. 

Gen.magazine CBG binnenkort (ook) digitaal beschikbaar

CBG kondigt in een begeleidende brief bij het kwartaalmagazine Gen. (80 pagina's per nummer) dat het 70-jarig bestaan het moment is om diverse wijzigingen door te voeren. Het jaarboek is afgeschaft (vandaar het relatief dikke magazine) en per 1 juli 2015 zal het magazine ook (dus extra) te lezen op PC of tablet via www.genmagazine.nl ) Per die datum zal gelijk ook het nummer van maart en juni digitaal beschikbaar komen.
Leden van onze vereniging kunnen dat al langere tijd (we kunnen u een pdf toesturen of kijkt u voor oudere nummers van De Sneuper en gedigitaliseerde boeken en artikelen op ons Sneuper Slideshare platform).

Een van de peilers van het nieuwe CBG is de website WieWasWie. Ook vraagt men de leden zoveel mogelijk digitaal te communiceren en een email-adres door te geven. Dat kunt u bij ons ook doen via onze website Historische Vereniging Noordoost-Friesland en ons email-adres.
Het dossier met thema 'Erfenissen van de oorlog' bevat een artikel over de late gevolgen van de Hongerwinter, een interview met twee overlevenden van het bombardement op Doetinchem en een artikel over familiegeschiedenis en de oorlog.
Buiten het dossier gaat het hoofdartikel over Sport en familiegeschiedenis. In de jaren 1930 kwamen contacten - ook tussen jongens en meisjes - vaak tot stand op de sportclub, en werden hele families lid van 'de club'. De archieven van al die sportclubs zijn doorzoekbaar via databestanden van het Huygensinstituut voor Nederlandse Geschiedenis.
En er bestaat de mogelijkheid dat u behoort tot een andere club: die van de Lisser Wassenaars. De familie heeft een familiewapen met wassende manen (inderdaad: wassenaars). Ook in Friesland heeft zich een tak van deze familie gevestigd.
Mocht u denken van één van de in het door Kees Kuiken geschreven artikel genoemde personen uit Lisse (19 afstammelingen van Jacob Filipsz in 1622) af te stammen, dan kunt u dat bewijzen door uw dna af te staan.
Om de digitalisering een flinke stap in de goede richting te geven heeft CBG momenteel 5 nieuwe vacatures.

1250 jaar Westergeest uitgebreid gevierd

Burgemeester Bilker van Kollumerland c.a. opent op woensdag 3 juni 2015 de viering van het 1250-jarig bestaan van Westergeest. Om 19 uur wordt met medewerking van Brassband De Bazuin het startschot gegeven voor 4 dagen jubileumfeest.

Hoogtepunt zal ongetwijfeld de reünie zijn voor (oud-)dorpsbewoners op zaterdag 6 juni 2015. Opgave voor de reünie kan digitaal via www.westergeest.net of telefoonnummers 0511-444312 of 0511-444726.

Het 1250-jarig bestaan vindt plaats op basis van aanwijzingen en aannames. Zo werden in 1870 meer dan duizend jaar oude 'skeletten van drie volwassen menschen' gevonden in de Aldswemmer bij Westergeest en ligt er nog een onbeschadigd gedeelte van een dijkwering uit ca 900. Waarschijnlijk wordt daarmee de Walddyk bedoeld.

De oude bijnaam van Westergeest, Foestrum, geeft ook te denken. Het zou een verbastering zijn van Fostera-hiem. De plek van verering van de Germaanse godheid Fosite of Fostera. De eerste zendelingen bouwden dit heidense heiligdom om tot een Christelijke kerk. Karel de Grote (742/747-814) speelde daarbij een belangrijke rol. Hij werkte zodoende aan een soort verlengstuk van zijn wereldlijke macht.

De monumentale sporen van 1250 jaar geschiedenis zijn nog steeds te zien. En dit unieke jubileum wordt aangegrepen om die dorpshistorie extra onder de aandacht te brengen. Liefhebbers van regionale en lokale historie zullen bijvoorbeeld zeer ingenomen zijn met de prachtige informatieborden die verspreid door het dorp staan. Daarop staat kort de geschiedenis beschreven van de lokatie waar het bord staat. Een QR-code op de borden verwijst naar uitgebreidere informatie.

Er is het afgelopen jaar druk aan het programma gewerkt. Westergeest heeft er van alles aan gedaan om een geweldig jubileumfeest neer te zetten. Veel initiatieven en ideeën zijn uitgewerkt in een prachtig feestprogramma. Houd voor de ontwikkelingen de website www.westergeest.net in de gaten!


Kijkt u ook voor historische informtatie en de geschiedenis van Westergeest in zeven vensters, op het Hystoblog.